장음표시 사용
261쪽
tamen a Quotidiana g. CXXXV. ), in qua ac cestiones quotidie quidem recurrunt , sed non alterne , ut in illa, sibi invicem respondent. . CXLIX.
interduint in ea die, qua tertianae simpliciS ac- Tristiano cessio redire deberet , unius loco binae contingunt duplicola accestiones , intermedia die libera re ficta . Hanc SAU UAGESIUs a) ut a tertiana duplici , de qua supra, distingueret, tertian 'm duplicatam VOCa Uit. TriplHae vero tertiana esse dicitur, quando alterno Triplex. quovis die binae accessiones , uti in duρlicata redeunt, intermedio vero vita, ut in simplici. Talem descripsit SCHEN CRIUs, & BRENDELIUS, quUS ra- citat idem SAU UAGESIUS.
g. CL. Animadversione prae ceteris digna est Tertianae isteitimas bris communissima distinctio in Iphitimam , si VE O 0ς huiexquisitam, sive puram , ut alii vocans , & in nb ibam, sive spuriam, sive extensam, quam JUNC RE Iio placuit etiam subcontin am appellare . Tertiana igitur legitima ea existit, quas sex, vel octo licῆris accessiones singulas absolvit, vel saltem non ultra duodecim horas producit, nullisque praVis symptomatibus stipatur. Haec verso, & aestivo tempore frequentius corripit , atque his fere signis se prodit is
262쪽
Protinus ab initio, sicque deinceps, alternis diebus, modo nocturno tempore, modo diurno accedit cum rigore, vel frigore brevi, quod toti corpori punctionum quarumdam sensum affert. Rigor interdum tantuS est , ut aegri non modo Contre miscant, Verum etiam dentes dentibus allidant, &membris omnibus, speciatim toto dors, & spinae tractu vehementer doleant. Saepe frigoris tempore quaedam curastrictionis , anxietatisque species a dor so ad scrobiculum cordis usque protenditur, respi rationisque adimit libertatem. Interdum frigus refrigerationi similius est ; quod potissimum incidit , ubi levior morbus tenet . Sub rigoris finem plerumque nausea mo et ur , aut vomitus biliosus ;aut solvitur a ludis , bile fortasse copiosius in duodenum per febrilem spasmum expressa. Tum calor per totum corpus, exteriores praesertim partes te diffundere incipit, &paullatim ita increscit, acerque fit, ut aeger Ob aestum , quo exuritur, magula, de membra quaquaversum incondite projiciat . Hinc sequitur rei piratio frequens , ingens sitis, dolor capitis, pervigilium, & quandoque vaniloquentia , ct levis mentis aberratio . Pulsus ingruente accessione eis par Pus, contractus, obscurus, saepe
rarus, mOX magnus, Vehemen S, elatus, frequens evadit, non tamen inaequalis, aut certe parum .
Post aliquot horas laxatur universa cutis i arteriae placidius micant , atque oborto sudore febris cum tuis symptomatibus id te remittit, deinde penitus desinit. Quod intra memoratum octo, vel duodecim
263쪽
ΙNTERMITTENTIBUS. I 67cim horarum spatium accidit. Tum aeger bene se habet, viribus solum aliquanto languidior. g. CLII.
Tempore frigoris , sive in primo stadio urinae Qui κνὶ prodeunt tenues, decolores, & aqueae; in altero, ' his P. & tertio, sive augmenti, & remissionis subflavae, ejus Aut rubrae, paucissimae, maleque olentes, sed non P RP in 'ita croceae, ut in aliis tertianae speciebus. Neque adeo foedatur lingua bilioso glutine, neque stomachus valde subvertitur . Peculiare vero , & fere proprium huic febri est, qualibet accessione , post primas , breviorem di mitiorem paullatim fieri ;juvenes ut plurimum, sanguineos, biliososve , alioquin sanos , & nulla sanguinis aut viscerum alia labe affectos corripere ; horis matutinis potius , quam vespertissis exacerbari , noctemque futurae accessioni praeviam, insomnem reddere, atque in quietam. Quod etiam cognoverat Auctor libri sex ti Epidemicorum , ubi scriptum est : quae febres
propius ad tertianx naturam accedunt, his nox ant
acaessionam implacida est. Hinc qui duplici tertiana laborant noctes plerumque insona nes transigunt, si horis ante meridianis accessiones habeant; sin vero pomeridianis cum potior noctis pars a febris ingressu longius absit , in eamque cadat remissio , aut integritas, majorem noctu quietem obtinent , di placido somno reficiuntur.
