장음표시 사용
361쪽
uda. Ε. gr. Conditionata est promisso, si suppono, agnatum me. um mortuum esse & opimam mihi haeroditatem obtigisse, bc hoe supposito tibi me centum aureos daturum promitto. Similiter conditionata promissio est, ubi dico: daho tibi centum aureos, s munus, quod ambio, nactus fuero. Ast fi simpliciter dico: dabo tibi centum aureos; promisso pura xst.
Promista conditionata valida non es, nis isse certa condisione. bisi tonata verum sit, 'ust tanq*am verum βfromissore su ponitia' auth..his Q His sit vel a , PMese vel fleri se putat. Qui enim conditionale P , promittit, tibi se obligare non vult, nisi quando hoc verum est, quod tanquam verum supponit, aut quando hoc futurum est, quod fieri posse putat. Qiamobiem si hoc verum non sit, quod tanquam verum supponit, aut illud non fit, quod fieri posse putabat, nec tibi obligatus esse potest, cum obligatio
non nascatur nisi mutuo constensu . 337.), neque adeo praeter voluntatem tuam alteri obligari pollis. Patet itaque promissionem conditionatam validam non esse, nisi conditione existente. -
Equidem non ignoro, nonnullos, quos inter etiam est Auzrien losur de J. N. & G. lib. 3. c. 8. 3. 3. existimare, quod ad lectiones, quae referuntur ad tempus praesens yel praeteritum, proprie non sint conditiones, licet quoad formam verborum grammaticam tales videantur: quoniam tamen diffiteri neque. unt, recte promissioni posse adjici conditionem, quae referatur ad tempus praesens, aut praeteritum, squidem de illius existentia utrique aut alterutri, quibus invicem negotii est, non constiterit, neque sano sensu aliter intelligi potest conditio ad praesens vel praeteritum tempus relata, nulla ratio nos urget, quominus pro conditione habeamus adjectiones tam ad praesens &praeteritum, quam ad futurum tempus relatas sensu non grammatico , sed logico. Praesens itaque proposito nulla premitur difficultate.
362쪽
De modo Iese asteri obligandi.
Quoniam promisso conditionata valida non est, nisi in Promississe certa conditione 3. 4 6 30 ,s verum non fuerit, quod tanquam conditionat verum a promissores ponitur, seu conditio is tempus praesens aus γοῶ praeterisum rela a in se non cerra, promissio in se nusia es. αNimirum in se semper certum est, num res praesentes non sint, vel praeteritae non fuerint: de quo nemo dubitat. Cumisque futura omnia, etiam ipsae hominum cogitationes, deteris minatam habeant veritatem ab aeterno 3. 6 37. para. l. Theocnat.); in se non minus e tum est, num res futurae non sint extiturae. Respectu autem nostri incertum esse potest, num res praesentes sint, an non sint, num praeteritae suerint, vel non fuerint, & tantum non semper incertum est, utrum futurae
snt extiturae, nec ne. Quamobrem ubi validitatem promissi suspendis a conditione sive ad tempus praesens, sive praeteritum, sive futurum relata ; quando in se spectatur promisso. ea sutim invalida est, seu nulla, si verum non fuerit, quod tanquam dubium sumitur, eis non statim tibi constare possit. utrum invalida st, nee ne, ubi conditio resertur ad temptu futurum, quemadmodum fieri potest, ubi ea resertur ad prae. sens vel praeteritum, propterea quod in praesentium 3c praeteritorum notitiam venire, futura autem praevidere non possimus. Dissentit equidem Imperator f. 6 I. de V. G. Vati- dam promissionem statim tum demum esse pronuncians, quando conditio ad tempus praesens, vel praeteritum resertur, mi- . - . '
nime autem, quando resertur ad futurum; non tamen nos a
sententia nostra dimovet hic dissensus. Supponit enim Im-
Perator, res praesentes &praeteritas esse insecems, sive natura, quemadmodum ipse loqui amat, etsi respectu nostri incertae sint; suturas autem & natura, & respectu nostri incertas esset id quod fallit. Non minus verum, seu natura vel in se ceristum est, hoc suturum non esse, quam Verum, seu natura vel in se certum est, hoc nunc non esse, vel non fuisse. Quamobrem cum in ureoque casu tantummodo incertitudo ad si ex
363쪽
parte nostri, eadem ratio, cur promissio statim nihil valere debeat, subfistit, sive conditio ad tempus praesens, aut pratisteritum, sive ad futurum referatur. Haec tantummodo aisse rentia intercedit, quod conditione ad tempus praesens, aut pro teritum relata statim seri possit, ut cognoscas. eam esse in v Iidam . cum ex adverso eadem ad tempus futurum relata, id a te minime fieri statim queat, sed expectandum potius sit, . donec eventus certitudinem adserat. Enimvero cognitio tua invaliditatis promissionis non influit ita determinationem ejus, adeoque disterentia ista attendenda non venit, ubi definiendum , num conditio promissicini adjecti eam infirmet. Qui suturarum contingentium veritatem determinatam & praescien- ttiam divinam negant, natura certas non esse res futuras conis 'tendunt. Iuxta eorum adeo hypothesin conditiones ad praesens & praeteritum tempus relatae conditionibus ad tempus 'futurum relatis reipectu validitatis promissonum recte distinis guuntur Enimvero cum hypothess ista salsa sit, noceam veritati praeserre licuit.
