장음표시 사용
121쪽
Iosiccirco crederent Versones a LXXvirali Textu derivatas: heinc tot illae in Hieronymum Tragoediat; adversus quem nec auditum profecto verbulum fuisset , si, Interpretum instar ceterorum , novam ct ipse, pro libito etiam , sed ad LXX. Interpretum textum, adornasset Versionem .
Apertissime hoc patet ex Hieronymi cum Augusti. no Amoebaeis; praesertim ex huius Epistola veteris Editionis X. in qua alterum dehortans a Libris Veteris
Testamenti ex hebraeo transferendis, ipsulo tamen vehementissime hortatur, ut LXX. interpretationem potius sequatur. Scribit ergo : Ego sane re mallem Graecas potius Canonicar nobir interpretari Scripturas. Per.
durum erit enim , si tua Interpretatio per multas Eccle. 1 frequentius carperit lectitari; quod a Graecis Ecclesiis Latinae Ecclesiae diss nabunt : maxime quod facile contradictor convincitur Graeco prolato Libro, ides, linguae notissimae. Quisquis autem in eo quod ex Hebraeo
translatum es , aliquo insolito permotui fuerit, ct fas
crimen intenderit ;vix , aut numquam ad Hebraea resimonia pervenitur , quibus defendatur objectum. suod si etiam perventum fuerit', tot Latinas ct graecas auctoritates damnari quis ferat e Aliis etiam in Epistolis institit Augustinus vehementer,rogavitque Hieronymum, ut adornatas LXX viralem ad textum Interpretationes a Iias daret. Sed haud melius certe, quam ipso ex Hieronymo, quid ipsius in methodo, suisque in Versionibus , eius carperent Adversarii, possumus intelligere Rogaverat Stridonensem Desiderius, ut Latinam Pentateuchi Interpretationem suorum auribus traderet; cui in Praefatione ad illos Libros ita Hieronymus respondet: Periculosum opus certe, oe obtrectatorum
meorum latratibus patens , qui me asserunt in Septuaginta Interpretum fugillationem nova pro veteribui cudere
122쪽
dere. Et Praefatione in Iosue: Et in primis, quod saeperesatus fum, sciat, me non in reprebensonem Veterum nova cudere , scut amici mei criminantur. Denique
Praefatione in Iob : Cogor per fingulos Scripturae diuinae Libros adversariorum respondere maledictis , qui
terpretationem meam, reprehensonem Septuaginta Interpretum crimἐnantur . Non igitur insolens, non infrequens erat antehieronymianis temporibus Latinas Concinnare Versiones. Innumerae reipsa erant ; quod nemo prudens negaverit. Ideo non pauci temerarium , periculosum, sacrilegum dicebant Hieronymianae Interpretationis studium ; quod, non ut ceteri Latini Interpretes, ex LXXvirali textu, sed hebrateis e sontibus, suas, praeter morem, derivaret Versiones . Nostram hane sententiam explicatam legas in verbisClerici , ita in Bibliothecae Antiquae atque Hodiernae Tomo XXII. pag. 268. scribentis: A n croit par posse sibis de parier auec mepris de la Uerson Greque, deviant les Hellenses fans les choquer; car on fait, quet' on donne seduco d autoritὸ aux Liures, qu on litpubliquement . On en peut voir un Exemple parmi IesChretient, dans P ancienne Veson Batique de I' An elen Tesis ment, Dite fur te Grec des LXX. quoiqu'elle fui Ires aut ive; parce qu'outre Ies fautes des LXX. I I auolt encore eelles du Traducteur, ou des Tradu- Lyears Larint, augmenues de plus par les Opises, quin' entendolent que te Latin . S. Drome entreprit, a cau-
fe de cela, de traduire ι' Ancien Tesument fur ι' m. Ireu, qu 'il avolt apris d' us bis, a cause de celame me , ct ense servant des Vesons Greques d Aquila, de Θmmaque, ct de Theodotion , qui elotent plus exa
