장음표시 사용
181쪽
obseruaturus, in observandis similitudinibus rerum exercit, tus esse debet, aut si mavis, pronus ad observandas rerum similitudines. Et quoniam allegoria obscurior est, ita ut significatus verborum improprius ambiguus sit, nec eum nisi odivinando assequi detur . ao9. ; ideo necesse cst, ut aenig- ma intermetatvius in discernendis similibus, constquenteriis. quae in ciuabus rebus eruiem sunt s. I 9s. tald, sit latis acutus s. 3 3 a. Psych. empla. . Enimvero facilitas obsiervandi re- , ' rem similitudinem ingenium est . 476. I sch, empird, idque tanto majus, Quo majore acumine juvatur U. 3 3 3A -'r. . QuamoDrem patet, aeruginatum interpretatione exerisceri ingenium, consequenter aenigmata ad eSercendum in- ' senium faciunt.
Siquidem ex instiruto de aenigmatis ageremus, plures illorum usus commemorari poterant: immo multo etiam adhuc evidentius doceri poterat, quomodo aenigmata faciant ad ingenium exercendum. Sed Fo praesenti instituto usus hie susscit, nec uberius eundem exponi necesse est, ubi tantummodo de moralitate aenigmatum in genere statuendum. . s. ara.
AB M se li- migmata isse spectata licita sunt. Faciunt enim ad exe eita. cendum ingenium . a i o.). amobrem cum ad ingenium perficiendum obligemur s. a 3 a. pari. 1. Pr. nat.), etiam
ad alienum 6 o8. pars. I. Furi nard, consequenter lex natu-
rae nobis dat jus ad ea, quae ad ingenium perficiendum faciunt I. I 39. para. I. Phil. 'acI. --δὴ eadem etiam ad aenigmata nobis jus dat, consequenter aenigmata in st spectata scita siliat.
2Enigmata semper eum habent usum, quem iisdem simpli- citer vindicavimus in propositione praecedente, eumque neces.
182쪽
De Obligatione circa sermonem. I -
spectata licita sint. Quamvis vero in se spectata licita sint; non tamen ideo negatur, quod ex causis aliis illicita seri possint. Exemplo esto, si quis aenigmata proponit, quod V cabulis offertur, quae res c secenas significare videntur, ut placeant illis, qui rebus obscoenis delectantur: suo enim loco ostendemus, delectationem istiusmodi illicitam esse.
'A Pura aequivalent sermoni ambigvi. Etenim de eteni- M anem malis constat, quod verba non accipienda sint in significatu rares. rendi proprio, sed quod transferenda sint ad significandas res alias amsi u- f. ao I. ao9. , consequenter quod ii scnssi improprio acci- ratem in , pi debeant verba i 46. Log. . Quamobrem cum signifi- piendo. catus verborum imρο oprius sit ambiguus ao 90, qui mugmatice loquitur, ambigue loquitur, consequenter migmata sermoni ambiguo aequivalent.
Inde est, quod Grotius de I. b. & p. lib. 3. C. r. Io. n. 2. Fabulas Christi, quae parabolarum nomine vulgo veniunt, ad ambiguas locutiones reserat, quatenus scilicet sabulae aenigmata continent t. f. 2O9.). s. a II.
Quoniam migmata sermoni ambiguo aequivalam cI. Rum o
uia. ; ηδε ambiguitas in loquendo sita, animata quorue m morealitas eua sunt, quando vero in illicita, haec quoque Aquila sunt. aenigmatum Ostendimus aenigmata in se licita esse et 3 I. , atque adeo dij- cinia. non demum videntur pro licitis habenda m eo casu, in quo amiaguitas in loquendo licita. Superflua adeo videtur pars , prior corollarii praesentis, aut, si minime superstua videri dueber , non opus erat demonstrari, quod in se licita snt. Enim. vero monuimus jam ante γοι. a II. , aenigmata in se licita ex aceidente, seu eausis supervenientibus illicita fieri posse. Non superfluum itaque censeri debet, quod ostendatur, quam doliam licita pessistant, aliis licet causis supervenientibus.
