장음표시 사용
311쪽
3 390. Homo igitur omnia agere debet animo deliberato, conmuenter nil agere debet animo indeliberato.
De actione deliberata ejusque ab indeliberata disserentia iam egimus alias 6oa. O .pret. t. Irait. pract uui . ,
eo potissimum fina, ut clarius constaret, quantum actiones no- serae nobis imputandae veniant. ' Hic vero ostendimus obliga. e tionem omnem facultatum 'nostrarum usum in id convertem
.di, ut actiones omnes sint deliberatae : cui obligationi ut satisfaciamus, inprimis probe perpendenda sunt, quae de Consultationum s. 6o a. pari. 4. Phil. rarit. uvis.), hinc manantibus actionum deliberatarum speciebus dicta sunt G. 6o . eart. r. Phil. strua uum ). Animus vero deliberatus actionem externam esticit deliberatam, seu actus voluntatis est, quae iaactione deliberata adesse debet. Constat enim actionem humanam constare ex actibus intellectus, voluntatis vel nolunta- . tis atque facultatibus Iocomotivae . po. part r. I u. practatiniv quatenus ex P*chologia discimus, facultates superiores carere non posse ministerio inseriorum, sed actibus inteI- Iectus & voluntatis ac noluntatis accedere quo9ue actus secuti
aeraritatis Quoniam homo nil agere debet absque animo deliberatoris θρυ. x 3- 39Q.), nec μή quoddam in alterum, consequenter nec jos misis is c g i, ut aliud jus in se transferar, seu ad dandum fibra exigisi ani- ci Gm ιυ ferre debet absque animo deliberato. amobrem misis able- cum in Promissione promissor transferat in promisiarium jus aratore. exigendi promissum, seu ut eidem addatur factum . 361. ;sromissio s eri non debet abs ae animo deli raro. Similiter quia, alteri sese perfecte obligat, qui jus se cogendi ad dandum vel
faciendum in eum ciansfert s. 236. pari. I. Phil. ract. univo ἔnemo sese alteri ad dandam vel faciendum perfecte obligare debuno anima deliberata.
312쪽
. Nemo non videt nos hie loqui de obligatione interna, quaem conscientia pectatur 3. 666. pari. I. Dr. nat.2. R euius habenda ratio est in Iure naturali, quod urget. actionum huma
adinter etiam sectitudinem in promittendo & alteri sese perfecte obligando. Huic vero locum esse non possh absque praevia consultatione seu deliberatione, quae ad animum deli- ratum requiritur c . 387 , partim ex requisitis actionis re. 3. 8 o. part. ι. Hu. prae . num θ, partim ex naturali obligatione, qua aliis ad dandum vel faciendum tenemur, intelligitur cf. Iap. Iam .
. 39 a. animo-d celiberato β. 39od; accipiam Acri tabet animo rit tiberatus adferato, con sic trienter cum ad validitatem promissonis requi- deceditatio-ratur acceptatio piomularii o: s, ρυμ traus etiam pro-κΣ-- missum acceHare non dehes absque animo deliberato. Quae ad propositionem praecedentem annotavimus, ad prae
lantem quoque traiienda sunt. Equidem vulgo animum deliboeatum ad acceptationem non requirunt Autores, neC is ni cessarius videri poterat οῦ patebit tamen ex subsequentibus eum non minus necessarium esse in acceptando, quam in osserendo . si quidem obligationi naturali satisfacere velimus quoad rectitudinem actionis: neque enim acceptatio minus habet suam rectitudinem, quam actiones c terae.
. Nemo sese alieri persecte obligare potest nisi rami Rexri. Ete- dus fienim homines sese invicem obligare non ponunr nisi ad dian- alteri rudum vel faciendum s. 338. . Quodsi ergo te alteri obliga- cte obligan- re velis, ut alien constet, quid & ad quod ipsi te obligare' velis, necesse est ut sussicienter declares, quid dare vel facere velis, cumque pessicie ipsilete oblisare non possis nisHranss Iendo
313쪽
rendo ius a te exigendi, ut des vel facias, quod ipsi te dare vel facere velle declaras s. 362. pari. I. Phil. pract. unim , in cum transferre debes jus ad dandum vel faciendum te compellendi. Enitii vero qui iussicienter declarat, se alteri quid dare vel facere vella, & in eum transfert jus ipsum ad dandum vel faciendum compellendi, is eidem quid promittit . 36i . . Quamobrem patet, neminem sele alteri persecte obligare posse nisi promittendo.
