장음표시 사용
271쪽
queat; augeat vero ipsam lassammationem. Sed tum rib his continua po/ius ese solet , neque verum tertiunae intermittentis typum, atque ordinem tenet . Sin autem febris pri marius morbus es, hepat his vero D toma , tolle febrim cortice peruUMIO , CP tolletur quoque he ritis . Quo vero certius vim suam cortex exerceat , necesse prius est, ut sanguis semel, iterumquρ mittatur , quemadmodum in tertiana pleuritica fieri oportet , des qua infra opportunius. Diathe his enim inflammatoria , nis cura antiphiusica, praci pue sanguinis misone imminuatur , corticis antly brilem facultatem irritam facit
Ex perniciosis febribus comitatis TORTII plerae que typum tertianas servant. Ergo de his, ut ea rum tum diagno sis, tum curatio recte institui pos sit, agam singillatim initio a Terisana choleri ca th-cto . Haec circa accessionis ingressiim , in qtio de more vomitum biliolum , interdum etiam copio fum , & similem alvi dejectionem cieri, supra g. C. CI. pra monui, vehementi stipatur, & simultanea 1 Ursum , deor stimque excretione humorum tam qualitare quam quantitate peccantium, qu1 modo Lynceri sunt, modo tariciati, is bile ut plurimum prasina , Uel aeruginoi et referti. His Pomiti bus , cic defectionibus copiosis Oi crebris non nunquam ad tangitur singultus , vox rauca, &quasi clangori similis , oculorum depressio , angor stomachi , fudatiuncula circa frontem, pulsus exilis , extremorum perfrigeratio, aut lividus color, cuncta scilicet, quae propria iunt cholerae morbi, a qua tameR dusi ingui debent, quia symptomata haec febris sol imorλvioris effecta iunt , eamque sequuntur; ea Ve
272쪽
ro remittente paullatim cessant, neque redeunt , nisi nova ejus accessione periodice redeunte ab .
a) To Ri1I Therap. SpeCial. l. S. Cap. I. curatio .
Haec igitur, quocunque tempore apparent, quamquam neque omnia una concurrant, neque semper ejus, quam diximus, intensionis sint, sequenti tamen circuitu intensiora fiunt, dc mortem minan tur , nisi eodem, proYimo non evitandam, inter-madia quieis nequidquam juvante . Quare protinus, ac cholerica hujusmodi astectio se prodit . non solum eam tardiacis, alexi phar macis, & pa- regoricis compescere Oportet, Uerum, absoluta ac
cessione, corticem validissimo modo CXXVI.)adhibere , ut proxima accessio, fortasse exitium allatura avertatur, aut taltem ita infringatur, ut tempus deinde suppetat ad silbsequentem aliam penitus inhibendam. Praestat vero hoc in casu cor licem ex vino porrigere, aut in bolos syrupo quo dam gratiore redactum ς sic enim facilius remedium retinetur, & fertur, ut optatum effectum Conie quamur . Quod multo Cerrius evenit, si aliquid etiam cortici adjiciatur Theriacae, aut Dias cordii FRACASTORII , ut quae remanet ad vomendum, egerendum propensio consopiatur.
273쪽
INTERMITTENTIANS . Tertiana Di nterica.
