장음표시 사용
131쪽
ta , esse quidem concedendum discrimen aliquod , non modo quae hucusque diximus, sed ipsa mei Patrum
opera, natura ipsa rei, & recentiorum Scriptorum necessaria methodus fidem faciunt apertissimam. Hodierni enim Exegetici, quum Biblia enarrant, ut eo. rum sensum intimum pressus repraesentent , origina Ies ad fontes , seu ad Hebraicos Graecosque Codices confugiunt , celebriores Editiones in praesidium vocant, ac Variarum Syllogas . Quum ex opposito aut moraliter, aut eristice, aut oratorie scribunt; aut suo, aut suis, pro Communionum legibus aut libertate, Codicibus utuntur , & summa fide Lectiones eorum citant , a vero licet teX tu, aliqua saltem ratione, ali.
Nemo fuit ex cIarissimis Amicis , quibuscum de sententia mea sermonem seci, qui me non adeo de Patrum fide ac gloria sollicitum debere in praesens esse arbitraretur, ut demum , nulla restrictione facta , inficiari prorsus pergerem, Patres aliquando, licet raro, verba verbis, synonyma synonymis, dictiones dictionibus substituisse. Certe, inquiebant, si quando Patres rhetoricati sunt, & declamatorium in modum paullulum Iu- serunt; uti se fecisse adversus Helvidium Hieronymus
testatur; tunc Scripturarum ipsos verba memoriter
recitasse , & phrasim phras aequi pollente permutasse
Prorsus negandum non est. Si quando etiam res divinas poetice tractarunt,& Uatum more, libere ingenio indulserunt;tunc de Scripturarum sensu potius,quam de verbis ac phrasi sollicitos fuisse, erat omnino necessarium.
Poetis enim in more positum est , quid Versus potius , quam quid phrasis prophetica aut evangelica postulet,
considerare,& elegantias Poeticas multo magis, quam accuratum Scripturarum textum consectari. Si aliorum denique verba reserunt subdebant si in Homitiis, Diuili od by Corale
132쪽
II7 securius agentes, commissae sibi Plebi panem frangunt: suspicati possumus, necessarium tunc eos minime duxisse, ipsa pura puta recitare Scripturae verba; si maxime aut prolixiora fuerint testimonia, aut extemporaliter dixerint de Religione. At ex opposito concludebant in Dogmaticis, inque eristicis Scriptis, in quibus adversus Haereticos disputant; si quando maxime, non semel, sed iterum iterumque, constanter , diversis in locis, diversis in Peri copis, eandem Lectionem retinent, eademque utuntur ad insigne aliquod illustrandum argumentum I tunc, inquiebant , eos memoriter , arbitrario , tumultuario, Bibliorum testimonia recitasse tam possibile factu est , quam ut Ararim Partus umquam biberit, aut Germania Tigrim. Verum haud scio, quo loco haberi narrationem Critici hi vellent, quam legimus Parte Historiae Triparti. tar I. quod videlicet quum Episcopi plures convenissent,& quidam eorum rogatus esset, ut faceret Sermonem
Populo , Vir scilicet eloquio & sapientia praeditus; ille locus venit in medium , Tolle lectum tuum oe ambula: ubi pro lecto, Cubile dixit: tum Spiridionem Cypriorum Episcopum, virum sanctissimum, indignatum in
eum , exilientemque de Cathedra Sacerdotali dixisse :Tu melior es eo, qui Lectum dixit quia verbis ejus uti confunderis δ Hoc autem fecisse dicitur Populo conspiciente , mediocritatemque docere perrexisse eum, qui eloquio praesumebat. Quae profecto si vera narra. tio esset, ostenderet apertissime, neque extemporalibus& subitariis in Homitiis solitos fuisse Veteres a Scripturarum verbis ac phrasibus vel minimum recedere. Cur enim alterum arguisset Spiridion, nisi quod adversus receptum morem & Leges veluti peccasset λ Non ab transgressione vero, sed ab reprehensionis motivo eruendae Ecclesiasticorum sunt consuetudines atque Le-
133쪽
