장음표시 사용
391쪽
Iargam te accepturum sperasti, nuptus celebratis, condisio ea iam dat promisso. . Sos. M ape- c ditis, quam certo emituram putas, det causam promissa. retur condita solum tempus designat, quo dare vel facere vis ; sed eadem . lib. quam etiam is it in validisatem promissi, seu hac rota ab eadem pendet. certo em Etenim cum conditio Omnis, qtiam certo cxtituram novi-
designet tempus, quo quid fieri debet s. so a. quiramus, si putat conditionem certo extituram esse, ea ipsa quoque de- eaosam dei signat tempus, quo dare vel facere velit, quod sub ea pro- promissio. mittit. Enimvero si eadem conditio det caulam promissi,
rationem unicam continet, cur tibi hoc promittat, alias non promissurus, nisi eam certo extituram putaret 3. 3 4. . Qua - obrem cum nonnisi posita ratione susticiente, qualis est ratio
unica . 36. Ontol. , ponatur id, quod propter eam potius est, quam non est . ii 8. Ioc) ; nec promissi validitas p . . nitur nili polita conditione, ob quam promittitur, adeoque . promistar noni vult obligari promissario, nisi quia conditio ista ponitur. Quoniam itaque non alia datur ratio, cur ille huic obligatus csse velit; validitas promissi ab ista conditione rota pendet g. 833. Onto J.
E. gr. Si nuptiae, qxias celebraturus es. eausam dent proomita, & tu dieis: dabo, si nuptias celebravero; verborum' horum hic sensus esti Promitto tibi dare, quia nuptias celebraturus sum, & dabo, quando eas celebraVero. Quando autem conditio det causam promissi, ex promissi materia, ex verbis tam rei promittendi, quam rei stipulandi, R ex circumis stantiis colligendum. E. gr. Si quis gaudio perfusus, quod sponsalia contraxerit cum virgine divite dicat amico : dabo tibi decem aureos, si nuptias celebravero; nemo non ex hisce , - circumstantiis colligit, quod nuptiae dent causam promita, consequenter quod non tantummodo indigitare vesit tempus.
392쪽
Deoodo sese alteri obligant. 343
quo daturus est, sed signiscare etiam, qua de causa dare velu. Similiter si sermo suerit factus de divitiis virginis, cum qua
nuptias celebraturus es, & tu sponsum interrogaveris r dabi re mihi nummum aureum, si nuptias celebraveris ; ex verbis tolligitur, nuptias causam dare promita, non vero tantummodo indigitare tempus, quo nummus aureus dari debeat. Nimirum perinde est, ac si is, qui nummum quendam aureum sibi dari stipulatur , diceret: dabisne mihi hunc num. mum, quando celebraveris nuptias, quia nuptias celebras cum virgine tam divite, adeoque eundem mihi sne incommodo tuo daret potes' Neque enim aliam esse posse mentem rei stipulantis, non minus Verba, quae miscentur , quam circumstantiae loquuntur. so 6.
Si condisio, certo emituram putas, non existis ea vero ravori non det causam promis; pro sis vatim est, es quodpromissum exb. condisio,
Ppotes, cliis eo tempore, quo certo constiterit, eam non extitiser quam certo
odsi vero causam det promiso, nec v itida est promisis. Qiuodsi extituram putes, conditionem certo extituram, citainsi nunquam c. Xtu utas, non tura sit, rcs celli tanacta tui in promittendo perinde est, ac sim sitit. aliquando cxiiiciet, quando ea non dat causam promisso, . adeoque cadem non est ratio unica, cur promittaS . 3o4. , sed tantummodo tempus dcii at, quo date VH g. Ioa . . .
