장음표시 사용
381쪽
in horto tuo ponendas, conditio negativa est. Quando igitur non pluit, sed caelum serenum est, conditio negativa exiis stit. Conditio etiam negariva est, quando dico, s CGus in praelio non occubuerit, dabo tibi centum. Quando igitur nuncius assertur, eum adhuc Vivere, vel ab ipi accipiuntur literae, conditionem extare certum est.' g. 49 I. Conditio tarpis est, quae supponit a te fieri debere, quod lege prohibetur. Dicitur etitaura moraliter impossinis sub ima possibili comprehendi solet, quatenus pro moraliter impossibili habetur, quod fieri minime debet. .
Ita turpis est condirio, quando dicitur: dabo tibi centum aureos, si Maevium occideris: homicidium enim tam lege naturali, quam civili prohibitum. Similiter turpis est conditio. quando dicis puellae: dabo tibi aureum, si corporis tui copi. am mihi feceris: coitus enim omnis cum innupta, seu scori tio lege naturali prohibetur. Turpis etiam est conditio, quam do dicituri Eris mihi amicissimus, si famam Sempronii lacessi. veris. Hoc enim lege naturali sieri prohibetur. g. 492.
Ex adversis lanesia est conitio, quae supponit a te fieri debere, quod lege non prohibetur, scii quod licitum est, seu breviter: Quae in facto honesto consistit... Facile apparer, divisionem conditionis in turpem & honestam respicere conditionem potestativam. Conditio enim tam turpis, quam honesta est factum aliquod, quod ab arbitrio ri dependet, qui conditionem adimplere debet s. 49 I. 49a. . Factum autem istiusmodi condationem potestativam. constituit
Omnis minio sub conditione posissi fieri debet. Conditio enim omnis aut impossibilis est, aut possibilis s. 483. 483. .
382쪽
De modo sese alteri obliga i. 333
Quae sub conditione impossibili fit promissio nulla est 484. , ribrat in 'adeoque perinde est, ac si facta non fuisset. Qua ni obrem ni vetepromissio omnis nonnisi sub conditione possibili ficri debet. coniue a-
Quamobrem patet, promissorem ante expendere debere, quam promittat, num conditio, sub qua quid promittere vult,
possibilis sit, an impossibilis. Quodsi enim sub conditione impossibili quid per ignorantiam vincibilem promittat, cum hic actus ipsi imputari possit s3. 349. part i. Phil. pratis. unis. ἔfacit quod vi propositionis praesentis seri minime debet, adeoque licitum naturaliter non est f. IZO. Part. r Phil. pract. -υ. .
Istiusmodi promissio, qua sub conditione impossibili quid promittitur, aut fit a sciente ac volente, consequenter dolosepos. puri. t. Phil. pract. -iv. , aut, ubi ignorantia fuerit vi cibilis, consequenter eam evitare potuisset promitar, modo 'voluisset 28. parι. r. Phil. pra I. univ.), desectu quodam facultatis cognoscitivae contingit, atque adeo culpa promissoris 3.7I 7.pret. ti PhrI pract. -υ. . Culpam vero om nemevitare debemus, multoque magis dolum 6 Io. 637. parria. Phil. pract. νων. . Non deerunt sorsitan, qui nimiam - subtilitatem accusabunt, quod hominem naturaliter obligari statuamus ad non promittendum, nisi sub conditione possibili. Enimvero hi erunt, qui sbi persuadebunt, quae in foro 'externo non attenduntur, ea nec attendenda esse in foro conscientiae, obligationem extemam cum interna confundentes 3. 636. pura. 1. Jur. nat .st, nec Obligationem naturalem ad faciendum omnium facultatum nostrarum usum, qui ad servan dum leges naturae requiritur f. II a. pari. r. Jux. nari , & ad recte agendum s . I 89. Part. I. penitus perspicientes, aut ad animum prorsus non revocantes. Immo nec perpendum, omnem actvm temerarium esse illicitum s3.a78 ), qualis omnino est promissio sub conditione impossibili facta f. 434. . . 494.
