Casti Innocentis Ansaldi ... De authenticis Sacrarum Scripturarum apud Ss. Patres lectionibus libri duo ..

201쪽

aut illarum Linguarum, ex quibus in latinam Scrip. turam pervenit, petenda cognitio est; aut habendae Interpretationes eorum, qui se verbis nimis obstrin. Xerunt, non quia suificiunt, sed ut ex eis libertas , vel error dirigatur aliorum, qui non magis verba , quam sententias, interpretando , sequi maluerunt. De percipienda verborum & loquutionum proprieta te plura etiam fuse docuit Hipponensis Episcopus ;ostenditque, cognitionem animalium , herbarum, la. pidum, si miliumque necessariam esse Exegetico: Prophanos, si quid boni dixerunt, non spernendos , sed suum in usum ab ipso convertendos. Cetera demum monuit, quae, instar persectissimae methodi, nos in Sacrarium illud inducere possint. Vel ab ipso Tychonio Donatista celebres derivare non erubuit ad ve. rum assequendum Scripturae Sacrae sensum Regulas.

Idem ille in Epistola ad Hieronymum IX. scripsit quoque : Si aliquid in eis Canonicis ostendero litteris, quod videatur contrarium veritati; nihil aliud , quam aut mendosum esse Codicem, vel Interpretem non esse assecutum quod dictum es, Dei me minime inteli xisse non ambigam. Eat nunc ergo Clericus, & fidenter saluat, necessum fuisse ex depravatis Patrum Exemplaribus innumeras falsas interpretationes, atque incredibilem copiam ineptorum nasci consectariorum. Quas recta Scripturarum interpretatio a textu Potius , quam ab doctrina & iudicio Interpretis penderet: quas ex authentico etiam textu deduci non possent, aut non deducerentur etiamnum ineptissimi paralogismi: quasi denique Rabbinorum Commentarii, qui hebraico semper gavisi sunt fonte, quique Hebraicam enarrare se gloriantur veritatem, futilibus argutiis non sca

terent.

202쪽

Ceterum, rem serio meditanti, ac sobrie viriliterque iudicaturo constabit certissime , veterum etiam corruptionem Exemplarium ad Lectionum diversitatem, tametsi modo magis, modo minus a teX tu receis dentem , ad mixtiones de quibus egimus, ad omissiones, & additiones aliquas, quae substantiam rerum non mutant, totam esse reducendam; idemque demum testari omnes diversarum etiam partium Criticos; seponere si velis emphasim aliquorum, aut partium studium. Non certe cum iis quae seripsit in quaestionibus Hierony mianis, ea conveniunt quae Clericus habet in

etend par a des minuties de Grammatre, ou is des cho es, qui noni potnt de ranori a cette Lot. II faut dire la mἴ- me chose δε Nouueau Testament, dant la confervationi tertinit, ν' ii faut parte ν ains, ta Providenre Diviane I mair elu n'a pas e ecbΘ, qu' il ndi eut des variete de Lessiture, comme nous D v Ons; mais doni aucun n introduit quelque nογυeau Dogme, ou qui soli oppos auxastres . Quare igitur tantum obtendit Clericus in quaestionibus Hieronymianis scandalum ob illa vitiata veterum Exemplaria; quum , vel ipsius testimonio , in Lectionum diversitate, quae sensum ac sententiam non mutat,Omnis pene corruptio sita demum esse videature Bassia

203쪽

I8 gBasnagius, uti vidimus, libertatem veterum in diversarum usu Scripturarum eum libertate comparat, qua gaudent Protest antes, apud quos& Versionum Leetionumque copia, & promiscuus earundem usus. Hanc vero libertatem , hanc variarum Lectionum copiam cum Religione ac veritate ita ipsim et Protestantes componi posse cognoverunt, ut, quum audacissimus Auctor ex variantibus huiusmodi adversum Revelationi

eruere conaretur argumentum, Dominur de Roebes Tomo I. Epistola XV. Libri, cui titulum fecit, Defcnse δε Chrisianime, ou Preservatis contre an Ouvrage in titul , Letires fur la Religion eisentietis is l' homme, ita eidem prudentissime responderet: Mila en esset de quos

