장음표시 사용
141쪽
nam. Sic etiam dicendum de essicaci volitione, qua velle debemus honum corporis , & quodcunque bonum externum ipsi proximo Adeoque absque actu interno, & formali dilectionis non adimole 'retur Praeceptum diligendi proximum. ' V, 7 Vltraquamquod haec damnata Propositio immediate nu-gnat contra Scripturae doctrinam . Nam Lucae Io.habetur : Dilister proximum tuum stetit teipsum . Videamus nunc formam prae criti
Uuomodo tu teipsium diligis, eo prorsius modo teneris proximum diligere; scd te ipsium diljgis actu formali, & interno, tibi omne bonum procurando : Ergo eodem modo teneris Proximum diligere eique scilicet omne bonum Procurando. Insiuper ex Jo:q hahetur me mandatum habemus a Deo, ut qui diligit Deum, dilistat. s fratrem Juum. Sed actu interno tenemur diligere Deum, qui sit amor erga Deum. Ergo eodem actu tenemur proximum diligere . Ubi noto, quod ly Diligas, expressium in siuperiori praecepto , denotata etiam formalem amoris exercendum. Ut si dicatur Fac boe, tunc adius faciendi essit internus voluntatis. Quare, si Deus praecipit ut Proximus diligatur, nequit praecepto fiatisfieri, nisi per actum fioris malem amoris, qui formalis actus cadit sub Praeceptum.
Exponitur sensus undecima Propositionis , s ejus falsitas
Vndecima damnata Propositio . Praecepto proximum dimendi sarri Tacere possumus perjolos actus externos. 18 CΕnsius livius damnatae Propositionis e 'quod,ut quis latisfa-o ciat praecepto diligendi Proximum, siumciat, ut proximum a uvet insiua urgenti necessitate ὁ quod est ipsium amare amore externo,seu per exercitium actus extern i. Ueri)m falsitas huius Propositionis dependet a falsitate antecedentis propositionis, positae in praecedenti articulo Nam QPposito, quod sit falsia ista propositio ut demonstratum est ) quod, non tenemur proximum dilisere assia1nterno, remali. Est etiam falsia ista, quod Praecepto proximum diligendisatisfacere possumus persoloἔ a I extervos. Et ideo utra. que Propositio damnata fuit. MUM iaII u
142쪽
pugnatio Propositionis. 39 A Ctus externi dilectionis proximi, sent omnia, quae in favo-- rem Proximi externe exercentur:ut si proximus videatur in necessitate constitutus,& a tali necessitate, & indigentia subleve tur, sive haec necessitas lit in bonis animae . sive in bonis corporis, sive in bonis fortunae. In bonis animae, quando manens in Periculo mortis,petat consessionem; tunc si consesiarius est, excipiendo consessionem illius, exercet actum externum charitatis e vel si non est
Consessarius, procurat Sacerdotem, ut ipsi moribundo assistat . Inhonis corporis, si est mutilatus, vel infirmus,ei procurat sanitatem. Et in bonis fortunae, si manet in victus, vel vestitus necessitate, et eleemosynam confert. Vbi suppono, quod hujusinodi actus exter ni quandoque proveniunt ab actu interno , & sormali voluntatis, Juo voluntas efficac. ter vult ista bona proximo; quae Rh praeceptu iligendi proximum cadunt. Et quandoque ssint, absque tali actu interno, & efficaci voluntate proximum diligendi. Quando Spponunt actum internum , ct efficacem.voluntatis ; tunc per eos actus satisfit praecepto diligendi proximum ; Rd non Pro ut actus exter. ni Qnt,sed quatenus,dum illi exercentur, intervenit actus internus,& formalis dilectionis. At quando talem actum internum,& sermam lem non Q pponunt, non satis fit praecepto proximum diligendi. 6o Quod sic ostendo, '& simul impugno damnatam Propositionem. Tunc actus externi ponunt in nobis obligationem adjuvandi proximum, quando hic est in necessitate constitutus; ita ut in tali
constitutus necessitate tenemur nos Periculo, etiam mortis, ex ΡΟ-nere ad illum Phlevandum ; ut, si quis ex proximis esset morbo paesti sero insectus, & indigeat Sacra metis,ea administrare tenemur, etiam cum nostrae vitae periculo. Sed praTeptum de dilectione proximi . non ilum obligat, quando proximus est positus in extrema necessitate; sed etiam in aliis temporibus, ut quando urgent tenta tiones ad illum odio habendum; nam dum imminet periculum odii tenemur ad actum oppositum odio; qui actus est amor formalis, di internus : Ergo praecepto de dilectione proximi non satisfit per Q-los actus externos; alias haec obligatio esset tantum urgente neces sta in proximo. Praeceptum nanque de proximo diligendo, obligat ad Proximum amandum : ut constat ex Qrma praecepti in superiori articulo expressa: Dilites proximum tuum, petit teipsum. Sed te ipssim non amas, itum tibi procurando necessaria, quando urget necessitas; sed pro quocunque tempore removendo impedimenta
ad odium, &c. Ergo etiam teneris hoc amore satisfacere Praecepto de
143쪽
Tras. II. Artie. XII. Propos. XII. II s
de proximo diligendo. Ac ner consequens per itos actus externos nequit satisfieri praecepto de proximo diligendo. Et iccirco, ut scandalo se , ct Sacrae Scripturae contraria , utraque Propositio decima, S undecima damnata fuit.
