장음표시 사용
191쪽
tem istum in ipso etiam sanguine oriri, atque iaeo consistere, & per vices augeri, di dectescere sic , ut febrilis accesso, & decessio consequatur , quin aliunde in sanguinem derivetur .
Sed demus, largiamurque, fomitem illum eY a- Quid ιθ ill qua parte earum, quas enumeravimus, in san hi*lguinem statis circuitibus transduci . Quis tamen ν' 'certo definiat, quaunam prima sit ejus origo, quique locus eum recondat, & colligat 3 Nam si locum istum po Ras esse ventriculi, aut duodeni ca- 'um, aut bilis receptacula, aut quam 'inque aliam intestinorum partem, copiosae, iterataeque Vomitiones, dejectioinesque, quas non modo ipsa natura verum etiam artis solertia vel sub accessionibus , vel ante eas molitur, nonne omnem febrilem fomitem educerent, exhaurirentque 3 At, sicuti TOR I IUS i pie , di cum eo SYDENIIAMSUS , aliique quam plurimi testantur, id minime experientiae consentaneum est, di, si quando prospere factum illud narrant aliqui, ita rarum plane fieri fateantur, ne- este , ut in eorum sententias confirmationem Δdduci non debeat . Imo compertum non semel contra est , febres ejusmodi evacuationibus ne hilum quidem minui, saepius Vero exasperari, aut e simplicibus duplices fieri, ne quid dicam de cholerisis, ri=fentericis, atrabitaribus , aliisque, quarum pericuum, aut exitium eo propius, graviusque accersi tur, quo largiores ejusmodi evacuationes fuerint .
192쪽
nes alia . AIia obfectiones iterum.
g. LXXXII. Ad haec si febrilis fomes in istiusmodi locis .
LXXX. LXXXI. ) reapse insideret, colligeretur-Ve, quis non videat, utilius, satiuique fore, china in chinam quatuor , aut quinque horis ante febris adventum dare, eo quippe tempore, quo tota febris caussa a remedio occupari, absorberi, irre tiri, emendari, cogi, aut quocunque alio modo eificaciter astici, si tamen in eam proxime agere credatur) quam tempore ab ventura accessione magis di Tito 3 Et tamen usus contrarium omninD e Vicit . Non enim certum, plerumque remedii essectum assequimur , nisi quatuor supra viginti fere horis, antequam febris accessura sit, dari coeptum fuerit; nequidquam contra sentiente a) VERLHO-FIO . Qtiae et sit febrilem materiam in ventriculo , bili feris ductibus, aut intestinis, vicinisque partibus non cumulari, nec residere satis demonstrant, ta Ita tamen es te videntur , ut non ibi sedem haerere, aut eo derivari, ted etiam altiori e loco pro rumpere, aut profundius latere, aut aliud vitium subesse, a quo febris gignatur, cuique china chi-xa medeatur, suspicari debeamus.
g. LXXXIII. Quod sit in glaηdulis conglobatis, venisque lym
phaticis, aut in nervis, aut in exteriore Cori Oi is
ambitu , aut in sangui ne i pso M. LXXVII. ct
LXXX.) caussa omnium sebrium intermittentium quaerritur, cur, quaeso, aperientibus, sudoriferis ,
193쪽
decoctis non illae curantur 9 Cur e perniciosis quae Diapboretica . LXX.) a TORTIO appellatur, ni hil sudore juvante, adeo celeriter properat ad C -κitium t Cur febres, quae e lymphas vitiis oriri
universiim judicantur, uti catarrhales, rheumaticae,sCOrbuticae, Venereae, arthriticae, strumosae vulgo dictae, quando interna issione alternantur, cortici pe-ruviano tit reliquae intermittentes , non Obediunz& i psae t At quemadmodum loco, in quo febrilis
fomes haereat, decernendo pares nequaquam Vide
