장음표시 사용
331쪽
χώβ, E- AEuses libertatis naturalis ferendus, seu agenti permis' us
ianis is feta mη Gi ius , si tantummodo imparitatem agendi. Etenim ho-re,dias num 'obligatur ad rectum iaciendum juiis sui usum di ad evi-
iriliai tos' tandum abusum I. 62. pari. I. yar. nat. , consequenter etiam in ad evitandum abusum libertatis naturalis, tanquam juris natura nobis competentis I 33. 13 S. II 4. pari. I. Pro nat. . Eodem igitur modo, quo in demonstratione n. a. praecedentis patet, abusium libertatis naturalis agenti permittendum nullum dare jus agendi. God erat unum. Quoniam tamen abusius libertatis naturalis permitte dus per mi I. I T. 2s pari. I. Iur. nard, etsi ad eum evitandum obligemur per demonstrata n. I. impune vero agit is, cui ab aliis permittendum ut agat, quamvis naturaliter ad contraiium obligetur . 4i8. , abusus libertatis naturalis agenti permittendus tantummodo dat impunitatem agendi.
Pud erat alterum. Licentiam cum libertate confundunt, qui hanc ad abusum ex tendunt s3. Iso. pari. M. Iur. nu. , cum libertas non tollat obligationem naturalem f. Jur. nat. , adem intra usum rectum subsistat s 3. 6 I. paria r. Jur. nat. .
- 42 I. An dumissis Quoniam abusus rerum domino permittendus ab abusdam libertatis naturalis permittendo pendet, prouti ex demonisu ius re uastratione sivo loco allata patet s. 169. para. a. Fur. naid, ab abiisimia. usuS Uero libertatis naturalis permittendus non jus continet, sed tantummodo impunitatem agendi I. 4ao. I dominus resia abutior non jure, si tantummodo impune, do. 'minium non continet jus re sua abutenH. Constare hoc jam poterat ex eo, quod abusus rerum sit rum lege naturali sit prohibit I. Iro. Iara. a. Dr. nur eneque Diqiligod by Corale
332쪽
aeque enim permissum esse potest hae lege, quod eadem pro. hibitum , quod affirmandum foret, si quidem dominium con- 'ineret jus abutendi re sua I. Izo. m. t. m.'H. -υδ. g. 422. Num promisor omnia probe expenaeerit, quae 'si expendenda sunt, antequam promistat, de eo non salue rem es promissar o sis siccioru nxenim homines natura liberi sint . 1 ψ6 stare. .Pr. naid, is lata. Corum conscientiae relinquendum quid agant s. t D. Ρεrt. I. Prina . , nec ulli hominum rationem reddere tenenturnum suarum is 8.part. δ. Furi nard. Qiuamobrcm consci-ne.
tiae quoque promissoris relinquendum, num omnia probe cxpenderit, quae ipsi expendenda sunt, antequam promiserit, nec is ratio item deliberationis sitae reddere tenetur promissi fio. Huic igitur statuendum non est, num promissor omnia piobe expenderit, quae ipsi expendenda sunt 3. 394. , antequam promittat.
Deliberatio, quae a promissore exigitur vi legis naturalis, in . conscientia speetitur, adeoque ad obligationem internam pertinet l. 666. Para. ι Jur. nat. , non ad externam, quae inter homines attenditur I. cit. . Conscientiae Vero alienae nemo natura judex est j. Is . Part. t. Iur. naι. .
nem praeccdent m demonstr Vimuru rionepro Quodsi judicium de deliberatione promissarii esset prominsoris S de promitaris deliberatione enet promissarii; sola obli-
gatio connata ad validitatem promissi sussiceret, nec opus esset contracta: id quod repugnat iis, quae in anterioribus abunde demonstrata sunt. Foret etiam obligatio externa cum interna eadem contra e3, quae paulo ante evicimus G. os . , im- ' -- Nn a . monec
333쪽
disium monee jus externum distingueretur ab interno contra ea, quae itidem in anterioribus ostendimus f. o 6. . Cumque juris externi sons sit libertas naturalis 398. nec haec subsistere posiet, quoniam promissor in promittendo dependeret a voluntate promissarii, contra naturam libertatis naturalis 3. Is 3. Part. l. Iur. nat. .