264쪽
g. CLUI. HIPPOCRATES ι ) TerHana, inquit, exquisita A
septem ad fummum circuitibus Judicatur. Item Auci or Coacarum b ) Tertiana exquisita quiuio , trutfrptimo , ad summum nono circuitu terminatur. Hip pocratis oraculis adstipulat ur SYDENHAMIUS , qui
non solum quatuordecim diebus hanc febrim sponte solvi testatur, sed etiam salutare in esse pronuΠ'ciat o). Id ipsurii docuerat antea LOMMIUs d) ,& nuper SENACIUS , qui scriptum reliquit , his quando us tolli stagnationes , aperiri vasa minima quibus imminebat obstructio, addi robur partibus γ'
imprimis vita tum functionum organis; eliminar I per sudoris spiracula noxios humores; Ii uiuis remanentibus novam induci orasim; seu totum immutari corporis e) habitum. Morbi solutionem eκ urinis O mi nabatur GALENOs f) ; si rubrae essent , aut sta V e scentes cum erraro remate, post quartum circultum eam expectabat ; si rubrae tantummodo pro dirent, post septimum dc post tertium iuturam , si prima die dejicerent sediment tim leve , & aequa te . Uerum incerta haec omnino esse solviat; nequ melius ex urinis febrim sollitum iri, noscitur, nisitum, . cum Copiosiores fluunt, & ad naturaliorem latum redeunt. Frequentius cris os imminentis in dicium praebent pustulae , vel scissurae circa labia apparentes . Quandoque in summo febris ardore maculae ad cutim erumpunt, morbi os, aut purpu-νam urticatam aemulantes , aut peticuli, similes; sed minime hae terrere debent, nam sudore manante, temittenteque febrili motu evanescunt, nec quid quam mali portendunt in tertiana legitima, a qua alias
265쪽
IM TERMITTENTIBUS. 169alias malignitatis notas , quibus eae suspectae rediadantur, abesse pro certo habemus. a) AphoriS. 1 9. seci. IV. b) N. I 8. c) Oper. v. 8ς. d) Med. Observ. l. I. p. II 8.
Curatio Terturniae exquisit A .
Plerumque sola quiete, potu aqueo , acidulo , resolventi, victuque tenui curatur. Reliquum suis' Viribus, motibusque praestat natura. In plethori cis sanguinis missio ; in aliis, si saburra, aut biliosa colluvies primas vias inquinet, purgatio te nis naturae conatus feliciter adjuvat . Interdum utraque opus est. Raro corticem per uvianum po stulat, ct tunc solium , cum febris moras nectit s& diutius, quam solet, trahitur, aut cum C si1mplici in duplicem commutatur . SAU UAGESIUS CJus drachmam quarta quaque hora, integritatis tempore, die, noctuque sumendam jubet, donec accessiones non amplius redeant; deinde per dies se
ptem bis quotidie, & tandem semel per septenialios. Verum, quod supra g. CXXIX. ) moni
tum est, incommoda, & taedii plena haec corticis adhibendi ratio est. Rectius binae drachmae manes& vesperi, die intermissionis dantur, donec se i- qui uncia, aut unciae duae captae sint, &ssimulaba cta febris, deinde alia uncia in octo partes tribp ta prophylaXeos caussa.
266쪽
Irosi strici fἡ Absoluto de tertiana exquisiita sermone , superest tianae no- ut de notha dicamus. Habet haec, ut illa accessiones alternis diebus, sed longiores; calorem vero, ardoremque, si plerisque scriptoribus credere velimus, minorem. Sin IUNCKERO aures praebeantur, ca), calor major, & diuturnior in notba est, quam in exquisitia. Id vero fortasse evenit in ea, quae ad ardentis naturam accedit, ut quandoque fieri posse arbitramur. Sudor etiam in notha citius erumpit, sed minori copia, & parum levans; interdum nullus . Nullus item anticipantium, aut
cunctantium accessionum certus ordo observatur , nec rigor valde magnus est; diutius Vero protrahitur; non tamen aequaliter universum corpus a Dctigit. Quilibet circuitus ad decem & octo horas , interdum ultra extenditur . Numquam septimo , raro quartodecimo , saepius primo dc vigesimo circuitu finitur. Circa vesperas ut plurimum adori hur; noctu invalescit, & lamnum saepe aufert.
