장음표시 사용
371쪽
adimi Peat eam titi in Io auferre non licet. Quamdiu enim dubium est, utrum spes tua jus sit excitatura, nec ne, ignoratur num sit
excitatura, an non sit excitatura s. 4IT .pret. a. noti nat. .
Quamobrem dum tibi eandem quis aufert invito, fieri poterat, ut injuriam tibi faciat g. 47s. . Enimvero injuria omnis illicita β. 9s r. pari. I. Iur. nat. , consequenter nec facere licet, quod cum periculo injuriam inferendi conjunctum. Quamdiu adeo dubium est, utrum spes tua jus sit excitatura, a nec ne, cam tibi invito auferre non licet.
Ρeccare velle peccatum est f. .s44. pari. r. Phil. pract. univ. . 'Quamobrem cum actio lege prohibita naturali peccatum sit l. 4 o. ι. Hic pradi. - injuria alterum assicere pec- . catum est f. 9 .part. r. Jur. uat.). Qui se sciens periculo peccandi committit, peccare vult. Quamobrem qui sese committit periculo iniuriam inserendi, peccare vult, adeoque etiam peccat. Uidemus adeo adesse obligationem internanus nemini auferendi spem suam, quae num jus sit excitatura dubium est. Si vero etiam obligationem externam & jus, quod eidem respondet, externum respicias, hoc minime permittit, ut spes alicui dematur, quamdiu adhuc dubium est, annonjus sit excitatura. Eadem enim facilitate fieri potest, ut jus' excitet, quam ut non excitet. Quodsi posterius contingat, evidens est, injuriam tibi esse factam, quod ademta spe, cui jus jam inerat, propter ignorantiam invicibilem tibi quoque jus fuit ademtum. Eceur ergo Me tibi serendum, nulla profecto ne fingi quidem potest ratio ἶ Quamobrem in ea dubio ferendum non est, ut spes jus forsan excitatura alicui
g. 477. Spes, quam habet promissarius expromissione conationara, in viro adimi nequit. Q rando enim conditio in se certa est, si es,
quam lubet promistatus suo tempore, conditione nimirum
372쪽
eena respectu ipsius, im excitatura 473. , adeoque eadem auferri ipsi nequit s. 4 4. . Quamdiu autem incem tum est, utriun conditio jam extet, vel aliquando extitura sit, nec ne; dubium est, utrum sipes ex promissione concepta suo tempore jus sit excitatura, nec ne, adeoque etiam tamdiu invito sipem auferri eidem minime licet s . 476. . , Sive igitur conditio in se certa sit, sive minus, sub qua quid promittitur, adeoque nullo in casu spes, quam habet promissari- .us ex promissione conditionata, invito adimi potest.' - Ostendimus in anterioribus I. 4 id, antequam promissa rio certum est conditionem extare, eum nonnisi spem habere
debitum iti. Enimvero qui spem habet debitum iri, is etiam spem habet id obtinendi, quod debitum iri sperat. Quam. . . obrem promissarius habet spem obtinendi id, quod sibi promissum est, cum debitum vi exigi queat a debitore. Hanc adeo spem promissario adimere non licet. g. 478.
tationis illius ac joris hujus dissera in tempus, quo de conditime em at promim tume constiterit. Etenim num valida sit promisso conditiin tantauioa- nata non ante constare potest, quam certum sit conditionem ιαν Poni, seu extare 3. 467. , consequenter nec ante constare
Potest, num promissor sit obligatus: jus vero promissarii tamdiu incertum est, consequenter probari nequit quod eidem competat g. 443. , quamdiu non constat, conditionem extare . 467. . Conditio igitur & promissori, & promissario . incerta certitudinem obligationis illius ac juris hujus differt
in tempus, quo de conditione extante constiterit. Atque in hoc dissert promisso conditionalis a pura, cum ire pura statim certum sit promissorem promissario obligatum esse . ad dandum vel faciendum, & promissario competere ius 34 . . id, quod promissum est. . - Ss a 479 Diqitigod by Cooste
373쪽
hinc obligatio is, certa qualis H; quale
Quoniam conditio &promissori, & promissario incerta certitudinem obligationis illius ac juris hujus differt in tempus, quo de obligatione extante constiterit s. 478 υ; antequam conditionem extare certum est, nec promissarius dicere potest,
sibi aliquid iaberi, nec promissor eidem jus usium ad id, quodpromissum es, concedere tenetur. Valet hoc, sive conditio ad praesens, aut praeteritum, sive adfuturum tempus referatur: id quod attendenti statim manifestum est.