Exponitur sensus duodecimae Propositionis, ct ejus falsitas
Duodecima damnata Propositio.Vix insecularibus iuυenies,etiam in Regibus, superfluum statui: s ita vix aliquis tenetur ad eleemsonam, quando tenetur tantum ex superfluo patui. 6i QEnis hujus Propositionis est , quod Authores ipsius prae- tendunt excusare homine succulares, etiam Reges a praecepto faciendi eleemosvnam, ex rebus illis, quae superfluunt statui cujuscunque personae. Et ideo dicunt, quod vix reperitur hoc siu- Perfluum statui in secularibus, etiam si sint Reges , & magni Princi-Pes . Quod ut ostendemus, temerarium est, & scandalosum. Oppugnatio Propositionis. 6a QVppono esse praxeptum obligans quoscunque seculares, in dominii capaces, ad eleemosynam pauperibus elargiendam : quod e X Scripturis , & Patribus clare deducitur . Primo ex
Eccl.q.Eleemoθnam Pauperis,ne defraudes.Secundo ex illo Matth. as. ubi poenam Christus Dominus fulminat contra negantes eleemosynatri: Discedite a me maledicti in ignem aeternum: Uurisi enim ct non dedis is mihi manducare . Tertio ex Luca II. Vertiniamen, quod'perest date eleemobnam. in arto D.Na Zian Zenus in orat. de amor. Pauperum, ait : Nos maudato diviso, atque exemplo ad eleem Inam excitari. Quinto, D. Ambrosius de Nablite, &c loquens, dixit: Debutim reddis,non largiris indebitumiideoque dicit Scriptura, inclina Pauperi aurem tuam , o reddere dehitum tutim. Quibus doctrinis bene consideratis, apertissime constat extare praeceptum de eleemosyna facienda; ita ut, si quis hanc non iaceret, dum urget praeceptum de illa elargienda,peccaret mortaliter contra hoc prae
63 Vt cognoscatu quando urget tale Praeceptum ad Verto, triplicem esse necessitatem ex parte indigentis , extremam scilicet, gravem, S communem, Prima habetur, dum quis manet quasi in P et peri
144쪽
periculo vitae, ob indigentiam, ita ut non habeat unde vivere, nisi ei subvenitur. Necessitas graUis est, quando quis habet vix unde vivat; sed non habet unde ad sui status commodo si vat. Necessi tas tandem communis est , quando quis habet unde pro suo statu vivat, sed molestiam patitur in vivendo , tam quo ad necessaria ad vitam sustentandam, quam quo ad statum. Haec ultima necessitas reperitur in iis, qui ostiatim eleemosynam petunt, pro Vitae, Scstatus sustentatione. Hoc notato insiper adverto, ex parte divitis
oriri obligationem, indigentibus subvenire, & praesertim extremo indigenti , quando scilicet hic non habeat unde vivere. Solum in aliquibus casibus excusatur quis ab obligatione huius praecepti: ut si non habet, unde possit eleemosynam facere; ad impossibile nanque nemo tenetur: vel si quis habet, sed ignorat proximi necessi tatem; ignorantia nanque excusat ab obligatione hujus praecepti: vel si certo cognoscit proximi necessitatem , & aliunde scit, hunc ab alio in sua siuhveniri necessitate: vel tandem quando quis, alte ri subveniendo; prudenter judicat casurus in candem necessitatem. His casibus exceptis, semper quis obligatus est ad eleemosynam faciendam. Quae obligatio ex duplici capite indivisive oritur,nimi rum ex necessitate indigentis, & ex habentis facultate. Dixi indivisive) quia si ex parte unius staret necessitas, & ex parte alterius non staret facultas, tunc praeceptum non obligaret. Vel si ex parte unius si aeret facultas , & ex parte alterius non itaret indigentia, ne
que tunc obligaret PraecePtum. . .