- Quoniam itaque obligatio nullo modo dependet ab ista con- ditionc l. 8si. Ontol. ; nihil omnino obitat, quo minus obligoris, etiamsi conditio ista nunquam extitura sit f. 3610. Quantobrcm si conditio, quam certo extituram pulta, non existat, ca vero non det causam promisso; valida est promis ' .sio. αuod erat primum. eQuodsi conditio extaret, quam certo extituram putabas; ab co tempore, quo existit, exigi potcrat β. Io o. Quando vero ccrtum evadit, eam non extituram, perinde
393쪽
est ac si tempus advenisset, quo existitura putabatur. Quamobrem ab co tempore, quo certo constiterit, cam non extia . . .
tisse, seu non extituram quod promissum est, exigi potest. Hi erat secundum. Enimvero si conditio, quam certo extituram putas, det Causam promtiso; ea ratio unica est, cur promittas, alias non promissurus s. so 4.), atque tum non solum tempus designat, quo dare vel facere vis, sed validitas etiam promissi tota abcadem pendet . sos.). Quare si conditio illa non existit, nec valida esse potest promisso. od erat tertium.
Nil refert, quod, qui conditionem certo extituram putat, credat se promissario esse ad dandum vel faciendum obligatum,& ex adverso promissarius sibi persuadeat, quod reus proinmittendi sibi quid debeat; eventus autem contrarium doceat. Quoniam enim &reo promittendi constabat, se non velle alteri esse obligatum, nisi quia conditionem extituram pro certo habet, & promissarius non minus norit, ea sola de causa, , quod conditio certo extitura credatur, sibi quid deberi; non minus ille alteri obligatus esse non vult, siquidem conditio non existat, quam hic intelligere potest. nec sibi quid deberi, ubi non extiterit. Vterque enim supponit tacite, si revera certum sit, quod pro certo sumitur, asium hunc validum esse , debere, &, si vel maxime nosset promissarius illud certum esse, jus tamen ipsius metiendum non est nisi ex voluntate re promittendi. Neque etiam dubium aliquod superesse potest, quod quid debeatur, etiam si terminus solutionis non rite fuerit designatus. Si enim promissio valida est, solutio fieri debet. Quodsi in diem secta fuerit, qui certo adventurus credebatur a ex circumstantiis probabiliter judicandum, quinamst ille dies, ubi de eo certo non constat. Quamobrem ubi dato die innotescit, an recte fuerit suppostum conditionem extituram, an non; ille pro termino solutionis habendus. i. . s. sor.
394쪽
De modo sese asteri obligandi.
s. so I. Apromisso fiat in Hem, quem nunquam adventurum certo cone premissio insat, aut in diem, quem vivendo attingere non posse tampromissorem
quam promissarium evidens es; ea valida non es. Quodsi enim promissio fiat in diem, quem nunquam adventurum certo constat, aut in diem, quem vivendo attingere nec promi rem, nec proinissarium pos e evidens est; nemo non intelli-- tiri. git, promis rem nunquam velle esse obligatum ad dandum, vel faciendum. Cum adeo absque sua voluntate alteri obligari minime possit I. a s 7 ; nec valida erit promisso in caritu propositionis praestentis.
Egr. Si quis dicat, se tibi daturum vel facturum ad catenis . das Graecas; cum nullae sint calendae Graecae, ecquis dubitet, - ejus verba non alium habere sensum , quam quod nunquam dare vel facere velit. Similiter si quis dicat, se tibi daturum vel facturum, quod petis, post mille annos, seu seculo abhinc tertio; nonne haec verba ita accipienda sunt , quod dare vel . facere nolit φ Patet adeo non serio loqui, sed jocari, qui promittit in diem, quem nunquam adventurum certum est, aut quem nemo Vivendo attingere potest. I. I GR.
