장음표시 사용
201쪽
INTERMITTENTIA U . to cum ad ciendam febrem, tum, si cessaverit, re vocandam caussae materialis, aut procatarctiuae in star plurimum conferre opiniatus est. g. XC. Aliquid etiam vitii in nerveo succo, quem Cerebrum . cerebellumque ad cordis fibras transmitte credunt , sibi visus est deprehendiste Cl. BO EI HAAVIU8 ; inertiam scilicet , traditatemque quam dam, CA qua praecipua harum febrium phaenome
n a & intelligi , & explicari posset a) . Hanc dein
de Cl. Praeceptoris sententiam illustrare omni cu-xa, & studio. confirmareque non destitit celeberrimus , IETENIUS. Hic enim asseverat, omnia quae in primo febris accedentis insultu accidunt, talia profecto esse, quae facili negotio demonstrent, tur bari sibi itum aequabilemque spirituum animalium in musculos influxum. lia autem sunt lassitudo, de bilitas , tremor , pandiculasio, oscitatio , atque alia hujus generis. Hinc consequi putat, ut langui nec debita copia, nec vi propellatur ed extrema usque corporis vasa , immo lentescat, atque hae reat ; uti elucescit eX frigore, horrore, rigore , pallore, cordis palpitatione , pulsuum parvitate , aliisque, quae ineunte febre aeger patitur. Quare non sine veri similitudine concludit, caussam pro
ximam istiusmodi febrium statui cum BOERHAA UIO posse vi cogitatem liquidi arteriosi, forte is nermosi tam cerebri, quam cerebelri cordi destinati inertiam ch),
a) De cognosc. & curand. morbi g. 7 s Ibid. ia comment. Quid
202쪽
1, i l. ' Mult deinde alia vir doctissimus proseri , qui-
quae νου bus illud Comprobet, firmetque . Dum enim initio rot S ie- accessionis, inquit, videmus imperii mentum quod dam nasci, quo 1 anguis arteriosus debita copia, dovi ad eXtrema usque corporis progredi inhibeatur, facile c0njectura prospicimus, hoc fieri vel ob ni inium lentorem liquoris trajiciendi, vel ob a uctam canalium resistendi potentiam, vel ob virium moventium desectum . At quartana laborans homo pauci S minutis ante incipientem accessionem sanitissimus sibi videtur, & vana spe lactatur saepissime,
non amplius redituram esse febrim. Paullo tamen post magno horrore totum corpus concutitur , &febris inopinato reversa aegrum protinus admonet vanissi in ' spei, in qua versabatur. Vix autem men te concipi potest sanguinis tam subita mutatio , qua uno quasi momento lente icat, nequeatque minima vascula permeare. Quod sane quantum hu-j uimo di hypotheseos, cujus BELLINI Us olim & inventor, dc propugnator fuit, imbecillitatem patefaciat, quisque per te facile perspicit. Sed admit-1o etiam sanguinis lentore periodice recurrente, &abeunte, ut in.ea poni solet, quomodo inde ex plicaveris phaenomena febris diaphoreticae, disente ricae, at robis aris , aliarumque similium pernici a-rum Quid de illis dixeris, quae sine ullo frigoris , horroris, rigoriive indicio invadunt ' Numquid eas a lentore sanguinis derivaveris ' Quid discriminis erit inter alias febres, quae a lentore
sanguinis pendere omniro judicantur, rheumaticas, catarrhales, arthriti Cas, cachecticas, aut ab ostructionibus ortas, cortici serviviano nequaquam Oh-
203쪽
IOT M TERMIΤTENTIBUS. temperantes, & illas intermittentes, aut remittentes, quae corticae certissime sugantur Z
Multa minas, prosequitur CL. S IRTENIUS M, credibile est, tantam repente io dis partibus acce dere rigiditatem, & duritiem, ut liquores omnes refellant. Tempore enim, nec CXiguo, eget hujusmodi fibrarum, tunicarumque perversio . Ergo superest , ut in potentiis moventibus tam subitae mutationis carissa tantummodo quaeratur , silve in
Hippocratico illo principio , impetum racignte, quQd mobili stimum, & levissimis de caussis excandescens esse reputatur Hinc se vidi me narrat sanissimam
Virginem, cum glire coη specto contromisceret, illi co primam accestionem pallam esse quartanae, quae totam hiemem duravit, nec soluta eli prius, quat aver adventaret ; cumque jam binos mentes a febre immunis i isset , mala fortuna iterum a petulanti puero, qui glirem mortuum ante ejus vestes pro jecit , perterritam in aliquot quartanae accessiones recidisse . Item juniores saepenuriae iv observavit convelli ut plurimum eo tempore, quo vernae ter tianae licet salutares incipiunt , non obscuro indicio , a mutata conditione subtilissimi humoris totum systema nervosum perturbari, cum moveri. Vidit in medio ptyali imo , so lutis mercurio fere omnibus humoribus , ideoque nullo leiat Ore prae sent C, tertianam verno tempore Obortam ' , quae non nisi post quartam accessionem evanuit.