s. 424. De animo deliberato promisoris stimendum non est omisaris, nec de animo deliberato promiserit promissori. Etenim num prOmissor omnia probe expenderit, quae ipsi expendenda sunt, . antequam promittat, de eo statvcndum non est pro millarios. 4et a. ,& num promissarius omnia probe cxpenderit, quae ipsi expendenda sunt, antequam accepici, de eo statuendum non est prona illari ' . 423. . Enimvero animus deliberatus est, quando qui S ante probe expendit, quod faciendum est, antequam faciat . 3 87. . amobrem de animo deliburato promissoris non statuendum est proinissario, nec de animo deliberato promissarii promissori.
Animum deliberatum alterius intuitive cognoscere non POL sumus, sed vel ex dictis, vel factis alterius is colligendus. Dicta & facta possunt esse simulata, ut alius si animus, quam quem ea prae se serunt s=. 716. pari. a. Hul. pract. um P. Quamobrem nonnis probabiliter de illo constare potest, nisi circumstantiae particulares omnem simulationis suspicionem removeant. Obligationes adeo & iis respondentia jura omni certitudine destituerentur, squidem valida non ante essent, quam promissiori de promissarii & promisiario de promissoris animo deliberato certo constaret, & promissario semper integra esset exceptio, se animo indeliberato promisisse. Judicio um adeo de animo deli herato unicuique relinquendum.
Quoniam de animo deliberato promissoris non statu cndum est promissario, nec de animo deliberato promissarii
334쪽
De modo sese alteri obligandi. 28s
promis ti . 4 et . , animus deliberanu ram promisoris, quam promissarii aisse orponitur, nisi manifesto contrarium Upareat.
Nimirum in casu dubio praesumtioni locus est 3. 244. Part. a. pr. nat.): praesumitur autem tam promissarius, quam promissor facere, quod debet 3. 392.), quamdiu contrarium non manifesto apparet. Quodsi enim promistar contra ossicium
aliquod erga se ipsum agat, vel ossicium aliquod humanitatis laedat, sibi imputet, s peccet, vel damnum incurrat. Et idem sentiendum est de promissario. g. 426.
Promissor obligatur promi faris es promissarius promissori ad dD ORediiscendum verum, seu animi sui sententiam induandam. Cum enim promissoris promissarius probe expendere debeat, num re, quam ipsi of di promissa- . scri pronailsor, Vel eo, quod facere promittit, deris addis=- : an non alius, qui jus ad id, quod offertur, sibi a promissorcac- dum verum. quirere poterat, eodem magis habeat opus, Vci ctiam nonnisii incommodo suo hoc praestare possit promissor, & num in acceptando promista sorsan desit ossicio cuidam erga seipsum, vel erga alios 393. , promissor autem probe expendere debeat, num re, quam dare promittit, ipsemet indigeat, & num tunc, quando facere promittit, sibi vacaturum sit, ac se praeterea num dando vel faciendo promissario, desit ossicio , cuidam erga seipsum, vel erga alios . 394. ; tam promis sori constare debet, quaenam sit animi sententia promissoris, quam promissario, quaenam sit promissoris. Quoniam vero nemini de animi sententia alterius constare potest, nisi quatenus verbis vel factis lassicienter indicatur; igitur tam promissor promissario, quam promissarius promissori ad animi sui
sententiam indicandam tenetur, consequenter verba cum c gitationibus utriusque convenire' debent. Enimvero verum
335쪽
1 sod. Quamobrem tam promissus obligatur promissatio, quam promissarius promissori ad dicendum Trum. Ostenditur etiam hoc modo. Promissor promissario persei te sese obligat β. 363. , & promissarius sibi acquirit jus persectum ad id, quod promissum est I. 364. , sine accepi