Si promisita fiat in diem, qui adventurus putaIur, ad murus tamen non es; promissio valida es, ου quodpromissum exigi potes ,riR.-d m, es die elapso, que also designasse videtur reus promittendi. Osten - illi Levi se .ditur eodem prorsius modo, quo paulo ante idem ostendimus de promissione ub conditione facta, quam certo extitur rapa n putabamus, sed quae extitura non est, quando non dat causam rarus pota promissis o. s o 6. . ' batur, quem
E. gr. ponamus me hodie dicerer Dabo tibi dominica quin- habeo em ta post Epiphanias. Cum anno proxime instanti nulla si quinta dominica post Epiphanias; non ideo tibi nihil debeo: quin potius quia dominica quinta post Epiphanias ea in, quae in ρμγ M. Parimu XX sequi
395쪽
sequariu quartam, quarta autem est; perinde est ae si dixisses. dabo die dominica, quae sequitur quartam Epiphaniarum, &anno proximo est dominica septuagesimae. Ea igitur adveniente, promissum exigi poterit, observatis nempe iis, quae de promissione in diem facta in genere diximus f. sol.). Eodem modo intelligitur, quod promittitur per errorem die trigesimo
primo Aprilis, solvendum ultimo Aprilis, seu eo praeterlapso exigi posse. s. so9. Prasatio dicitur continuari, si per certum temporis intervallum non interrupta durat. Eadem dicitur repeti, si certo tempore denuo fieri debet. Vnde etiam intelligitur, quando repetitio continuetur, nimirum si praestatio, quae certo tempore iterum iterumque fieri debet, per aliquod temporis intervallum durare debet, vel si praestatio iteranda per certum tempus continuanda. Ita praestatio continua est, si quis tibi coneedit ad dies vitae, vel quamdiu vixeris in Academia, habitationem in aedibu suis, vel si ad dies vitae, aut quamdiu caelebs fueris, promit- . tit victum atque amictum. Repetitur autem praestatio, sisn- .gulis annis dentur decem aurei. Et repetitio continuatur, si praestatio durat ad dies vitae, aut per decennium , aut quoad vixeris in Academia & studio philosophiae operam nave . . II O.
Obligaris Obligatio perpetuari dicitur, quae toto aliquo temporis in- . quando μ' tervallo se exerit, ita ut toto illo tempore tibi competat jus Iememin. , alterum cogendi, ut eidem satisfaciat, nisi eidem fatisiscere sponte sua velit.
Nimirum quando perpetuari dicitur obligatio respicitur ad exercitium juris cogendi. Unde quando in diem sit promis so, quod promittitur statim debetur I. so I.), conseque ter obligatum tibi habes reum promittensii f. Iro. Iart. I.
396쪽
De modo sese asteri obligandi. 347
Pha pract. univ. ; quoniam tamen illud exigi nequit, nisi die,
in quem debetur, praeterlapso M. sor.) , obligatio Perpetiti ri minime dicitur, cum effectus obligationis non ante se exerat, quam illo die , in quem promissio facta , consequenter ant quam is praeterierit, nullum tibi competit jus cogendi alterum ut praestet, quod debet. I, III.
9 praestitis, quam continet promissio, fuerit comima, aut malis pre ternum tempus repetenda, seu ejus repetitio continuandas obli- ρ sationis otio perpetuatur, nec ante perimitur, quam tempore prateria st, σου continuatis quod continuatio refringitur. Etenim si praestatio, quam coni repetitis. tinet promisso, fuerit continua, eadem per ccrtum temporis
intervallum durat I so9. , adeoque toto illo lcmpore dandum , vel faciendum, quod promissum est. Quamobrem si reus debendi praestationem. interrumpere velit, statim id exigere potes, consequenter vi eundem ad praestationem adiagere , atque adeo jus coactivum toto illo tempore tibi Coinpetit, quo praestatio durat. Enimvero obligatio perpetuatur, quae toto aliquo temporis intervallo ita se exerit, ut tibi competat jus alterum vi ad praestationem adigendi, nisi siua 'sponte praestare velit, quod debet β. sio. . Quamobrem si praestatio fuerit continua, obligatio perpetuatur.
