장음표시 사용
211쪽
teri obligamur, consequenter quando hoc fieri debet, mendacio aequipollent.
Equidem reservationes mentales ad mendacium evitandum, seu potius excusandum excogitatae sunt οῦ non tamen a mendacio te liberant, quando ad verum dicendum obligaris. Ninque enim sufficit; quod tibi verum loquaris f. a 33. , ubi v rum dicendum est alteri. Mentiris alteri non tibi dc mando mentiri prohibemur I. I 88. , Iex prohibitiva non te, sed alios respicit. Mendacium opponitur veracitati tanquam vitium virtuti . haec autem virtus ad officia erga alios Periinet.
g. a 37. Quoniam mendacium omne illicitum est i 830, re maris- servationes autem mentales respectu ejus, ad quem sermo di- - -κυ- rigitur, mendacium sunt, quando ad animi nostri sensa alteri ιμώ-- indicanda Obligamur . et 3 6. resimamnes etiam men es illici aerata sunt, quando ad animi nosra sensa alteri indicanda obluamis, conse-. menter lega naturati prohibita I To. pari. 1. PHLprarit. univ. . Nihil adeo in reservationibus mentalibus praesidii est adver- sus mendacium. Qui iraque a mendacio abhorret, a reservationibus quoque mentalibus abhorrere debet, & quicunque quacunque de causa illud aversatur, is etiam has aversari debet. . a 38.
Misalisas mando ad loquium, illicitum; restemationes mentales Uficis. resema se εις quando autem falsiloquium siritum est, resematioηes P uenum menta-mentatis luita quidem sunt, sed inutiles. Etenim reservationessium mentales respectu cjus, ad quem sermo dirigitur, falsiloqui- ω-um sunt s. a 34. . Quamobrem cum falsiloquium non sit licitum, vel illicitum, nisi respectu eorum, ad quem sermo noster dirigitur, quemadmodum ex demonstrationibus superioribus aliunde liquet, ut idem demum sigillatim demonstr . ri non sit opus; quando falsiloquium illicitum est, ctiam reservari. Disitirco by Cooste
212쪽
m obligatione circa semisnem. IM-tiones mentales illicitae sunt, & quando licitum fessit
quium, etiam reservationes mentales licitae senti mod
Enimvero quando licitum est falsiloquium , tum nobis ius est falsum moraliter loquendi I. 1 Io .part. I. Phi μαλconsequenter falism dicere alteri permissum a 6 s. an. I. PLLWact. --. . Quoniam itaque verbis apertis moraliter falsum loquitur, qui reservatione mentali utitur, quod verbis tacitis demum vertitur in verum s. a 33. , rescinatione mentali non est opus, ne facias, quod non licet. Quamobrem quando falsiloquium licitum est, restivario mentalis
inutilis erat secumdum. Equidem viugo reservationes mentales promiscue damnant etiam qui falsiloquium subinde licitum agnoscunt, non tamen
satis accurate in moralitarem eamndem inquirunt, sed attenti nem suam desiderari patiuntur. Avertitur autem attentio, propterea quod sumunt, reservationes mentales adhiberi ad. mendacii notam evitandum. Enimvero quamvis concia mus , reservationes mentales eo fine esse excogitatas, aut potius distincte expensas, cum antea in casu salsiloquii non advertentibus sua veluti *Onte sese obtulerint; non tamen ideo negari potest, quod etiam directa intentione m casu falsi quit liciti reservatione mentali uti quis possiti quod ubi fit,
reservatio mentalis ad mendacium reserri nequit. E P. Si scarius te interrogat: eme di tu reservatione mentali usus responclast nissum scilicet obligatus, ut Me tibi dua ps liciter respondere poteras: non , nec opus erat Verbis mente reservatis, obligatur, ut εω duam tib . Susseiebat
falsiloquium hoc in casu licitum I a. : reservario itaque mentalis inutilis est. s. a 39. mente reservat, prae ex venis, vel sub-X a prata verba Si quis verba quadam
213쪽
raim a mris non e ciant resedimationeminem m.