Non 1 olum lingua muco flavo Obducta ceruitur, verum etiam tota f-cies favescit quasi, ut in ictericis. Eκ ferto calore, concitatus quidem pulsus ,& frequens deprehenditur, imn vero magnu S, ut in exquisita. Crocea magis urina apparet, & se
dimentum lateri contuso simile deponit. Cibi praeterea fastidium, amarus oris sapor, dc stomachi dolor, sive gastrodynia, imo cardialgia ipsa aegros
267쪽
INTERMITTENTIBUs. ἔδι persaepe discruciant . Addit JUNCXERUs , tullina quoque adesse, & post quamlibet accessionem se gros conqueri de languore superstite, de lassitudicii ne artuum, vertiginoia capitis gravitate, litis , calore, stomachi debilitate, agrypnia , aut somno interrupto , & perturbato . Quae sit quando incidant, me quidem judice, de perniciosa natura suspicari liceret. SAUvΑGESI Us meminit de aliis etiam symptomatibus, tamquam huic febri propriis, nempe de linguae siccitate, dolore capitis ,& facili typi permutatione. Saepe enim post qua
tuor , aut quinque circuitus eam Continuam remit
tentem , hoc est , tritaeophyam fieri, scribit; quam mutationem, ubi ' imminet, indicari a brevissima intermistione, sive apyrexia, sudoris desed tu in remistionibus, nulloque levamine, quo arger ad res' dendum aliciatur.
Rarissimum tamen est, eam in continuam mu'tari, quousque simplicis tertianae ordinem se vat i tibi ιὰ frequentissimum vero , ubi duplex facta fuerit . Perniciosa etiam ratione symptomatum, videlicet vomituS, cardialgiae, alvi fluxus dysenterici, deli rii, aliorumque, quae eidem interdum superveniunt, fieri potest: at tum non Duriae solum, sed etiam malignae, & perniciosae comitatae naturam induit .
Communiter tertiana notha e corruptivarum gene'
re est, ideoque diutissime protrahitur, & pluries, si quando suppressa fuit, revertitur, dc recrude scit. Hinc saepissime, postquam diu ipsa vexave' rit , tonuique viscerum labefactatus ab ea sit, i, par , lien, Pancreas, mesenterium infarciunt, in
ur-ntur sic, ut deinde cachexia, hydrops, di te'
268쪽
Dg FEBRI HU I abris lenta subsequantur. Non semper tamen ob structiones eiusmodi habendae sunt pro effectis, quae
ejus diuturnitati debentur, ac succedunt. Interdum enim eam antecedunt, & comitantur, ' tunc
ab his flavus ille faciei, totiusque Corporis color, quem in ea observari supra adnotavimus , repeti fortasse potest; quamquam is ut plurimum a spes mis abdominalium viscerum, & duodeni imprimis, qui chol edochi ostium claudunt, bilemque refluere in hepar, Venasque cogunt, proficisci videatur ;nissi etiam malueris interdum id vitii iii pituito fam, viscidamque saburram , quae 'in ventriculo non minus, quam in duodeno collecta sit, chole dochique orificium obstruat, transferre; vel in ipsam bilem, quae copia i lentore praeter naturam peccet, atque in bili feris canalibus congesta resti tet, haereatque. Quemadmodum enim in tertiana Iegitima , ut ejus concitatior motus , calorque acrior
ostendit, acrimoniam quandam calidam, biliosam que, sic in notha pituitam potius, Crassosque humores , & bilis inertiam praepollere , vero simile est.
Quando otoricus color ab huismsdi caussa ut febris θ roma tantum est , in qualibet accessione ipse apparet , aut in ea intensior e die , se contra in intermissonis in . tervallo eυanescit, vel saltem multam diluitur , sique cum i a febre accedit , receditque . curatio Tertianae nothae.
