장음표시 사용
221쪽
monis con-- pacto vociis uti,' eo He asilentur, certo intervasti a se inmise, irario siense remo ere, di spariis vacuis interponere alia , illorum sensum in intelligen)- alienum, immo prorsus contrarium detorquent, nec sermo in hoc casis
erit fassiquom. Etenim si ex compacto verba, quae ad est ri animi tui sensa significanda adhibentur, certo intervallo ae se invicem removeantur; is, cui animi tui siensia significare teneris, ea excerpere atque adeo ista intelligere valet. Quamobrem cum obligatus sis ad animi tui sensa eidem signinca da, obligationi tuae, qua ipsi teneris, satisfecisti Etsi au-
tem vocabula spatiis vacuiS interjecta, quatenus ceteris co- haerent alium prorsus, immo contrarium prodant sensium
. perinde tamen est ac si falsium dicendo vel ambigue loquendo is , cui loquimur, non concipiat mentem ab ea, quam h bemus, diversiam, etiamsi hoc faciat tertius, ad quem sermo non dirigitur amobrem cum falsiloquium non sit, adeoque nec illicitus sermo, si falsium dicendo vel ambigue lo- quendo is, cui loquimur, non concipiat mentem ab ea, quam habemus, diversiam, etiamsi hoc faciat tertius, ad quem sermo non dirigitur .aa 3. ; ideo etiam licet, quando alteri ad animi tui sensa significanda obligaris, ex compacto vocabula, quae eo fine adhibentur, certo intervallo a se invicem removere, & spatiis Vacuis interponere alia, quae illorum sensum in alienum aut prorsus contrarium detorquent, nec id
pro falsiloquio habendum 'Exemplum esto taIe. Scribere debes asteri: Ego collacutus sum cum Titio. Favet tibi & res tuas curabit.. Tu vero. interpolata scriptura ita scribis: Ego non collocutus siam, nee Loquar eum Titio- Favet ahi, non tibi & res tuas nunquam curabit. Verba interpolata sensum ceterorum in contrarium detorquent. Quodsi vero is, ad quem scribis, verba interpolata a ceteris aliquo arrisicio discernere norit, quod nonni si vobis ex comPacto notum est, animi tui sensa perspiciet & tu hoc
222쪽
De obligatione circa sermonem. III
pacto ipsi sgnificabis, quae significare voluisti, utut alius que
verba interpolata, quae alio charactere hic expressimus docen. di gratia, a ceteris discernere nequit, concipiat sententiam a mente tua prorsus diversam. Verum adeo loqueris ei, cum
quo tibi sermonis commercium est, & cui ad animi mi sensa fignificanda obligaris, nec hujus respectu sermo tuus falsit quium esto Convenit hic modus alteri animi fur sensa signiticandi cum eo, quo ex compacto contrarium Gu, intelligitur, .
quod dicitur vel scribitur: id quod non illicitum ess quando
Paeti ad animi tui sensa significanda obligaris, paulo anto ostendimus o. a 4. , est tamen illo aristior, cum in scribendo tantummodo ejus si usus. Quodsi verba interpolata mente reservarentur, k contrarius sensus esset verus ς sermo foret reservatio mentalis g. a 3I. P. Atque adeo pater, quantum hic modus alteri significandi animi sui sensa conveniat cum reservationibus mentalibus, quantum ab iis disserata Convenit cum iis, quatenus utrobique sermo constat ex duplicibus verbis, quarum quaedam iuridunt sensum persectum, seiucontrarium ei, quem habent omnia simul sumta di dissert autem in eo, quod in reservatione mentali verba omnia simas imia sensum verum, quem loquens intendisi in praesenti autem casti eidem contrarium cssicianz. Convenit praeterea cum reservationibus mentalibus, quod utrobique sensus verus occultetur: differt autem quoad modum oecultandi i ibi enim sensius verus occultatur, quem laquens intendit, verborum quo ungam reservatione in mente facta , hic verborum interea, quae verum sensum continent. interpolatione facta. Tan.