383쪽
μ conssitisne acceptandum, seu promissis, quae fit sub conssitione uri pi, Hicita est tam ex parte Promisseras, quam promisarii. Quae enim sub conditione turpi fit promtisio, supponit a te fieri debere, quod lege prohibetur β. 49i . . Si ergo tu Iucris promissor, factum istud, sub quo alteri quid promittis, omitte.
re debes, ubi tuum est adimplere conditionem I 63.part. I. 'P1 d. 'act. - . P, neque alicrum inducere debes ad legem na- ' .ltuae transgrediendum . Tos gari. I. Pr. naid; ubi ej us est ad- . . implae conditionem, neque etiam ullo modo ad actum vitiosum alterius concurrae licet l. 7ao. pari. I. Iur. nat. . Quod situ fueris promissarius, similiter factum istud, sub quo tibi quispiam promittitur, omittere debes, cum tunc tuum sit ad ima plere conditionem c . pari. I. Hi 'act. -υδ. Promissor adeo sub conditione turpi nihil promittere, promissarius sub eadem nihil acceptare debes, inprimis inim acceptatio non fieri possit sine animo adimplendi conditionem
46α. , velle autem peccare peccatum sit s. 444. pari. I. NE. praes. un P, consequenter promisso, quae fit sub conditione turpi, illicita est tam ex parte promissoris, quam px parte promissarii 17 o. paret, . Phil. ract. -υδ, E. gr. Si quis dixerit: Dabo tibi decem aureos, s Titium
injuria asseceris; cum injuria omnis naturaliter prohibita sit ' . f. 9II. pari. r. Jur. t. ), promisso fit sub conditione turpi. Promitar te se flucere vult ad alterum in iuria asscien- - dum, adeoque ad actum vitiosum: quod facere illicitum peto. pan. t. Dr. nat. et tu, si Promissum acceptes sub ea eon. ditione, prodis animum alterum injuria assiciendi, id quod denuo illicitum s. 9II. Part. ι Jur. nae. , etiamsi non a stuassicias 3. 444. part 1. PFic prodi Mum . Conditionara letitur haec promissio tam Ox parte Promitaris, quam promissarii illicita. 49sa Di sitirco by GOoste
384쪽
De modo sese alteri obligantat.
Quoniam sub conditione turpi nihil promittendum, nec sub co-- quod sub ea promissum acceptari potcst 3. 494.), promissio disione Ia Iob condisione turpi facta statim is fida est, adeoque ex ea naLapi promisso nascimis obligatio promissoris, neque etiam jus ultam consequi sto acta valida res promissarius, conitione licet extante, seu facto turpi commisso, fieris sit. consequenter nec in praesenti nainrabier spem debitam rei habet promissarius.
Nimirum Iege naturaIi prohibitum ess sub conditione turpi aliquid promittere q. 4940: Ligitur dare nequit validitatem actui, quem prohibet. Obligatio adeo servandi promissum sub conditione turpi tactum naturaliter nulla adusse potest.
g. 496. Quoniam qui sub conditione turpi, adeoque ob factim Merces ab illicitum seu turpe committendum s. 49rd, quid promisit, factum Agis 'conditione extante, seu facto turpi commisso, non obligatur 493. ; nec merce in romissam obfiscium Iurpe praesare te-sum Pnetur promissor, etiamsi promisarmi commiserit. praestanda.