em Uanter. Mais qui Θ Un ensent, oia sn imbecille. Car

204쪽

audourdhui quelques Exemplaires de ces Uersons insidet. Ira . Si argumentari iterum ad hominem adversus Clericum placeret, ita pergerem: Suis ille in Bibliothecis haud semel de Uersionibus agit Gallicis, sive Veteris, sue Novi Testamenti. In examen revocandam proponit tunc sibi commatis alicustis interpretationem. Adsert in medium verba videlicet Bolio ursi, inde Simonii, tum A meloti , editionis etiam Portus. Regii, aliorum denique Interpretum Gallorum. Omnes Uersiones inter se diversae. Nulla tamen homini placet. Propriam subiicit, ac mirifice laudat, ceu hebraicae, vel graecae phrastos, emphasis Sacri Scriptoris, Ca- nonum, & sensus tenaciorem. Ipse idem tamen fatetur, etiam Gallicas illas Editiones in rerum summa, inessentia , ut aiunt, substantiaque te X tus convenire, Orthodoxas esse, nec in Interpretibus aliquid, nisi peritiorem Linguarum Orientalium , phraseonque, & a no-m aliarum desiderari cognitionem. Scribit aliquando idem Amstelae lamensis Professor: Du tem; δε la Re- formation , oe pendant te Siecte, qui l'a fulvie, On a fati quantitὰ de Uersioni en Latin, ω dans Ies Langues moderner , ct encore plus de Commenta ires, mur eclaircirtes sens Theologiques de l' Eeriture, stour en tirer des

tur tempo ribus ex diversitate Interpretationum ac Lectionuin

205쪽

I9Octionum harmonia, cur tam indecora veteri suerit Eeclesiae Θ aut cur argumentum aetate illa fuerit socordiae

ct negligentiae, quod nostra diligentiae indicium est , ac felicioris erga Divinum Textum studii 3 Oblivisci poterat quidem eorum Clericus quae prioribus in Bibliothecis scripserat , atque non poterat ea divinare quae scripturus erat in posteriori. Nullius tamen iudicio venia dignus erit, eorum habita ratione , quae eadem quaestione VIII. inter Hieronymianas docet . Siquidem, quum, eius max ime sententia, empha tice loquutus tuerit Hieronymus, nec, nisi certis tantum circumscriptionibus adhibitis , ejus testimonium admittendum esse videatur; sequitur inde Stridonensis verba vix Lectionum diversitates confirmare, cum quibus stare integritatem textus, licitumque earum in Ecclesiis usum , statim ex ipso Clerico videbimus. Agit, inquam, eadem in quaestione VIII. hicce Critieus de recta ratione Scripturas interpretandi; significatio. nesque vocum aliquas hauriendas docet ex Antiquioribus , nonnullas ex opposito e Rabbinorum Lexicis :quod se sceliciter praestitisse olim gaudet, praestiturumque spondet iterum , in enarrandis Veteris Testamenti Libris . obiectum inde sibimet proponit, ac ita solvit:

Cum hanc viam inivissem ad eruendar occultiores vocum hebraicarum signiscationes; Vir eruditus, in hac Urbe non ita pridem vita sun ius, mihi in Iermone familiari objecit, sic fore ut Linguae hebraicae, Sacrorumque adeo Librorum sensus penderet ex judicio, conjecturiflue meis; quandoquidem ex collactione tot interpretationum , quarum demum eam praeferrem quae mibi optima

videretur, colligerem porcsiatem vocum, oe sententiam Ioquutionum. Respondi primum, ad summam rei quod artinet, eam fore semper eamdem; quia de ea Interpre-

rei o innes consentirent, quaecum Jue eeteroquin essent eo

206쪽

rum in Aingularibus locis dissensisnes. Deinde, ita se gesssisse, ante me, omnes Interpretes qui post alios plures

scripserunt; ex quorum interpretationibus collatis, eam elegerant quae maxime arriserat; nec ullum in rerum summa binc intommodum sequutum. Stat igitur consenso in rerum summa cum dissensione variarum Lectionum; nullumque sequitur incommodum,etiamsi plurimi diversimode interpretati sint. Emphaticus namque ac Hyperbolicus si est Hieronymus, corruptiones, de quibus agit ac queritur, diverta Lectiones fortasse, additiones, omissiones solum erant, in contumeliam iccirco veterum Patrum non trahendae.