dem in eo quoque conspicitur praecipua differentia, quod in reservatione mentali animi nostri sententia Occurtetur ei, cui loquimur ς in casu propositionis praesentis vero nonness aliis, at quos sermo non dirigitur- Ad salvandas itaque reservationes mentales non vini argumentatio a easa propositionis praesentiso o
223쪽
occulte quando υ- quamur Icribimus.
g. a 49, Signa eccalta dicuntur, quorum significatio non eonstat nisi iis, qui ex compacto ad nonnulla sibi mutuo significanda utuntur. Opponunturibus manifesis, quorum significatus vulgo notus est i& quibus communi Icr utimur a d res certas auteri significandas. Unde patet, votabuia in significatu recepto esse si a manissa ; sed si iisdem tribuas ei in ultim a recepto H- versum, signa esse occulia, Similiter hinc liquet, signa oecalta se literas alphiberi, se earum significctus receptus fermMetur
signa quacunque alia, vel nota numerisae, si pro literis usurpentur.
Ubi vis nimirum supponimus, sisnificatum detei inari ex
Manisse si uimur vel sicribimos, si signis manifestis utamur ad animi nostri sensia significanda. Occulte loquimur vel siritimus, quando signis occultis utimur ad animi nostri sensa lignificanda, vel ex compacto verba manifesta, Mimi nostri lcilla significantia, certa lege inter verba manifesta alia ita 'disponimus, ut nonnisi ei, ad quem scribimus, mcns nostra patefiat.
Interpolatio sermonis, qua sensa animi alteri significanda occultamus, poterat etiam ad signa occulta reduci ,.quatenus verba manifesta certa lege disposita acquirunt coniunctim vim fgnificandi nonnisi ei perspectam, qui in hane dispostionem consensit. Quoniam tamen non cuivis tantum est acumen, ut aequipollentiam cum signis occultis perspiciat, in explicanda occulta dictione vel scriptione sgillatim modum illum ocis cultandi animi sui sensa alteri aperienda commemorare libuit. Nemo autem miretur, quod de modo occulte loquendi vel scribendi loquamur in Jure naturae: in eo enim de omnium omnino actionum humanarum moralitate agendum, quaecunque tandem fuerint.
224쪽
De obl/Prtione circa sermonem. 17S
Ottulte loquimur es scribimus, ne quis alius, qui loquentem am Finis ocraine dii, vel scripturam legit, loJuentem vel sicribentem inresistit, is ensis fur eum, ciu Muimur, vel ad 'Mem scribimus. Q lando enim stribratis. occulte loquimur & scribimus, signis occultis utimur ad anuini nostri sensa significanda, vcl cx compacto vocabula, quae eo fine adhibentur, interpolatis aliis a se invicem removen-.tur, ut sermo a mente nostra aliena significet I. a s o. . Quamobrcm cum verborum occultorum vel aliorum signorum si gnificatus non constet nisi iis, qui ex compacto ad animi sui sensa significanda illis utuntur s. a 49. , nec modus interpolandi pateat nisi iis, qui eodem ex compacto utuntur; non alio fine occulte loquimur & scribimus, quam ne quis alius, qui loquentem audit, Vel scripturam legit, loquentem vel stribenteiu intelligat, praeter cum, cui loquimur & ad quem scribimus.
Si parum refert, utrum alii quoque intelligant, quae loquimur , vel scribimus, praeter eum, ad quem sermo noster diri- 'gitur, nec ne, nulla protecto ratio est, cur ea, quae verbis alia. isque signis alteri significare intendimus, occultare studeamus. Uteremur vocabulis manifestis, quorum signiscatus perspectus est omflibus, qui eadem lingua utuntur, ut quilibet loqueri. . rem audiens, vel scripturam legens mentem loquentis vel scribentis intelligeret. Signis adeo utimur occultis, quia ab omnibus promiscue intelligi minime volumus. I. a a.
Ars occulte loquendi γνiologia ; oc Ite vero scribendi γνω- ars inpigra La dicitur. Ocra gra- Cryptologia & cryptographia antiquissmis temporibus jam
In usu suit: recentius tamen magis exculta δc ad majorem per.