183쪽
quemadmodum ex ipsis desinitionibus iacile intelligitur
o. reri quis praemist, alierum verba ambigua in significatua men eamsi itas essere AEte acceptur-ς ambigue oquens animi sui sensa oroenia . Odsi enim praevides alterum verba ambigua in si- .fariis ad gnificatu a mente tua discrepante accepturum esse; ubi am-ἀssimilana bigue loqueris, Verba ambigua in caula sunt, alteri animi Azm innotescant, consequenter iisdem haec occultas. . ia,sis. Quamobrem cum animi sui sensia dissimulet, qui ea quom ' ' docunque occultat f. 7a r. para. r. Hic pract. unis. ἰ si prae videns alterum verba ambigua in significatu a mente tua discre-' pante accepturum ambigue loqueris, animi tui sensa dissimulas.
Nimirum qui ambigue loquitur, quando praevider, alterum verba ambigua in significatu a mente ipsus discrepante accepturum; is utique ambiguitate in loquendo intendit, ut hoc laciat, consequenter animi sui sensa occultare, adeoque dissi. mulare vult. Quodsi vellet ea alteri innotescere, ambisue non . loqueritur,s. I97.
svisis Quoniam ambi ue loquens, qui praevidet, alterum vertiti a. ii--ba ambigua in significatu a mente sua discrepante accepi si Antiatur, ruin, animi sui sensa dissimulat g. i96. ; tiescunqae animi, imita hi sens dissimulare licet, ambiguitas quoque in loquendo licita es, e
iam rae ideamus, aberum verba nostra in Agnificasu a meme instra Ascrepame accepturum esse. cFalthur omnino, qui ex verbis nostris colligit mentem ab ea, quam habemus, prorsus diversam. Sed sellitur, dum ipsi nullum jus est animi nostri sensa cognoscendi. Nihil igitur inde adversus Me concluditur, quod tu in causa se, ut ipse tallatur circa rem, quam nosse ipsius non est. Paenam dat curiostati, a qua abstinere debet.
184쪽
De obligatisne eirea sermonem. I33
3. I98. A veriloquimn repetrat incis chisiam erga alios vel obligati--θσω. 'contracta, qua aberi in singulara teneris, B turmides alterum ver- lius item .ia ambigua in eo signissam accepturum, qui a mente rua discrepat; minasor.
ambigue is i licet. Etenim si veriloquium repugnat ossicio cuidam erga alios aut obligationi contractae qua alteri in singulari teneris, veritatem dissimulare licet I. 37 30. Quotiescunque animi sua sensa dissimulare licet, ambiguitas in lo . quendo etiam licita est, quamvis praevideamus, alterum ver- ba in significatu a mente nostra discrepante accepturum I97. . Quamobrem si veriloquium repugnat ossicio cuidam erga alios vel obligationi contractae, qua alteri in singulari teneris, ambiguitas in loquendo licita est, etiamsi praevideas u . alterum verba ambigua ita significatu a mente nostra discrepante accepturui I99. ' . si veriloquium fit contra jus imperfectum vel perfectum alteria Parro erias, es tu prae deas adterum verba ambigua in si ficatu a mentemi an tua discrepote accepturum, ambigue opus licet. Etenim cum V
ritatem dissmulare liceat, quando veriloquium est contra jus imperfectum, vel persectum alterius I. 37s.); propositio praesens eodem modo demonstratur, quo praecedens .r 980.
De veritate propositionis praecedentis & praesentis dubitare nequit, qui vel obiter animum ad eam advertit. Ambiguitas in loquendo medium est animi sui sensa dissimulandi f. 196.J. Quamobrem cum animi sui sensa dissimuIare in casu propoλrionis utriusque scitum β. ambiguitas in loquendo in se spectata illicita a ambigue Iovi licere in casu isto nemo dubitabit. s. acio.
Si veram dicendo contra Gium erga re dium agis, e HL Caseus altas.