204쪽
ad ehinciri tandem nos provocat ad corticem pelἹiv. rhinum. 1rum , essicacis limum omnium intermittentium febri uni antidotum , qui hystericis, atque hypochon driacis a nimia systematis nervos msbilitate , ocspi rituum alaria ortis affectionibus, praeclare , utSYDEN HAMIUS testatur , succurrit ι Parem ergGin utrisque morbis , ac in febribus intermittentibus caussarum esse rationem . Immo hinc fortasse se caussam deducendam esse , cur febres pertinacius inhaereant corporibus hisce mobilioribus , viX-que curari queant , nisi adhibito cortice perti viano , qui etiam roborandi virtute tur1c mirifice prodest . Praeterea advertit , insignes , insolitosque animi motus , in primis ex iis , qui totam mentem occupant , & diu detinent , quandoque febres hujusmodi dispulisse ; dum per eos tollebatur, vel corrigebatur illa inertia suptilissimi liquo ris, a qua accessionis febrilis exordium videtur haberi . bic QUINCTUM FABIUM MAXIMOM Consu lem Romanum commisso praelio cum Allobrogi bus , Arvernisque a febre quartana in acie fuisse
Ailota Atque haec quidem auctoritate viri ingento , doctrina, usu, nominis celebritate, si quis alius,
Iuntur. spectat illimi nituntur . Quo minus tamen omni ex parte praepropere reCiPj-ntur , pauca quaedam obstare videntur. Et primum sumina me subit admiratio duos aeque claros , aeque sapientes , dc expertissimos Medicos , HosFMAMMON videlices unum , alterum S IETENIUM ab eisdem omnino
205쪽
ebris phaenomenis , quae uterque eorum ad exa men revocavit , in duas prorsus oppositas sententias impulsos fuisse. HoFFMANNUs auctum in ner-νω spirituum influxum , auctamque salidarum partium resistendi potentiam eκ iisdem prope argutatus est tymptomatibus , eae quibus contra S IE TE NIVS cum eorumdem spirituum imminutionem , atque inertiam , tum vasorum , dc fibrarum laxitatem , atoniamque 1 uspicatus est . Adeo magna saepe ingenia in causi a morborum , quae plerumque Obscurissimae 1unt , eruundis inter se discrepant , atque in contraria ruunt i Deinde nequaquam S IETENIn videri debuisset , solidas par res momento fere temporis ita rigescere , Ut liquori minima vasa perfluenti nimium resisterent ;dummodo eas spasmo affici , ct sic contra niti re pente posse, meminisset.