Tertianae cholericae valde amnis est assegio, se re dixerim, jomio ontorica potius , quam cholerica in qua nimirum, qualibet accessione , humores inprimis bifui , θ' afius etiam naturae tam acres ac erodentes excernuntur, ut post tuos mucus cruentusexdat. tam fumum, quam deorsum cum tenesmo, torminibus , stomachi us dolore, psrinde, ac si ii iurmembranae diῬZVergntur, atque erosionem subirent ε 2 revera Oziophagus ab humoris excreti transisti tomendi conatu erodi Videtur . Plaec tamen cruenta , & dolorifica excretio milia habet heri liquam cholerica ipsa, modo descrinia Febris enim eti1 intensior videatur, & si qui tim & ,-
rem , & Iinduae ariditatem , & fcabritiem secum tia fiat ; ab ea tamen adest junsa ilia extremorum ρὰ rigerat io , angor, & sudatiuncula , quarum incelcriptione cholericae mentionem fecimus, & pul-1us magis, quam in illa, expanduntur . Quoniam vero facile ex simplici in duplicem , & ex duplici in continuam migrat, aut inflammationem aliquam infert, non parum &ipsa discriminis continet atque eamdem omnino M. CLXI. o medelam requirit . . . GALEA HI)s b) duas obser vatio nes habet , in quibus utiliter cortici pertiviano admiscuic calcar illam . . Sine hac additione cortex mitiorem quidem febrim reddere visus est, non vero dysen ieciam sistere . Hinc CL Vir in eam sententiam ergit , interdum non satis ipsam chinam chinam fatere ad perniciosas febres penitus subigendas . iae, animad Crtere oportet, febrem istarii, do quλ
274쪽
DE FEBRI US; se scribit, fuisse continuam remittentem, & fortasse proportionatam, sic ut non mirum videatur, si morbus cortici ex toto non obtemperaverit, ni simulto' serius y quam in vere intermittentibus P cicsimplicibus evenire ibi eat.
iii. θ 222. Tertiana sub raenta. vel Atrabilaris P
Aliud tympiora a perniciosum , quod Tertianae comitatae speciem constituit, est quidam alvi flu-XUS aquae, in qua caro lota sit, persimilis , qua-ZZm nimirum veteres fluxum hepaticum dixerunt Hinc febris subcruenta appellatur. SoIet autem no et
nunquam et II indadente , vel etiam declinantJ ι cce,
fon3 placide, oc frequenter laxari alvus, tantaque se rosae, & subcruentae materiae copia dejici, ut intra paucas horas nullo fere fen sibili aegrotantis incommodo eum nil taIe primo timentem ad summam tandem deducat virium imbecillitatem . Tunc pulsus fit minutus, ac exilis ; extrema insigniter frigescunt; vox gracilescit ; oculique veluti incavantur. Interea nulla sitis' molestat, mens viget; necd6 alia re aeger conqueritur, nis de fumma virium prostratione . ac prociivitate in ripo trimiam , sive animi defectionem , quae facile quoque vel e lectulo surgere volentem corripit . Decedente se bri sensim sedatur tummitus, qui raro ad diem intermissionis producitur . At si producatur , vae aegro die seqzeueti, in quam cadit pro X ima accessio . Recurrente igitur cum accessionibus pernicioso hujulmOdy alvi fluxu , & vires cum febris augmento ac-
275쪽
ΙM TERMITTENTIBUS. Ι79quirente, brevi, hoc est, intra duos, et si tres a . invassione f=mptomatis circuitus, aeger certissimo exi tio succumbit. Inter in in tamen in obesis homini bus, non adeo eXitiale malum deprehenditur; sed, primo morbi impetu quodammodo superato , po tius in diuturnitatem desinit. Verum si loco sero si, & subcruenti fluxus, sanguis ater & nigricans, modo concretus, modo diffluens , modo CX utro que genere coalescens copiose, &ad libras aliquot
dejiciatur ; tunc febris atrabitaris dici potest ; αCertius , citiusque sub placidae cujusdam defectionis 1 pecie mortem accersit a) . Utraque autem spe cies cortice adhibito g. CLXI.) felicissime ,' & prodigii instar curatur .