Illud operat nunc pretium esset, Clericum cum Clerico componere. Sed quid agas λ Multa seripsit: satis est . Dein, qui Criticum acerrimum agebat, in partium studio totus erat. Narravit mihi non semel doctissi mus Cardinalis Quirinus, se Bataviam peragrantem, magnum illum invisisse Virum, eruditionis fama cele

berrimum : Percontatum ab eo fuisse, cui-nam Sanctorum Patrum primas arbitraretur ille tribuendas p

tegessisse Clericum: Magno Augustino. Quid audioptunc Quirinus: Putabam me cum Phere pono illo seris mones commiscere, qui tantam fecit adversus Augustinum querimoniam. Tunc Clericus: Quid tu λ Ergo non ignoras me esse Phere ponum i Ignosce fasso: Scripsi contra Augustinum , non quod maximam & debitam haud semper habuissem tanti Viri rationem; sed ad consternendos nescio quos,qui illius Patris auctoritate nobis volunt Dodra cenae Decreta Synodi imponere,& acri studio propugnare, utque verbo dicam, vestram

renovare, mutato nomine, Tyrannidem . Ita in praesenti est. Irritaverat magnum Virum, viventem adhuc, inconsulto Martianaeus. Inglorium esse video &ego, vellere barbam mortuo Leoni; sed ex opposito,

207쪽

192 potentiores acerbe provocare, Laderchianum est. Hieronymianas igitur quaestiones dum scriberet Clericus , ea congessit omnia quae possent Adversarium torquere. Itaque & de primarum auctoritate Ecclesiarum , ct de Patribus maledicendum statuit. Scit quisque quantum indomitae possit irae vis: Non Dinomene, non additis quatit

Mentem Sacerdotum incola 'ibius, Non Liber aequὸ; non acuta Sic geminant Cordibantes aera, Tristes ut irae.

Certe, & sentire poterat ipse Clericus, Prometheum, quum Hieronymianas conscriberet quaestiones, insani Leonis vim stomacho apposuisse suo. Mirabar ego, dum Tomum evolvens Bibliothecae ejus No. o-Antiquae XX. pag. 338. haec invenissem verba: II

certe dubitabit. Sed sperare ne poterat Clericus, futurum, ut nullus Lectorum suorum dubitaret, an aptari illa aliquando etiam possent a ceux de decu la mere Paenituit fortasse tamen ipsum etiam Clericum , iram olim se cohibere non potuisse; quare, maturiori aetate, in Bibliotheca Novo. Antiqua, Torno XVI. p. 42 s. demum scriberet: PDt a Dieu, qu'une bonne partie desmes Ouvrages n' exiflassent plus, oe que nous n' euhmnrque dei boni Livrest inae quidem eo magis ad Hieronymianas quaestiones reterri posse suspicamur, quo Clericum videmus sui ipsius armis oppugnatum, eadem que cuspide confossum , qua vulnus Patribus infligere aggressus est. CA. Disiti su by Corale

208쪽

Diper stas Lectionis Capite I. Evangelii Io

annis apud nonnullos Patres ac Veteres asseritur i, exque positis principiis non temere V arbitrario contexta ,sed ab Exemplaribus nonnullis illorum temporum derivata ostenditur si iratur,consrmatur.

Doctrinam de arbitrariis Patrum citationibus,

ab aliis excogitatam, explicavit illustravitque Barzanus , ut consequeretur demum, Lectionem , cui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo natus est, quam Patres nonnullos suis e Codicibus excerpsisse statueram, consequeretur , inquam, eam etiam arbitrario fuisse, memoriter , ac tumultuario ab illis Ueteribus pronunciatam . Qua quidem in re paucissimis expedire me possem , & respondere, nil in loco ad rem facere Criticorum de arbitrariis citationibus doctrinam. Siquidem ut ex conglobatis eorum testimoniis apparet, contendunt illi quidem , Sanctos Patres verisba aliquando verbis , synonyma synonymis, dictiones aequi pollentes dietionibus facile substituisse; in ordine verborum nonnihil in citationibus mutasse ; sensum Potius , quam verba Sacrorum Scriptorum protulisse; ma X imam sententiae, exiguam terminorum habui sierationem; verba sua verbis Scripturς inseruisse:dietionum casus numerosque reliquo contextui accomodasse : haec, inquam, omnia ac similia contendunt quidem ipsi,sed una tamen docent, Sanctos Patres , tametsi in citandis Bi-