Quodsi obligatio, quam promisso continet, repetenda fuerit, quod certo dic praestitum fuit, id alio die iterum praestari debet, v. gr. singulis mensibus, annis singulis 3.3o9. .' amobrem etsi semel praestitum fuerit, quod promissum, reus promittendi tibi adluic manet obligatus, &, nisi dic revertente, quo praestatio iteranda, idem denuo praestetur, tibi adhuc competit jus alterum cogendi, ut praestet. Et hoc valere intelligitur, toto illo tempore, quo repetitio praesta-Xx a tionis
397쪽
itionis continuanda l. ret. . Enimvero perpetuatur c liga- 'rio, quae per totum aliquod tempus ita se exerit, ut tibi toto , isto tempore competat jus alterum cogendi ad praestanduna, quod debet, siquidem eam intermittere velit I. sio.) Quamobrem si praestatio, quam continet promissio, per certum tempus repetenda, seu ejus repetitio continuanda ;obligatio perpetuatur. erat secimae m. Quodsi praestatio, quam continet promisso, fuerit continua, per totum illud tempus, ad quod restringitur continuatio, ad praestandum, quod promisit, reus promittendi tenetur s. so9. . Et, ubi eadem per certum temporis intervallum repetenda, idem non minus liquet f. cit. . Quamobrem ab obligatione sua liberari nequit, qui promisit, nisi toto illo tempore, quo obligatio perpetuatur per demonstrata, praestiterit, quod praestandum fuerat. Fieri adeo nequit, ut obligatio perimatur, antequam tempus fuerat praeterlapsum, per quod praestatio continuanda, aut repetenda. erat
Loquimur hic de obligatione, qualis fluit expromisso, neque enim negamus, quod ea per pacta immutari possit, quemadmodum suo loco ostendemus , veluti si praestatio continuanda aut repetenda consensu tuo certo pretio redimatur, ut una praestatione perimatur obligatio. Ceterum exempla, quae paulo ante dedimus t f. so 9.) , propositionem praesentem illustrant. Ita si quis tibi promisit victum, quamdiu studiorum gratia in Academia vixeris ; toto illo tempore eum ita tibi obligatum habes, ut, quamprimum deneget, eum vi adbgere possis, ut det, nec liberatur ab hac obligatione. nisi quando ex Academia discesseris , aut ibidem non amplius studiis operam naves. Similiter s quis tibi promiserit duodecim au- 1 reos annuos, quoad Vixerit; per totum. vitae suae tempus sim gulis annis duodecim aureos tibi dare tenetur. Quodsi dare amplius detrectet, eum statim vi adigere potes ad dandum, ' Di j Omla
398쪽
. nec nis morte sua ab obligatione ista liberatur, aut etiam morte tua, siquidem ad personam tuam restrinxerit promissum: de quo deinceps disertius dicemus. I. II a. . Apromissio contine raestationem certo tempore repetendam, ea se
spoliet promisionibus inibus in Hem factis; quatenus vero repetitio
per certum Iemporis interviatam continuanda, praesaris qui Aetia
coniis . Quodsi enim promissio continet praestationem cer ris, to tempore repetendam, quod semel praestatur, alio tendum con- re iterum, & adhuc alio denuo praestandum I. s. 9. , con' inres sequenter perinde est, ac si toties certo rempore quid praestandum promitteretur, quoties iteranda praestatio. Quando vero quid praestari promittitur certo die, promisso in diem fit I. soo. . Patet itaque, promissionem quae certo tempore repetendam praestationem continet, aequipollere promissionibus pluribus in diem factis. a.d erat unum. Enimvero quatenus repetitio praestationis per certum tempus continuanda, ea per certum aliquod temporis intervallum durare intelligitur, quod scilicet constat istis diebus, quibus praestatio repetenda g. so9 δ Quoniam itaque praestatio continua est, quae per certum temporis intervallum non interrupta durat s. i.); quatenus repetitio praestationis per icertum temporis intervallum continuanda, praestatio continuae aequiposset. Euod erat alterum. E. gr. Si quis tibi promiserit per decennium in sine eujus ibbet anni dare duodecim aureos; duodecim aurei debentur in fine anni primi, totidem in fine secundi & ita porro. Perinde igitur est ac si tibi promisisset duodecim aureos proxima ultima die Decembris solvendos, totidem post biennium, to- tidem post triennium & ita porro. Promissio itaque aequi pol- let decem promissionibus in diem factis. Quodsi jam ex die. ιbus decem, quae sunt ultima Decembris in annis decem pro-Xx 3 xime Disit ipso by COOste
399쪽
xime sese insequentibus, componatur aliquod temporis intera vallum; toto hoc tempore durat praestatio, atque hoc resse.