Pro sone condisinata nusium acquiritur Pu promissario ad id, sed conata que promisum est, nisi conditione u se certo hoc est, msi et erum sit,
quem Labeat hoc esse, velfuisse, aut futurum esse, quod esse, fuisse vel fore sup- efecta . ponitur. Eteninni si conditio in se certa' non est, aut si hoc non est, vel non fuit, vel non futurum est, quod tae, filisse vel sere supponiti ir, promissio valida non est I. 463. . Quamobrem Cum ex promissione jus nullum ad id, quod promibsum est, promissarius acquirat, nisi valida sit promissio, quod per se patet; ex promissono conditionata nullum quoque acquirere potest, nisi Verum sit, hoc esse, vel fuisse, aut sere, quod esse, fuisse, vel fore supponitur, seu conditione
in se certa.. Valida promum non alio sensu dicitur, quam quod promi Ciar promissario ad praestandum, quod promisit, si obligatus. , ta
364쪽
De modo sese asteri obligandi.
Ex hac vero obligatione promissoris nascitur jus promissarii. . Quamobrem ex conditionata promissione jus nyllum nascitis. nisi quando hi se valida, conliquenter quando conditio in se , certa est, si vel maxime incerta sit, inino de praesenti certa esse nequeat promittenti & promissario.
g. 466. Pus ex promis,m conditisnata ac Pisitψmmowissariorumdis male . u iacertum est, donec censtiteris, quod condum eximi, - est, id sit, Ris,Mιν vel fuerit, vel menerat, quod esse, vel fuisse, vel eventurum simponitur. expromissi Etenim promissatio ex promissione conditioirata nullit m acqui--conduis
ritur jus, nisi verum sit, hoc esse, velitasse, aut fore, quod tanti esse, suisse vel sore supponitur, seu nisi conditio in se certa sit 9 46 ue . . Quamobrem is probare nequit sibi jus quoddam
ex promissione conditionata fuisse acquisitum, antequam ce ro constet, hoc csse, Vci fuisse, Vel evenisse, quod esse, via fuisse, vel eventurum suis c supponitur, Pu conditionem extistere. Enimvero quamdiu promissarius probare nequit. - jus aliquod sibi competere, jus ejus incertum est 3. 44 i. . Jus igitur Lx promit sone conditionata acquisitum promis- sapio tamd u inccit uni ces, donec constiterit, quod conditio cxiliat, hoc est, illud lit, vel fuerit, vel evenerit, quod in - , vel Mise , vcl eventurum supponitur.