Ceterum si nervet succi inertia , dc inopia pro caussa febris intermittentis proxima , dc perpetua habenda esset , atque ab eadem lassitudo , debili tas, tremor, oc reliqua symptomata, quae invadentem febrem comitantur , permanarent; quomodo liceat argumentum retorquere ) inertia ista spirituum in cerebro , dc cerebello tam repente locum habeat , nulla facultatum animalium lassione praecedente Z Quaere, ubi jam spiritus inertia laborant , antequam motus in toto corpore deficiant, aut depraventur, mentis etiam functiones non laeduntur Neque quispiam reponat, liquorem cere'
bri , dc cerebelli, qui cordi tantum impenditur , tunc vitio aliquo torpescere, Ec minui, quasi nonis, sed alius esset , qui mentis functionibus dica re dri nondum enim certo demonstratu.m est, du
206쪽
ra o DE. FEBRIBUS plicem hunc spiritum , aut duplex nervorum genus dari , animalibus alterum , alterum Vitalibus facultatibus addictum . Quid porro dixeris de febribus intermittentibu S aut remittentibus , quae sine frigore, sine rigore, aliisque imminutarum Viri tam vitalium signis accenduntur , quaeque tamen cortice per uviano sistulitur Θ Num harum quoque Urigo spirituum vitalium linertiae attribuenda erit , dum interini nullum ejus praele ferunt indicium ex illis, quorum 1 e 1iem ex S IETENII mente recensuimus
Quod attinet ad tertianam medio in ptyalismo obortam , an haec sortasse, dum lentori Belliniano videtur opponi, spirituum inertiam , lentoremque
comprobat evidentius Terror porro, ex quo vir
ginem iri quartainam i14cidisses memoriae prodidit , an forte spirituum motum inhibet & coercet ZNonne potius eos perturbat s agitat ue incitat , commovet 8 Quid item in suae hypotheseos confirmationem advocat corticem per uvia nurn 3 Teite eodem , quem excitat , SYDANHAMIO cortex inoidi natum spirituum motum compescit, & sistit; non incitat, noli allicit . Neque, quod juniores viderit tempore verno epilepticis motibus obnoxi OS ; se ii uitur, ut febres intermittentes s quae tunc accedunt, a cerebro nerviique affectis oriri dicantur . Namque cur non alii item vernales morbi Cain dem caussam agnoscutit ' cur etiam epiles lici puerorum instillus autumno, quo intermittentium febrium numerus increbrescit , frequentiores & ip ἡnem observantur h
207쪽
Neque hystericorum malorum cum intermitten- Nee plurietibus Jactata similitudo quidquam magis probave sit i nam nec cortex hystericos affectus fucile, ut ' '' 'fertur, domat, dc vincit, nec iisdem ObnOχiae mulieres in intermittentes procliviores sunt, uti alias esse deberent . V tinam prosecto essent ; motu enim iel fili spatruo saepe tolli vetus obiercatio est , sed non solos intermittentes id praestant . In- castum tandem objicitur Q. Fabii in axi in i casus ἡQuis eum dixerit assiduis mentis contentionibus quartanam a se propulsavisse nihil vero validiori Corporis exercitio , sudorique ubertim inde promoto , nihil aeris mutationi , in qua sum ima febribus ejusmodi medendi potestas , tribuendum
in talata igitur rerum obscuritate , Opinionum- ne eatissaque dissensione cum integrum minime sit , quid- P φη μquam certi statuere ; illud plane repetendum arbitror , quod S IETENIos ipse jam docuit his iως verbis : praestat in morboru/n caussis indagandis progredi tantum , quousque per fidelia obfervatu , is cognitam humani cc rporis fabrscam licet in reliquis ignoraηtIam fateri , quam fictis b=pothambus qu/tntum libet etiam ingeniosis ludere a) . Si quis tamen conjecturis locus conceditur, id unum liortasse probabile est , intermittentium febrium , quae , si primariae & legitimae sint , ut Corticis unius viribus obtemperent , sic cautiam pr
Zimam unam esse ' , Qtoque gradu potentiae dis ςrrς , pro ut vel sporadica ust , vel endemica d
208쪽
vel epide mica , vel plus minus maligna , ideoque varia , ct diversa phaenomena inferre : aliam vero , atque aliam in iis febribus , quae etsi intermittant , cortice tamen non depelluntur . Fo- mitem autem febrilem modo uni, modo alteri loco magis inssidere , aut certe infestiorem esse ;
