장음표시 사용
161쪽
erysipelas, aliique morbi exanthematici, quos se
bris inodo antecedit tantum, modo etiam comitatur, modo nec antecedit , nec comitatur , imo
qua adoqqe, exanthematis facta eruptione, febris, si qua antecesserat, prorsus deserit, oc nihilo ta men minus e Xanthema, sive morbus primarius per manet di prout ejus fert natura, pergit ad suum terminum decurrere. Istiusmodi morbi, et sit plexumque febriles, a Clinicis prudentioribus , Nolo logiique peritioribus e febrium classe excluduntur , & quidem jure optimo. Ad secundaria Vero exala themata quod attinet, haec, iraeo quidem judicio , distingui debent in critica, in syinpeo IDatica, at
que in epigenomena, prout nimirum morbum, cui superveniunt, vel levant, & solvunt, vel nec levant, nec solvunt, aut deteriorem reddunt , vel cum priore morbo, cui a edunt, uti noUum ma luna superveniens complicantur; nempe quando exempli cauis a variolae, aut morbilli, aut miliaria puerperio, aut febri cuicunque se se immiscent . Primaria iterum nec critica , nec symptomatica
proprie dici possunt, quia alias criticum , omptomaticum, &imo bus, unum idemque est et, quod contradictionem involvit; sed rectius benigna , ' regularia , Vel maligna, atque anonaala appellanda 1 unt cum crisica esse, vel 1ymptomatica secun dariis tantummodo ' conventat. Itaque si primaria exanthemata a febrium generibus secercenda iunc , quanto magis ab iis aberunt secundam, uti peti culae, & miliaria, quae febrium accidentia sunt λNotum enim est, periculas, miliaria, aliaque e Xanthemata quibuscumque febribus tam continui S , aut remittentibus , quam incerinidionem haben tibus cujus l le typi interdum supervenire, Carum' que gradus, complicationes, aut differentias quas
dana facere , quin genus ipsum febris quidquam B URSER. VOL L ' E mu-
162쪽
es D p FEBR. D 1 v I S 1 Ο N E , fruitetur. Ideoque cum singulis fere febribus communia esse possint, non genus aliquod peculiare ,δc multo minui clamem ullam, quae eX variis generibus notam 'fXam , dc stabilem communem ha hentibus constitui solet, unquam efficient. Exanthemata autem, cum instabilia, ac incerta sint, 'modo adesse, dc modo abeste possint, notam hujusmodi communem , qua in classem febres coalescant , praebere nequeunt. Alias unum idemqMe genus ad utramque classem sp ellaret. Si ad hujusmodi distinctii ies ab ipsius natura sinu petitas animum advertissent Medii i Vindobonenses , nec cri-ι ticum, & symptomaticum in alium , quam decet , fenilium adhibuissent, nulla inter 'fos de exanthematis , an nempe critica ,, aut symptomatica cum febribus stipe υoniuist dici debeant , disceptatio , cetera m interminabilis , exorsa
Nec κι - Neque pro pectis laribus febrium generibus antis, labr speciebus habendae illae sunt , quas HIPPOCRATE
divitio . a) vocavit mordaces, in quibus nimirum calor manum tangentiS quodammodo mordet, oc pungit; aut mites, in quibus calor mitior est, dc non ita mordaX, nec ita acer - Neminem quippe fugit, varium caloris gradum varietatem solummodo facere ; quantitatis enim diversa ratio , ut conveRit inter omnes, per se nec genuS, nec speciem mutat, nec facit . Idem dicendum arbitror de iis , quae apud eumdem Medicinae parentem dicuntur
increscentes , a sitie, ardent f , rubicundM Ualiis , prisc
pallida, lividae c. Ut enim tres priores gradum intensionis, dc magnitudinis dumtaxat e nunciant , sic posteriores coloris varietateS unice eX primunt .
163쪽
E T DIFpERENTIIS. 6 Nemo autem a magnitudine , aut intensione, a coloris variatione 1ua genera, si1 de febribus fer mo sit, duxerit, confeceritque.