g. 48o. . diuamdiu obligario externa incerta est, habetur pro nasia, Squamca jus externum incertum est, pro nulti itidem habetur. Obli . . tio enim externa spectatur inter homines, atque adeo inter eos effectum quendam juris sortitur I. 636.part. I. Furi nat. , scilicet ut inde nascatur debitum . ITO. pari. I. Fur. nat . Sed quamdiu ea incerta est, dici nequit, te alteri esse obligatum g. 564. Log. , consequenter te alteri quid debere I ITO. para. I. Hi pract. - . , adeoque nec effcctum juris inter homines sortitur, ut alteri aliquid solvere tenearis g. Ii 8. pari. I. Phil. 'ast unis.). Perinde igitur est, ac si ipsi non esses obligatus. Patet itaque obligationem externam incertam tamdiu haberi pro nulla, quamdiu incerta est. ααμ r
Iam cum jus externum ex obligatione externa 3. 396. adeoque incertum, quod tibi competere demonstrare non potes I. 44 id, ex obligatione incerta oriatur ; si obligatio externa pro nulla habctur, jus etiam inde ortum pro nullo haberi debet. Quoniam itaque obligatio externa tamdiu 'habetur pro nulla, quamdiu incerta est, per demons υς jus
374쪽
etiam externum tamditi pro nullo habetur, quamdiu incertum
Posterius etiam ostenditur hoc modo. Si jus tuum imcertum est, demonstrare haud quaquam vales, id tibi com- . 1 petere 443. . Quamobrem nullum quoque inter homunes effectum sortiri potest, scilicet ut quid tanquam debitum ab altero exigere possis. Enimvero si j ia externum nullum . - inter homines effectum sortitur, ut scilicet ab altero tanquam 'debitum quid exigere possis, pro nullo habendum. Cum perinde sit, ac si jus Ullum tibi competeret. Ius ihitur c ternum tamdiu pro nullo habetur, quamdiu incertum est.
Obligationes hominum, quibus sibi invicem ad dandum& faciendum tenentur, certae esse debent, ut constet revera , quid deberi: jura hominum cepta esse debent, ut constet re vera quid exigi posse. Quamdiu adeo obligatio mea incerta est, tu quoque dicere nequis, quod tibi quid debeam, conta quenter si vel maxime tibi sim obligatus, nihil tamen a me exigere vales, quamdiu obligatio mea exinde ortum jus, tuum incerta sunt. Ecquis non agnoscit, obligationem e. . . ternam incertam inutilem esse, ac inutile esse ius ex ea natum, consequenter externum g. 396. , cum non plus valeat obli- ugatio incerta, quam nulla, nec jus incertum plus valeat, quam nullum. Αe ideo recte tamdiu & obligatio pro nulla habetur, & ius itidem habetur pro nullo, quamdiu & illa incerta ' - .est, &hoc pariter incertum. Ceterum reuertitudo obitatio- , nis juris vel moifesta est, ut in dubium vocari minime pos, st, vel non manifesta, ut dici nondum possit, utrum incerta
snt jus & obligatio, nec ne: quod discrimen notasse proderit . suo loco. Hic potissimum de manifesta loquimur, quamvis propositio suo etiam modo applicari possit ad non manis stam: sed de eo dicere non est hujus loci. I. 48 I.