In se semper statim certum est, num ex promissione coninditionata ius aliquod suerit acquisitum promissario, cum in se semper certum sit, hoc esse, Vel suisse, vel eventurum, quod . esse, vel misse, vel eventurum supponitur, ubi revera est, fuit. vel eventurum est: ast idem incertum est respectu promittentis , vel promissarii, vel utriusque. Quando vero quaestio est de certitudine iuris, riwn quaeritur quid in se certum sit, sed quid certum sit respectu nostri. Quamobrem quando jus nostrum ab aliquo eventu pendet, necesse est ut nobis is sit ce Ius. Ceterum ex Propositionis pragentis demonstratione tu
365쪽
quet, jus ex promissione conditionata aequisitum semper esse incertum, antequam conditionem poni certum si, sive conditio ad tempus praesens, sive ad praeteritum, sive ad futurum reseratur. Nec quoad probationem in casu ultimo, quando stillaei conditio ad tempus suturum refertur, disserentia aliqua inde emergit, quod eventum pectare debeamus, antequam de jure quaesito nobis constare possit : etenim etiam in cas-bus ceteras, in quibus conditio ad temp- praesens, vel praeteritum refertur, subinde diu expectandum est, antequam constare possit conditionem poni, veluti s dicam: dabo tibicentum Greos, s absens mortuus sit; minime autem constet, ubinam terrarum is si, vel fuerit, qui diu jam absens fuit.
Num vilis sit promisso condulorata non ante consare potes, nam et quam certum sit, condisionem poni, hoc es, Agis esse, velo se, veι 'si is ' menisse, quod esse, vel fisse, vel eventurum Use seu ponitur. Eienem cond*- nim promissio valida non est, nisi existente conditione, hoc rimatam ese nisi verum sit, illud esse, vel fuisse, vel eventurum esse, quod se sidam. esse, vel fuisse, vel eventurum esse suppocitur I. 463. . Quamobrem num sit valida, non ante constare potest, quam certum sit Conditionem poni , hoc est, illud esse, vel litisse, i . ' vel evenisse, quod esse, vel fuisse, vel evenisse siupponitur. .
. Quae ad propositionem praecedentem annotavimus, praesenti '. quoque illustrandae inserviunt. Ius enim promissarii nascitur' ex obligatione promissoris, quae promissioni validae inest.
His Promissor promi nem conditionatam non ante assimplere te premissio nefar, quam certum διι, conditionem pani. Antequam enim cer---Dionarata, I sit, conditionem poni, num valida sit promissio, conse---plenda. quenter num promissior obligetur promissario ad quid prae
366쪽
De modo sise alteri obligandi. 3
quod ex ea acquisitum promissario, hoc tamen tamdiu incertum est, quamdiu conditionem poni nondum certo constat f. 466. . Quamdiu vero ignoratur, num promis r promissario revera obligetur ad aliquid praestandum, & num promissario ad id, quod vi promissionis praestari deberet, jus competat ; tamdiu quoque promissor ad istud praestandum compelli nequit. Promissor igitur promissionem conditionatam non ante adimplere tenetur, quam certum sit conditionem poni. Qui promissonem adimplet, seu promissa servat, dat vel facit, ad quod dandum vel faciendum sese alteri obligavit f. 43o.
363.). Antequam igitur tibi quid dare vel facere teneor, constare debet, num ad dandum vel faciendum sim obligatus. Quamdiu adeo de hoc non certo constet, nec quicquam a me . ' . tanquam tibi debitum exigere vales. 469.
um imum promissori constat, coηditionem poni, ρυ pro- mam L fioni conitionatae ines, etiamsi promi fario nondum constet, eandem m/- ρυ- poni, qua eidem insunt, prasiare tenetur. Quamprimum enim missis sis ad-
promis ri constat, conditionem, quae inest promissioni con- implenda.ditionatae, poni, ad adimplendam promissionem tenetur . 468.), cumque ipse adeo norit, se promissario ad adimplendam promimonem obligari, parum refert, utrum hoc etiam promissario jam constet nec ne, obligatione ipsius a notitia . promissarii minime pendente. Quamobrem cum promissio adimpleatur seu promissum serVetur, quando praestatur, quod promissioni inest s. 43o.); quamprimum promitari constat couditionem poni, quae promissioni conditionatae inest, etiam si promissario hoc nondum constet, praestare eidem tenetur, quae promissioni insunt.