ges. Ego quidem' narrationem nec reiicio, nec certam dico; tametsi illud adfirmare minus ambigam , nullum adduci certum poste argumentum, quo Sanctos Patres vel subitariis in Orationibus Scripturae textus, sive reisceptorum testimonia Codicum, temere citasse cogite. mus. Quare ea si excipias quae de Ecclesiasticis Poetis, seu Patrum de Carministis, amici docuerunt; ce. tera omnia falsa esse parcant verbis hdentissime pro
Et sane, haud video quo dueli argumento nonnulli velint, Patres in Homitiis, S ubi de moralibus agunt, ex
suorum fide Codicum aut noluisse, aut non potuisse Scripturas recitare. Illud , concedo, habent, quod Critici hodierni diu noctuque crepant, nempe SS Patres Dogmati eis in Lucubrationibus prudentissimos atque accuratissimos fuisse, in Homitiis liberiores; in illis proprie ac presse semper disputa ite; in ist is vero, occasio. ne temporum, locorum , atque Personarum adductos, vel ad sed uum impetu,& orationis cursu fuisse raptos; quam tamen agendi rationem belli homines Criticulorum filii ex suo derivarunt cerebello. Si enim Hieromum audiamus, Patres videntur ex opposito liberiores in disputando fuisse, prudentiores autem quum Populum Do mata docerent. Sic ille quippe in Epistola ad Pammachium t Simul dicimus,plura esse videlicet genera dicendi, o inter cetera, aliud es e γυμνα κῶς foribere, aliud δογματικα,α: In priori vagam esse Disputationem. θ adve Vario respondentem nunc haec, nunc il-M roponere , argumentari ut lifer, aliud loqui, aliudo ere, panem, ut dicitur, ostendere, lapidem tenere . Infe Πιent i autem aperta frons, o ut ita dicam , ingenuitas necessariis est. Aliud es quaerere , aDud definire , in altero pus nandum , in altero docendum es. Tu me santem in raelio, ct ae vita periclitantem sudiosus Magi-
134쪽
Myser doceas p Noli ex obliquo O unde non putaris vulnur inmetere, direrito percute gladio; turpe tibi es lusem δε- lis ferire , non viribas ', quas non haec ars summa pugnantium sit, alibi minari, alibi percutere. Legite, obsecro vos, Demsbenem , legite Tullium ; ac ne forfιn Rhetores vobis dιspliceant, quorum artis es verismilia magis quam vera dicere ; legite Platonem, The. ρbrasum , Xenos bintem , Aristote em, oe reliquos, qui de Socratis fonte manuntes, diversis cucurrere rivulis , quid in illis apertum , quid simplex es ζ uae verba non fensuum e cui sensus non victoriae λ Origenes Methodius , Eusebius , Molliniaris multis versuum millibus scribunt adversus Celsum, o Porpbyrium . Considerate quibus argumentis oe quam lubricis problematibus Diaboli spiritu contextis subvertiant; oe quia interdum coguntur δε- qui , non quod sentiunt, seu quod necesse es , dicunt adversus ea quae dicunt Gentiles. Taceo de Latinis Scriptoribus, Tertulliano, Cypriano, A nutio, Viritorino, Lactantio , Hilario , ne non tam me defendisse, quam alios videar accusasse. Erasmum omittimus, qui in Adno. tationibus ad Ioann. XVI l. de Patribus queritur, quod Haereticorum odio Scripturam interdum ad victoriam detorserint . Certe vel eorumdem Sanctor uiri Patrum testimonio, minus ex aeti ac accurati ipsi met esse poterant adversus Ecclesiae Hostes pro Dogmatibus disputantes, quam ubi ea Christianis didaetice explicarent. De Ioanne Chr3 solio mo aperte id ostendit ac testatur Millius, num Pro lego inenon 87 a. In cNjus, inquiens , Traritatibus , Commentariis, ut oe Oraticnibus ac m-mitiis c nam ct in his etiam Scripturae loca accurate ac sene ad versum alteriatia reperiat conspiciendam se exhibet maxima part Textus Novi TestamenIi , quialis exinflabat in ipsius Odice. Itaque Patres magis liberi dicendi penes citationes bcripturarum in Polemicis quae-
135쪽
stionibus , quam in orationibus ac Homitiis; quod D.