Si alteri quidpiam dare vel sacere constituisti, aut statim das
vel facis, aut futuro tempore dare vel facere vis. In casu priori obligatio dandi vel faciendi nulla contrahitiu , sed tantummodo in posteriori. Quamobrem cum ex demonstrarione appareat, in posteriori casu mon posse contrahi obligatio. nem nisi promittendo, quatenus nimirum ea perficitur ex pariste tua; nullus quoque ne fingi quidem potest casus, quo alteri te perfecte obligare aliter Poliis, quam promittendo.
g. 394. Ararim ' Promissor probe expendere debet, num re, quam dare promittit, se debeat Memet indigeat, num tunc, quando facere promittit, si ι vaca uis deliberatio rum sit, ac praeterea num hoc Gndo vel facienda promissario, dessit os
omissoris. scio cuidam erga se sum, vel erga alios. Quamvis enim homines sibi mutuo ad dandum vel faciendum obligentur, prouti unuSquisque indiget re vel opera alterius I. a a 4. ; nemo tamen tenetur alteri dare id, quo ipse opus habet rar. , nec obligatur alteri ad iaciendum, ii sibi non Vacat . ia 9.). Iam promissor sese obligat promissario ad dandum vel facien-pum perfecte s. 363. , & hoc facere dcbet animo delibe rato f. 39r . . Quamobrem cum id, quod animo deliberato fio, probe expendendum sit, antequam decernatur s. 3 8 7. ; promissor probe expendere debet, num re, quam da-x re promittit, ipsemet indigeat, & num tunc, quando facere
314쪽
De modo sese alteri obligando. ρει
promittit, sibi vacaturum sit. Et quia nil agendum, quod ubio modo contra ossicium erga seipsum vel alios esse potest .
pendendum est promitari, num dando vel faciendo desit os.ficio cuidam erga seipsum, vel erga alios.
In casu particulari facile apparet, num desis ossieto euidam vel erga teipsum, vel erga alios, hoc clando vel faciendo promissario. Poterat hoc prorsus omitti, propterea quod ipse imdiges re, quam dare alteri promittis, s ea carens ossicio cutidam erga teipsum, vel erga alios deesse debes. Enimvero non inconsultum duximus monere, expendenda esse omnia erga teipsum .& alios ossicia, siquidem constare debet, num circa promissum quid desiderari possit, ut excitetur attentio ad ea, quae in deliberatione discutienda sunt. Tu in praesenti, immo quamdiu vives, commode carere potes eo, quod alteri dare promittis homini, qui nulla cognatione te attingit, nec ullo modo de te bene meritus; ast habes liberos, quibus rectius prospicere poteras, immo debebas. Dando igitur dees officio boni parentis erga liberos tuos. Ceterum haec deliberatio in. stituenda, quatenus obligationis internae habenda ratio, ne
s. 393. Promissarias probe expendere cliabet, num re, quam ipsi offert Mai. promissis, vel ea, quo acere promittit, indigea , S a'non βοα , promi Lius ad id, quod inertur, sibi a promissore acquirere poterat, eodem magis habeat opus, vel etiam nonnisi iri modoso hoc praesa e posis promissor, ei num in acceptandopromisso forsan desit incis cuidam erga sinum, veterga alios. Etenim naturaliter homines sibi mutuo ad dandum & faciendum non obligantur, nisi quatenus unu quisque indiget re vel opera alterius I. Ia 4. , nec ulli com
petit jus petendi ab altero, quod ipsemet sibi facere potest
be perpendere debet, num re, quam ipsi offert promissor vel eo, sines Iairi I.Para αυ Ll quod .
