장음표시 사용
251쪽
animum delectare seet, s fuerint honesti. Delactant equiadem ioca etiam obscoena libidinoiss, fi suerint ingeniosi, qua- , tenus ingenios sunt, immo etiam alibidine alienos, modo non .snt castitatis tenaces. Enimvero cum joci isti illieiti sint f. a 39. iis voluptatis percipiendae gratia iisdem utendum:
neque enim quod illicitum est fine licito licitum esset potest. f. 3O4. Per iocam per 'cum dic tur aut uni, in serium non coas Persenda. H D-r Demae enim per jocum dicuntur aut fiunt, ea cum animi nostricta nam in istentia non conveniunt, nec quod convcniant, ab aliis cre- seriam di volumus 283. a 87. . Quamobrem a vero aberrat, vertere si- qui ea cum antini nostri sententia convenire judicat, adeoque reis. tribuit actionem, quae nobis tribuenda non est, consequen- '- ter nobis imputat, quae imputanda non sunt s. sar: Zara. R. nil. WMI. unis. . Quoniam itaque hoc facit, qui per jocum dicta aut facta in serium convertit s. et 8s. ἐ-,cum
dicuntur aut fiunt, in scrium convertenda non sunt. Idem etiam indirecte ostenditur hoc ni ci Ponamus licitum esse, ut per jocum dicta aut facta in serium convertantur.
Quoniam joci animi tantum modo aci temporis fallendi gratia fiunt I. et 88.),-jinrum haud raro dicuntur ac fiunt, quae sistrio iucerentur aut fierent alterum offenderent aut Iaderent.
Quodii ergo is per jocum aecita in serium convertit, ab altero sic Aensima aut laesum fuisse putabit, qui eum ollande re aut laedere noluit. Immo in genere patet, quod ipsi tribuat a mcnte ipsius prorsus aliena, consequenter quod in utro i quz casis erret I. so6. 623. Quoniam itaque errorem omnem evitare debemus, quem evitari possibile est s. 7o7. Para. I. Prona δἰ quod per socum dicitur aut fit, in serium
convertendum non est. Malitia intrinseca conversonis ioci in serium clarius eI cescit iis, quae ex ea consequuntur tum respectu jocantis,
252쪽
De obligatione circa seremnem sto3
' vim respectu eorum, qui se ossensos vel IHos putant. Sed Mee spectant ad motiva in Philosophia morali expendenda. Sumit hie demonstrasse, quod conversio joci in seria aequitatirniugae s. 3os.
Ad vera δε aliorum Hesis is factis judicia serenda abluam . AHia onPonamus enim nos non obligari ad Vera de aliorum dictis & Mὸ,M , factis judicia serenda. Nil igitur obstat, quo minus falsa deis iis judicia feramus, consequenter de aliorum dietis & EUri judicando errare licet s. 623. Log. , adeoque lege naturali es faciis non obligamur ad errorem omnem evitatu possibilem Evitan- .dum. 4od cum sit absurdum s. 7o .part. ad 'vera de aliorum dictis di factis judicia ferenda obligamur.
Lubet occasione ita serente in genere demonstrare, erronea de
siorum dictis & factis judicia lege naturali esse prohibita, cum hoe principium usui nobis fiaturum se in aliis aemonstriadis. 3. 3M.
Iaasia Mia genis sum, a focis ludis A modum, seu a Dei sta aerei et ladere non licet. .ando enim seria agenda sunt, gens quaedam ratio adest, curea agamus I. a 8 s. , consequen-Hiari ister moraliter necesse est ut ea agamus, adeoque ad ea agenda obligamur . a a 8. P a I. unis. . Enimvero 'locorum S ludorum nulla datur ratio urgens, sed tam hi, quam isti tantummodo animi at temporis fallandi senia fiunt s. α880. Quamobrem si vel maxime joci ac Iudi non illiciti sint, cum tamen lex permissiua Cedat praeceptivae s. a I Igari. r. Phic 'act. - δ, adeoque licitum debito s. aro. pari. I. Psil. 'act. κωμὰς jocatam vel ludendum uon est, quando seria agenda sunt. Ioel & ludi in se illieiti nullo tempore fieri debent. Quam
253쪽
pore. quo seria agenda sunt, tacite supponitur. jocos & ludos licitos esse, consequenter nonni fi de licitis intelligenda propo-stio. In casu tamen particulari, in quo propositio praelem . applicanda, non opus est ut disquiramus, utrum iocus, vel lu- ἀdus aliquis licitus sit, nec ne, cum ad eum arcendum sussiciat'. '. tempus jocandi R ludendi parum justum: Vi enim propositio: nis praesentis tempus justum non est, nisi quo a seriis vaeati
Tisis imi perfectio fui aliorumque Hrecte inre F debet. Eteram adii. homo in omnibus suis aestionibus perfectionem sui alio- mio. . rumque directe intendere debet I. 3o. 8art. a. 1 si 'a I. D. . Quamobrem.eandem intendere ctiam directe debet in ludo
Finis nimirum ultimus omnium actionum humanarum f. 28. Part. a. PM. Pra I. unrv. , ultimus quoque ludorum salsesse debet. Ex fine autem aestimanda est moralitas ludorum,
AH MI Quoniam in ludo perfectio sui aliorumque directe intem esse disrari. di debet . 3o7. ; iuri componendi sunt ad persciendum, factit.. tura anima, vel corpus, vetari ad facilitandum usum facultatum anima, ad exercendam corpus motu sanitati conducibili, ad augendum 'ς roluae corporis. o Vi hujus principii iacile definitur, quinam Iudi officiis homi- num naturalibus conveniant, qui minime conveniant. Unde .' - . Porro patet, quomodo ludi liciti a non licitis separentur.