Coditispromissori is promissario incerta in promissione conriti Ruid esses
375쪽
Ora ineationem externam suspendit, donec certum fuerit, eam extura. Si eni in incerta fuerit conditio, quae in promissione conditionata spe statur, tam promissori, quam promis ario, certitudo obligationis differtur in tempus, quo de conditione extante constiteriis . 478. , consequenter antequam hoc fiat, incerta cst obligatio. Enimvero quamdiu obligatio extema incerta cs Maro nulla habetur I. 48o. . Quainobrem conditio promissori & promissarioincerta in promissione conditionata obligationem externam suspendit, donec cenum
fuerit', cam extare. . Qitoniam in Iure civili non agitur nisi de obligatione e terna, ideo in eo simpliciter dicitur, obligationem suspendLNotandus tamen est dissensus supra notatus not. I. 464. . Ceterum nec alia est ictentio promistari, quam quod non an. te obligatus esse velit Promissario, quam certum si, conditionem extare, consequenter nec ante ex ea jus quoddam consequi potest externum, antequam hoc certum sit. Hinc es lyra. mi conditionata desiniri poterat ad eum modum, quo stipulationem sub conditione iactam definit Imperator 3. 4. I. de RO. quod sit ea, qua obligatio in easum aliquem differtur, seu in eventum quendam incertum, nempe si hoc sit, vel suerit. vel eventurum fit, quod nonnis contingens est 482.
Sipromisarius novit, conditionem, sub qua promittitur, extare, dum Promittitur ; promissor eidem satim obligatur, Z ipsi satim competit μνspromissum exigendi. Etenim si promissarius novit, conditionem, sub qua promittitur, extare, dum promittitur, conditio resipectu ipsius non amplius incerta est. Quamobrem cum conditio certitudinem obligationis ac juris differre n queat nisi in tempus, quo de conditione extante constiterit s. 478. ; hoc in casu respectu promissarii non differtur, adeo
que is statim sibi habet obligatum promissorem, & jus ad id, quod
376쪽
quod promissum est, statim competit, consequenter jus laabet promissum exigendi.
Promissarii interest, ut promissio sit valida, consequenter ut promissor ipsi sit obligatus, adeo quid debeat. Quamobrem . nil obstat, quo minus statim validam dicas obligationem,
quamprimum promissario constet conditionem exrare, utut nondum norit promissor, sed dubius si, utrum extet, nec ne. Quando enim promissarius debitum exigere vult, probare te- 'netur conditionem extare f. 47o. , atque adeo tum ipsi quo, que promissori certa est conditio, ne amplius dubitare possit se revera esse promissario obligatum. Incertitudo adeo con- ditionis respectu solius promistaris obligationem atque inde pendens jus iuspendere nequit. Ceterum nemo non intelliingit, hunc casum dari inprimis posse, quando conditio ad tempus praesens vel praeteritum reseratur. Quamobrem raro promissio statim valere potest, nis quando conditio ad tempus praesens, vel praeteritum refertur. Non tamen id obtinere naturaliter in omni hoc casu, ex antea demonstratis patet. Non minus autem liquet, sumi non posse, conditionem certam esse soli promissori, sub qua promittitur. Quodsi enim promistor norit, hoc esse, vel fuisse, absurdum foret dicere dabo vel faciam, si hoc si, vel suerit. Quoniam novit hoc esse, vel fuisse, etiam dare vel facere vult, adeoque nis joce- tur, id quod tamen in promittendo non admittituo, pure promittere debet. Quamobrem quaeri non potest, quid essi. eiat promissio conditionata, si conditionem extare noverit promissor. g. 483. .
Crestio inpossibilis est, quae extare non potest, seu Gndisi ima consistit in eo, quod per rerum naturam fieri minime potest, Mitis vel quia tales cauis minime existunt, quarum Vires eidem pianam scproducendo sufficiunt, vel quia tali causae tribuuntur, quae eidem repugnant, Rut ejus vires excedunt.