Ibara materia at aliis circumst Iris is, ad quem ser- igitur, facile coelis ; sermo qui reservatio mentalis non es Quodsi enim is, ad quem sermo dirigitur, ex verbis apertis, vel su strata materia ac aliis circumstantiis facile colligit ea, quae . mente reservat loquens, consequenter tacita s. a 28. . in tuendum non est, ne ex apertis concipiat inionem falsam,stu sensum a mente loquentis diversumo Enimvero reseream . .
tio mentalis non est, nisi ex apertis si ad quem sermo dirigitur, concipiat opinionem falsam .a3r. , scilicet quia ex materia substrata, vel aliis circumstantiis colligere nequit ver-
ba, quae mente reservantur. Quamobrem nec sermo reser- 'vatio mentalis est, si quis verba quaedam mente reservat, quae ex apertis, vel substrata materia ac aliis circumstantiis is, ad quem sermo dirigitur, facile colligit E. gr. Si quis die domini ea dieit: Rui bis is templo; exes
cumstantia temporis nemo non eolligit, siab intelligi adverbium hodis, quod loquens hac de causa mente reservat,' non vero eo fine, ut alteri salsam insinuet opinionem, quemadmodum in reservatione mentali fieret solet. Reservant verba quaedam homines in hoc casu haud raro de eo parum cogitantes , propterea quod non omnium sibi conscii sunt, quae . menti insunt aut in ea contingunt. Ita in Geometria plana' versantibus semper ob oculos versatur planum, ut adeo non ,
loquantur de lineis & punctis nisi in eodem plano datis vel ducendis aut sumendis. Quamobrem absonum foret, s quis, eontinuo adjicere velit hanc determinationem, quod lineae snt in eodem plano, V. gr. quando dicitur, ex uno puncto ad eandem rectam nonnisi unica perpendicularis erigi potest, immo superfluum foret addere, quod perpendicularis ista, esse debeat linea recta. Similiter Euclides non loquitur nis de ἀ. trian iis rectilineis. Quamobrem absonum foret triangulum rectilineum dicere, quoties de triangulo laquitur. Superins Iam monuimus not. f. ago. , puerile esse, ne quid gravius dicam, errores exsculpete velle ex istiusmodi dicti α
214쪽
quid sentiamus ac vclimus. Quamobrem non pluribus Opus resemine Desi verbis, quam quae ad animi nostri sensia signincanda iustu tio M. ciunt. Quodsi ergo quaedam verba ex aliis apertis, vel su strata materis aliisque incumstantiis per se facile colligit is, ad quem sermo dirigitur, non opus est ea demum ore proferri, immo havo raro consultius Ost, ea mente reservare, ne alterius attentio inutili verborum ambage delatigetur, aut prorsus impediatur. Patet itaque quod mente reservare liceat vocabula seu verba, quae ex aliis apertis , vel substrata . materia aliisque circumstantiis facile per se cestigit is, ad quem sermo dirigitus.
. Si alteri ad significandum animii nostri sensa obligamur, non aliud a nobis exigere licer, quam ut ea sufficienter fgnifice diconsequenter ut tot adhibeantur verba . quot sufficiunt, ut ex iis mentem nos Dam assequatur. Quae igitur sita sponte cogi - 'tationibus ipsus sese offerunt , ea mente reservare omnino IDeet. Nihil enim hoc modo sit, quod sit contra jus alterius. Die dominica eunt homines in templum. Hae igitur diu stre interrogo , num in templo fueris ξ per te assequerili quaestionem esse de hodierno die, non de alio tempore. SimilN ter si in Geometria plana loquimur de linea popendiculari ex uno puncto ejusdem rectae excitanda, supponimus planum est quod datum, se quo est linea data & in quo ducenda est perpendicularis: neque adeo demum opus est, ut apertis Ver- . his dicatur, in dato plano excitandam esse perpendicularem ad lineam datam in puncto dato. Nec lo ce, nee moraliter falsum loquitur, qui in casu propositionis praesentis Verba reservat: unde nec erroris, nec falsiloqui redargui, multo minus
mendaci. rcus postulari potest, qui hoc facisis et 4 I.