I. AO9. tauisam im M perficiendum facubares anima, vel torpus compositi ἁ- .ae sicis sini. Etenim natura homo habet jus ad ea, quae ad consequendum usum facultatum suarum faciunt . ao8. pari. f. Furinat.), cumque operam dare debeamus, ut eam consequa- mur corporis perstetionem, quam consequi in potestinc no - . stra Dipitiaco by COOste
254쪽
De obligatione circa sermonem, ari vi
'stra positum cI. r8 o. pari. I. ad ea quoque nobis jus est, quae ad perficiendum corpus faciunt. Quamobrem si, Iudi faciant ad facultates animae, vel corpus perficiendum, jus . quoque nobis est ludendi. Quoniam itaque licitum est, ad . quod jus habemus g. aro. pari. I. Phil. marit. --. θ; ludi etiam ad petficiendum facultates animae, vel corpus compositi liciti sunt. Vi hujus principii demonstratu haud dissicile erit, num quis
ludus sit licitus, an vero illicitus, ut adeo opus non sit ad particularia descendere. In genere hic tantummodo agitur de moralitate ludorum; non vero in specie disquiritur, quinam ludi ab honestate non sint remoti. 3IO.
Si ludis nihil in sit, quod o is cuidam repa et, volvus, qua ex Euando δε- iis percipitur, transitoria innocua est es hujus solius percipiendae paria tias animi Iudere licet. Vtrumque ostenditur eodem modo, quo supraratia recte idem de jocis demonstravimus . Ioa. 3o3. . fiant.
Quodsi demonstrationes superiores ad animum reVoces, haud dissiculter perspicies in iis non sumi, nisi quod joci non repugnent ossicio cuidam naturali, & tacite supponi, quod non fini actus naturaliter praecepti. Mirum adeo non est, quod ad ludos etiam applicari possint. Immo patet, eas quoque ainplicari posse ad quosvis actus alios lege naturali non praescri- 'ptos, nec cum ullo ossicio Pugnantes. 49. 3II.
G, qui temere sunt, illiciti sunt. Nihil enim temere fa- An temere ciendum t. ar 8. . Ergo nec temere ludendum. ludod M.
Inde est, quoque ludi honestentur fine cf. go8. 3Io.). G- . terum quae de iocis non temerariis annotarimus t. F.a9O. , i ea de ludis quoque non temerariis tenenda sunt. Quia Voluptas transt9ria innocua licita. eam intendere licet tanquam
255쪽
Des istis. Omnis jecu= decoru esse debet; as omni autene inritura Ast luisi Dis Exenim leS naturae nos obligat ad aedonem deco
ori EBirim indecorae praeserendam, etsi utraque in se ectata indis
serens sit I. ao 3. pari. I. Phil. a I. unis. . consequenter ab
indecora abstinendum. Quamobrem jocus quoque omnis decorus esse debet, ab omni autem indecoro abstinendum.