315쪽
quod se facturiim promittit, indigeat, antequam suo consensu eundem sibi ad dandum vel faciendum persecte obliget
3.3 37. , consequenter quod offertur acceptet j. 38r . . Similiter cum alterum amare debeamus tanquam nosiuetipsos l. 6 9. pari. I. Pr. nat. , adeoque ex ipsius selicitate eandem
Voluptatem percipere debeamus, quam ex propria percipimuSo. 633. Ps h. empir δή promit Tarius quoque perpenderc debet, an non alius, qui jus ad id, quod offertur, tibi a promissore
acquirere poterat, eodem magis habeat opus, vel etiam promissor nonnili incommodo suo hoc praestare possit, antequam promissum acceptet. Et quia nil agendum, quod ullo modo contra ossicium crga seipsium, vel alios esse potest . aet4.
pendere debet, num in acceptando promisso seri in desit officio cuidem erga seipsum, vel ergo aliOS.
Vae ad propositionem praecedentem annotavimus, ea ad praetentem quoque trahenda sunt. Ex propositione autem praesente intelligitur, quaenam sit illa consultatio, quae acceptationem praecedere vel comitari debet, ut an no deliberato fiat 3. 39a. . Paradoxum sorsan videbitur, promissa liberalia' acceptanda non esse, si eorum praestatio sit promissori gravis, vel alios esse, qui eodem beneficio magis habeant opus Enima ero hi sunt, qui mutuum illum amorem, ad quod homines etiam naturaliter sibi invicem obligantur, & quem Christus, tanquam genuinum sbi addictorum characterem esse voluit, non satis inspiciunt. Homo obligatur ad conscientiam suam custodiendam f. 6 Io. para. a. Phic pract. m. , quomodo vero custodiatur, ex systemate legum naturalium addiscendum ij. 699. -.ιPbit. pra I. -υ.), consequenter in eodem e iam demonstranda sunt, quae ad obligationem internam spectant g. 636. part r Dr. nat. . Quodsi vereris, ne hoc pacto confundantur, quae ad jus illud externum spestini, quod inter homines viget, cum iis, quae ad Virtutem pertinent; inanis
316쪽
omnino est metus tuus. Etenim externam obligationem &quod ei respondet jus ab interna obligatione, quae conscientiam respicit, accurate separamus, quemadmodum ex anteriore tractatione elucescit, & ex secutura non minus elucesceri Vt enim haec a se invicem discernantur , non obstat, quod una eademque opera pertractentur. Immo ex demonstrario.. nibus nostris patet, jus istud externum non reduci posse ad suos fontes, nisi obligationis internae ac eidem respondentis Iuris habeatur ratio. Vt vero sons externi illius juris in apricum producatur, sequentia addere lubet. 396. externum dicitur, quod oritur ex obligatione Oaem Ius extemna: unde cidem opponitur internum, quod oritur ex obliga- num es latione interna. remum Interna obligatione homines sibi invicem obligantur ad dandum & faciendum , prouti unusquisque indiget re vel opera si alterius 3. Ia . , nec dantem eadem tenet indigentia Iap. , vel facienti vacat s 3. Ia9. . Enimvero homines sese sibi invicem persecte obligant ad dandum vel faciendum promitte do f. 3 9 30 , & haec obligatio externa est f. 6 s6.part. l. nat ). Jus, quod ex ma obligatione oritur, internum est; quod vero ex hac ortum trahit externum. Suo loco patebit, leges civiles dispono e de obligatione externa & jure externo. A que inde est, quod jus externum simpliciter & per excellentuam Jus dicatur, & vulgo affirmetur, jus internum nonnisi imis 'proprie Jus dici, quamvis inconstantia quadam loquendi, quae ideo obtinet, quod disserentiis rerum non satis perspectis genera & species rerum determinentur. RI. 39 T. Omne jus externum perfectum es. Ius enim externum o- Ius exfer titur ex obligatione externa . 396.). Quamobrem citam num quale
obligatio externa alteri tribuat jus te cogendi, ut obligationi sit. satisfacias, nisi cidem sponte satisfaccre velis I. 636. 8art. t.