377쪽
Ε. gr. Conditio, si mense Majo poma sint matura, impossis bilis est, quia nullae dantur cauta, quae in nostro climate poma ad maturitatem mense Majo perducere possunt. Similiter conditio, si pondus mille librarum elevaveris, manu tua, absque ullius machinae ope, impossibilis est, quia hoc vires tuas superat. Per se patet, nos hic tantummodo loqui de imis
Prahissis sub condisione ininsessili facta nusia est. Qui enim .sub conditione tibi quid promittit, se tibi hoc dare vel face- re velle declarat, si hoc sit vel eveniat, hoc est, si conditio . extet s. 46 a. . Enim Vero conditio extare nequit, quae impossibilis est g. 4830. etiam nunquam fieri potest, ut tibi quid dare vel facere velit. Promissio igitur nulla est. Nimirum s quis sub conditione impossibili tibi quid pro.
mittit, perinde est ac si diceret, se nolle tibi quid dare vel facere , quia nunquam Velle potest. Non ante promi r pr missionem conditionatam adimplere tenetur, quam certum se conditionem poni seu extare f. 4680. Conditio impossibilis nunquam extare potest fg. 483. . Ergo etiam promissor. nunquam tenetur adimplere promissim. Promissio igitur quin nulla st, extra omnem dubitationis aleam positum. Erunt forsitan, qui existimaturi sunt, propositionem praesentem nullius esse utilitatis, cum nemo adeo absurdus fuerit, ut sub conditione impossibili quid promittat. Enimvero saepe possibilia videntur, quae non sunt. Quamobrem nec impossibile, ut quis serio sub conditione impossibili promittat. 48s.cindi is pestilis est, qualem eaetare non repugnat, seu quae tale quidpiam est, quod per rerum naturam fieri potest, vel quia tales causae istunt, quarum Vires eidem producenis do sussiciunt, vel quia tali causὰ tribuuntur, quae vires ejus
378쪽
De modo sese asteri obliganH. 32
E. gr. Conditio, s Caius si mortuus, possibilis est, quia non repugnat hominem mori. Similiter conditio, si domi minis seris, possibilis est, quia non repugnat te domi manere. Etiam conditio, si hostis victus fuerit, vel si dies crastinus fuerit serenus, conditio possibilis est, quia in se nullam contradictionem involvit, hoste in vinci, vel diem esse serenum. Nemo non videt, quando de pollibilitate conditionis sermo est, , possibilitatem extrinsecam intelligi, sed in genere spectatam, non in dato casu sngulari. Quod enim in dato casu singulari extrinsece possibile est, id etiam est, vel suit, vel venturum est, adeoqtie in se certum, quemadmodum ex principiis cosmia Eicis abunde constat: ast quod in genere spectatum extrin- sece possibile est, illud in dato casu fingulari etiam natura imis 'possibile esse potest. Atque ideo acciὸit, ut, quod in genere spectatum possibile intelligitur . in dato casu in se certum esse possit, respectu nostri autem incertum. 486.
Quoniam possibilis est conditio, qualem extare non re-Vnde infinpugnat I. 48s. , si conditio fuerit res talis, quam seri in Dc ligatur pus universo observamus, po bilis ea es. sibilis.