Nectionem perducta. Ad cryptopraghiae inprimis persectio
225쪽
inem pertinet, ne ulla humana industria secretum , quod o cultare studemus, manifestari a quoquam possit, cui innotest re minime debet. Casiis autem duo occurrunt: Nimirum aut interest, ne quis laspicetur latere in literis, quas tegit, aliis quod secretum ei significandum, cui eaedem inser buntur; aut parum refert, num noverint alii secretum in lit cris contineri, modo idem in apricum producere non possint. Qiiodsi cryptographia omni in casu satisfacere debet, necesse est ut nulla adsit secreti latentis suspiciore ne in ejus cognitionem ulla a possit, nisi artificii conscius. Ceterum rectionem referri etiam debet. si secretum immo longa quaevis oratio citra am bages occulte sertii possit. Nostrum jam non est: de crypto- graphia &cryptologia commentari, quamvis ex traditis modo principiis plerique modi occulte scribendi praesertim deduci possint. Memini me ante triginta & quod excurrit annos exincogitasse modum occulte scribendi, qui duo illa habebat re. quasita, de quibus ante diximus, & quo secretum quavis lingua conceptum Occultari poterat in literis alia quacunque lingua conscriptis. Sed MSC. cum aliis chartis fato quodam ante I9. annos intercidit, cujus memoriam refricare nolo. In
prae nil sussicit demonstrare, quod cryptologia & cryptographia in se non sit illicita, sed illicitus tantum sit ejus abusus. am Αἰ- moties uni cuidam animi tui sensa significare teneris, ad ea nais revi vero alios celanda obligaras; totus occulte loqui vel seMere lites,
leti. 1 crr consequenter C 'ologia edi cVlptWaphia licita. Etenim quando bibe is his uni cuidam animi tui sensa significare teneris, ad ea vero alios Misa. celanda obligaris; iis utendum cst vocabulis vel signis aliis, ruorum signincatus non constat nisi iis, qui ex compacto ii em tecum utuntur ad animi Φnsa significanda, conseque icr occultis . a 49.), & tum vocabulis & signis occultis uti licet in loquendo & scribendo s. a 4 a. essend. Sed ouille loqui-Disiligoo by Coos cl
226쪽
De obligatione eirea sermonem. I77
Ioquitur & scribit, qui in loquendo & scribendo utitur voca- .r bulis vel aliis signis occultis I. a 3 o. . Quamobrem Occul-- te loqui & scribere licet, quotlcs uni cuidam animi tui sensa significare teneris, ad ea vero alios celanda obligaris.
Est vero ars occulte loquendi cryptologia; occulte veta scribendi cryptographia 3. a s a Q. Quoniam itaque occulte loqui & scribere licet, quoties uni cuidam animi tui sensa significare teneris, ad ea vero alios celanda obligaris; in hoc etiam casu cryptologia & cryptographia licita. erat
In casu propositionis praesentis lex naturae dat nobis jus occulte loquendi & scribendi iro. PMI. pra I univ. , ut adeo, jure nostro utamur, dum occulte loquimur & scribimus, neque alter conqueri possit de injuria sibi facta, si ex occulto sermone, qui ad ipsum non dirigitur concipiat opinionem falsam: quod mox clarius elucescet. f. 2sq.
Quoniam cryptologia & cr 'plographia licita est, quan-An exercitiido animi nostri sensis uni cuidam significare, alios Vero cela-graria occulis re tenemur as 3. , c0 ptologia & cryptographia vero in te Δροι Ο numero artium sunt . asa.), quae tanquam habitus g. 26o.scribere i petri. I. Dr. nat.) exercitio comparandae l. 43o. Poch. empirὰς erat. Iura exercitii grana mulie loqui ac stribere liceat, Δόitandam
non est. . Si qua ars suerit licita, nemo assirmare audebit, quod eam sibi comparare illicitum sit, cum potius ad eas artes acquirendas obligemur, ad quas addiscendas sumus apti & quae nobis maxime necessariae sunt f. 26a .Pan. l. Jur. nait. .