rin , ct qui expliquoient fouvent fori mal l' Ecriture,irompeg par P Interprete Gree , ct par les Dutes des
123쪽
Traducteuri er des Copis et Latini. II ne faut que lire
Ies Lettres , que S. Augus in , qui eloit dans le ι as, luteceivit, O les repnses de S. Drome , qui 1' arrira paria Ia censure θ lia haine de cetix , qui n' entendolentque te Latin . En esset, par la nouveIle Versicin Dite fur l' Hebres, quantite de Commentatres Grecs o Laistini, fur te ineux Testament, se trouvolent containcurd' sne infinite de bίυuer, fondges fur les fautes des Ver--m . Haec autem omnia ne ex ingenio potius, quam ex Historia ac monumentis derivata sulpiciosi homines existiment; criminationem ipsam ex Hieronymi adversariis audiemus , sive ex insensissimo eius hoste Rufino, cuius in acerrima adversus Stridonensem In vectiva, non utique Versionis studium, sed contemtus veluti aut neglectus receptissimae Interpretationis, &ab eadem diversitas conatu maximo notantur. Equidem multa in posteriori illa Censura , seu Invectiva Hieronymo obiicit Rufinus; nil acerbius tamen odiosusque improperat , quam novam ex Hebraeo Interia pretationem. Scribit igitur: An ut Divinarum Scriptu rarum Libros, quos ad plenissimum Fidei infrumentum, Eeriesis Christ Apsoli tradiderunt, nova nunc, ct a Judaeis mutuata Interpretatione mutares ρ Quid tibi ex his duabus caussis magis videatur illicitum ΘNam ori
genis dicta , sive placent, ut hominis dicta placent; sive displicent, ut hominis falsa dicta facile contemnuntur. Isa vero, quae nunc tu interpretaris, ct per Ecelsas ct Monasteria , per oppida oe caselia transmittis, quom do suscipiemus e tamquam diLina, an tamquam humana λ Et quid facimus; quod quae Prophetarum vel Legislatorum nominibus titulantur, veriora haec abs te, quam illa quae Apsoli probaverunt , a mantur λ Ipud commissum, dic, qu m do emendactitur, imo nefas quomodo expiabitur e Si enim in explicanda lege
124쪽
aliquid aliter sensisse damnabile apud te ducitur;ipsam
legem pervertere in aliud quam Aposoli tradiderunt , quoties damnabile judicandum es Θ Cur non magis pro hujus ausi temeritare diciamus: Quis ex tot o tam prudentibus er sanctis inris , qui ante te fuerunt , ad Uudopur ausus sis manus mittere Θ Quis praesumserit San uuiritus voces er diuinia Volumina i merare ς suis praeriteν te diuino muneri er Aposolorum haereditati manus in-rtiterit δ Et quidem cum ingens copia fuisse ex initio in Ecclesiis Dei, ct praecipue Hierosoldimis , eorum qπι ex Circumcisione cνediderant, referatur, in quibus utique Linguae utriusque perferitam fuisse scientiam , ct
Legisperitiam probabilem Pontificatus tesatur inclum'. suis ergo in V a Eruditorum Uirorum copia ausus es Instrumentum Divinum quod Apostoli Ecclesiis tradiderunt ct Depositum Sancti Spiritus compiIare e Ut omittam illud dicere; quois LXXII. Virorum, percellulas interpretantium, unam ct consonam vocem dubitandtim non es Spiritus Sancti inspiratione prolatam, ct majoris id debere esse auctoritatis, quam id quod ab iano homine, Ni Barabba Vpirante, translatum es. Quomodo ergo si Petrus & Paulus qui pracipiebant Discipulis , ut attenderent Lectioni, emendatas eis erveras non dabant Lectiones δ Quomodo non praevidebant per Spiritum, quod futurum esset tempus pos quadringento' fere annos, quando Ecclesia, cognito eo quod ab Apostolis non sibi esset tradita veritar interis Instrumenti , Legatos mitteret ad Uos , quos illi tunc Circumcisonem vocabant , obsecrans ct exorans , ut sibi de veritate , quae apud ipsos es, aliquid largirentur. Per totos isos quadringentos annos errasse se, ct ignorasse quod verum est , fateretur . . . . Quid ergo mirum es, s me minimum, er nullius numeri hominem c Herony