Lex naturaIis, suum cuicunque esse tribuendum 3. 92 Part. t Jur. nut. , c sequenter praestandum, ad quod prae- :
367쪽
non habet hanc restrictionem, si alter norit te ipsi ad hoc praestandum obligarL Quemadmodum qui rem alienam in po- . testate sua habet, & novit, cujusnam ea sit, eam di mino restituere debet, sue hic norit, quod in ipsius potestate sit, & eandem poscat, sive ignoret 3. 467. Part. a Jur. nato, nec celandum est, quod res aliena sit in potestate tua d. 469. parsia Dr. nat ita etiam qui novit se alteri quid debere, id praestare tenetur, etiam si alter non norit, quod hoc ipsi debeat. Debita non incongrue spectari possunt tanquam res aliena, quae in nostra potestate est: sunt enim res ivel corporales, vel incor porales, & quatenus ad ea, quae debentur, alteri jus competit, spectari omnino possunt tanquam res aliena 47G.
diuid is- Si nomissarius promissorem compellire velit ad assimplendam
cumbat pro-promissionem conritionatam, probare tenetur, quod condisio, quae eidem missa γυ- inest, pona ur. Etenim promissor non ante tenetur ad condum; sorem adtionatam promissionem adimplendam, quam certus sit, poni concitona- Conditionem, quae cidem inest . 468. , neque etiam anterion jus promissarii certum est g. 466. , consequenter nec ante ham ser- - huic competit jus compcllendi promissorem ad praestandum vandum id, quod proiiussioni inest. Quando igitur promissarius pro- ω σου. missorem compellere vult ad adimplendam promissionem coim ditionatam, hoc facere non licet β. iro. pari. I. Phil. 'act. nisi ante probaverit, conditionem, quae eidem inest, poni, adeoque is hoc probare tenetur. Non sufficit tibi constare, conditionem poni, sub qua quid .
promissum, sed idem etiam constare debet promissori r alia cnim est ratio promissoris, alia promissarii. Quando promisi sor novit conditionem poni, is etiam novit se promissario esse obligatum ad hoc vel istud praestandum, nec magis debet pra flare, ubi noverit promissarius, illum sibi revera obligatum esse, quam ubi ignoraverit. Enimvero si tibi tantummodo constiterit, conditionem poni, sub qua quid Iromissum; . , ' tu q-Disitiet orale
368쪽
tu quicem nosti alterum tibi esse obligatum, ast promitarnoncium novit. Quamobrem cum ipse ad praestandum adigi non possit, quod num praestare teneatur ipsum sugit; tibi omnino probandum incumbit poni conditionem, quae promissioni inest. Quomodo vero probandum fit, ex eo intelligitur, quae in anterioribus dicta sunt. Nimirum cum conditio referatur vel ad tempus praesens, ves ad praeteritum, vel ad futurum ; pro diversitate casuum probari debet, hoe esse, in vel factum fuisse, aut evenisse, quod esse, factum fuisse, aut eventurum supposuisti, squidem ex promissione alteri oblis gatus esse debeas. - 4TI . . teqaam promissirio certum es, condis em exume; nonrisi avid ex 'habes dehiram rei. Promissario enim 'constare nequit ,promissionenum valida sit promissio, . consequento num promis r ad conditonat.
dandum vel faciendum tibi sit obligatus, adeoque quid do habeat probeat I. II o. pari. . . I'hil. 'act. unis.), quamdiu certus non est conditioncm poni, sive extare g. 407.). Quoniam tamen , conditio imi missibilis nota est, quod semper supponitur, adcoque extare potest s. 13a. Ontol.); nec pro impossibili habet, ut promissor tibi quid debeat. Enimvero quod nobiS repra - - sentamus tanquam obtentu possibile, illud speramus s. 799.. Ps u. empir. i. promissarius igitur non nisi spem habet debi- tum iri, antequam ipsi certum est, conditionem extare. Nimirum in se quidem semper certum est, promissario quid' .