Probe notandum est, nos non assirmare, quod lege naturali prohibeatur solutio mercedis ob factum turpe promisae, sed tantummodo, quod ad eam praestandam non obligetur prinmisiarius, adeoque non peccet, contra justitiam, si non solvat. Cum enim dominus etiam gratis dominium rei suae in alterum transferre possit, quidni dare liceat , ubi Justitiam externam spς- ..tias, etiam quando nihil debet I Dissentit Grotius lib. e. e. II. f. 9. qui donec patratum fuerit crimen promissionis essica.eiam in pendenti esse, crimine vero perpetrato iam obligationis vim exeri statuit, quae ab initio non extrinsecus defuerit,' sed ab accedente vitio fuerit impedita. Falso nimirum sibi persuadet, crimine perpetrato cessare vitiositatem promissonis, quod ea non amplius illex mali sit. Enimvero promissio
adhuc manet vitiosa, quatenus promi r vi ejusdem iactus
385쪽
est partieeps criminis, cuius adeo vitiositas crimine pernetrato ipsam promissionem labe assirit. Quodsi ergo prior vitiositas impletionem promissi labe quadam inficit, ut Promissi. m nulla inesse possit vis oblizandi: cccur non etiam posterior invalidam promissionem essicere debet, quatenus scilicet ab ea dependet actualitas criminis perpetrati, quae labes nunquam abstergi potest ' Si dicas: ergo nec mercedem sine peccato pos- . se solvi. quemadmodum tamen modo admissile videmur;
non dissicilis est responsio. Quod promissum est ob factum
turpe, solvi nequit tanquam merces promerita, dari tamen potest tanquam gratuitum. Illud peccato non caret, cum meroeedis solutione approbetur factum; hoc Vero caret, quatenus
datur in detestationem criminis peiPetrati & sui ad idem comcursus, dum quis non vult hoc esse in bonis suis, quod fuit mali illex. Sed de hoc plura dicentur suo loco. Provocat Grotius ad exemplum Judae, Jacobi filii, qui Thamari, quam meretricem putabat, promissam mercedem tanquam debitam persolvit, Gen. XXXV. II. Enimvero sumitur, quod prohatum non est, recte fecisse Iudam. Praeterea eonstat, illo tempore pro re licita suisse habitam, ut scemina quaestum cor- . poris sui faceret: quo errore inductus Iudas mercedem meretriciam esse tanquam debitam pro re licita solvendam. Rectius itaque Icti Romani promissioni sub conditione turpi factae omnem validitatem statim detrahunt.
his lis sis Etenim quia tertius in agendo nullo modo dependetraΘHiis. ab iis, quos inter negotium geritur, nec juri eorum subjecti esse potest in agendo, ut factum ejus ab iis impediri posset.
Quamobrem etsi turpe fuerit, seu illicitum, quatenus tamen spectatur tanquam conditio, conditionem constituere nequit nisi casualem s. 487. . Muod erat primam.
386쪽
De modo sese alteri obligand2 337
Et quoniam neuter eorum, quos inter negotium geri- tur, quicquam facere debet, quod in se turpe seu illicitum, conditio etiam, quae supponit laetum tertii in agendo ab iis, . quos inter negotium geritur, nullo modo dependentis, pro 'i turpi haberi nequit 3. 491. .
E. m. Quando dicitur: si Titius in duello fuerit occisus, vel
vulneratus, dabo; conditio mere casualis est, quia nec tu, ne ego ad caedem vel vulnerationem Titii quicquam conserimus, nec eam impedire a nostra potestati pendet. Tanto clarius est, conditionem nihil vitiosi ex parte tui & mei supponere, quando resertur ad tempus vel praesens, vel praeteritum ob sa-- ctum adhuc incertum. .
rando sub facto rurpi tertii, qui in agendo a promi fore es God
promissario miti modo depe et, qui Fromittitur; promissio non es romissis Iabim a d. Neque enim laetum istud conditio turpis est, ravi De mere casiaesis I. 4970, consequenter quod sub hac conditio-ienis ractane promittitur, non promittitur sub conditione turpi, sed me- non sit in- re casuali. soniam citaque conditio turpis promissionem statim invalidam reddit 3. 49 s. , minime autem mer catalis, quemadmodum ex antea demonstratis abunde constat; quando quid sub turpi facto tertii, qui in agendo a promis. fore & promissario nullo modo dependet, promittitur, pr imissio invalida non est .