64 Quantum nunc spectat ad damnatam propositionem , qua Authores ipsius praetendebant auferre obligationem a divitibus faciendi eleemosynam ; quia vix in iis reperitur superfluum statui, sic contra illam proseositionem insurgo. Quando urget praeceptum de eleemosyna facienda, Praeserti in quado quis I ositus est in extrema necessitate . quodcunque, citra detrimentum vitae, status divitis, est superfluum ipsi diviti. Sed de hoc superfluo subveniri debet extreme indigenti: Ergo dum tenetur quis ex superfluo sui status subvenire Pauperibus, jam reperitur id , quod superfluum est. Vbi videtur, quod Authores isti, excusando divites a non habendosii perflua statui, praesumunt destruere praeceptum de facienda eleemosyna ex supernuo. Quod evidenter constat , esse contra illud Lucae de Epulone damnato, quia negabat La Zaro mendico de micis, quae cadebant de men divitis . Vm e D. Basilius conc. de epula dixit: Disirem illum Non emitasse desuperfluo pauperisus erogando; nullamque praecepit diυiui habuise rationem 6s Probatur nunc cui demissime falsitas asserti in propositione illa , quod scilicet vix sit superfluum flatui . Vel in x est
145쪽
superfluum statui, quia licet inaniter expendere facultates: vel quia quodcunque , quod ea penditus , . α h bet dives . est intra limites status sui honorifici . At utrumque est falsum ,& auribus piorum dissonum : Ergo cuicunque statui superfluum habetur. Si itaque quod expenditur in inanes usus, non esset superfluum salui , jam hujusi nodi expensae quandoque licitae forent; A sic, si quis expenderet , vel in libidinibus exercendis , in ludis, &c. hujusmodi ex penta licitae forent, quod non est dicendum. Audiant Authores huius damnatae propositionis D. Chrisostomum, dicentem : Non ad boe accepi ii , ut in delicias assumeres , fed ut tu elee: moisnam erogares.Αuaiant tandem, prae aliis Doctoribus, & Theologis D. Augustinum dicentem et Domini pauperes clamant , uo strum est , quod effunditur : nobis emistiter subtrahitur , quod inaniter expenditur . Ecce quomodo iam reperitur statui cujusicunqust personae , superfluum ; de quo Sancti Patres Volunt, ex Christi Domini praecepto , eleemosynam indigentibus esse faciendam . Ac per consequens, quando urget praeceptum de facienda eleemosyna ex supernuo statui, supponi debet, quod detur hoc sia perfluum statui.
ARTI CVLVS XIII. Exponitursensus tertiadecimae Propositionis , s ejusfasta,
Tertiadecima damnata Propositio . Si cum debita moderatione facias, potes absque peccato mortali de vita alicuius tristari , s de illius morte naIurati gaudere , illam luefficaci affectu petere, ejdesiderare nou quidem ex displicentia personaeod ob aliquod tem
66 C. Εnsus huius damnatae Propositionis est, quod si licitum , t
D non imputabile ad peccatum, ob aliquod temporale emolumentum,quod alicui evenire potest,tristari & quidem moderate)de vita alicujus, & de illius morte naturali gaudere: & insuper illam Dorcst quis inessicaciter petere, & desiderare. Sit casus pro claritate: Qiat Τitius, quod post mortem Cati, ei ObVenerit magna haerC-ditas,putant Authores hujus propositionis, quod possit Titius, abs que peccato,assectu inessicaci petere, & desiderare mortem Cait: in super de vita Cati tristari , & de eius morte gaudere ;& hoc, ob
146쪽
cem,&effectiuu alium inesticacem,& tantum affectivum. Primus amor est, qui in re ponit enectum ab amore dependentem, tanquam a causa;Vel omnia adhibet media,ut effectus ille sortiatur: vel tollit omnia impedimenta, quae essectum retardare possent. Vt si ego eissicaciter amarem gloriam Dei cui illam amare teneor , de Deo omnia media sumere,ad effectum talis amoris enicacis,& effectivi consequendum: vel debeo tollere omnia impedimenta, qua: hunc essectum,qui est gloriar consecutio,retardare,& impedire posisent. Secundus est amor inesticax,& pure a flectivus, qui nec ponit, nec ponere intendit emisturn in re; quia nec adhibentur media pro effectus consecutione; nec impedimenta, effectum retardantia, removentur. Vt si quis vellet gloriam Dei,sed nec paenitentiam assu mit, quae est unum ex mediis ad illam consequendam: nec impedit Peccata,& occasiones peccanti,illam impedientes.