. f. ass. Si ad animi tui siens alius celanda non obligaris, literum tibi mando mos Fur. Nat. Parim Z es, nam si in
227쪽
rum mani dem si se Vare teneris vel tua θυηrevis monfeste vel , Wiserabere velis. Etenim cum occulte
καθὸ υ -& scribamus, ne quis alius nos intelligat, nisi is, ia n, cui loquimur vel scribimus . as 10, si ad animi tui sensa a- . I. . . in celanda non obligaris, nec necesse est, ut ei, cui loquoris vel scribis, occulte loquaris Vel scribas I. Ir8. para. f. Phil. ma I. unis. . Quoniam itaque vi libertatis naturalis peramittendum est, ut in determinandis actionibus tuis tuum sequaris judicium, quamdiu nil facis contra jus tertii g. is 6. pari. I. Fur. naid, &Vi ejusdem facere potes, quod salva obli- . . . Ratione naturali fieri potest g. 178. pars. r. Iur. nardi, vi lia. hertatis naturalis tibi permissum, quomodo alteri, cui loqui vel scribere teneris aut tua sponte vis, loqui vel scribere malis. Quoniam itaque tam manifeste, quam occirite scribere ac loqui possumus s. aso. ; si ad animi tui sensia alios celanda non obligaris, liberum tibi est, utrum ei, cui cadem significare teneris vel tua sponte vis, manifeste, an occulte loqui vel scribere velis.
Quando ad animi tui sensa alios celanssa , uni cuidam au tem significanda obligaris, ex ipsa hae obligatione nascitur j occulte loquendi, vel scribendi, ubi cuidam eadem significare teneris f. 23. pari. I. DV nat. er f. Is 9. Part. r. u. praα --m. . Quando vero non obligaris ad animi tui sensa alios celanda, nec adest ratio aliqua lassiciens juris occulte potius, quam man feste loquendi aut scribendi. Quamobrem ad lubertatem na ruralem recurrendum, quando quid permissum fit definiendum β. I 38. Iart r. Juri vat.). Quod vero solo jure liberratis defenditur, liberum potius, quam licitum dicem. dum, cum factum ad alios nonnis reseratur f. Is r. pari. l. Iur. nar.) r neque enim libertas nobis competit nisi respectu aliorum s. Is a. pari. r. Jur. nat. , respectu autem agentis ad
legem naturae referuntur tanquam ad normam. In casu par
ticulari semper adesse debet aliqua ratio, cur occulte potius, quam Di iligod by Cooste
228쪽
ne obligarisne et ea omnem. . Im
quam manifeste scribere velis, etiamsi ad animi tui sensa alio, 'celanda non obligeris =. 7o. Ontot . Et pro diversitate r tionis a circumitantiis particularibus in dato casu petendae, unus loquendi modus altero intelligitiar melius, si summo cumine in eo trutinando utaris. Quodsi igitur legis natura persessivae rationem habeas, quae obligat ad id, quod est melius altero, eidem praeserendum s=. I93ι. Hic pract. -υ.J, quod vi libertatis naturalis pertiittendum, non tamen hac leis ge permissum dici potest. Vides itaque, cur in hypothesi propositionis praesentis occultum sermonem liberum potius. quam licitum dicere maluerimus. Vereor equidem ne qui sint, qui nimias in discernendo subtilitates, aut in desinienda
moralitate rigorem nimium accusant; quamdiu vero non de monstraverint, subtilitates istas, rigorem huncce veritati adver. sui, eorum querelae parum me. angunt.
s. a s 6. ad diu licito uti non licet ad consequendum' nem Elicitum. An medis fae . 'Quodsii enim finis illicitus sit, cum finis ab agente intenda- utillic tur, g. 6i T. part. I. Phil. prarit. μηλ . , nec finem illicitum m-at ad fixere tendere I. 17O. pari. ἔ. Phil. praeit. unis. . consequenter neciscitum . propter eum agere debemus g. 61 6.8art. I. Phil. acy. anis. . consequenis
Quamobrem cum propter finem agat, qui mediis ad eum con- dam. ' - . sequendum utitur 3. 937. tot. ἰ ad consequendum finem illicitum medio licito uti non licet.