Quinam jocus sit decorus, quinam indecorus, ex notione deeori & indecori dijudicandum I. I94. I9s. Para. r. Phil. Pract. unis. . Iocus indecorus est, qui te non decet, sed M. decet. Quamobrem si ingenere te dedecet iocari, jocandum non est, quodque aliis liciturit tibi licitum non est. Iocatores
Bequentissime peceant contra decorum, ut vel hoc nomine m
. lesti sim loci iis. qui decori sunt tenaces. Qui pueris conum ' niunt joci, ii non decent viros graves & senes. In illis non
reprehenduntur, in his tamen improbantur & atro carbone n tantur. Quoniam ad particularia non descendimus, nec no-. . . strum est docere, quinam joci decoris, quinam indecoris am, munerandi sint, &quamam circumstantiae eosdem jocos estici. ant decoros ac indecoros. Spectari etiam potest decorum inludis, quod spectandum esse in omnibus omninohominum actionibus alibi iam monuimus not. f. I94. Part. r. Hic prurit. umV. . Enimvero cum de ludis jam tantummodo agamus, quatenus iocis assines sunt, adeoque occasone iocorum, qui Verbis p . . tissimum sunt; tanto minus quis a nobis hic expectabit partia cularem de docoro in iudis observando idisquistionem. Ι- - . rno patebit ex aliis alio loco dicendis nondum omnia, quae de - - . ludis tenenda sunt, hoc loco demonstrari posse. Ceterum nemo ossendetur, quod de officiis circa sermonem agentes de ludis tradamus ea, quae cum jocis sere communia sunt. Ibi
prim fingula σadimus, ubi commode intelligi. demonstrari ae Disit ipso by Cooste
256쪽
De ungatume elaea sermonem 2 7
memoriae tenacius, sed leviori opera insgi possunt. Si quibuΑ. hoc displicet, illi suum teneant morem: nos autem nostia stullibertate patiantur.
chioniam a jocis indecoris abstinendum I. si et . , ima obligario
Non omnes issem dedecet, nec idem decet omnes. Etenim ratio decori petitur ab iis, quae homini aut statui ejus externo insunt , aut illi inesse debent s. I94. pan. l. Sed status hominum tam physcus, quam moralis non idem est, nec omnes eandem sustinent personam moralem. Quamobrem nec ea lem decori ratio penes omnes deprehenditur. . Quoniam' itaque decorum non ponitur nisi posita ejus ratione sufficiente , I ast. OmoL , quid mirum, si quod uni decorum 'est, id alteri indecorum censeatur, seu si quod unum decet, idem dedeceat alterum ' Ita sunt quae dedecent viros, non autem foeminas; quae senes dedecent, non juvenes aut pueros , quae clericum dedecent, non laicum; quae eluditum, non vulgus imperitum ς quae Prosestarem, non studiosum a quae vi- tum dignitate eminentem, non vero eum qui nulla dignitate supra alios eminet. Doctrina decori amplissima est, sed ha- ctenus ad scientiae normam non exacta. Quando itaque acincinatius discus tum fuerit, quomodo decorum spectandum stin omnibus actionibus pro diverso agentium statu; nullo etiam negotio constabit, quinam joci hunc vel illum dedec ant, quinam deceant. P.
257쪽
De Sinceritate, simulatione dc Dissimu
. 314. mcerus dicitur, cujus actiones externae cum internis consentiunt. Vnde sinceritvi ammi est habitus actiones e ternas internis conformandi. De actione sincera jam egimus in Philosophia practica universali g. 714. 7Is. patri. a. , atque ibidem docuimus, quomodo consensus actionis externae cum interna agnoscarur, ut . adeo ibidem dicta hic repetere superfluum foret. Quoniam . non minus malae, quam bonae altiones hominis cum internis consentire possunt, ideo sinceritas spectatur non minus in ma- lis, quam bonis hominum actionibus, adeoque sinceritas antimi non semper ad virtutem refertur, cum etiam cum vitio conis sistere possit, quamvis quando de sineeritate animi loquimur. . vulgo magis aci virtutem, quam ad Vitium animum attendamus.
. 3Is. maiia sin . sincere loquior, non modo morabur verum loquitur; v Dὸ l .... etiam nihil reticet veri, quod de ea re, de qua om/ur, FH n V iam s. Cum enim actio sincera externa cum interna comsentiat s. 734. pari. 2. Phil. ma I. unis. , qui sincere loquitur, ejus verba cum cogitationibus suis consentiunt, seu conveniunt. Enimvero moraliter verum is loquitur, cujus verba cum cogitationibus suis conveniunt I. is oJ. Quamobrem qui tacere loquitur moraliter verum loquituri erat unum.
Porro si sincere loquaris, in cogitationibus tuis ea de re, de qua loqueris, nihil occurrere debet, quod non verbis significetur s. 7r pari. a. Phil. 'MI. uni P. Quoniam ita: que
258쪽
que nihil veri reticet, qui verbis significat, quicquid ea de re, qua loquitur novit; qui sincere loquitur, nihil veri reticet, , quod de ea re, de qua loquitur, sibi notum est in eru
Hine quando alteri significare volumus, nos sincere loqui, patrio sermone dicere solemus, it sage bir alles austiditis, ni te issi es meine, und verteeli bit ni is, hoc est, sincere tibi dico ei.