. GALANUS essentiales febrium differentias a fu- fecto, quod vocant, caloris morbidi, unde febres oriri putabat, deducendas existimavit. Quod vero
eas deinde non a calore, in quo praeter naturam
taucto essentia m febris, β. IV.) posuerat, petere
voluerit , vitio sane ei vertitur a non nullis: ve rum ipse, postquam juxta HIPPOCRATIS mentem disse entias a calore ductas recensuit, videtur fatis bene se purgare hisce verbis: Disserentiae vero ca- oris , is ex eo quod mavoris, minori fraus rationem admittat, fumuntur , O ab isti a materia, in qua calor ille praeter naturam exiistit, is ab ipso mo mendi O) modo. Et statim in sequenti textu addit; suae vero disserentiae a materia sumuntur , in quaticalor ibe praeter naturam con stit, maxims propriae caloris praeter naturam difZrsntiae sant: stus cor ptis in m cordis prebJnderit , fisus humores con ditos in ipsius ventricuIis. Quare omnes, quotquot ejus vestigiis instigerunt, urit versam febrim imultitudinem diviserunt iii Ephemeras , Hedi A dcuumorales, priores a spiritibus, ', alteras aiblidis partibus praeter naturam incalescentibus, postremas ab humoribus putrescentibus derivantes . Ideo has letiam putrἱdas generatim nominarunt. In his por- .ro calorem a putredine humores non quidem uni Versos, sed ex parte tantum corrumpente profici sci credebant. Perfectam enim , atque absolutasn
putredinem nec in fluidis, nec in solidis parti-F a bus
164쪽
ue 3 DE FEBR. DIVISIONE, bus existere posis , vita superstite , probe novo
a) De differ. sebr. l. I. Cap. I. tex. q. ' GALEMos De diis febr. l. 2. Cap. 9. ) ephemeras se ri a sanguine nec putrescente, nec putrefacto, sed tantum modo calefacto'-; ab hoc Vero calefieri spiritus, is sit ephemeram gigni .
Cumque in humoralibus sebribus varia calori sub ρcta, nempe totidem, quot humores agnoscere cogerentur: aliaS, atque alias pro subvectorum pii trescentium diversitate earum divisiones inititue runt . Hinc a sanguine putrescente seno iam sivi Gnochum; a bile Tertianam intermittentem , Con tinuam , dc Caufum; a pituita salsa, acida, & vi trea Epialam ; ab insipida, Quotidianam tam continuam , quam intermittentem ; a melancholia uuartanam , & Teta ἰ Mam; a bile , dc pituita simul mixtis Hemitritaeum, sive Semi tertianam oriri asserebant . Verum facile cuiquam rem per pendenti constabit, putredinem, ipsis etiam faten tibus, tantam in ejus m Idi febribus non esse, qua calorem febrilem excitare possit ; utpote qui inter tu et tantus plane eit , ut ab eo nullo derivarmodo queat , deinde hypotheticum , finitium qu videri, s piritus modo , m Ido totum habitum e X calescere; vel hunc, vel illum humorem peculia rem putrescere, atque adeo hoc, vel illud febris
genus putrescendo movere, demum nullam inter cedere connexionis rationem inter pituitam U. gr. R Quotidianam, inter melancholiam, dc Quarta nam &C. , quando etiam quatuor illos humores
quales Galenici in sanguine , cil corpore animal
165쪽
cons herunt, e X istere revera concederemuS. Frae a cerea, cur, quaeso, una eademque febris intermittariens multiplici adeo ratione Variatur , ut modo quotidiana in tertianam, mox in quartanam ; mOldo tertiana , aut quartana in quotidianam Verta
tur , I saepissime ejusmodi vices subeat , si unus cuique febris generi tantum humor dicaretur 3 Quem porro humorem Quintanis, Se Ytanis, Se planis, Octanis, Nonanis, aliisque longiora inter valla habentibus assignabunt Num eas, ut obj2 ctionem effugiant, cum GALENO in dubium revocare audebunt 8 At obstant innumera Auctorum si de diguissimorum testi imonia; obstat perspicacissimi, atque in rebus dijudicandis viri longe celeberrimi, MORGAGNI nostri auctoritas: uti infra 6. LXIV. patebit.' Antiquam esse opinionem, ait GALE Nus Da differi
febr. I. Cap. V. , omnem febrem consistere ex humo trum putredine, oe in ea versari eos , qui ab Athenaeo flu- erunt , non obscuros quidem viros in hac arte . Sed iudibi excipit Diarias, sive Ephemeras.