Quid faciant alii, ipsorum conscientiae relinquendum I 57. pari. t. Jur. nat.), quando tu nec impedire potes, nec debes. Facta igitur aliorum, ad quae nullo modo concurrimus, spectantur tanquam meri casus. Quemadmodum igiatur conditio, si Turca victus fuerit, promissionem non lab, factat ac infirmat, quamvis ex parte ipsus si justitia belli, consequenter jure naturali illicitum si bellum ex parte eius. qui arma adversus eum movet, adeoque etiam illicita snt,
387쪽
qvie in heslo fiunt; ita etiam vitio caret promissio in exemplo, quod modo dedimus t. f. 497. , nec conditio eandem in. firmare valet. Atque hinc apparet, cur in desinitione casuali supposuerimus hominem, cujus factum conditionem subit, jurimo subjectum esse non debere, ne te ad idem ullo modo conacurrere pateat, cum per se manifestum sit eum ceteroquin im dependenter a Voluntate tua agere.
g. 499. Reas pro Re promittendi dicitur, qui alteri promittit: Reas symmiliendi, Andi, qui quid sibi promitti petit: Reus denique debendi, quist istini, alteri quod debet, seu ad dandum vel faciendum obligatus
debendi νι est. Quamobrem patet, Reum promittendi eundem esse cum pronam dica- missore reum debenes eundem cum debitore
tum Promissarius non idem est cum reo stipulandit neque enim . semper is, cui quid promittitur, consequenter promissarius 36α.), sbi aliquid promitti petit, cum etiam ultro proin -- mittere quis alteri quid possit. Ceterum termini hi occurrunt , in Jure Romano, adeoque non inconsultum duximus, eosdem ihic explicare, praesertim cum etiam Autores, qui de Iure noturae commentati sunt, iisdem uti soleam. g. 3OO. .
Promissio in dicitur in quando quid dare vel f diem facta cere promittis certo die. uaenam sit. E. gr. in diem fit promisso, quando dicitur: Die festa Da 'nuarii dabo, i vel faciam. Determinatur adeo tempus, quo quid dare vel facere vis. Promisito in diem facta perinde op. ponitur in Jure Romano promissioni purae, quemadmodum, conditionata, β. a. I. de V. O. ut adeo pura excludat tam adiectionem conditionis, quam diei. Hoc quidem inde est, quia Romani pro conditione non habuerunt nisi rem respectu eorum , quos inter negotium geritur incurram, 3mmo e iam per errorem in se incertam, 3 464.). Si autem con. ditionem sumas in sensu logico, adjectio etiam dieipoterat ha- bori Disitigoo by Corale
388쪽
bera pro conditione, quatenus scilicet alteri non ante obliga. tus esse velis ad promisium praestandum, nisi illo die, quem
determinas, adeoque sub hac conditione ne alter exigat pro
missum antequam dies iste venerit. Sed circa verba nemini I, tem moveri convenit, praesertim cum non inuuliter per ea quaedam a se invicem distinguamur. s. Io I.
in diem promittitur, satim de fora sed exigi mU ies, xis die so proe amo. Quando enim in diem hi promis, .. sio, promissor se certo die quid daturum Vel facturum' ΗΘ, L. mittit s. 3oo. , adeoqtie in te non transfert jus promissum Ib., exigendi, nisi quando isto die non dederit, vel fecerit .. 36ι. . Quamobrem cum nonnisi die isto praeterlapso con 'in 'stare possit, utrum siua sponte darerus vel faciturus sit, quod daturum, vel facturum se promisit, nec ne; quod promisit exigere nequit promissarius, nisi die isto, in quem facta est promissio, praeterlapso. uod erat inum. Enimvero cum promissor persecte sese obliget s. 363. .
& quidem, quando in diem fit promissio ad certo die quid
dandum vel faciendum β. 3oo. , atque certum sit diem istum adventurunt ; nulla. sane adest ratio, cur non tibi statim esse debeat obligatus. Quamobrem quod in diem promittitur,
statim debetur .i7 olari. I.Phil act.unis. o. inuoderat adrerum. Nimirum quamprimum facta est promissio , promissarius novit, velle promissorem isto die, veluti quinta Januarii, quia
dare vel facere, cum hic ad hoc dandum vel faciendum isto die sese obligaverit. Non plus acquirit juris, quam reus prω' mittendi in ipsum transerre voluit; atque adeo debitum exigi non potest ante illud tempus, immo integer dies adhuc tribuendus arbitrio solventis. quia non determinavit horam diei sed eam arbitrio suo reservavit. Quoniam Vero non repugnat , esse in praesenti obligatum ad certo tempore quid facia dum, vel dandum, cum statim constare possit de ejus ce Uv a crudi Diuitigod by Cooste
389쪽
titudine, nee demum expectandum sit tempus, quo praestatio fieri debet; ideo nemo non videt, promissionem in diem sactam statim validam esse. s. so a. Gnaetio, quam certo extituram novimus, tempus designat,
quid fieri debet. Cum enim in tempore fiat, quicquid fit;
ubi conditionem Certo extituram novimus, certum est, adventurum tempus, quo ea existet. Dum autem existit, intelligitur tempus istud adesse, quo quid fieri debet. Perinde igitur est, sive dicas quinta Januarii hoc fieri debere, sive si hoc existet, quod certo caeliturum constat. Patet adeo .conditionem certo extituram designare tempus, quo quid fieri debet.