tione autem obligatio promissoris non est valida, nec expromissione jus ullum acquiritur promissario g. 36s.). Quamobrem non minus promissori constare debet, quaenam sit antimi sententia promissarii in acceptando, quam promissario, quaenam sit promistari in promittendo, ut scilicet promissarius certus sit, promissorem sibi esse obligatum & ad quidnam sibi obligatus sit, & similiter promissor curtus sit, 2 promis- . strio ad hoc praestandum obligari. Quoniam itaque haec certa osse nequeunt, nisi & promistar promissatio, , proinissa- .rius promissori animi sui sententiam sussicienter indicet, ver- ' φ. bis cum cogitationibus convenientibus, verum autem dicat, crius verba cum cogitationibus suis conveniunt aso. a
promi r utique promissario & promissarius promissori obli-Mtur ad dicendum Verum. Consulto duplici modo demonstrare Iubuit propositionem
praesentem, ut intelligatur non minus in conscientia, quam inter homines ad dicendum verum obligari tam promistbrem,' quam promissarium, & obdigationem utriusque ad dicendum verum non minus externam, quam internam esse 3. 636. parti 1. Jur. nat. . Obligationem internam evincit demonstiatio Prior, externam vero posterior. Quodsi hominibus in pro- mittendo & promisso acceptando falsum dicere liceret, unu quisque alterum pro lubitu fallere poterat s3. 3 3o.), adeoque obligatio externa, cum nonnisi promittendo sese sbi invicem. obligare possint homines s3. 3930, nec haec obligatio essicias tur valida nisi acceptando 36s. , nulla soret valida, nee . jus acquisitum ab atero sexo certum. Diqita by Coos e
336쪽
alligathr, id a versus ipsum o vero saberam Etenim quando pro υero ha- quis ad verum dicendum obligatur, necesse in ut verum di- bendum avicat 3. I r8. para. . Phil. 'act. --V, neque adeo in arbitrio versus eum ipsius positum, utrum verum dicere velit, nec ne. Quam- quia dis . obrem cum de animi ejus sententia aliter constare ncqueat, dum verum
nisi cx verbis veI factis, quibus eandem indicat ; quod quis obligaran sufficienter indicat, quando ad Verum dicendum Obligatur, id adversus ipsium pro vero habendum.
Non nitirur hoc tacita hominum conventione, quasi in hoc sidem consenserint, ur quando ad verum dieendum quis obli tur, id adversus ipsum pro vero habeatur, quod lassicienter indicavir, quemadmodum plerisque videtur; sed eκ ipsa n turali obligatione fluit, prouti abunde intelligitur ex ipsa dein monstratione propositionis praesemis, atque ex iis in eo casu,
quo homines sese sibi invicem perfecte obligant, iiitelligitur, ex iis, quae ad propostionem praecedentem annotavimus. Quoniam vero propostione praesente utemur eriam in aliis, ideo eandem generaliter enuntiare ac ita enunciatam demonstrare libuit: vulgo enim non attenditur obliptio ad dicendum verum, quae a lege nanurae venit, atque acieo eadem non deriv nu nisi ex mutua quadam conventione, qualis cum expressa non detur, ad tacitam provocatur. Sed nobis accuratius ira eam rem inquirendum fuit. 428.
Quoniam quod quis sufficienter indicavit, quando ad Auid am
verum dicundum obligatur, id adversius eum pro vero hab 'o veros tur s. 4ar ), promissor vero promissario ad dicendum ve-bendum corum obligatur I. 4 ab.); quod promissor o cienter indicat, Atra promise contra imum Pro vero hau Mur. Dem. Pronust,r adeo ea suisse aeditur animi sententia, ut promisisuis
337쪽
missum literet ab obligatione.
sario perfecte obligetur, sive vera locutus fuerit, sive minus: neque enim oportebat nisi verum loqui. s. 439.