Quas ob res dimissis hujusmodi febrium divisio- pissere nibus, & differentiis, praeteritisque aliis bene mul-
is , quae licet a probatissimis Scriptoribus pro- conao Nerantur , non tamen pluris , quam superiores , aestimandae nobis videntur , ad eas continuo tyan leo, quae mihi probantur . Probantur autem divi siones, quae e naturae ipsius quasi sinu promuntur, di certis quibusdam notis , quae primo statim asia Rectu observanti se offerunt , sensibusque si stris iubjectae sunt, adhaerent ''. Si enim ex sympeto a tum observatione peti debeant, quemadmodum
166쪽
γ' DE FEBR. DIVISIONE, non nulli volunt , non nisi morbo jam provecto , atque adulto innotet cent, quia saepe syria plomata, unde desumendae sunt, inter initia non protinu CX feruntur . Ac primum quidem compertum est , Omnes, quotquot existunt, febres vel toto sui cursus tempore continenter durare , Vel aliquod subinde spatium relinquere a febre vacuum. PrioreSa CORNELIO CELso assiduae , a nostris co tinuae posteriores intermittentes appellantur. Prima ergo, os generalissima omnium febrium partitio erit in
ontinuas , atque Dutermittentes .' Scr uar Monymus in Trae7atu de curatione generali febrium, dividit febres in ipflammatorias , intermittenteaer nervosas. Sed deinde Fejectis inflammatorii , ut δε te, maticis, retinet tantummodo reliqua duo genera, intermit tentium videlicet , is nervosarum; sub quorum primo com prehendit etiam remittentes . At remittentes vera is primaria non recte sub genere intermittentium, quantum equi dem judicare pinum, comprehenduntur, quia ut jure an =nadversum est a GORTERIO Compend. Med. Trael. y2. )e' natura, is causia, oe curationis modo ab intermittentibus omnino di epunt ; quod infra parebit . Nervosarum quoque genus ita late extendit, ut nulla per ipsum sit δε-hris non intermittens, qua nervosa non habeatur . Qua in re quantum a vero d edat, quisque intelliget ex iis, qγῶ deinceps dicentur ; nisi velit omness febres nervosas esse , quia nervi in ipsis iniciuntur: sed tunc etiam intermittente S nervosis erunt a numeranda . Praterea idem Anonymi excludit Continentes δmnes, quod minime ab aliis concedi
xur , nec reapse concedi potes , ut suo loco ostendetur. Cornua Med. e Filosof d 'Edimb. Tom. I. P. I. cap. V. Ud. Veni Video etiam a quibusdam diυidi febres in intermittentes , in inflammatorias, in putridas, atque in ex his compositas . Verum complures sunt febres , qua neque intermittuur: neque inflammatoriae, neque putridae vere sunt , Ditem e
sensu, quo hodie hujusmodi voces accipiuntur . Quo igitui co eas disponendas Iudicabunt Θ
167쪽
,' Non desunt , qui diυsiones febrium ab earum effen-ltia, aut a Caussi deducunt , Sed essentia febrium, is caui ffa efficiens non una es omnibus, υariatque, prout variarer theoretica systemata medicorum. Cum igitur poth sim sa-ipiant hujusmodi divisiones, inceptis omnino, dubiis in