mus Iaceret , s Ambrosium secet, s Hilarium , F
125쪽
Lactantium , s Diomum reprehendat λ Nee multum
dolere de injuria mea debeo, pro eo quod opus meum ipse interpretari denuo aggressus est ; cum me LXX. Interis pretibus hac in parte aequaverit contumelia. Sedo illud quomodo accipiendum es: Rantum accessisse ad incredulitatem ex hoc fasto Gentilibus exsimistis r Non
enim liatent eos quae apud nos aguntur. Scienteν ergo Legem nostram nunc emendatam , vel muratam , nonne dicunt apud semetipso1: Errant isi, nec es apud eoraliquid veritatis ἰ Ecee iis, eum volunt , Leges Darcorrigunt oe emendant. Certum es autem , errorem praecessisse, ubi emendatio obsecuta es, nec divinum Nideri posse quod ab homine mutatur. Hucusque Rufinus; cuius Declamatoris ex verbis notatum videmus
solum Hieronymi erga Hebraicos fontes studium, animumque emendandi LXX viralem Editionem , non vero Scripturas vertendi libertatem ac morem aetate illa receptissimum . Quadere concidat prorsus necesi e est arbitrarium Frichii cogitatum. Iam vero certo certius est, antehieronymianis temporibus varia circumlata fuisse exemplaria, maximamque exstitisse diversarum in exprimendi ratione Interpretationum copiam. Si nempe ipse Hieronymus inconstans adeo dicitur fuisse, eadem ut verba modo secundum aliquam significationem verterit , modo secundum diversam; idem si secit inter Recentiores Era Lmus: cur diversitatem olim Interpretationum diversis ex Interpretibus inficiabimur λ Nemo autem hebes adeo deberet esse , qui sibi facile confingere posset, aetata te illa, qua nullum erat de concordi Bibliorum Versone profectum ab Ecclesia Edictum , ab interpretandi, ac proprio marte Scripturas transferendi licentia abstinere se homines voluisse : quum Tridentinum etiam post Edictum de Vulgatae authenticitate, eju
126쪽
ste modi adhue Iibertatem usurpaverint Interpretes , totque nobis exhibuerint , hodieque imo exhibeant Lectiones, non sensu quidem , sed significandi certe modo a vulgata abhorrentes. De iis non loquor, qui ante Concilium scripsere , aut quibus religio etsi nullam habere Tridentinorum Decretorum rationem .
Versum 6. Psalmi CIX. ca ebat Melchior Canus Libro de Locis 'I neologicis II. Cap. II. aliter Lutheru=,
aliter Pomeranus, aliter Pelicanus , aliter Bucerus, aliter Munsterus, aliter Zuiralius, aliter Felix , aliter Pagninus traduxerunt ; ut jam mihi videantur
Theodotionis, Θmmachi, Aquilae, quinta, item sexta, oe septima Editio , ac Uulgata quoque LXX. numero paucissimae, si ad borum innumeras conferantur. Quid, quod Erasmo cum seipso non convenite Extat enim quinta, extaret oe sexta Editio , nisi vel inconflantiae notam inurendum sebi metuisset , vel morte fuisset interceptus. De iis, inquam , non loquor , sed de iis , qui nostra semper in Ecclesia fuerunt. Praeter enim Malvendae, Clarii, Cajetam, Muisii Interpretationes, si
Latina Lingua, uti ante hieronymianis temporibus, vulgaris in praesens esset , seu vernacula ; innumeras ac infinitas prope haberemus Latinas Versiones, quas nempe vel Catholici Interpretes Italice , Gallice , Germanice , Hispanice ediderunt , eodem quidem sensu omnes , iisdemque sententiis constantes , sed verbis , phrasibus, atque exprimendi ratione diversissimas. Ι-taque ex praesenti rerum facie, ex tam simili in tanta morum diversitate ac temporum elongatione con-