. deberi, vel non deberi; promissarius Vero' cum tantummodo.
pro possibili habear, ut conditio exter, hoc est, quod hoc si, vel fuerit, vel eventurum sit, nonnis spem habere potest de-. . . bitum iri, ac respectu ipsus perinde est, ac si promi r ipsi . non obligaretur , etiamsi conditione in se cena statim sit obligatus. Duidem juxta principia Iuris Romani spes debitum iri promissario tantummodo tribuenda, quando conditio ad impus futurum resertur; sed rei ectu pronustissi ignorantis,
369쪽
ctualis sit Pars III. cap. IV.
utrum hoc in praesenti sit, aut praeterito tempore suerit, perinis de est, ac si demum evenire deberet, adeoque tum demum eveniret , quando esse, vel fuisse certus redditur. Quamobrem etiam experimur non minus spe promissi obtinendi lactari animum promissarii, quando conditio ad tempus praesens, vel praeteritum, quam quando ad futurum resertur, & tam in illo casu eum optare, ut fit vel fuerit, quod promistar supponit esse vel fuisse, ut eidem si obligatus, quam in hoc, ut eveniat, quod eadem intentione ab eodem supponitur. 47 a.
Si conditis in se certa, es romissarii jus continet adiri quo spes promi remissum es. Etenim si conditio in se certa sit, jus promissa-farii. rio acquirirur ad id, quod promittitur 46s. , quamvis . incertum g. 466. , respectu nimirum ipsius G. 44 i. . Spes igitur, quam habet, debitum iri I. 4ri. , jam in se continet jus ad id, quod promissum est.
Videmus adeo spem promissarii disserre a spe reliqua, cum propter jus, quod continet. quamvis incertum respectu promissarii, aequipolleat juri: id quod probe notandum ad alia intimius perspicienda. . s. 473.3 Spes jus ex. Spes suo scili Cet tempore jus exciratura dicitur, quae juscitatura jam continet certum quidem in se, sed incertum respcitu spe- quaenam due rantis. Vnde consequitur, opem ramissaris debitum iri esse spem
catur. ἡ jus excitaturam, siquiaem coniurio in se certa sit o. 47 a. 466. . Qua dicimus spem promissarii continere jus in se eer. . tum, squidem conditio in se certa suerit; id minime adve satur definitioni juris certi supra dati 3. 4 I.). Etenim quando conditio in se certa est, demonstrari quiὸem potest jus tibi competere; sed quia tu ignoras, utrum certa sit conditio, nec ne, tu nondum demonstrare potes, jus tibi competere. Quamobrem quatenus non repugnat, ut demonsuetur, jus
370쪽
tibi competere, jus quoque in se certum est et quatenus vero demonstratio ista nondum in potestate tua est, jus respectu tui incertum est. Nihil hic asteritur, quod non alias admi latur tanquam indubiae veritatis. Etenim quando propositio demonstrabilis, vera est & in se certar ast quando tu eanden demonstrare minime Vales, Veritas autem nonnisi via demonstrationis agnosci potest, tu ignoras, utrum Vera sit, nec ne, adeoque respectu tui incerta est, nec obstat, quod alii ean- dem demonstrare valeant, adeque ipsis certa sit. Ceterum
jus, quod spes promissarii continet, quamdiu respectu ipsius incertum est, spe quas sepultum est, ubi vero certum evadit, quasi excitatur, ut adeo spe excitetur jus, quando quod ipsi inest respectu tui incertum in certum abit.
s. 474. Sstes 1M impare jus excitatura nemini imito auferri potest. - spes ias tenim spes suo tempore jus excitatura jus continet in secer . excitatura vim, quamvis incertum respectu tui'473. , adeoque qui inviso a
tibi ibem istam adimit, jus tibi acquisitum austri. Enimveυ- ρυμ.
ro nemo alteri invito jus acquisitum auferre potest s. 336. para. a. Fur. nas. . Ergo etiam nemini spes suo tempore jus excitatura auferri potest. I. 47s. Zuispem suo tempore jus excitaturam tibi assimis, injuriam modo talibi facit. Qui enim spem suo tempore jus excitaturam tibi pem alteri adimit, jus acquisitum tibi adimit s. 473. , conseventer jus ad mendo quoddam persectum . 3s. 9z8. pari. I. Pr. naid, commist contra jus perfectum tuum hoc fit s. a 39. pari. δ. Phil. 'act. tar injuria. unis . Quoniam itaque injuriam tibi facit, qui quid contra jus tuum perfectum facit s. 8s9. para. f. Pr. naid; qui spem . suo tempore jus excitaturam tibi adimit, injuriam tibi facit.