nituntur fundamentis , multisque erroribus occasionem Juρ- peditant. TODIUS etiam , vir alioquin doctus , atque illu-
, tris Specim. inaugurat. de duplic. febr. indole . Halai. g. 1769 P, I9. & seq. in laudat 4ivisionem a causs , atque A c randi ratione ducZam , quam Britanni pleriqise , utl GREGORIUS , HOMI Us ; ΗΥΤTIUS, HUXAMIUS, FORDΥΜ CIUS , BRO SCHESBΥus , PRINGLIU , aliique amplexi Junt . st caussa in primis interna, qua, hic intelligunt , vel pe- ini us latent, obscura, en dubia, aut pothetica, uti dicebam, plerumq:ιe sunt , Si unquam tamen sciri possunt , quod interdum evenit , externis facem praferentibus , i potivi generum , CN Decierum differentias efficient, quam fumma divisionum capita; is sic dirigendι curationi opportuna erit earum cognitio, nuperrima febrium divisio , IOANNEs VEIs , in Tentamine inaugurat i Pyre-tologiae practicae, Viennae i 8 o. edito, in inflammatoriam , biliosam, pituitosam, variolos ira , morbillosam , intermittentem &C. magis arridet, quia nimis hypothetica est, adeo- fallax, utpote magnam partem a caussis de fumpta. Accedit, quod variola, morbilli, aliique morbi exanthematici febriles febrium numero porperam adscribuntur , Oli a febres intermittontes ab anni temporibus diu
debantur in vernales, is in autumnales , id quod fecerunt post 5ro ENHAMIUM plerique alii, is faciunt adhuc. Hodie
vero eriam Continuae ratione anui temporum , quibus infestam , dividi passim solent in vernales, aestivas, autumnales , atque hyemales, sive hibernas ; non quidem , ut ego arbitror, quod illa ipsa , qua sunt Ephemera , aut Synochi,
aut Gastrica , aut Tritaoph a in una anni tempestate insilia aliam naturam acquirant, is essentialiter discriminen-
ur, sunt enim semper eadem ) sed quod exiguas subeaut
varietates cum ob caussas manifessas, unde gigni videntur, sum ob modum, o rationem, qua solvuntur , Hinc cuili' ec Oeneri Adjicitur epithetum denotans tempus anni, fri/-
168쪽
co aliis ejusdem generis , sed ten opis areos di inguan-L ur. PRI GLI Us , exempli caussa, sebrem 'tuamdam , quam a causa biliosam appellavit , a tempore vocat remit tentem aestivam , autumnalem , nimirtim otate , aut autumno infestat, corripit, de cos. Ob servatum resue est , eas febres, qua verno tempore in ruunt ψplerumque nequaquam fera per , cuna diathos sanguinis insammatoria conjungi; qua assivo, bile depravata copulari , eadem pro scisci, magis ad pa ridam sta ruram vergere ; quA Uero autumno , a flava , qV m ab atra bile foυepi ; hiemales domum cat rhalium , i, rheumaticarum Badolem potius , froquendi que assumere . Quam ob caussam GRANT1ns s Recherch. sur Ies sev r. et/ λ inflammatorias, a stivas biliosas, autumnalas atrabita-xeS, haemales pituitosas esse unioersm putat. Verum divi sio h3c o quaternis , Ictitiisquo veterum humoribus capta nec tuta es, fassi expoΜs. Addo, hiemales a PRINGLIo
non Pituitosas, sed inflammatorias, sanguine rue habit/s , cκratasque fuisse .