Quare si ex antecedentibus pateat, jam pridem
6bctructa viscera esse, si temperamentum, Corporis habitus, vitae genus, victus ratio, aetaS, anni
269쪽
INTERMITTENTIBUS. II 3 tempus cruditatibus congerendis, lentisque humo ribus accumulandis, & condensandae, Coa Cervandaeque bili accommodata videantur; illico prospiciendum est, ut plenitudine primum vasorum, siqua est, per venae sectionem ablata, aut symptomatibus, quae eam postulent, per eamdem miti gatis, saburra primarum viarum deturbetur; pi tuitosi di viscidi humores, nec non amurcosa bili Sattenuentur, solvantur, & foras emittantur, at quuobstructa viscera liberentur. Itaque id praestari oportet aut emetico, si aetas, temperamentum, ala'
ni tempus aestivum, aut autumnale, & reliqua ferant, aut cathartico, etiam iterato; quod semper tutius est; & 'da ponaceis, incidentibus, amaris , atque in primis salibus neutris apte, prudenter , ordinateque ut alibi praeceptum est, adhibitis. Si his quana diu opus vi1um fuerit, usurparis febris
neque decedat, neque mitescat, mature ad Corti cena peravianum transeundum est, ut ea quantocius destinat. Neque expedit expectare, donec Ob structiones omnino sub latae simi; nam quae remanserint, postea commodius, ct tutius aperientibus medicamentiS, atque amaris, in quorum usu diu perseverandum est, auferentur; & contra quae diuturniori morbo supervenire possunt , sic optime praecaveri poterunt.
Cum vero flavus faciei, corporis, aut urinarum
color g. CLVII. , rebus omnibus bene perpensis, a bile ob spasinos regurgitare coacta , aut febrilis omite hepar f. LXXXVI.) aggrediente 'O'tius, quam a lenta bile, crastisque oblicitentibu humoribus oriri videatur , cortice item audacteri ebris oppugnanda illico est; quo non modo febris,
270쪽
sed etiam ejus symptoma ictericum evanescunt eQuod si perniciosarum comita tartim, aut subconti mιarum graviori aliquo symptomate, aut continui tale similitudii: em prae se ferat, sine ulla cunctatione vel in ipsis initiis ad corticem pariter confugered portet; quo nihil ad ii Ortii. Isunt , venenatumque principium , quod imor iurii facit, sive emendan dum, sive ex 'llendam valentius, nihil praesitantius, nihil innoaei is . At febris haec saepe recidiva
revertitur, prsesertim autumnali tempore. Tum
lenia purgantia , incidentia , ct amara iteranda sunt; & demam, ni decedat, china china diu, li-
beraliterque adhibenda; cui tandem cedat, necesse est; modo diasteticu a regimen ejus usum frustra tieuin non reddiderit , aut infirmaverit.
Mos vulgarium est meccorum , simul ac vident auri- fine ccrripi febri intermittente laborantes , a cortice peru-miano eos prohibere, is solis purgantibus , atque aperientibus addicere . interim febris in dies si gravior , aut per inacior non modo morbus regius , ejus f mploma , altiores radires fgit, ut ex periodico , qualis ab initio erat siduus , perpetuusque evadat , verum etiam hepar obstruitur , atque intumescit, Ur qua fortasse prius aberant man, vere accedunt. Euae omnia evitare sine molestia, is s- ne noxa potui ent, dato propere antipyretico , quod centies mihi feliciter cessit . Non me tamen latet , viros doctisse.
mos, experientissimosque docuisse ; f pe in febribus hujui regeneris , prasertim autumnalibus, ictericum hunc colorem levioris , occultaque hepatitidis, quam lentus crassus, ine fasse sanguis venas portarum opplens inducit, indicium esse ;enncque datum corticem exasperare malum , perniciemque
κ ferre. Ego vero arbitror di quirendum esse , utrum is ahqaticis , sive levis sve gravia fuerit ; primaria dicenda sit , an f) tomatica Si primaria videatur, profecto tune nocet eortex peruuiau , utpote qui febrim , hepatis inflammatonis eo in casu fueroma es, nullo modo fugare