209쪽

bliorum testimoniis verba non numeraverint, sensum tamen perpetuo ac quam maxime spectasse, de eodem admodum sollicitos fuisse; quod rei veritas non in verbis consisteret, sed in sententiis. Itaque doctrina haec Lectioni nostrae, fateor , accomodaretur , si ita prope procul se haberet : cui non ex hominibuM , neque ope carnix, aut ope viri, sed ex Deo geniti sunt; vel: Qui ex Deo potius orti sunt, quam ex sanguinibus, ex voluntate carnis , aut ex voluntate viri . Verum res satis,imo nimis ex opposito se habet; non verba verbis substituuntur, nomina nominibus, dictionibus dictiones atqui pollentes, sed sensus sensui substituitur , sententia sententiae. Quum enim Vulgata Lectio esserat : Qui

non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque

ex voluntate Uiri, sed ex Deo nati sunt; quae ad spiritualem ac adoptivam Credentium generationem referuntur ;Tertullian a I edtio habet ex opposito: Qui

non ex sanguine, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate Viri, sed ex Deo natus est; quae ad aeternam Verbi referuntur generationem, cui & huiusmodi Lectionem Patres nonnulli asserunt. Variatur itaque sensus , variatur sententia. Patres ergo tunc ex memoria

vulgatum textum haud profecto recitarunt; sed aliam retulerunt Leelionem, alia usi Versione sunt , aliis ab hodiernis Codicibus, hac diversitate laborantibus. Hoc vero ut certissimum esse dignoscatur , latius etiam ea de Lectione disserere operae pretium duxi; non quod modo occasio ipsa fuerit qualiscumque huiusmodi Traefatuli, sed quod etiam ei aptata superiore Libro exposta principia, illustrentur ipsa magis,

ac veluti patentissimo exemplo confirmentur. Vidimus ex effato Cl. Garbelli, tunc I ectionem a nostra diversam apud Patres censendam esse ab aliquo vetusto Codice desum tam quum eade in in pluribus ac di ver-

210쪽

19ssis alicuius Patris Libris legitur; quum iterato eadem repetitur ; quum ad eam plures alludunt Veteres ;quum denique ad aliquid magni momenti demonstrandum eandem usurpant. Haec omnia convenire Lectioni, sui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carianis, neque ex voluntate Viri, sed ex Deo natus est, negabit nemo. Siquidem ipsam non re1 erunt modo Ire natus, Tertullianus, Auctor Dialogorum de SS. Tri nitate qui perperam Athanasio tribuuntur; sed ad ea n dem iterum iterumque eorum aliqui, Ioannes Chriso stomus, & Damascenus, alludunt. Celebris est Ter

tulliani locus Libro de Carne Christi Cap. XIX. ubi ita disserit adversus Valentinianos: Quid es ergo. Non exsanguine,neque ex voluntate carni=,neque ex voluntate Cir , sed ex Deo natus est y Hoc quidem Capitulo ego portuiti tar, quum adulteratores ejus obduxero. Sic enim scriptum esse contendunt: Non exsanguine , nec ex carnis volunt a. re, nec ex viri, sed ex Deo natus es . Intelligimur ergo ex concutitu nativitatem Domini negatam , quod sapit voluntas Viri oe carnis, non ex vulvae participatione. Et quid utique tam exaggeranter inculcavit, non ex fanguine nec ex carnis voluntate, aut Viri natum; nisi quia ex ea erat caro, quam ex concubitu natam

nemo dubitaret 3 oec. Alter eiusdem Africani Scripto ris eodem in Libro de Carne Christi locus est Cap. a . ubi ita adversus Ebionem Lectionem illam esseri Ideo etiam Marcionem prospiciens Spiritus Sanctus Ego sum, inquit, Deus, O alius absque me non est .

Et cum alias idipsum eodem modo dicit, nescio quasillas Valentinianorum Aeonum genealogiar pulsat. Et, Non ex sanguine , neque ex carnis er Uiri voluntiate ,

sed ex Deo natus es , Ebioni respondit. Quinque accedunt sanctissimi Lugdunensis Episcopi Irenaei loca, quae humanissima sua in Epistola Barzanus etiam adfert ,