Prastatis M praestitis annua nulli certo diei a latur, fit autem in usum annaa i- G Diabet; quod anno primo praesanaeum, satim exigi potes. ma quania coUH enter Hom/sio quoad annum primum in diem non fit. Quod- sis immigisti emtin praeitatio annua nulli certo diei alligatur, fit autem pos . usium cujuslibet anni; promissor, quod praestare promittit tibi praestare vult, quando eodem habueris opus, adeo Cum statim eodem indigeas, statim quoque praestare vult. Quamobrem patet, quod tibi in hypothesi propositionis praesentis , ad praestandum, quod debetur pro anno primo, statim debeatur, consequenter statim idem exigi potest. α- erat unum. Quoniam vero in diem promisso non fit, quando quod praestamium non statim exigi potest g. solo, si praestatio annua nulli certo diei alligatur, fit autem in usium anni cujuslibet; promisso quoad annum primum in diem non fit.
Muta erat alterum. Sunt qui affirmant simpliciter, promissionem annuae praestationis quoad annum primum esse puram, adeoque quod annuatim debetur, anno primo statim exigi posse. Enimvero perspicaciores facile vident, iis ab oculos versatos fuisse nomnisi casus propositionis praesentis. Quodsi tentassent demon.' strationem, aut tentare potuissent, eam generaliter minime . procedere intellexissent. Exemplum in hypothesi propositionis praesentis tale est. Si in Academiam profecturo promitto, me ipsi daturum singulis annis duodecim aureos. quamdiu studiorum gratia ibidem vixerit; nemo non intelligit id fieri eo fine, ut in Academiis habeat, unde commode vivat, , seu ne desint necessarii studiorum ac vitae sumtus. Quamis
obrem duodeeim aurei pro anno primo statim exigi postunt,
400쪽
De modo sese alteri obligandi.
reteris annis solvendi debentur in diem. Hoc autem minime diei posse de praestatione annua in exemplo ante dato, quo solutio duodecim aureorum consertur in diem ultimam Decembris μοι f. si a. ; quivis facile perspicit.
Praestatio continua ae iam et gulis Hebus reperendae, consc-Prastatio ouenter ejus promisio promi ni in singulo dies facta. Etenim continaali continua suerit praestatio, per certum temporis interVallum quomodo asenon interrupta durat . so9. , adeoque quod praestatur dite μουιον praesente, idem etiam praestandum sequente, ac ita porro. in Hem δε- Perinde igitur est, ac sii praestatio semel facta alio tempore ει promi certo denuo fieri deberet, utut nullo tempore interrumpatur. Quamobrem cum repetatur praestatio, quae certo tempore iterum fieri debet s.ci δ; praestatio continua aequipollet singulis diebus repetendae. Iuod erat Himum. Enimvero si promisso continet praestationem certo tempore repetendam, ea aequipollet pluribus promissionibus in diem factis β. si a. . chamobrem promissio, quae continet praestationem continuam, aequi pollet promissioni in singulos dies facta .
. Ita si dixero, convictu meo uti debes, quam diu in Academia vixeris; perinde est, ac si dicerem: promitto tibi victum hodie, promitto eundem cras & ita porro: quatenus adeo respiciuntur dies suturi, cum in eos singulos conseratur promiLsio , totidem habes promissiones in diem sectas, quot tem- , pus usque ad terminum ad quem dies continet, atque adeo eadem praestatio toties quoque repetitur. Ceterum non inuistile est subinde praestationem continuam revocare ad eam, quae certo tempore repetenda, quemadmodum ex adverso subinde utiliter hane ad illam revocamus 3. Ia . .