Omnem animi mei sententiam, nec quicquam reticeo. Patet . adeo sincere loqui latius patere, quam moraliter verum loqui. . . Sermo sincerus nimirum praeter moraliter Verum etiam Com. plectitur non reticentiam veri, aut, s mavis, cum sit moraliter
Sinceritas omnem exta is simutationem V dissimularis . Sineret .s a Sinceritas enim requirit consensum actionis externae cum in- quanam reternis s. 3I4. , adeoque ab internis dissentite nequit,' ne δι ad dia. in internis occurrere potest, quod contrarietur externae quo- modocunque, neque etiam in externis ad eandem compositam reserendis ulla locum habet contrarietas o. Ir s. para. a. 'Phil. pract. unm. . Quoniam itaque dissensus actionis exter- me ab interna simulatio est Ti 6.part. a. Hic Wa I. uni P.& occultatio actionis sive externae, sive internae quomodocunque factae dissimulatio est III. para. a. PHL' I. unis. I. sinceritas omnem excludit simulationem& dissimulationem: Proposito praesens praecedentem quodammodo contine Q tenus enim qui sincere loquitur, verum loquitur a fimula- atione' liber est; quatenus vero nihil veri reticet sibi ea de re noti, a dissimulatione alienus est. Poteramus sinceritatem animi definire per hoe, quod liberi simus a simulatione & disi . ' mulatione. Nimirum tam simulatio, quam dissimulatio op-
259쪽
Fum , haec vero .quoad actum negativum. Simulatio non consistit cum sinceritate, quatenus non faciendum, quod eidem c contrariatur; desimulatio excluditur, quatenus non omittenet diun, quod eidem non adversatur.
I. 3IT AG es hominu positi ,-quas commigrendas inimarur, Sinunes tenetur, siue Use debent. Homo enitum , isto operam dare tenetur, ut constans ipsi ac perpetua sit volun-sy tas non committendi actiones nisi quae legi naturae conformes stant stari. I. Dr. nat . Quamobrem cum perpetua se voluntas, quando in omni casu committere volumus aetionem legi naturae conformem, constans vero, si ca in da o cusu non mutatur, adeoque si nullo modo a proposito cona- mittendi actionem legi naturae consormem nos diverti patia- , mur s. Iosia. pan. I. Theol. naid; qui actionem legi naturae - , . consermem committit, is etiam velle eani committere, quia novit eam esse legi naturae conformem, nec pati debet, ut ab hoc proposito abstrahatur, quia novit eam esse Iegi naturae' convenientem. Et quoniam homo ad virtutem omnem c lendam obligatur a 78. pari. I. Iur. id, virtuti autem de Mus actiones legi naturae conformes committit ob earundem bonitatem intrinsecam 3. 336. pari. . Hic pract. - , & ut satis faciat voluntati divinae . 34 a. pari. 1. Phil. 'act. uni VI qui actionem legi naturae conformem committit, is earundem bonitatem intrinsecam & convenientiam Cum voluntate divi qnδ agnoscere tenetur. Quamobrem in actibus animae seu
actione intrinseca nihil deprehendi debet, quod ullo modo
contrarietur actioni externae, sed omnes potius actus interni in determinationem actionis externae influere debent, consequenter necesse est, ut extemρα ηο cum interna consepti at
260쪽
extima, quae cum interna consentit Hominis igitur actiones positivae, ad quas committendas obligatur, sincerae
Homo etsam operam dare tenetur, ut ipsi sit constans &perpetua noluntas committendi actiones legi naturae contrarias . 379. art. ἔ. Furi nat. . Quamobrem cum noluntas eodem sensu constans ac perpetua dicatur, quo Voluntas, adeoque perpetua sit, si in omni casu committere nolimus actionem legi naturae contrariam, constans vero, si in datu casu ad actionem legi naturae contrariam committendam nullo modo nos adduci patiamur f. io 6 a. para. I. Neol. naid; qui actionem legi naturae contrariam non committit, is etiam camnon committere nolle debet, quia novit cam csi e legi naturae contrariam, nec pati debet, ut ullo modo ad eam committendam adducatur, quia novit eam esse legi naturae adversam. Et quia homo obligariir ad virtutem omnem colendam s. 278. pari. 1. Pur. naso, Virtute autem praeditus acti
nes legi naturae difformes omittit ob carundem malitiam im trinsecam, seu quia intrinsece malae I. 336. 8a I. 1. Phil/ractastrum P, & ut satis faciat voluntati divinae g. 34 a. n. f. PHIpra' anm9; qui actioncm legi naturae contrariam omittit, is earundem malitiam intrinsecam & pugnam cum voluntate divina agnoscere debet. Necesse igitur est, ut in actibus ani- .mae seu actione intrinseca nihil deprehendatur, quod privativae externae ullo modo contrarietur, sed omnes potius actus interni in determinationem actionis externae influant, consequenter ut actio externa privativa cum interna consentiat g. et I 4. pan. a. Piacma I. -υ. . Enimvero actio externa sincera est, quae cum interna consistit s. i. . Hominis igitur actiones privativae, ad quas omittendas Obligatur, sincerares edebent. Ioederat alterum.. Dd a