317쪽
Fur. nat , ius vero, quod cohjunctum est cum jure cogendi alterum, si obligationi suae satisfaccre noluerit, perfectum sit
s. a 3 s. part I. Phil. 'MI. univ. s jus Omne externum perse- .ctum est. Quodsi homines in uiliversum omnes omni studio in id eni-
terentur, ut obligationi internae, quae in conscientia spectatiΗ. F. 656. pari. I. Jur. nat.), S cum naturali, quae a lege naturae immediate venit, eadem est, satisiacerent, omnem vim istius obligationis penitus pςrspicerent, ne per ignorantiam comtra eam agerent ; nulla obligatione externa naturali contradistincta foret opus, consequenter nec jus externum ab interno unquam disserret. Enimvero quoniam non omnes obligationi intemae satisfaciunt, ideo necesse est jure co gendi eum, qui sua sponte eidem satisfacere non utat, ut satisfaciat. -- obrem ubi istiusmodi jus a natura nobis non tributum Puerin . sus alterum, quod repugnaret libertati naturali, quemadmodum de obligatione ad ossicia humaniratis ostendimus 66 o. partir. Jur. nat.); necesse est ut homines ex promissione alterius jus istiusmodi acquirans, quando eodem habent opus 3. 361. -- 3930. Immo videbimus etiam, quod facto hominum introduci debuit jus externum, ubi internum deficit. Ceterum cum jus externum omne persectum sit, jus autem persectum - involvat jus cogendi nobis obligatum ad praestandum, quod
praestare tenetur; a nonnullis jus externiim jus coactivum seu cogens appellari solet, non tamen satis accurate.
. 398- ann juris externam de maior ex jure tibertatis naruralis. Iiis exierat. enim externum spectatur in actionibus, quae respiciunt alios s. 637. pari. I. ruri nato. Enimvero nemo hominum natu- raliter obligatur alteri ad eum quocunque modo juvandum, ut consequatur animi, corporis ac fortunae bona, nisi quantum
in potestate sua in & quando alter ipsius ope indiget s. 6ia.
N. I. Pri n4Id. Quamobrem cum vi libertatis naturalis
318쪽
De modo sese alteri obligandi. ais
judicio tuo relinquendum sit, num quid in potestate tua positum sit, & quid de indigetitia alterius statuas, ubi nullum ius
perfectum allegare valet I. 336. I. & tuae conscientiae committendum sit, quid agere velis s. i 37. pari. I. Iur. natδ ; in voluntate tua acquiestere dcbet, qui sibi quid dari vel fieri vellet. Quamvis adeo in potestate tua positum est, ut des vel facias, & alter eo indiget, quod petit;
non tamen ideo te ad dandum vel faciendum compellere potest. Vt igitur jus libertatis natui alis in tuto sit, nec quicquam contra idem committatur , quod fieri minime debet s. 9i O. pari. I. Pr. nat. ; Ideo necesse est, ut mutuo consensu introducatur obligatio persecta I. I s7. , adeoque externa . 63 6. pari. 1. Pr. σύ, ex qua oritur jus perfectum externum g. cito. Atque adeo liquet, jus externum derivari ex jure libertatis naturalis. . Equidem quod hic ossenditur, per demonstrationes praec
dentes abunde jam parere poterat: quoniam tamen non omnes eam asserunt attentionem, quae ad omnem earum ambitum per
spiciendum sussicit, ideo non inconsultum d imus ea addere, quae originem juris externi, quatenus interno opponitur ab eo abire potest, declarant, ne quid praetermisse videamur, quod ad intellectum juris naturalis faciat. Notandum vero ' . nos hic aperire sontem juris externi, unde tanquam rivuli flu- , uni rationes particulares, quae in casibus particularibus dantur, quemadmodum facile deprehendent, qui ad filum demonst
tionum nostrarum per totum Ius naturae animum attendunt.
Abst adeo existimes in casu quovis particulari rationem juris iexterni ab interno disserentis immediate libertatem natura alem allegari posset quod quam sit absonum, neminem fugit, ' qui tota vi methodi demonstrativae perspecta veritatum a senvicem dependentiam agnovitas. 399. a
319쪽
dandi sua consensu perficitur contracta. Homines enim sibi invicem ieios. obligantur ad dandum & faciendum, prouti unusquisque indiget re vel opera alterius . ia 4.), Consequenter si nemo indigeret re vel opera alterius, nec ipsi ad dandum vel faciendum quisquam obligaretur, adeoque sibi invicem ad dan--, dum vel faciendum obligantur, quia unus indiget re & ope- . ra alterius. Mutua igitur illa dandi & faciendi obligatio ex obligatione desicendit, quae rationem proximam in ipsa ho-
- . minis essentia atque natura agnoscit s. aar. aza. pari. I. Phil.