mur, silc nequo humori, qui potissimum peccet , divinando valemus. Quicunque tamen is fuerit , obscurissimum plane putamus, quo vitii genere laboret, depraveturque, conjectura assequi . Potest, inquiunt viri doctissimi, acescere, re ales ere , Corrumpi, purrescere, in spissari, copia GYcedere , aut deficere, acrimoniam multiplicem arripere, aut a lia quacunque ratione a naturali temperie, motu, circuitu desciscere , ut febrilem commotionem cieat; imo sic eum depravari posse , arbitrantur non nulli, ut modo veneni corrodentis naturam nactus vomitum, alvi fluXum, ventriculi, in restinor uinque acerbos cruciatus pariat; aut acerrimus
famis totam sanguinis miXtionem, Compagemque dissolvat, & liquet; modo aciditate contracta ianguinem coagulet, & igneum elementum, vel phlogiston ita deprimat, aut irretiat, ut intensilii naum algorem procrest; modo narcotica vi soporem alia ierat , aliaque pro varia sui degeneratione pina nomena praestet, quibus febres intermittentes, prae sertim malignae, sive pernicio 'ae, terrere consue
194쪽
Quare, cum tot, tamque variis vitiari modis posse humores appareat, di probabile admodum sit, modo ab hoc, modo ab illo vitii, aut vitiati humoris genere febrem moveri; consequens est, ni fallor, non unicam, sed plures febrium intermit tentium caussas esse oportere, & pro varia harum ratione febres ipsas natura , & effectis non parum diicrepare , prout supra eκ positum est . Atqui, si1 ita revera Concludendum sit, qui fieri tamen potest, ut unuS, idemque Corteae peruvianus omnes, singulasque earum species , a tot, tam quo differentibus caudis pendentes cohibeat , aut fuget Nonne rationi magis consonum idcirco videatur ab una solum Caussa proxima eas omnes proficissi , quoniam uno, eodemque medicamento subjugantur Θ Verum haec quidem aut mentis pene nostrae aciem exsuperat, aut densissimis involuta adhuc tenebris latet; nam omnes illi, qui cum superio ribus, veteribusque de indaganda, asignandaque tam materiali caussa, quam ejusdem sede, quemadmodum retuli, dispusant; profeciis Caussas re motas quaesisse videntur, non proχimam, & con tinentem, in quam alioquin detegendam plurimum interfuisset incumbere. Non Enimvero unum , eumdemque humorem, sed alium, atque alium depravari pro caussarum procat arcti Carum , febrium que varietate probabili sermone ostendisse viden
I. LXXXV. At postremis hisce temporibus vidimus CL
VALCARENCHIUM a , qui unum dumtaxat hu
195쪽
Laorem, bilem nimirum, argueret, S: quodammodo in judicium Vocaret, tamquam Ueram Certamque febrilium accessionum caussam his prope per motus rationum momentis: 1. Quod hae febres laepius aestivo, dc autumnali tempore dominantur , dum bilis videlicet abundantior acriorque est, aut plus solito effervescit; hieme vero rarius, & turniolurii, cum autumnales, vel aestivae febres eo usque protrahuntur. 2. Quod evacuationibus ut plurimum biliosis tutius, frequentiusque solvi eaedem solent, uti urinae , & sudores cum odore , tum Calore bile n exuberantem ostendentes documento iunt . 3. Quod raro s en es, saepius Juvenes, &cholericos maxime homines adoriuntur, & gravi u Saffligunt. q. Quod morbis hepatis peffaepe succedere visae sunt, aut eos post se relinquunt. S. Quod pleraque earum symptornata vel a copiabilis, vel a nimio ejus fervore, Vel; ut Uocant , a ulesceistiis, phitridaque corruptione , vel smilialia ejusdem depravatione proauunt , uti constate X bills porraceae , vitellilaat, aestiginosae excretionibus, quae in ipsarimi decursu maκ imo cum levamine tam per superiora, quam inferiora contingunt. 6. Quod linguae flavus color, oris amari ties , naolesta circa ventriculum , bilife osque canales tensio , & anxietas, aliaque hujustia odi eas comitantur ; bilis effervescentis praeter morem atque huc illuc diffusae non dubia argumenta. a) De praTip. sebr. g. XXVII. P. II o.