E. gr. ponamus te sponsalia contraxisse cum Seja: certum itaque est te etiam nuptias celebraturum. Quodsi ergo dicas: Dabo, si nuptias celebravero, non alium sensum habent verisba tua, quam quando nuptias celebravero, ut adeo desgneis tur tempus, quo daturus es. Temporis actualis partes nullae sunt, nisi quae per existentias rerum actu desgnantur 3. 38 tolo. Quamobrem absonum non est tempus desgnare Per id, quod in rerum natura contingit. Immo dum dicimus quintam Januarii, si notionem huius diei in distinctam resoLVere velimus, extemplo patebit, hoc etiam in casa tempus do. fgnari per eventum aliquem naturalem, quem certo adsut rum novimus nimirum per stum quendam solis in Ecliptio,
ut adeo qui dicit quinta Januarii quid fieri debere, reipsa Sirmet, sieri id debere, si sol hunc stum habuerit in Ecliptica.
Cum multa in rerum natura simul contingant, unum idem-uque tempus per diversarum rerum existentiam des gnari potest, utut non semper appareat, per diversas existentias unum idemque tempus designari, quando nempe non constat, resistas, quas quidem certo eXtituras novimus, coextituras. E.
gr. die quinta Novembris anni proxime instantis Mercurius in Disitirco by GOoste
390쪽
De modo sise asteri obligar i. 3 I
in sole videbitur. Sive igitur dicas, dabo die quinta Novembris, sue dabo, s Mercurius in sole comparuerit ἔ unum idemque est, etsi ignores, transitum Mercurii per discum s lis contingere die quinta Novembris, modo noveris, quod anno proximo Mercurius in sole si compariturus. Eodem mense, die nempe secunda Novembris eclipsis Lunae totalis ' 'erit. Damobrem si dicas, dabo si eclipsis Lunae fuerit tota- . 'lis & Mercurius in sole visus ; idem est ac si diceres: mense Novembri dabo.
Promissio sius conditione, quam certo extituram novimus, facta Promisso sub statim valet, seu q- sub ea promittitur satim debetur, exigi tamen conditione
ne is, nisi conditio extiterit. Conditio enim, quam certo eX- certo extim
tituram novimus, tempus designat, quo quid fieri debet I. Visfactuso α. . Quod adeo sub hac conditione promittitur, in diem Dem laseae promittitur so o. . Enimvero quod in diem promittitur, em statim debetur, sed exigi non potest, nisi die isto praeterlapso cti . . I. sol. . .amobrem quod sub conditione, quam certo extituram noVimus, promittitur, statim debetur, exigi tamen nequit, nisi jam extiterit conditio.
E. gr. Si nuptias certo celebraturus dixerit: dabo, s nuptias celebravero; statim debet, sed exigere id non potes, nis nuptu is celebratis. Similiter s hodie dicas: dabo, si Mercurius' . in sole videbitur, quem anno proximo in sole visum iri nosti ex ephemeridibus; statim debes, sed id exigi non potest, nisi Mercurio in Sole viso, hoc est, die quinta Novembris praeterlapso.
so 4. Cynaetio vel res quaecunque alia dicitur causam dare ditio misso, si ea contineat rationem unicam, cur promisso tacta quando fuerit alias non fiusta fuisset. de '
E. gr. Si quis diciti Dabo, ubi nuptias celebravero, haec misso. causa fuerit unica promissi liberalis, propterea quod dotem 3 . . largam