Ctim vero continuarum motus in quibusdam ae
quabilis sit , & pene uniformis , in aliis dispar ,& modo invalescens , & modo certis intervallis
subsidens , sic ut aliae uno sere circuitu contineri,& toto sui cursus tempore eamdem ferme motus tenorem observare videantur; aliae vero, et sit nul
lam interna imonem habeant , statis tamen quibusndam temporibus se se remittant, & iterum ingra vescant; quasi ex pluribus circuitibus plane distinetis constarent sequitur natura ipsa pia monstrante , ut continuae febres perspicuitatis caussa subdividi adhuc debeant in continuas simplices , sive unius circuitus, ct in remittentes, sive ex ptu ribus circuitibus nulla intermissio u diicretis coalescentes , aut compositas . Illae peculiari nomine
169쪽
h T DIFFERENTIIS. ContinentHs , item Concusae a nostris, a Graecis Duochi vocari solent ; hae Remittentes , aut
thes . GAI EN Us s de Differ. Febi. l. a. c. 1. ) Coatinua rum Vero, inquit, quae ex flava bile consistunt, duplex genus esst: unum quidem earum , quae Synuechi, id est continentea appellantur , quarum omne tempus una accessio est ab initio usque ad finem. Alterum earum, quae nomine ge neris continuae dicuntur, & multis particularibus Circuitionibus Continentur.
Continentium uniformitas hujusmodi tamen est , ut pro vario decursus ten ope ipsa vici tu inibus, quibus reliqui acuti morbi subjiciuntur , non careant . Initio enim mitius o igunt, progressu Agravest ut i, deinde eodem ferme in gra/u per piunt , d mum inclinant , se defervescunt , H nec sensim desinant . Inteγdum alio inc dendi modo cir cuitum suum absolvunt . Nana aut in eodem ferme gradis permaneut, aut semper increscunt , post primum impetum in dies remittunt, doneso ad finem perveniant ; quod
in primis veteres tum uis venire memori prodiderunt, quando breviores sunt. Quocunque autem modo processerint , una ferme a cessone eas contineri perhibent ; quamquam non desint Medici percelebres , inter quos CULLENI Us Gener. Morb. Cl. I. Ord. I. Sect. I. ) Θ AMONYMUs Anglus Conim. Medi c. e Filos. d' una Compagia. de' Med. d 'Edimb. Torn. I. Part. Ι. cap. V. ) Θ BREM DELI Us De febr. partic. g. V. ) aliique , qui febres continentes exsere negant .
Nos vero cum GA LENO eas non modo ponimus , verum etiam propugnamus . Qua vero ratione hujusmoki υox accipi debeat , π qua continuitas his tribui possD , dicemus tum eum speciatim de hac febrium parte agendum erit.
170쪽
a. filii. ' Accessianes autem, Circuit usque, quibus con- , ii in dii . stant Remittentes, Vel statis , di certis quibusdam te ς' to thoris , diebus ve redeunt , Vel vagis , inordinatii- 'ς - ue. primum , cominuae ρgriodicae , & prout singulis, vel alternis , vel quartis diebus exacerbantur, quotidianae, tertianae, aut quartanae continuae dicuntur: si alterum, erraticae . Hoc ipso nomine periodicarum , aut erraticarum donantur Intermim t. ntes etiam , prout ordinatis accessionibus , aut
vagis , & sine ullo typo , aut ordine suas vices Dim Elis obeunt . Hinc g. LX. LXI J sponte veluti su
ia Inter- nrofluunt illae tres principes disserentiae febrium , Uxi Cou Cotinentium videlicet, Remittentium, dc intermit tentium, quaS Veteres non modo, sed posteriores etiam propria experientia jam cognavere. De singulis autem generibus, &speciebus, quFU quam que earum pertinent , accuratius , distinctiusque agam deinceps suis locis. His tribus quartam disia ferentiam adjungi aequum est, quae Compositas, si ve, ut alii nominant, Troportionatas, si ve Complexas , aut Commicatas comprehendit . Frequens observatio est Clinicorum , febres quasdam persaepe occurrere, quae CX Continuis, dc intermittentibus, aut ex continuis simplicibus, & remittentibus multifariam conjunctis , dc confusis coalescunt . Has igitur cum earum praecipuis differentiis quarto lo ,
, cis CX ponemuS.' In posterioribus non ultimum obtinent locum I E N SEN I U s, HAENIUS , SA uvAGES IUS , LINNAE Us , VoGELI Us, aliique non pauci ex nostratibus.