215쪽
. f. 24 I. a-- pu unque aba, qribus eadem, qua verbis, aduri indigi
sena verbis miserit, verbis qui sient. Etenim verba sive vocabula quibus perceptiones nostrae, vel res per eas re . praesentatae indigitantur β. a II. IN A. atque adeo non alium habent usum, nec alio fine iisdem utimur, quam ut alteri eas, quas habemus, perceptioncs, seu res iisdem reis praesentatas indigitemus. Godsi ergo per signa quaecunque alia eadem alteri indigitare possumus, quae vocabulis ipsi i digitantur, signa ista eundem cum vocabulis habent usum, ac perinde est, sive vocabulis, sive signis istis ad ea alteri indi-gitanda utamur. Signa igitur quaecunque alia, quibus eadem, quae verbis, alteri indigitari possunt, verbis seu vocabulis aequipollent.
E. gr. nutus habetur pro sgno assirmantis. quod alter inter . rogat. Interrogatus itaque, num hoc sit verum, num consentias, sive resendeas: est verum, consentio; sive interroganti tantummodo inclinato capite annuas, unum idemque est. Nurus adeo aequi pollet vocabulo Latinorum omaum, vel Germanico vel asserbuises. g. 242.
Quoniam signa quaecunque alia, quibus eadem, quaeri vii ει verbis, alteri indigitari possunt, Verbis aequi pollent s. a 4iJ; a s aberi ad gnificandum animi tui sensa obligans, Agnis quia buscunque aliis, quam vocabatu, uti licet, quibus alteri eadem eni. sicari possum.
Etsi vocabula eum in finem excogitata ipsisque tributus fuerit fgnificatus communi loquendi usu approbatus, ut homines sibi invicem animi sui sensa lignificare Valeant; non tamen ideo obligamur istis signis uti, aliis vero uti prohibemur, quoties ad significandum animi nostii sensa alteri obligamur. Quan- do
216쪽
De obligatione rima feramnem. I67
do alteri ad animi nostri sensa aperienda obligamur, nobis
tantummodo imponitur necessitas utendi signis, ex quibus alter colligere valet, quaenam sit mens nostra. Quamobrem sive utaris vocabulis tanquam signis in hunc usum vulgo adhibitis, sive aliis quibuscunque; unum idemque est, cum utroque modo aeque satisfacias obligationi tuae, qua teneris alteri.
Quoniam vocabuIa sitiat signa, quatenus ad denotandis ατ breuperceptiones nostras vel res iisdem representatas adhibentur-. g. 27 2. 0 h. empiri S 938. Ontol. J, adeoque non amplius in ere me em manent signa, si iisdem tribuatur significatus a Com-gniscatum muni loquendi usu abhorrens, veIuti eidem, quem habent, . contrarius, perinde omnino est, sive vocabulis alios, quam eo, quem ha quos habent, tribuas significatus, sive ipsurum loco alia quae- bor. cunque adhibeas signa, consequenter cum signis quibuscun- '.que aliis uti liceat, quam verbis sive vocabulis, quando aI-
teri ad significandum animi nostri sensa obligamur s. a 4 a. Ivoca uulis MoMeabmm, seu contra iam ei, quem habent,significa- . rmn ex compacto tribuere licet, quando alteri animi nostri siense in
Si lingua alia quam vernacuIa loquaris, aliis signis uteris, quia eaedem res aliis vocabilis denotantur : sed idem accidit, ' ubi vocabulis in lingua vernacula contrarium tribuis, aut diversum quemcunque alium significatum. Quamobrem nemo . . negare potest, mutato Vocabularum significam , ea evadere - esia signa , quam ante erant. Cui igitur licet aliis uti signis, quam vocabulis usii receptis, ad animi sui sensa alteri indican- .da: illi etiam licet ex compacto immutare vocabulorum signi- '