Quoniam quod promissor iussicienter indicavit, id contra ipsum pro vero liabetur . 4280; obligatione, qua tene- tur promissario, non liberatur , si dixerit se vera locutum no fuisse. consequenter cum mentiatur, qui falsima dicit, quando ad dicendum verum obligatur l. 18 7. , mendacium promissorem vinliberat ab obligatione promissum praestandi.
Nulla est promissoris exceptio, se non serio fuisse locutum, nee eam fuisse animi sui sententiam, quam Verba prae se serunt. Sibi enim imputet, quod aliter locutus fuerit, aliter senserit, quando veram animi sui sententiam dicere debebat, nec iocari conveniebat, quodque clarius non expresserit animi sui sensa. f. 43O.
Promisem servare dicitur, quando verbis promi r addit sactum, hoc est, quando dat, quod se daturum esse dixit,& facit, quod se facturum esse dixit, vel in genere quando
prae stat, quod se praestiturum assirmavit. E. gr. Si promissor dixit: dabo tibi centum aureos, quando centum aureos dat, promissum servat. Si ait, se crastina luce ad te venturum & deinde ad te venit, promissum servat. s. 43 I.
Promis sunt strvanda. Etenim promi r promissario persecte sese obligat j. 363. , & promistario ad id, quodpi omissum est, jus perfectum competit s. 364. . Quamobrem promissario competit jus promis rem cogendi, ut praestet, quod se praestiturum promisit a 3 s. pari. I. Phil. praes. unis. . Non igitur in arbitrio promis ris positum est, utrum praestare velit, quod se praestiturum promisit, nec ne, sed necesse est ut praestet. Enimvero promissiim scrvat, si
338쪽
De modo sese asteri obligandi. 289
- praestat, quod se praestiturum promisit I. 43o. . Promissa
igitur sunt serVanda. Ostenditur etiam hoc modo. Domino competit jus rem suam pro arbitrio alienandi . 66 s. para. a. Pr. Ord, consequenter dominium, quod in ea habet, in alterum tran
serendi s. 66 a. pari. a. yur. t.), adeoque rem iam alteri dandi 67s. pars. a. Primit. , & a voluntate ipsius unice
pendet, in quem dominium transferre velit f. ia.), & quomodo transferre velit . ii . . Quamobrem ipfi ctiam competit jus ad transferendum dominium seu rem iam dandam alteri sese obligandi pro lubitu suo, ut quod imperfecte ipsi debebat naturaliter I. 4oet. , perfecte debeat . 4o4. . Quoniam itaque haec obligatio nascitur ex promisso s. 393. ; eidem quoque competit jus promittendi, quod rem suam etidem dare velit. Et quia particulam quandam libertatis suae alienat, qui alteri ad faciendum sese obligat . 36o. , cum res incorporales etiam alienari possint, quae siunt in dominio
nostro pari. a. Iur. nar. , eodem prorsus modo intelligitur, quod unicuique etiam competat jus promittendi, steidem quid facere vclle. Quamobrem cum homines ad dandum & faciendum sibi mutuo naturaliter obligentur 3.3 34. , tibi etiam competit jus acceptandi promissum. Enimvero voluntate domini jus statim transit in accipientem . 33. . Ergo etiam jus ad id, quod promittitur, statim transire debet in promissarium promistum acceptantem, consequenter cum jus acquisitum nemini invito auferri possit . D6. N. 2. Iunpromisib addendum est factum, adeoque promi Illi inscrvandum est I. 43O.