68 Hoc supposito, damnata Propositio non loquitur de desiderio, & volitione efficaci; tristitia; enicaci gaudio &c. nam tunc majus, & evidentius absiurdum esset, si Authores propositionis id as- firmassent ; cum de fide sit, occisionem proximi, ob quodcunque
temporale emolumentum, esse lae thale peccatum; & quidem occisio prohibita est omni Iure, & expresse in Decalogi praeceptis: Non occides. In castu per voljtionem, desiderium, & gaudium es icax , &eflectivum, Procuraretur mors illius , , qua obveniret temporale emolumentum ei, qui talem mortem desideraret. De amore in em caci , ct tantum affectivo loquuntur Authores propositionis. Et in hac locutione propositio etiam falsa est, & temeraria.
69 Quod sic ostendo. Non est licitum, etiam inefficaciter desiis
derare mortem alicuiuς,& de illius tristari, ob temporale emolus tum . Ergo nemo potest, absque peccato mortali, de vita alicuius tristari, & de illius naturali morte gaudere, ob emulumentum tem-Porale. Antecedens sic probatur; non est licitum , postponere honum superioris ordinis, etiam per desiderium in emcax, bono inserioris ordinis: neque licitum cst desiderare,etiam efficaciter, temporale emolumentum,quod est leUioris momenti .illudque anteponere Vita proximi; & praesertim quia finis talis defiderii esset ipsum
temporale emolumentum . Et insuper propter commodum pro-Prium desideraretur malum alteri . Ergo semper est illicitum hujusinodi inessicax desiderium , specificatum a fine levioris momen i . Quare concludo, quod in omni cassi, in quo quis sperare potest
147쪽
emolumetum,Vel commodum aliquod temporale, ex morte alicujus,nequit propter tale emolumentum,licite, & absque peccato,duillius morte gaudere, & vita ipsius tristari; neque petere neque desiderare potest mortem illius. Vnde fit , quod si vita alicuius esset fastidii, α incommodi alterius,hic non possiet,absque peccato mor tali, tristari de vita illius, ct de eius morte gaudere ς propter rationem supra assignatam , quia emolumentum illud est levioris momenti comparative ad proximi vitam.
Exponitur sensus quartaedecimae Propositionis,3 eius Iaptai
Quartadecima damnata Propositio . Lisistim est absoluto destrio, cupere mortem Patris Ion quidem, ut malum Patris. feci ut bovum cupiemis' quia, nimirum eι Obventura est pinguis Lereditas. Ensus hujus damnatae Propositionis est, licitum esse desideo rare mortem Patris , & quidem desiderio absoluto; at non pro ut est malum Patris, sed pro ut illa mors sit honum cupientis; ruatenus Per mortem Patris ipse filius in paternam succedit haereisitatem.