Ρtineipium hoc amplissimum usum habet in universa phi- - losophia practica. Finis omnes actiones bonas vitiat, si me. rit malus, seu illicitus: illius autem respectu mediorum ob
Quoniam medio licito uti non licet ad consequendum finem illicitum cI. as 60, etsi crapulogia cnstigraphia lii ita M'erris, quando alteri ad animi nostri sensa significanda obliga-pto M ab-
229쪽
mur as 3J, tamen ea uti licet ad consequendum malamsinema . : In hoc consistit cryptologiae & cryptographiae abusus, quod
quidam ea utantur mali finis consequendi gratia, veluti ad occultandos amores illicitos, vel occultanda mala, quae figitant, consilia. Quoniam principium praesens sussicit omni abusui . ab usu discernendo; id nec opus est, ut in demonstrando simus prolixiores, quandonam occulte loqui vel scribere non
liceat. Immo nec dici potest, quod quis ad animi sui sensa alteri significanda obligetur, quando hoc fit mali finis conse- . quendi gratia. De malo fine consequendo illicita est omnis cogitatio, illicita quoque est alteri quomodocunque facta significatio. Abutuntur homines eo in casu non modo se . mone occulto, Verum etiam manifesto, vi propositionis praecedentis I. as6. . . a s 8. Taciturnia Taciturnus dicitur, qui tacet, quando ad veritatem retitas quid sit. cendam obligatur. Taciturnitas adeo virtuS est, qua verit tem reticemus, quando ad cam reticendam obligamur. Ver-'naculo sermone dicitur die Terschimi egenhcit.
Tacitrurni in sensu morali non sunt, qui flere, quam loqui amant, ita ut parum, vel nihil loquantur, etiamsi cum aliis familiariter conversentur. Virtutis non est flere, ubi loqui vel debes, vel loqui saltem convenit: neque hoc in casu silentium plerumque deprehenditur nisi vitium quoddam naturale, de cujus causis dicemus in Moralibus. g. 239.2uois ra- Quoniam ad veritatem reticendam obligamur, quandoeiturnus se Verum dicendo contra Ossicium vel obligationem contractam,ritatem re- qua alteri in singulari tenemur, agimus, aut contra jus alte-Meo. rius sive persectum, sive impersectum . 367. I 68. , tacitum . nuί vero Veritatem reticet, quando ad eam reticentim obli-
230쪽
De obligatione eirca Iermonem. UI
gatur I. as 8. , idem veritatem reticet, si verum dicere non possis, nisi faciat, quod incis vel obligationi contractae, qua alteri in sumtiri tenetur, repugnat, aut quod es contra jus Me perfectum, sive
imperfectum aberius. Videtur adeo praxis tam veracitatis , quam taciturnita tis admodum difficilis, quia supponit omnia ossicia tam ergare ipsum, quam erga alios, ipsum etiam Deum cognita, prO- uti ex demonstrationibus anterioribus abunde innotescit. Immo negari non potest , si quis utrique virtuti ad amussim sati facere velit, ne intra limites arctiores eam coarctet, quam necesse fuerat, praxin sua dissicultate minime carere. Sed de eo . rectius dispiciemus in Moralibus, ubi etiam inquirendum. quomodo praxis virtutum facilitetur, quoties dissicultates objis
C sitientia dubia nihil agendum. Qui enim conscientia dii' consiAbia agit, non modo periculo legem naturae transgrediendi Abia
sese committit . 44T .part. I. pracI. un δἰ Verum etiam agere liceat. actu peccat β. 448. - . nil. ρυα uni . , adeoque con- . tra legem naturae agit β. 44 o. pari. I. Phil. pract. unis. . Conscientia igitur dubia nihil agendum I. III. pari. I. Hic pracri
Ρropositionem praesentem praemittimus instar lemmatis ad ea, quae sequuntur, demonstranda. Et ea etiam in aliis demonstrandis utemur. Per se enim patet, eam esse principium generale , quod admodum late patet. s. 26 I.
Quoniam conscientia dubia nihil agendum s. a 6 o. , dubia vero est con sicientia, quando dubitamus, utrum judici