' pra I. unis. . Quoniam itaque connata obligatio est, quae ex obligatione descendit rationem proximam in ipsa hominiS cs, . . sentia atque natura agnoscente f. iobligatio mutua dandi & faciendi naturalis connata est. IEH
. Porro quae mutuo consensiu perficitur obligatio supponit pu missum personae, quae se alteri obligat s. 393. , & acceptationem cjus personae, cui ista obligatur g. 36s.), consoquenter ex obligatione rationem proximam in ipsa hominis . Cisentia atque natura habente per se non descendit, sed facto, demum quodam interveniente. Quoniam itaque istiusmodi
ia obligatio contracta est . a 8. para. quae mutuo conscula perficitur obligatio contracta est. Rus erat aberum. Non est quod excipias, obligationem mutuam dandi & D.
eiendi supponere dominia 3. I 23. , dominia Vero non na- . tura esse constituta, quippe quae res omnes communes facit I. p. pari. a. Turinat. , non singulorum f. 8KFurt. a. Bri nat.) sed facto demum humano interveniente fuisse acquisita f. Ips.174. Part. a. Furinat. ., consequenter mutuam istam dandi 3c faciendi obligationem contractam esse, non connatam g. II. 18. Part. ἔ. Jur. nat. . Etenim factum istud humanum
non respicit obligationem mutuam dandi & faciendi, sed jusquoddam acquisitum 3. 3 .Part. r. Dr. nat , circa quod dea inceps Disitig by'.
320쪽
De modo sese alteri obligandi. 27I
inceps obligatio naturalis, quae vigebat ante dominiorum introductionem f. zao. 2 a I. Part. t. Hic pracI. unis. , Vim suam exerit g. Ia 3.), quippe quae dominiis introductis adhuc suta sistit, tanquam in se immutabilis I. I a. para. r. Phil. pract. m. . Clarissime hoc elucet ex demonstratione, qua mutuam istam obligationem ad dandum & faciendum dominiis in- troductis evicimus g. I 23. , modo eam revidere velis: neque enim hanc inferimus nisi ex obligatione, qua aliis tenemur ante dominiorum introductionem per essentiam & naturam nostram f. aaa. pari. l. Phil. 'a t. -ιν. .
Si quod ex obligatione mutua dandi es faciend7 conata tibi δε- ex siliissetur, tibi denegatur; hoc Hι ferendam. Etenim quod tibi ex ganone con- hac obligatione debetur, ad id nonnisi jus imperfectum frua-na a dandi bes 3. 399. 33 sin consequenter si id tibi denegatur, dene- es faciendi . gantem ad dandum vel faciendum vi compellere nequis . dAisom do a 37. pari. I. Phil. pract. unis. . Ferendum igitur tibi cst, ut negari posti 'denegetur id, quod ex obligatione dandi & faciendi conna- . ta tibi debetur. Debetur tibi id, quo tu indiges & alsr carere potest, &
quod facere ipsi Vacat 3. Ia4. I 27. Ia 9.). Atque adeo peceat alter, si id tibi denegat f. 4 o. Parr. r. Hupra I. uniυ. :vi tamen libertatis naturalis conscientiae ipsiqs relinquendum . quid agat f. Is 7. Part. ι. Jur. nari , nec is tibi rationem redindere tenetur, cur deneget 3. Is 8. pari. I. Br. vat.). Quamvis adeo nuis ek tuam indigentiam, & potentiam agendi phy- scam alterius, in voluntate tamen ipsus acquiescendum tibi est, adeoque serendum, ut deneget, quod denegare non debebat. s. 4 I.
Imperfecte ribitum dicitur, ad quod tibi non nisi jus impe Pnperfecte sectum est: perfecte auem debitum appellatur. ad quod tibi jus Sperfectes persectum est. Quamobrem cum tibi imperfecte alterum obli-deLω- ges