ne est contra omnium Criticulorum nostri temporis mentem atque opinionem. Ceterum an illa disputandi methodus ae libertas , fidei os cerit citationum, de quibus agimus, erit in loco disputandum . Equidem iuxta communem Eruditorum sententiam, non universas ipsi suas scripserunt Patres Homilias, sed a sestinantibus Notariis eo, quo poterant, exceptae fuere modulo; quare non citantibus Patribus, sed Amanuensium celeritati ac indiligentiae esset tribuendum , quod Synonyma Synonymis , verbaque aliquando verbis substituta in Patrum Scriptis impraesentiarum videamus. Hac opinione tamen haud glorientur Adversarii, quae dum Patrum diligentiam ac fidem asse rit, eorum tamen sententiam confirmare videtur: quali eumque enim de caussa contigillet , quod Patrum in operibus temere citata legeremus Scripturae testimonia, consequi videretur poste, Scripturam adhuc tamen arbitrario in Scriptis Veterum relatam. Scire nempe eos velim , solitos fuisse Veteres, quos publice proserebant Sermones privatim emendare; qua de re apertis. sma prostant Gregorii Magni verba , suum, arbitror, non tam morem, quam receptum ollandentia. Scribit ille siquidem ad Ioannem Raxennatem Subdiaconum Epistola XXII. Lib. X. lndictione V. de quibusdam suis Scriptis non recte a Claudio Abbate transcriptis, haecque habet : Pr.eterea quiia idem carissimus quondam filius meus Clistidius aliqua me loquentem de Proverbiis, de Canticis Canticorum, de Prophetis, de Libris quaque Regum , oe de Heptatico audierat, quae ego scruto tradere prae infirmitia te non potui, use ea suo Dio dicta-zit, o ne ollivione deterirent, ut alto temtcre haec eudem mihi inferret, oe emendestius diglarentur. Hgae cum
mihi legisset, in ceni diciorum meorum sensum valde iu
136쪽
multis fuisse permutatum . Unde necesse es, ut tua experientia , Omni excusatione atque mora ce gante, ad 6Is Mnaserium accedat, convenire fratrer faciat , sub omni veritate, quant cumque de diversi Scripturis chartas detulit, ad medium deducant. Misas tu suscipe mihi celerrime transmitte. Nec enim profecto dubitandum , Christianos Oratores hac in re, uti in ceteris , Centilium Rhetorum morem imitatos; de quibus nempe ita Leonardus Brunus Aretinus Epistola ad Flavium Foroliviensem, I ib. VI. Edit. Cl. Melius X. Nam illud nos latere non debet, Oratores ipsos aliter
scritasse Orationes suas , qua in Axerant ; quod oe apud Graecos, ct apud Latinos explorati mam ess ; non quod diversum scriberent, sed quod ornatius oe comptius id
usum, quod dixe ant, uiteris mandabant, ut quaedam in Concione di Eta Oersis orsit ian vulgaris, oe apeitii. ad intelligentium accomodatis , limatius p.sca, correctiusque feritta legantur . Vel igitur si concedamus, Patres aliquando de Religione extemporaliter dicentes, memoriae lapsu, in Scripturarum citatione verisba verbis substituisse, dictionibus dictiones; quod Ser.