Cardiacae, sive potius cardiasticae nomen, & lethalitatem accipit tertiana a cardialgia, quae eam comitatur. Initio enim accessiolais , rigente , aut horrescente adhuc aegro, aut incalescere jam incipiente acerrimus oris Ῥ3ntriculi morsus , si VC. sto machi dolor exoritur , cum eXigua ut plurimum aut inani vomendi cupiditate. Si cum eodem irequens animi deliquium, pulsus eκilis, facies, Hippocratica , itustuosa suspiria conjungantur ; sitque dolor iiD , seu mordicatio tam ferox , ut qu/ndoqi e pro, expirationI reddantur clangores, , titulatus nam sic vera cardialgia a simplici gastro lynia distingui tur ); vitae periculum imminet, eo certius, & pro' pinquius , quo longius symptomata haec protrahun 'tur, di contra . Quacunque autem in accessione ,
276쪽
182 DA FEBRIBUR sve secunda , si ve tertia nam raro in prima id
accidit) haec insurgant, in tuendum est, nJ uno adhuc , Udi altero ingrue ut e circuitu de vita sit actum a). Vix enim quintam accessionem tale sympto ma attingit, quin interficiat. Scire autem licet , quando enarrata phaenomena una concurrunt, legitimam esse crerditicam i quando pauciora, & leviora spuriam.' Ad hanc fortasse speciem referenda es il a , quam defcribit MOR TONUs exerc. I. de protei forna. febr. interna. gen. cap. IX. hist. 14. etsi a spasmo diaphragmatis, is parιium Hspirationi inse/υientium eam appellet.
Huc reserenda videtur Tertiana emetica SAUVA GEsII, in qua 1ub accessionis initium ingens vomitus bilis flavae, & viridis, aut imicoste pituitae cietur cum non levi cardialgia, calore, atque inten-ssima siti per plures horas graviter affligentibuS.
In Cardiaca aeque, ac iri Emetica vitentur omnia, quae Vomitum, aut alvum movent , eXCCptis tantummodo diluentibus potionibus , atque Cnematibus blandissimis. Solo Cortice per uviano , omissis aliis inutilibus , quibus frustra usos esse interdum medicos observatione constitit , Curatio tentetur . Sanguinis missio non nunquam in febrilis accessionis augmento, si pullus validi, & vehementes sint, si inflammationis, in primis ventriculum OCCupantis iuspicio urgeat, locum habere potest. Non raro enim ventriculum in hujusmodi febribus inflam
mari vidi, nutriamJVa morbum aemulari ; in quo
277쪽
1NΤARMITTENTIBUs. 1 8 1 casu ante corticis usum venam semel, aut bis se cari in brachio oportet.
A. CLXVI. Fraudulentior , & cognitu dissicilior est febris
Drtinna diaph retica, utpote quae nubo praecedentilpravitatis indicio tertianae benignae instar in adit cum horrore , rigorg, Θ frigore , cui deinde solitus calor succedit . At statim sudor aliquantum certo praecox erumpit , quo febris primum sublevari videtur , licet postea reapse intendatur . Intenditur vero, quo uberior sudor manaverit . Postea sudor refrigescit , id quod fraudem in primis detegit . Sudat enim perstetuo aegrotans is di fuit unde qua-oue frigido sudore pere Uus, sicque 'er etuo a gins , Ο, sudans ficut cera Iiquatur , dissoloitur, is, de eit. Interim pulsus celer est, minutus, ac debilis ;Vespiratio fit anhri frequens ; vires universae exsolvuntur; sola mens lucidissma perstat, S: fenti t homo se paullatim mori . Quod nisi in illa ipsa
accessione mors accedat, in proxima Certissime ex spectanda est . Non nunquam diaphoresis non ita mature apparet , sed tantum circa accessionis remissionem . Quod etsi rarum , non minuS tamen
perniciei, & malignitatis recondit. Nam, fere is ta feliciter transacta accessione, & jam ad temous declinationi proximum perducta , incipit aeger mi nuto, pauco, Viscido, & frigido fudore perfundi , inalgescitque totus, ut marmΘr, & morte, quam facies Hippocratica praemonstrat, declinationis io'
278쪽
perniciem sola china china praepropere adhibita p0test avertere. a) TORT. l. C, Tertiana Dncopalis .