Possibilitatem conditionis a posteriori eognoscere solent homines, recte sumentes id possibile esse, quod existere seu seri periuntur s. Iro. - . Videmus quotidie homines mo- ' ri, nec ulla est aetas, cui mors parcat. Quamobrem pro poGsbili habetur, hominem quemvis hodie mori, Vel absentem' . mortuum esse; non tamen habetur pro certo, quemadmodum certum est hominem quemvis aliquando moriturum.' Quodsi integrinn rerum noxum in universo penitus per*ice- ' remus, possibile non diceremus, nisi quod certo extiturum est, vel existit, vel extitit, cetera fieri noti posse, nec potuisse
pronunciaremus. Tum autem omnia in se certa quemadmodum sunt, serent etiam certa respectu nostri, nihil autem reo spectu nostri esset incertum. neque adeo daretur promissio, quae
379쪽
libet quilibet tibi statim obligatus intelligeretur, & jus tuum
f. 487. Codytis ea est, quae a casti veI fortuna, aut arbitrio hominis iuri nostro minime subjecti tota pendet. Potestari satris es est, quae ab arbitrio promissarii, vel promittentis etiam subinde mixta dependet. Appellatur etiam Promisicaa l. II. ff. de cond. & , dem. Missa denique conditis est, quae ut extet, partim ab arabitrio promularii, vel promitaria etiam, partim a cassi deinpendct. Conditio possibi sis dividitur in casualem, potestativam &mixtam. Casualem omnes in eodem significatu accipiunt: ast . potestativa vulgo consertur in arbitrium promissarii, tur vero in arbitrium promi libris conseri, quod posterius tamen subinde inutiliter fit. NihiI obstat, quo minus utrumque fignificatum . combinemus. Nimirum si co litio possibilis esse debet, ne- . cesse est ut dentur cauta istiusmodi, quarum viribus emi Io- , . test, ut extet. Quodsi ergo a promissario, vel promis reseri possit id, sub quo quid promittitur, tale iactum possi-hile intelligitur, atque adeo conditionem potestativam Coninstituit, velutis dixero: dabo tibi libros omnes a me consertis . ptos, si Mathes ac philosophiae studio te dederis; dabo tibi . . - centum aureos, fi uxorem duxeris; vel etiam dabo tibi eem. tum aureos, si ego uxorem duxero. Conditio casualis est, si, hae hieme non fuerit stigus intensum, si Maevius si mortuus, s Titius profecturus si ad nundinas, dabo vel faciam. Mixi e 'denique conditionis exemplum est, si Sybillam uxorem duxeis ris; s commendatione tua essecisis, ut huic minori praeficiar, ' .' dabo vel faciam. - . g. 48 g. - .
iassuis sis.. Coritis tu e ma est, quae actus persectionem differt, do. sensita edi nec Artum fuerit, monacre. Aaconditiores maest, quae '
380쪽
De modo sese alteri obliga . salvetiis iam persecti durationem ad illud tempus restringit, Mosolo Pri
re eam extare certum est. quoam Ita conditio suspensiva est, quando dicitur, s Titius in pra,
1io occubuerit, Maevius tutor esto; Maevius enim administrationem tutelae suscipere nequit, nisi postquam Titius in praelio Ioccubuit. Sed resolutiva conditio est, quando dicitur, Maevius tutor esto, donec Titius ex militia domum redierit: Marui ' ius enim tutelae administrationem statim suscipit, sed tutor esse desinit, quamprimum Titius domum redit. Exempla conis .ditionis suspectivae plura adii ierunt in anterioribus. Quam, obrem tantummodo adhuc addimus aliquod conditiolus resolutivae: talo nimirum est, quando dicitur, vendo tibi hortum meum, si pretium intra septem hebdomades non QIveris & interea pinguiorem emtorem fuerim nactus, emtus non sit. Hie contratas emtionis venditionis statim persectus est ; sed ubi intra septem hebdomades emtor pinguior sese obtulerit, tu vero pretium non solveris, iterum ressiluitur. . 489.
cindi is nega rima est, quae supponit aliquid non esse, vel CGL A M. . non filisse, vel non eVenturum, gativa qua
E. gr. Conditio negativa est, dabo tibi, s non seceris, vel - ,
. Quoniam conditio negativa supponit aliquid non esse, vel non filisse, vel non eVenturum I. 489.); coim existitiva emat, si id non sit, vel non Herit, vel non evenit. E. v. Conditio negati Va est, quando dicitur: dabo tibi cenatum aureos, si Maeviam uxorem non duxeris. Quodsi ereoCajus eam duxerit, ut jam certum sit, te animum eam non ducendi mutare non posse; conditio negativa existit. Similiter quando dicitur: si eras non pluet, mittam ad te plantas, Tt a in hora Diuitigod by Cooste