mones eos tamen recognoscerent exinde, retractarent,
atque emendarent, iniurii in eos erimus, suspicati fa-cra ipsos nec tunc quidem ad suarum Codices Ecclesiarum exegisse testinionia , summaque, quae certe fuisset, negligentia , adeo luxatas, Polleris, vel subito prolatas, reliquisse Orationes. Interim unum Adversarios rogo; an videlicet hodierni oratores Sacri, ac Concionatores, quorum magna pars adeo a Patribus distat, uti leviores distant lapides a montibus altis; quorum S magna pars Biblia toto vitae tempore numquam prae manibus habuit, aut de illis ne cogitavit quidem ; an, inquam , Concionatoresisti, ubi verba Scripturarum recitant, ea memoriter arbi-
137쪽
arbitrario , ac tumultuario citent e an ubi se citare aiunt, de sensu potius, quam de Sacri Scriptoris phrasiae verbis solliciti est e videantur e Profecto talem neque audivi umquam , neque fuisse mihi procul dubio compertum; etiams levissimos ac ignarissimos audierim. Qua ratione igitur Patres adeo studio Scripturarum deditos, adeo dictorum Sancti Spiritus tenaces, id sibi permissum credere poterimus in suis ad Populum Catheehesibus ac Homitiis, quod ne rudiores quidem nostri saeculi Oratores, quique sibi maximam in dicendo licentiam permittunt atque libertatem , fas sibi ae licitum existimant λ At Patres extemporaliter de Religione dixerunt aliquando. Utique & hoc verum ; sed & hodierni , uti vocantur, Missonarii , &plurimi de grege Concionatores , ext Tmporaliter verba faciunt Populo; nec tamen arbitrario, ubi ad Scripturas ventum eli , illas recitant, sed in tritis, ac usi. tatissimis se continent sententiis , in iis quae perviae sunt, quas quotidie in Breviariis recitant, quas vel a Pueris
Duo equidem in caussa esse mihi videntur , quare perperam adeo de Patrum methodo senserint Adversarii. Alterum est , quod Scripturae verba Patrum in operibus excusa non videant diverso charactere a Contextu Patrum: Alterum, quod illa Scripturarum testimonia, ita aliquando sint a nostris Editionibus diverse , ut paraphrasim redoleant potius atque Commentarium , quam alicujus Editionis, seu Versonis deperditae etiam textum. Verum priori dissicultati ut faciam satis, animadvertendum propono, sat recentem esse illam charae erum distinctionem ad sententias Scripturarum, Orationi Patrum intertextas, discriminandas a reliquo Contextu. In vetustioribus Codicibus nullae
hujusmodi notae erant ; itaque & nullas posuere aliquando Diqitigod by Corale
138쪽
quando recentiores Patrum Editores, ne liberius quam par esset, falcem in alienam messem immittere viderentur. Vel in Typographiae incunabulis, & multis etiam post divinum illud inventum annis, ita XU. Saeculi Scriptorum Opera edita videmus, ut eodem cha raetere & Aue oris contextus, & aliorum imprimerentur citationes. Utinam & maiori in luce, & gra. vioribus in Scriptis, postea etiam id factum non sui siet. Utinam & meis operibus illam cavissem semper , non utique Typographorum , indiligentiam. Inter praejudicia igitur potius , quam inter vera dignoscendis citatio. nibus obstacula, hocce videtur recensendum. Sed & alterum, quod memoravimus , haud minusquam primum, ad praejudicia nostra arsit ror resereniadum .Qui enim uni Editioni Vulgatae assueti constantissime sumus' uod tamen optima lege factum qui ,eam quo. tidie audiendo legendoque, eius etiam modum & phra ses , & verba,& dicendi genus , habemus alta mente repostum ; imaginari vix possumus, diversia adeo interpretatione fu i sse donatos olim Sacros Libros; periphrasimque aut paraphrasim apud aures nostras resonat, quod vel tantillum a Vulgata Lectione recedit; vix vero Spiritus Sancti non dicam textum , sed vel sensum redolet, quod ab Editione nostra distat plurimum. Hoc ut inductione ostendam apertissima : da mihi Germanicum ex primaevis illis Augusta nar Confessionis I heologum , aut Concionatorem , qui noti Lmum Psalmum primum tibi citet hoc modo : Ut dicitur in Psalmo: Beatus ille, qui consIiis impiorum non
accesserit , nec instituto sagitiosorum vixerit , oe eum
malitiosis societatem non inierit. Sed in insitutione Au topbis animum Dum habet, eamque die ac nicte commentiatur. Habebit is insar arboris in irriguis satae ,
quae in tempore fructum suum reddit. Et foliis est num.