Haec, atque alia non absia ilia a UALCAREN CHIO, omnibusque illis ', qui cum eo bilem accusa -t, proserantur tanta veri specie, ut magn/m
196쪽
1oo DE F E B R I 8 V spar em medicorum in suam sententiam traxe
rint . Et quidem , si quid judico , non negari verim , adductis argumentis probari , bilem , &vasa bili fera in hujusmodi febribus saepe assici ;non tamen concedam, satis demonstrari , utrum
bilis ipsa primario peccet , febrimque ipsa esstriciat, num Uero potius secundario bilis , & biliaria vasa a febris ipsius fervore, motu, aut fomi te ejusdem, quicunque demum is sit ' , patiantur nam ip smi, qui circa imum ventrem febrem comitantur, tremor, horrorque bilem eX hepate, cystique fellea exprimunt, excutiunt, in duodenum , lino in ventriculum urgent , propelmiunt , & per vomitum, aut dejectionem ejiciunt . Deinde nequaquam verum est, semper bilis evamcuationes in hujusmodi febribus contingero, semque temper, ut praedicant, aegros ab his sublevari, aut Curari; quod multorum experientia eVictum est, & si quandoque illud evenit , tum so
lum evenit, cum febris Cum saburra biliosa pri marum viarum, ut saepe fit, Complicatur, Con jumgiturque. Croceus porro urinarum color, lin gua flava, os amarum, ventriculi moriuS, alba
que ejusmodi quando incidunt, non issico id unum sivinificant; febrim nimirum a biIe sve exuberanto, sive e candescente, sive corrupta, sive stagnante ortum ducere; cum omnia febris effecta esse possint, dc non raro a spasmis ventriculi , duodeni, chol edochique, a quibus bilis in sangui- irem refluere cogitur, pendeant , & proinde ana nifestissimum sit, bilem aliena culpa, non propria saepissime a naturali indole, motu, cursu deflecte re. Id ita esse, multa comprobant, sed in
primis vulnera, dc Contusiones capitis, 2. Ustbernentiora animi pathemata , 3. hypochondriaca , A scorbutica affectio, θ. hydrops , s. inveteratin
197쪽
IM, ERMIΤT ANTIA Us. 1 1 viscerum obstructiones , 5. cache Xiae, T. demum morbi acuti omnes febriles, ne inflammationibus quidem ipsis exce Itis . Quis enim ignoret , in hujusmodi casibus saepe bilem repente aut depra Vari multiplici ratione, aut uberius eXCerni , ef fundique, licet paullo Ante nullo vitio peccaret , nec copia ulla excederet Quis nesciat, urinas crebro rubescere , croceo interdum , aut saturatiore etiam calore infici , Os amarescere , epiga- stricam regionem multimodis convelli, bilem sur sum, deorsumque educi, quin tamen bilis prima rio laboret , aut proYima horum symptomatum caussa dici possit 3 Quod si urgeant bilis accusato res, a symptomatibus circa bilis receptacula ani madversis perspicuum fieri; eam febrium inter mittentium fomitem, cautilamque esse; pari jure in soporosis, lethargicis, aliisque varias Corporis partes peculiariter allicientibus febribus affirmandum est et, caudam earum proximam in capite , cerebro, pectore, alibique , quoniam circa illas partes symptomata graviora cernuntur, consistere, Ac contineri. ). Non hic de illa bile , quam sanguinis calidiorem ,
acrioremque partem veteres Medici putabant, quamque RE OTAURANDUs omnium pene febrium , nedum Atermitten
voluit; sed des bile vera, qna, in hepate secernitur , Iermo
vit. Nec ab eorum sententia valde abfuit ME ADIUs , qui in Monit. & Praecepi. Med. cap. I. se l. 8. pag. iri. αγε non dubitaUir hac υerba scripto tradere: Hunc enim humo rem bilem nempe) in intermittentibus maxime paccare mi hi minime dubium videtur .
' SENACIBs febrilem caussam per totum eo pus di με messe , ted pracipi s h pate, biliaria oue organa ab ea coici
198쪽
pluribus argumentis De recond. sebr. inter. remiti. ratel. I. cap. 6.) ostendere anititur. Cl. HAE NIus Rat. med. Continuat. TOm. I. pagi I96. I97. ) hec in rem nostram habet ; Caput percussi , contusi, vulnerati, successive bilem vario colore vomunt rflavam, porraceam, aeruginosam. Qui gdverso Corpore Cur ru vehuntur , id insueti ; qui prima vice mare Conscendunt , haud raro bilem per varios hos coloris gradus evo munt. Bilem vero esse, quae variis his coloribus prodeat , amarore suffipienter percipiunt. Probabile etiam censet quod bilis ab actione veneni in ventriculo & infestinis mota hos subire colores, & vario colore tingere urinas possit .