Dominum rem suam alteri dare posse Jc unumquemque alteri facere poste, quod sibi visum fuerit, nemo non agnoscit. Nec est qui dissileatur, sola voluntate domini transferri dominium, immo constitui alteri jus posse in re sua. Non ergo
339쪽
ulla apparet ratio, cur quidam in dubium vocent naturalem obligationem promissa servandi. Qui dare promittit, non statim dat, sed certo tempore dabit: qui iacere promittit, non st tim facit, sed certo tempore faciet. Quod si ergo voluntas domini fuerit efficax ad transferendum dominium in re sua & jus in actionem suam de praesenti, eccur non etiam efficax esse debet ad transferendum dominium in re & jus in actionem tuam de futuro, consequenter ad transferendum ad utramque depraesenti φ Quodii excipias, promitarem poenitere polie promissi, consequenter cum res adhuc integra sit. Voluntatem dandi & faciendi mutare, quod non siiccedat in praestatione praesenti, ubi factum insectum fieri nequit: tenendum est easdem rationes poenitendi esse posse, cur quid datum vel f ctum fuerit, quae sunt promissori, cur poeniteat, consequem ter si voluntati promissoris efficaciam detrahat poenitentia, eandem quoque voluntati dantis dc facientis essicaciam detrahere debere, ut actus translationis dominii si irritus & res data restituenda, ob factum vero alter teneatur ad id, quod interest Porro jus ad promissum non minus jus est, quam dominium. Quodsi ergo voluntatis ea est efficacia, ut de praesenti transseratur dominium, ea quoque ipsius essicacia esse debet, ut de praesenti transferatur jus ad promissum, hoc est, jus promitarem compellendi ad dandum & faciendum, quod sine obligatione persecta promitaris minime subsistit f. 236. Pint. I. Phil. pract. univ.3. Atque adeo patet, s quis neget, promissa esse servanda, eundem quoque concedere debere, ' - quod datio omnis de praesenti sit revocabilis ob poenitentiam
x. dantis, ita ut actus voluntate dantis reddatur irritus. Hoc autem pacto dominia rerum in perpetuum crunt incerta, & in
statu naturali perpetuis bellis, in civili litibus perpetuis implicabuntur homines.
g. 432. Tacisa cem Dominia rerum introduci non potuerunt nisi sob racisa conditio- aeris, sub ne ea in iniscem transferendι ρο operas suas i in micem communi- qua dominia candi, promti unusquisque re vel opera Aurius indigueris. In com-
340쪽
De modo Iese alteri obligansi 29r
munione primaeva usus rerum corporalium, etiam industrialium & artificialium . 3a .part. a. Furinat. I ncccssariuS pro miscue patet omnibus s. r9. para. a. Prinat. , pro indigentia uniuscujuSque I. 33. pari. a. Fur. nat. . Hoc jus nemini auserri potuit s. 64. pari. I. Furi nat.) dominiorum introductione, consequenter dominia rerum introduci non potuerunt nisi ea lege, ne quis usu rerum necessario defraudaretur. Quodsi ergo usu rerum neces ario dominiorum introductio- ne nemo excludi debet, necesse est ut homines dominia re- rum suarum in se invicem transferant, cumque dominiis rerum introductis operae aequiparentur rebus, quae sunt in dominio j. 43 T .part. a. Iur. nato, Operas Passiibi invicem communicent, pro uti unusquisque re Vel opera alterius indiget. Quamobrem dominia rerum introduci non potuerunt nisi sub , tacita conditione ea in se invicem transferendi & operas suas . sibi invicem communicandi, prouti unusquisque re vel opera alterius indiguerit. Hoc pacto dominiis introductis subsistit naturalis obligatio
laborandi, quae datur in communione primaeva G. 41. partia. Iur. nat.), ne desit sussiciens rerum necessariarum, utilium & voluptuariarum, sive industrialium, sive artificialium copia s3. SII. para. r. Fur. nat-, immo facilius eidem satis . sit, quam in communione primaeva 3. a. Iurinat. ζ immo subsistit etiam obligatio naturalis conjunctis viribus ali rum statusque alieni persectionem promovendi 3. aa I. Θ.ι. Phil. pra I. uni v. . . Dominia igitur nihil derogant juri, iquod omnibus natura competit, nec ullo modo labefactant, sed potius firmant obligationem, qua unusquisque alteri tene- tur ad ipsus persectionem promovendam, ut adeo nemo de
dominiis introductis jure conqueri possit. I. 433.
Quoniam homines non modo indigent re & opera alte-'porro ex rius in praesens, verum etiam in posterum, & vicissim in post penim .