185쪽
des alterum verba ambigua in signiscatu a mense tua assicrepante a
cepturum, ambigue loqui Met. Quoniam animi tui sensa dissimulare licet, ii verum dicendo contra ossicium erga te ipsum agis β. iro.); propositio praesens eodem modo demonstratur, quo anaerior I. I98.).
Relegenda hic sunt, quae supra annotavimus de dissimulatio.. ne veri in casu propositionis praesentis.
adius. falsi uis incio cuidum erga te ipsum, vel erga allas
aut obligarioni cuidam contracta, qua alteri in singulari teneris, satisfieri nequit, velfalsum non ducendo violatur jas quoddam sive perfectum, sis imperiactum alterius; ambiguitas in loquendo licita, . . ubinaevides, alterum verba ambigua in signi carti a mente massisere
pante accepturum. Etenim in hypothesi propositionis praese 'tis falsiloquium licitum est . i a. . Enimvero si quis praevidet alterum verba ambigua in significatu a mente sua discrepente accepturum, ac ideo ambigue loquitur , ambiguitas in loquendo pro falsiloquio habetur . tque . . Ambiguitas igi-ἰ -tur in loquendo licita est, ubi praevides alterum verba in signi- , , ficatu a mente tua discrepante accepturum, si sine falsiloquio Ossicio cuidam erga teipsum, vel erga alios aut obligationi cuidam contractae, qua alteri in singulari teneris, satisneri nequit, vel falsum non dicendo violatur jus quoddam sive perfectum, sive imperfectiam alterius.
Erunt forsan,qui sibi persuadebunt propositionem praesentem eum duabus praecedentibus coincidere, adeoque praeter necessitatem propositionum numerum augeri, propterea quod V riloquium officio vel obligationi cuidam contractae τepugnat, aut contra jus alterius est, quando sine falsiloquio isti satisfieri nequit, vel falsum non dicendo hoc violatur. Enimvero si vel maxime uterque casus semper una existeret, ita ut unus . absque Diqiligo 'Ly Cooste
186쪽
De obligatione circa sermonem m
' ribsque aItero nunquam dari posset; non tamen ideo superis suum foret demonstrare, quod in utroque ambiguitas in lo- . quendo licita sit, Propterea quod pro diversitate circumstanisi tiarum, in quibus constituitur agens, nunc attentio trahitur in repugnantiam veriloquii cum ossicio, vel obligatione contra cta, qua alteri in singulari teneris, aut cum jure quodam alto. rius, nune in nexum necessarium falsiloquii cum ossicio aut . obligatione ista, quatenus eidem satis faciendum, aut omissi salsioquii eum violatione juris alterius. Ad utrumque igi rur. casum cum parati esse debeamus, necesse est ut in utroque e iam demonstretur, quidnam obtineat, etiams si idem. Ne-Jue xero . Verum est unum idemque esse, num veriloquiumicatur repugnare ossicio, obligationi contractat aut juri cui- dam alterius, an vero sumatur, fine falsiloquio officio vel obligationi satisfieri non posse, aut falsum non dicendo violari jus alterius. Etsi enim verum si, si sne falsimilio officio ves. obligationi satisfieri nequit, aut falsum non dicendo violatur
jus alterius, veriloquium repugnare ossicio, vel . obligationi, aut juri cuidam alterius; non tamen Proptationem .convero
tere licet asserendo: Si veriloquium repugnat ossicio vel obligationi tuae, aut juri cuidam alterius , sne falsiloquio isti sa-.tisfieri nequit & falsum non dicendo jus hujus violatur. N que enim semper necesse est, ut falsum loquaris: sive sussi.
cit, ut taceas, vel ut Veritatem alio quocunque modo dissi. mules. Quae etiam ratio est, cur non ex iisdem principiis osten- .derimus, ambiguitatem in loquendo esse licitam in utroque casu.