speetu, de veterum Interpretationum multiplicitate ac copia possumus optimo quidem aure argumentari,& antiquarum rerum imaginem habere non omnino
imperfectam. Si tot enim hodie, vel Catholica in Ecclesia, ad privatorum usum exstant dissimilis phra -
127쪽
seos Versiones; quot olim fuisse dicendum est , nemine videlicet licentiae vertendi , interpretandique libertati frenum immittente, nullaque adhuc Interpretatione sat communiter, uti nunc, Universali in Ecclesia consecrata e
Sanctos Patres non solum in Commentariis
ad Biblia, sed Π in Polemicis Lucubrationibus , in Homitiis, V ubicumque se
Scripturas citare dicunt atque Uendunt, Textubus , seu Versionibus ac Editionibus actaesi se suis . Specimen Lectionum Sacrarum apud Patres ab hodiernis diversarum , quaS cum nuper iuventis antiquisῖmis Bibliorum Codicibus, εν cum eorum Lectionibus mirifice consonare observa
OΜnes qui in ea versantur sententia, ut velint scilicet, Patres arbitrario, tumultuario, memori interque Scripturae loca recitare , esto id sepefarpius ab eisdem perpetratum contendant , non tamen semper. Morinus in testimonio,quod vidimus primo Capite, generaliter, ut ita dicam, loquitur, idque raro admodum , subiicit contigisse. L' Ensant , ibidem pariter laudatus, excipit etiam : Ce n' est pas qu' il ait des occamns, Oa les Peres paroissent plus textua res, qu' en d' au-rre L. Clericus vero quadam in Epistola an. ΜΙ CCVIII
128쪽
se ventur , Lectiones veteres ac veras e Scriptis Patrum
facile hausum ct confirmatum iri: nec periculum, inquit, ullum erit, ne memoriae fallentis ludibria , aut interpretamenta , seu inania illa snt, seu vera , pro variis Lectionibus habeantur. Quod ad testimonium animadvertit Barzanus, num . Epistolae suae IV. alios hoc fieri posse, praeterquam in auxilium adhibitis MSS. aegre adduci, ut credant sibique persuadeant. Verum de Canone huiusmodi, scilicet ex MSS. disputandum esse , iisque modo standum , ut de authenticitate Lectionum quae apud Patres prostant, iudicemus, diximus , satis, ut arbritror, diligenter . Illa vero accuraria observatio Quam Clericus Proponit, ut Regula est
nimis, ut ita dicam, generalis, fallax esse etiam poterit ; quod uni vera Leelio illa videbitur, quae apud alterum memoriae fallentis fortasse ludibrium audiet,
Ex solis M, X. tamen haud argumentandum censet Cl. Barzanus, sed alium Canonem ex Frichio adducit, quo docemur nempe, SS. Patres, Scripturarum Inter. pretes agentes, adhaesisse textubus , secus vero in reliquis operibus. Ipsum audiamus igitur, num . Epistolae suae doctissimae XXIX. liisce verbis disserentem: Fric-kii monitum opportune bic totum recitabo, quod breviter,
meo quidem judicio, id compIe titur , uod opere vel in longo de citiandis Veteribus ad testimonium dicendum Clericus dicere potuisset . Sequitur laudati Frichii testimonium, seu monitum , quod ipse habet , ubi de
cura agit veteris Ecclesiae circa puritatem Codicum Novi Testamenti Cap. II gr. 21. Scribit enim: Patet, quam parum lxto subinde citationisus Patrum ad eligendam Sacri Textur veram Lect ionem fidatur. Quapropter o nonnulli doctorum de fructu aliquo ex iras ca-
129쪽