Neque concedendum est, sola aestate, aut soluautumno , Cum saepissime verno , aut hiemali tempore caput efferant, aut in aetate juvenili solum , & bilios a temperie ; cum infantes, & pueros seque , a C quOCumque praeditos temperamento invadant, hasce febrςs insurgere, & increbrescere tantum . Testes appello quotquot medicinam in frequentissimis civitatibus non negligenter CXer cuerunt, Neque eo quod juvenes, biliososque ho mines crebrius, atrociusque divexant, si tamen hoc vere assirmaretur, Continuo licet inferre, eas a bile permanare ; cum e X ploratum , perspectumque sit , quemcumque alium morbum in eo arta tis flore , atque in eo temperamenti genere frequentius , atrociusque saevire , atque homines in eo statu constitutos ut robustiores, sic ex qua vis caussa graviores morbos incurrere . Neque perpetuum est , hepatis obctructiones prMire ,
aut subsequi febres isti utinodi; neque , si id de tur , hepar solum huic malo subjectum est ; cum
lia quoque viscera, & prcissertim lien in eamdem l bem , fortasse etiam irequentius, incidant.
199쪽
Praetereo demum, id quod supra . LXXXI, ιι isti
jam innui, emeticis, & catharticis plus nos pro- 'eui secturos ei se, si febres istae bilis excessui, aut de 'pravationi originem suam deberent. Praetereo item quaerere, cur, si bilis aut copia , aut vitiata natura intermittentium fons vere esset, in iis mor bis, in quibus alterutro, aut utroque modo illa
peccat ut in Cholera, in Colica , & Dysenteriabiliosa, in Ictero chronico, aliisque similibus illae
rarissime, aut nunquam observentur Illud tamen i ri' h. non praetermittendum est, homines vel sanissimos, v in.& bene valentes cujusque aetatis, dc temperamen ti, in aere, dc loco a febribus intermittentibus quam maxime libero degentes, sit in regionem , in qua epide micae aut endemicae ipsae existant, se repente tranSi erant, aerique praesertim vos perti no , nempe noxiis halitibus reserto corpus temere objiciant, citissime in easdem incidere ; quemadmodum id pluries nobis experientia innotuit. Num , amabo , probabile est, bilem tam brevi, aut auge ri, aut depravari, aut Corrumpi ita posse, ut se brim confestim procreet y Num loca palustria, dc frequente S imbreS , aut aquarum inundationes , quarum in sinu intermittentes febres quasi propria in sede aluntur, dc foventur, bilem uberiorem gignunt , aut depravant i An vero potius aliquod mi alma putridum, aut terram nescio quam me phitim ' exhalant, qua cito inficiamur, aut ita corpus nostrum male alliciunt, ut peculiare quod dam vitii genus in humoribus evolvatur , febri
excitandae accGmmodatum ' Vid. iusta j. 98. not. '.
200쪽
Itaque mirum non est , sit FRIDEM CUs HopF MANNUS aliorum nequaquam acquiescens hypothesibus , caussam harum , febrium , ut ipse Vo cat , fundamentalem ponendam duκ erit in spastica universi generis nervola, dc fibrosi affectione, quae speciatim a s pinali medulla incipiat, atque ab exterioribus ad interiora paullatim progrediatur. Id enim docuit pluribus verbis in dissertatione D Ugra motuum febralium indo 'e sede . Ibi ostende
re tentavit, hanc suam opinionem confirmari egregie ab omnibus invadentis febris phar nomenis dolore nimirum dors, dc lumborum, horrore, ri gore, dc frigore extremarum praesertim partium ,
livore unguium, vasorum omnium manus , dc pe des perreptantium eYilitate, atque Occultatione ,
cutis ari litate, dc corrugatione , pallore quodam tetro, lividoque faciei, oicitatione , crebra membrorum extensione, tremula cordis palpitatione , praecordiorum an Aietate, difficili respiratione, inquietudine, corporis jactatione, pulsu contracto , parvo, dc debili, nausea, vomitione, alvi, dc per-1 pirationis suppressione cum urina tenui, dc aquo-1a, sensuque ebullientis veluti sanguinis . ad interiora. Atque ex his ut si asticam affectionem tu culentissime apparere , tamquam caussam fundamentalem , sive forma 'em febrium intermittentium sibi persuasit, sic ea omnia, quae nervosas partes irritare, dc convellere possent; uti sunt animi πο- tus, Validiora cathartica , acria cum cibis , aut aere ingesta , caustica , venenata intro iuscepta , aut extrinsecus applicata , aut a siiccis primarum viarum depravatiS, aut corruptis subministrata ,