Syncope vera , simplex , & solitaria, nimirum et cardialgiae comes, nec ilia pho resim subsequens, nepe se perniciosae tertianae accessionibus adJungit, SDncopa in tui h febrim vocant. Qui tali febre cor ripitur, licet nullo dolore conflictatur , frequZntdrtamen, AraTiter , iis a que caussa mansola languet , exfuditur, is animo deficit, dum praecipue
1 e de latere in latus convertit, vel brachilim , Vel manum tantummodo tentat loco movere . Pulsum praeterea exhibet languidum, parUum , Celerem ,
obscurum , subinde deficientem; sudore tenui circa collum, & frontem madet; oculis est cavis, & ca ligantibus; atque ita viribus omnibus destituitur , ut odoramentis , cardiacisque perpetuo indigeat , quibus reficiatur, recreetur, & quoad fieri potest , deliquium imminens, quo tamen crebro afficitur , praecaveat . Si haec durante febris augmento, aut stat i persit stant, etsi deinde omnino cessent, & tranquilla integritas subsequatur ; ni tamen futurae accessioni dato largius cortice prospiciatur , fortasse ultima invadit vitae dies.
279쪽
INTERMITTENTIBUS, Tertiana astida.
Frigus etiam quod am mortiferum ab initio ad finem usque accellionum 'u4sdam tertianaS comita tur. Hinc algidae appellantur. In his nec corpus, ut solet, recalescit, nec pulsus attollitur. Sitis in gens interea urget; anxietas summa angit; re facies cadaveris imaginem refert. Si in ipsa accessione, qua ferale istud symptoma se primum sistit,
febricitans non pereat, aegre postea, & post longum tempus incipit pauxillum calefieri, & pulsus, qui antea erat depressus, se se non nihil expedit,
ita tamen, ut parum naturali frequentior, humi lior, celeriorque percipiatur, cum miti ad manum calore, voce paululum raRCa, fingua non nun tiam scabra, urina aut copiosa, & tenui, aut pauca, intensius rubra . In eodem ferme statu totum in tegritatis tempus perseverat alioquin satis tranquillus at redeunte novo circuitu, ut plurimum. fatis concedit . Interdum algor nec valde protrahitur ,
nec pulsus adeo subit, nec desideratur quaedam vapor oli caloris redintegratio . Quando haec fiunt , diuturniorem potius fore morbum , quam lethi ferum, quandoque significant . Quam citissime ergo huic quoque per corticem per uvianum eo , quem diximus, efficaciori modo occurrendum est. Tem
280쪽
Gravium denique sumptomatum , quibus perni cista febres TORTH stipantur , agmen claudit soporosus affectus , modo comatis somnolenti , modo Deser tio. lethargi, modo Cari, imo interdum apost Miae, hemi egiae , affinium morborum speciem referens y qui non uni solum tertianae, sed omnibus aliis in termittentibus febribusu pervenire consuevit. Hinc febris comatosa, Iethargica, carotica, apoplectica , bdmiplegiaca , aut simpliciter soporina pro diverso ejus symptomatis gradu apud Auctores nominatur. Perniciosum hoc symptoma incidit tam in initio , quam in augmento accessionis, & cum eadem proportionate increscit, donec, remittente ea, paullatim & ipsum discutitur. Non vanescit tamen e Troto , cum etiam intermissionis tempore ut plurimum aliqua in sena num propensio remaneat; quae, ubi id contigit, affectum paulIatim radiceS agere , atque in idiopathicum tenders fatis admon l. Qua propter, si negligatur, lethargus una, SPI ait ra accessione lethalis, nullaque arte superandus , fortis πο- pDxiae instar, evadet, in primis si aegri , ut ER-LOFIUs a) animadvertit, senes jam sint.
A ) Observation. de Febrib. precipue intermiti. & ex
earum genere eontinuis. Sectd I. F. 3.
s. CLXX.. iis iis SoporosuS autem hujusmodi affectus quando intatio. Cipit, aeger quidem ab eo facile excitatur primum, sed mox in eumdem recidit ; paullo post magna