aberi ad animi mi sensasi secanda non ligaris, ascum tacere non detur praevideas fore, ut aber ainceps 'haereat, puen nam significatum verbis ambigvis tribuere debeat; ambiguitas mi uena ticita est. Quodsi enim alteri ad animi tui sensasi Lficanda non obligaris, libertati tuae relictium est, num eadem ipsi significare velis, an nolis I. a a 8.pauri, I. Phil. 'a I. anim
187쪽
S r 3 6. m. I. γη. naid. Quod si ergo nolis alieri animi tui sensa significare, ubi praevides eum sore ancipitem, quelu nam verbis ambiguis significatum tribuere debeat ; verbis ambiguis impedis, quo minus ea ipsi innotescant. Quamobrem cum tibi tacendum non sit, μν 'poth. ambigue loqui licet, ubi praevides, sore, ut alter anceps haereat, quemnam fgnificatum verbis ambiguis tribuere tabeat.
Dantur omnino casus, ubi interroganti respondendum, nec tamen ulla obligatio nos tenet alteri animi nostri sensagnificandi, nec verum loqui expedit, neque etiam lieet fal- uim loqui. Tum igitur recurrendum ad ambiguitatem inlo'. quendo, non repugnante Jure naturae.
Quoniam ambigue loqui licet, cum tacere non detur, quando alieri ad animi tui sensa significanda non obligatus. praevides fore, ut ii anceps haereat, quemnam signific tum verbis ambiguis tribuere debeat s. aoa.ὶ, temerarie. autem interroganti ad animi tui Pnsa significanda minime
obligaris , temeritarem in inrerro indo seu temerariam is intem rogando rarario Datem a igna responsione redarguere sicet. Casus hie specialis est theorematis praecedentis: neque enim semper temerarie, hoc est, sine ulla ratione inquirit in mentem alterius . cum subinde pereontanti utile esse possit, ut ipsi de mente tua eerto constet, aut ut norit, quid coniecturis tuis subsit, etsi ex sola iniritate nullam ipsi nascatur jus, 3. 26s. F-t. r. Hic strin. nnis. J, consequenter nec tu obligeris ad Mnimi tui sensa eidem inalcanda. Casum adeo specialem sub generali instar corollarii sabsumi non inconsultum nobis vi. stan, ob ejus in praxi utilitatem, s. a Og
188쪽
De obligatione circa Iemotum. 139
pν- e quendum obligati sumus; eadem uti licet. Etenini sim L aiata obligati sumus ad finem consequendum, jus naturae etiam no-ι his dat jus ad media, quae ad finem consequendum faciunt' I. Is 9. l. Psaefract. - 9, nisi ea in se illicita sint Iro. 8art. I. Phil. pract. -υ. . s Oniam itaque ambiguitas in loquendo in se illicita non est, ut pote licita in casu non uno . I97. Useqq. ; ambiguitas in loquendo medium est consequendi finem, ad quem consequendum obligati sumus;
eadem uti licet. , Si ambiguitas in loquendo in se illicita esset, nec ea uti ILceret tanquam medio consequendi finem honestum et neque enim facienda mala sunt. ut bona inde eveniant. Enimvero quoniam eadem actio in se indisserens est, quae honestatur, vel turpitudine inficitur per determinationes accidentales, quae accedunt; ideo nil obstat, quo minus eadem utamur, quacido medium est finem honestum consequenti
Quoniam ambigue loqui licet, quando ambiguitas incisis si
loquendo est medium consequendi finem, ad quem conse-ciis, quendi ina obligati sumus I. ao4. , ad erudiendum vero alios obligati stimus . 6o9. pari. I. Iur. vat.); si ambiguitas m uenia sint ad erudiendum alios , ambigue loqui licet.