139쪽
quam inarescentibus. Nam quisqvta egerit, Delix erit
o fisuscim. At secui improbi, ii Auidem quisquiliis β
miles erunt, quas dispellit ventus. Quare improbi in judicium proisu H , haud quaquam confisent, neque flabunt sagitiosi in Comitiis Jusorum. Etenim vita justorum curae est Aut bop i , vita autem imprub. rum diueribit . Bone Deust dices: Iste est Psalmus Beatus vir δNon tantum memoriter, arbitrario, tumultuario recitatum dices, sed qui illum se citare arbitratur ebrium, vel mente captum considerabis Et tamen ita exhibebat Editio Aretii Felini quisquis ille fuerit J cuius magnus fuit priore magni Schismatis tempore usus , uti videre est apud Ioannem Coclaeum in Disceptatione de Novis ex Hebraeo Translationibus Sacrae Scripturae qui & de numerositate , copia , ac diversitate Latinarum sui temporis Versionum altissime conqueritur, non solum a Protestantibus editarum, sed etiam ab Orthodoxis: nam alius, ut ipse ait, sic transtulit: Beatus vir, qui non ambulavit in consilio impiorum, oe in via peccatorum non setit, ct in confessu derisorum non sedit; Alius sic: Beatitudines viri , qui non ambulavit in conis filio impiorum ; Alius sic: Beatum hominem, qui non adit consua impiorum ; Alius sc: Modis omnibus beatus ille vir, qui non fecutus es consilium eorum, qui sine certa lege vivunt Neque socius fuit eorum qui sudio faciunt male ; multo minus eo dementiae pervenit , ut imis posorum illi vita placuerit oec. Quae quidem verba illarum Versionum ignaro viderentur male recitata, atque ex memoria citantis Scriptoris; & tamen verae& authenticae fuissent illarum Editionum citationes. Similiter, si quis ex Germanicis Augustanae Conse Dsonis Theologis aut Concionatoribus Psalmum ulti. mum citasset ex Editione Mun steri, qui aliquanto pro. pius nostro textui in Translatione sua accedit , crederet ultimum Di siligod by Cooste
140쪽
ultimum quidem ab huiusmodi Scriptore citatum Psalismum, sed aliquando verba verbis, dictiones aequi pol-Ientes dictionibus supposuisse. Ita enim in illius Editio
ne r Laudiate Deum in Sanctitate ejus, Laudate eum infirmamento potentiae ejus, Laudate eum propter fortitudinem ejus , Laudate eum juxta excellentem magnitudinem ejus , Laudate eum in clangore rubae, Laudate eum in nablo ct cithara, Laudate eum in rImpano ct choro, Laudate eum in chordis ct organo ; Laudate eum in om-bistis sonoris, laudate eum in Umbalis clangentibus, omnis Spiritus laudet Dominum. Verum idem ille, si Scriptorem legeret recitantem eundem Psalmum ex Editione priori Pellicam, aut ex altera Felini; statim arbitraretur profecto, multum sibi in illa citatione inodulsisse hujusmodi Scriptorem, aut memoriae fisum ni mis aut dicta pluscula commiscentem in unum , auceum Mossis paraphrastice quaedam ad scopum aut caput suaestionis applicantem, aliter ac in Codicibus, quoaorte non haberet ante oculos quum scriberet , Psalmum recitasse. Sic enim illae ex Felini Uersione: Las
date exi flentem , laudate praesidentem in sacrario suo ,
Laudate eum regnantem in aethere, sede potentiae suae , Laudate eum pro virtute ejus , Laudate eum pro ampla magnitudine ejus, Laudate eum cum clangore buccinarum, Laudate eum cum fidibus oe cithara. Laudare eum
eum ompano ct tibia , Laudate eum organo ct mula. Laudate Ombalis sonori1, laudate eum Ombalis clania
gentibus . Quicquid es praeditum spiritu laudet exissentem. Laeunte existentem . Et tamen Scriptor ita citans, memoriter Certe non descripssset , dictionem ductione aequi pollente non permutasset, nec verbis suis verba Scripturae inseruisset, neci dictionum casus, numerosque reliquo contextui ad libitum accomodasset,
nec tandem de sensu solum , non de verbis sollicitus fuisset,