Quoniam vocabulis ex compacto significatum contra Casas parri' 'rium ei, quem haMnt, tribuere licet, quando ineri nostri '
217쪽
nosti i sensa aperire tenemur s. α 3J; si inera Mimimstri se
odigita, tenemur, conveniri etiam 'tes, ut ejus contrariam ab
altero intelligatur , quod dicitur, vel sc isur. Hoc enim pacto significatus assirmativus vertitur in negativum & nesativus in sermativum,
E. gr. Si dux exercitus solbat 3d alterum auxilium petiturus: Hostis fallitur, quod putet nos in extremis angustiis esse eonstitutos. Nullo prorsus auxilio indigemus. De eo mittendo parum sis sollicitus. Sumus hoste multo superiores. Si ita, imquam, scribat ex compacto, contrarium intellecturus eandem 'epimilam ita interpretatur : Hostis non fallitur, quod putet nos iu ememis angustiis esse constitutos , seu, novit nos in ex-.tremis angustiis constitutos. Maxim ere auxilio indigemus. De eo quantocius mittendo sis sollicitus. Hostis nobis muloto superior. Hoc exemplo non modo patet, quomodo com atrarium dicendo animi nostri sensa alteri significare valeamus; verum etiam nemo dubitabit . quin literas istiusmodi scribere liceat, selaeso iure naturali. Ecquis enim contra ius gentium esse affirmaveriti literas isibi, quae si in asterius, veluti hostis.' incidatu manus, falsam eidem persuadere possunt opinionem4 neque enim ipsi scribuntur literae, nec per eas eidem quid signbdicare vis, ad quod significandum ipsi OUigaos. Quoniam vero perinde est, sive scribas, sive dicas lteri, quid sentia , cui animi tui sensa aperire teneris ; si scribendo contrarium exsompacto int ligere licet ejus, quod scribitur, cur non suam .dicendo A ex compacti contrairium ejus inresilit., quod dicitur, vel
eo raris . scrikimr ; sermo vetscripturaro fas uis haberi nequit, abi ei, sin a in eia cui loqueris, vel scribis, animi mi sensa significare teneris i maluligendus se minus pro mendacis. Ostendkur eodem modo, quo supra op ,-- ostendimus s. aet3. aa 4.), sermonem nostrum non esse falsi. .m. Mutinn, multo minuo mendacium, si lassium ves ambigue loque
218쪽
De obligatione cireasermonem, ID
Joquendo is, cui loquimur, non concipiat mentem ab ea, quam habemus, diversam, ctiamsi hoc faciat tertius, ad quem sermo non dirigitur. Ostenditur etiam hoc modo. Qui ex compacto contrarium ejus intelligit, quod dicit, vel scribit, Hus verba a cogitationibus ipsius non discrepant, sit ita quod discrepare
videantur ei, qui ignotat, quomodo colloquentes de iisdem . intelligendis inter se convenerint. Quamobrem cum fallam moraliter non loquatur, consequenter nec sermo ejus falsit
quium sit s. is 6. , si verba cum cogitationibus loquentis non disconveniant β. as a. , nec pro seliloquio, consequenter multo minus pro mendacio 38 a. , haberi potest, si ex compacto contrarium ejus intelligitur, quod dicitur, vesscribitur ubi animi sui sensa alteri indicanda.