Potest etiam dari obligatio specialis eum erudiendi, qui eurae nostrae commissus est, quae generales includit, qualis est praeceptoris. qui ad erudiendum discipulum obligatur. Quodsi ergo is utatur verbis ambiguis erudiendi discipuli caesa, vi corollarii praesentis id licitum hitelligitur, utut in demonstrando provocemus ad obligationem generalem. Nam si in genere licitum est ambigue loqui, quando ambiguitas in I quendo faeit ad erudiendum alios; multo magis licita intelis
ligitur, si singularis adest obligatio alterum erudiendi. Ipsum S a Chri-
189쪽
Christum eo fine ambigue loeutum constat Iolia XL Iria, Luc. XXII. 3oia . a 6. modo is Quoniam ad allios erudiendos facit iambigiatas is M'm-- obtinearu s radienarum exciter auentionem ad ea, qua aecurus es, vel solertiam inquirendi in veritatem, cum ambigue loqui liceat, si ambiguitas in loquendo facit ad erudiendum alios ima o I. etiam tum ambigue loqui liceria Ne quis existimet, quasi ambiguitas in Ioquendo sacer
non possit ad alios erudiendos, corollarium praesens addere Iibuit : quo ipsis simul docemur, ambiguitate in loquendo obtineri, quae absque ea consequi non dabatur.. Neque enim sne susticiente attentione veritas satis perspicitur, etsi ver his perspicuis explicetur, & attentioni adsuefieri aJ perfectio. nem intellectus saete, consequentet & ad erudiendum alterum spectat eundem attentioni adsitefacere. Eadem tenenda sunt de solertia in veritatem inquirendi, quar pendet a cupiditate verba ambigua intelligendi. Accedit quod veritas per Verba ambigua insinuata animis hominum eandem haud raro ipsis
A egoria est sermo constans vocabulis, quae a significatu Fid AL proprio ad aliud quiddam significandum transseruntur propter rerum similitudinemo
Hinc Cicero lib. g. de Orat. c. a. de allegoriis e semia re, inquit, simili. verba ejus rei propria deinceps in rem aliam, transferuntur. Similitudo ista iacit ad fgnificatum allegori- eum percipiendum, ut intelligatur, quid loquens sbi veliti Agitur de allegoriis in Rhetorica, tanquam ornamento Orationis Hic ean, definire Iuber, ut sequentia penitus intel- ligantur. Laos. Diqitiroo by
190쪽
m illigatione circa sermonenti I I
Quoniam in allegoriis verba a significatu proprio, quem Cur ad eas habent, ad res alias significandas transferuntur propter sit u- excogitan-litudinem, quam hae cum istis habent, quas ex communi lo-das men Pendi usu denotand g. v 39. Logo , rerum autem um rerutra-umilitudines obseivare ingenii cst I. 476. Psch. empiri9; ad tur.
algetorias emtogitandas ingentum requiratur. Inde est, quod allegoriae placeant , tantoque placeant magis, quo fuerinr magis ingeniosae, & pro ingeniorum diversit te huic placeant magis, quam isti-
Atlasoria obscurior, cujus signisscatum nonnisi divi mi is db assequi datur, AEnigma appellari solet. Potest etiam din aenigma finiri, quod sit allegoria, in quibu& improprius verborum significatus ambiguus videturia
De aenigmate quidem conssat, quod verba eius accipi debeant in significatu improprio, a rebus quas signiscant, ea transferendo ad denotandas alias, quandam cum istis simili- tudinem habentes. Sed cum non satis appareat, quaenam sintres istae, ad quas denotandas transferri debeant, verba qua impropria obscura sunt 3. 8o 8 I. Lor.). Hinc etiam aenigmata ad divinandum proponi solent. Habent quoque tabulae haud raro aliquid aeni atici, quales sunt fabulae nequci enim significatus obvius est, ut adeo interpretatio Esdem vel pra mitti, vel postpon soleat 3o4. Part. a. ra L pra I. unis.
IEHgmata faciam ad exercen muisgenium. Sunt enim ax I ig-- legoriae s. ao99, Quamobrem cum allegoria constet V tum usuri
tabulis, quae a significatu proprio ad aliud quid significandum transferuntur propter rerum similitudinem aor. ς qui aenigma interpretari voluerit, significatum improprium S a vi ser-