piundo desperarunt. Vertintamen observandum m hae aesione non unum quod conducar : Nimirum, abieresse consideranda Scris turae loca , quae in Commentara νPatrum, sue Graecis, fise Latinis, justo Librorum Sacrorum , quos explicant, ordine proferuntur; in Scristis homileticis, aut moraIIbu=, alis ando exsant: in posteriori genere multum fibi hana raro indulgere priscos Doctores , aut memorrae fo1 nrmium, aut di Ita pluscula commiscentes 1n unum, aut cum gloim paraIhrasice quaedam ad scopum, aut caput quoionis applicantes, aliter ac in Codicibus quos for re non habebant ante oculos cum scriberent inperribantur . In priori vero genere scriptorum, cum prebius 'inhaerendum rextui explicando, minus licuit a Goarce
verbisque recedere. Frichius hircusque ; cuous animadversionem tamen plurimum falsam esse Aliquam nos etiam nempe admittimus di 1tinctio. nem inter Patres Interpretem agentes, eosdemque Ο-ratorie differentes, aut moraliter, aut denique erili lce; non Frichiano tamen, sed alio,& quidem idoneo magis sensu . Quum enim Patres Scripturam interpretabanis tur, aut Commentaria ad Libros Novi ac Veteris Ie- stamenti concinnabant, non teXtui,ut ita dicam, utcumque , aut cuicumque adhaerescebant, sed sincerum magis textum inquirebant, & originalem pressius repraesentantem r non .Xta unam tantum citabant ac Interis pretabantur Editionem ac Versionem; sed plures in e Xamen revocabant, plures recitabant, ad Exemplaria Originalia , aut ad Archetypos magis accedentia , sit 1acultas ipsis erat, confugiebant : quod utique ceteris in Lucubrationibus sive moralibus, sive Eristicis, live homileticis eos praestare necesse minus erat: commodi rem iccirco , aut quae in promptu magis erat , magisque proposito favebat , pergebant citare Editionem ;
130쪽
is utebantur, qua poterant, Versione; adeo tamen ut, nec tunc quidem a verbis phrasque familiaris Codicis, quicumque fuisset demum , recedere solerent. Eam fuisse, quam dixi, Patrum agendi rationem in Commentariis Scripturarum , patet ex Libris Quaesionum,
atque Locutionum Sancti Augustini, in quibus passim, imo vicibus infinitis legere est: Quod multi Latini Co dicer habent : Quod scriptum es in quibusdam Latinis Codicibus : Quod habent Latini Codices plurimi : In Codicibus paucioribus , sed veracioribuς scriptum es . Prope finem Libri I. Locutionum scribit ille Pater: uod scriptum es, Nunciatum es Joseph , quod Pater
tuus turbatur ; aliqui Codices habent, vexatur; aliqui insuat; oe aliud alii , sicut interpretari Latini potuerunt quod graecescriptum es ενοχλῶτaia. Id Patrum instar praestitere vel mediae aetatis Commentatores : si . quidem , Simonii testimonio in Praefatione ad Histo riam Criticam praecipuorum Exegeticorum: Bede quia Istu lae langue Grecque, n' es pas un Compilateur : iI es queique Dis Critique; θ ses Retractations fur les Actes
des Apotres contiennent des preuves evidentes de son Erudition . A fait paroit re beaucoup de jugement O debon sens dans rout re alte, ou il raporte en habile hom- me les diverses Lepons des Exemplairer, Dit Grecs,Dit Latins, δε Nouseau Tes ament. II cite quelque soli unExempla ire Gree, qui es bien different du Gree Ordinaire . Et tamen constanti Versone , Hieronymiana nempe, quam hodie Uulgatam dicimus , ceteris suis in Lucubrationibus usum fuisse Bedam , docent A velores Praefationis ad Romanam eiusdem sub Clemente VIII.
Editionem . Hac vero tantum methodo , ac non aliter, inter Scripturae loca, quae Patres in Commentariis eiusdem reserunt, & eiusdem Scripturae testimonia ineristicis, aut moralibus, vel Dogmaticis Scriptis rela-