res , pleuritides, harmo 'tyses, epilepsiae , ut eri- haemorrhagiae, atque alia periodica mala , videntur ostendere , in quibus aeque feliciter cortex pe-ruvianus curationem absolvit . Neque vim suam fortasse exserere hujusmodi sobrilem fomitem, nisi tum solum , cum ad primaria circulationis organa pervenerit , ner osque proximius assiciat , in primis eos , qui e 1 pinali medulla egrediuntur , aut qui ad abdominis viscera speciatim pertinent . At quoniam haec non ultra indagari se si . nunt, & captum fere nostrum excedere videntur, sat ius erat eas febrium intermittentium Caussas enti merare , quN mani festae , quia sensibus perviae ,
vocantur. a) Comment. in Boerhaav. g. eod. T. 3. P. I. p. 93 ed. Uenet. In historia videmica febrium Intermittentium constitu-rionis omni I γε s. quam ego Libro inscripto Saggi di Metii cina pratica CC. P. I. pag. 37. adjeci , a miasmatis , qua palustri solo , corruptisque aquis erumpebant , ea rum originem derivandam duxi . Nolui tamen de peculiari illorum mi asmatum natura quidquam pronuntiare , ne ad hypotheses confugere , a quibus quam maX e meremperare debeo , cogerer . Hanc ipsam sententiam aliis
placuisse , vid. Comm. Med. e Filosof d' una Comp. de' Med. Edimb. T. I. P. I. cap. 3 novi , qui tamen o 'si veram miasmatum horum indolem se ignorare faten-e-r . Auctor anon=mus ib. ὶ ab hac cavo o nes inter-
209쪽
1NTERMITTENTIA US. mistentes orbi credit; neque discrimen ullum esse ini γ si termittentes o, continuas putridas , sive ut ipse appellatineo as , nisi varietatem missmatum , qVA e s gignunt . Putrida natura nata ma hoc esse , credidit Pi 1NGLIus Ma-itittie d' 'rmata P. I. cap. q. g. 3. venenais, putre inis non empertis natura SENACIIIS L. C. l. I. Cap. s. N lib. 3. cap. 3. ) MOR TONUs De Febr. exerCit. I. Cap.) venenum hoc esse ait ; sed incognita indolis Bisitibus , siυe nervis infensum.
Hae autem sunt quaecunque Viscidam, lentam , Caussa aut aliter pravam in primis viis materiam cumu- manife-lare possunt, uti alimenta concoctu dissicilia; aut ε μ' crassiora nimis; aut facile corrumpendas vina im matura , & faeculenta, aut vapida; quaecumque s o machi cruditates, aut succorum abdominis vitia; vita deses; aer squallidus, & paluster; item quίecumque alia animalem oeconomiam exerunt, uti animi curae graViores, consuetarum C acuationum
suppresso, imprudens corporis refrigeratio; Visce rum, & glandularum lymphaticarum 'infarctus , halitus, & vapores putridi, inspirati, aliaquq his assinia.
. C. De caussis fatis, ni etiam plus, quam par erat. Sig Π HModo quaedam de signis. Communia signa jam su- pra proposita fuere; singularum pro oria alibi tra a m,quG dentur suis locis . Ternii Uarum tamen, sive mali et . ἶnarum, quas comitatas dixit TORTItas, di gnosis
innititur, ut dictum est A. LXIX. LXX. ferali
210쪽
i D E FEBRI UUs ani naturam acquirit . Illud autem scire oportet initio quidem mitius apparere , at morbo progrediente gravius lieri, & periculosius. Quare cum nondum ad intensiorem gradum pervenerit, ad alia etiam signa, ut pernicies ejus innotescat, sedulo respiciendum est. In primis absoluta accessione , quam suspectam reddiderat symptoma aliquod grave, inquirere diligenter oportet, utrum die intermissionis supersit linguae siccitas , aut scabrities , aut insolita aegri, licet nec febricitantis , nec de ulla re dolentis jactatio, inquietudo, vel frequens ad levamen captandum suspiriorum emissio , vel inanis, nullaque occasione identidem rediens VO-mit uritio, vel alvi dejectio' sincera, vel intempestiva in sin vim propensio, vel alia ejusmodi: tunc enim aliquid malitiae subesse suspicabimur .
Quo in casu nisi hypochondriaci mali, aut alius
in ean caussae manifestae symptomata, aut effecta illa sint, metuendum sane est, ne proxima accessione Vera cardialgia , aut affectio Cholerica , aut lethargus
inexpugnabilis, vel aliud ejusmodi symptoma gravissimum palam hominem corripiat Prae ceteriSautem nihil magis symptomatis patefacit suspectam, atque insidiosam naturam , quam pulsus ; si deprimis lex perniciosarum febrium speciebus loquamur. Septima enim non a pulsu, sed potius a respiraticine, quae dissicilis, inaequalis, ct stertorosae si e consuevit, imo a simplici, oc solitario sympto male , videlicet sopore dignosci tur . In illis
autem pulsus toto tempore, quo symptoma urget,
itemque illo transacto, insigniter plus minus deprimitur pro majore , vel minore symptomatis perniciosi intensione. Ex adverso, ubi sympto mai