In literis nemo hoc facile reprehendet praesertim in casu paris di liculari: quodsi vero quis ita loquatur, non desunt qui hau ensi utrum hoc licite fiat, nec ne. Enimvero dubium, quod reo Nera nullum est, jam removimu not. f. 2440 . . s. a 464s ad animi tui siensa aberi per literas sim coda teneris, inscri- peris Alphabeti Iribuerescet excompacto signi carin contrariam e beniuolisera- consantem . sive certa lege variarilem, seu siterarum significatum rum APUD
receptum pro arbitrio permutare licet, ita ur in eodem contextu stria carum pemptara vel constans sit ejusdem bie Agnificatus, vel certa lege -- marvire Grutar. Etenim si alteri ad significandum animi tui sensa obli- ceri. garis, signis quibuscunque aliis, quam Vocabulis, Uti licet, quibus alteri eadem significari possunt s. a 42. . Enimvero sit literis alphabeti tribuas significatum contrarium ei, Memhabent, permutando sgnificatum unius Jhene in significatum alterius vel constantem, ita ut in eodem scripturae comtextu v. gr. 4 ponatur prost, 'pro si et certa lege variab,
219쪽
Iem ita ut quaevis litera poni possit pro quacunque alia, veluti nunc pro b, nunc pro c, nunc rio ν & ita porro, prouti casus tulerit, & pro literis, quibus scribitur vocabulum aliquod, substituantur literae aliae cx alphabeto, in quod consentistis; alia prodeunt vocabula, idem cum recepto in aliqua linguassignificantia, conlaquenter signa alia, quam quae ordinarie ad idem scribendo significandum adhibentur. Quamobrem patet ubi alteri ad animi tui sensa per literas significanda te
, eris,'literis Alphabeti tribui licite posse ex compacto signifi
catum contrarium siύ constantem, siVe certa lege variabile
ponamus e. gr. significatum literarum 1, mutari insignificatum literarum r. b, a, zy Vocabulum riuret idem significabit quod Latinorum Dor. Quoniam alter, cui scribimus, . , intelligit, quid vocabulo rhaz indigitare velimus, etsi id non intelligat alius, ad quem non scribimus; eccur non illo uti l cev I Si Germanus Germano scribit, is utitur vocabulo Soti. Quoniam vero vocabulorum signiscatus, arbitrarius, vocab . Io rhaz non minus significare licet Deum, quam vocabulo ς' Germanorum vel etiam Polonorum Bog, etsi linguae Germanicae vel Polonicae ignarus veluti Gallus, id non inteuligat. Quae ex mutato literarum Alphabeti significatu prodeunt vocabula, linguam constituunt iis propriam, qui e tcompacto illum mutarunt. Et quamvis prodeant vocabula, quae vocalium congruo loco positarum descetia pronuncia. ii nequeunt; id nihil dissicultatis facessit, nec analogiam cum lingua exotica tollit: sussicit enim ea posse scribi, cum eorum usus alius non intendatur, nisi ut scribendo alteri signifieemus
M lira Γι - iam perinde est, sive literarum Alphabeti sgnifi
eatum receptum pro arbitrio permulcmt.s, sive aliis quibus-n velitu noua numericis, signis Astronomorum, velo signis
220쪽
- De Obligarione elaea sermω . In
signis Chymicorum literarum significatum attribuam quan-Hiis do vero alteri' animi nostri sensia per scripturam signiscarebis, si e tenemur. literis Alphabeti tribuere licet ex compacto significatum contrarium sive constantem, sive certa lege variabi-
significare tenemur. aliis quoque signis, et eluti ratis numericis. signis astronomorum velH- UPmcorum , literarum significatum vel consanum, vel certa Me variabilem attribuere licet. Ρonamin e. gr. pro literis e,u, δ adhiberi signa O J ',', vocabulum Deus scribetur Sδο s, tu ita quod Astronomus hoc modo sqnificaret Solis cum Mercurio dc Saturno eonjunctionem. Quodsi pro literis d. e. v, 3 adhibeantur notae riuin, mericae 8, s , p, a; Vocabulum Dein scribetur 3 s a, si ita ruod Arithmeticus hoc modo indigitet octo millia quingenta ptuaginta duo. Cum literae Alphabeti fiat signa arbitraria. Iieuillet, si ita visum fuisset genti cuidam, eorum loco in usum
communem recipere signa nune Astronomis usitata ; licuisset quoque uti notis numericis quemadmodum apud multas gentes literae alphabeti ad denotandos numeros adhibentur, & h dienum etiam apud nos, ubi notae numericae in usu sunt, earum tamen loco adhibentur literae nune in sermone Latino. i nune in vernaculo sive Germanico, nunc in Hebraeo, nune in Graeco usitatae, prouti unicuique visum fuerit. Quomodo unius eiusdemque literae vel etiam signi cuJuscunque alterius fgnificatus certa lege variari possit, ut in eodem scripturae conis textu nunc hanc, nunc aliam literam Alphabeti signifieet, seu cum eadem eundem significatum habeat, nostri iam non est docere: sussieit id non uno modo obtineri posse. Hie ubi de moralitate usus istiusmodi signorum agitur, sumimus va.
riationem illam tanquam possibilem, quod aluinde constet. eam possibilem esse. . 248.