Oppugnatio hujus Propositionis. Quarto Decalogi praecepto filii tenentur honorare parentes: Rquidem ad talem praestandum honorem inclinantur virtute Pietatis. Vnde majori conatu videtur exhibendus honor Parentibus , quam cuicunque alteri ex nostris proximis . Hoc breviter
i Nunc impugno damnatam propositionem. Desiderium absolutum, quo qujs Vult mortem alicui, est tale, ut independenter a quacunque circumstantia, & conditione, terminetur ad obiectum absblute volitu m Hoc praemisso arguo sic:si filius desiderio absoluto posset mortem Patris desiderare , absolute vellet secuturam mortem Patris. Sed illicitum est filio,absolute velle secuturam mortem Patris, ut honum ipsi filio; etiamsi non desideraretur, ut malum Patris: Deo non est licitum filio mortem Patris absoluto desiderio cupere. Minor argumenti probatur: nam est contra omnem rationem, imo contra Pietatem, desiderare absoluto desiderio secuturam mortem Patris, propter commodum temporale filii; P sertim, quando ipse filius certus sit, quod ad mortem Patris, ei P 'terna Diuitiaco by Goral
148쪽
terna haereditas obvenerit. Quare sicuti contra praeceptum Decalogi est non honorare Parentes, ita desderare mortem Patris, desiderio abituto, est contra hoc praeceptum: quia tale desiderium est in dedecus Patris r & in filio oriretur actus' pietatis eradicati in tali ab Qtuto desiderio, quo mors Patris desideraretur, ut bonum ipsi filio. Ille nanque actus est impius,qui directe militat contra viris tutem Ρjetatis. At tale desiderium, quo filius haberet,ut Pater moreretur , directe militat contra virtutem Pietatis; quae habet incli- Nare ad honorem Patri praestandum, eique honum desiderandum: Ergo impium esset filii desiderium, si mortem Patris cuperet,ut bonum cupientis, esto illam non desideraret,ut malum Patris. Non ergo est impium desiderium illud fili liquasi quod se extendat ad procurandam Patris mortem, propter tum commodum ;vel ad praecise volendum malum ipsi et sed impium est tale desiderium , ex hoc, quod filius plus testimaret commodum temporale suum, quam Vitam Patris: magis aestimaret bona temporalia,quam vitam Patris. Si hoc in aliis est rationi dissonum, proximi mortem desiderare,ut bonum cupientis, quanto magis rationi distanum videtur , s filius ob temporale emolumentum, Ρatris mortem cuP ret i Ex hac impietate, & rationis dissonantia, Zelo timoris Dei, &Spiritu Sancto dictante, motus suit Innoc. XI. ad hanc thesim damnandam , ut scandalo im, & temerariam.
ARTICULUS XV. Exponitur sensus quintaedecimae Propositioris, s ejus fasias i
intadecima damnata Proposito.Licisum est filio gaudere de arricidio Parentis, a se in ebrietate perpatrato, propter ivgentes divitias inde ex baere dirare consecutas.
a C Enssis huius damnatae Propositionis est, quod, dum filius in
astu obrietatis occiderit Patrem, posset licite, elapsa ebrietate, gaudere de perpatrato Parricidio, eo quia ex tali secuto Par- tricidio ipsis filius consecutus est ingentes divitias ex paterna haereditate. Supponunt in hac propositione Authores ipsius, quod gaudium, Propter commodum temporale, excuset filium a peccato ἔquia non gauderet de morte data Patri in actu ebrietatis,ut malum Patris; sed ut commodum ipsius.
149쪽
73 Ndubitatum est apud omnes Doctores,quod si quis In ebrie-
A tale alium occideret, clando causam ebrietati ; & insuper praevidedo iturum damnum, in fallibiliter ex tali ebrietate secuturum, mortaliter peccat, & homicida censetur: nam, etsi non sit sor- maliter liber,dum actu occidit, tamen fuit liber ad ponendam causam, ex qua in fallibiliter secuturus esset effectus ,& quidem praevisiis : & hoc praestri im valet, si dederit causam ebrietati, ut homi cidium sequeretur. Puto, Authores huius damnatae propositionis, non in hoc sensi eam accepisse, quod filius occasionem dederit suae ebrietati, ut in ea Patrem occideret; quia tunc impie ageret. A de Parricidio imputaretur; cum causam dederit ebrietati,ad est ctum committendi Parricidium. Ab hoc sensu praescindit propositio,&
tum ponit tanquam licitum gaudium filii de Parricidio Patris in tali ebrietate, ab ipsis filio perpatrato, ob finem acquisitarum divitiarum. Et haec propositio est in hoc numero damnata. Contra quam propositionem sic argumentor . Sensus istius propositionis facit gaudium, quod est actus Voluntatis,licitum,Prout ad mortem Ρatris terminatur :& insuper facit idem gaudium licitum, propter commodum divitiarum acquisitarum. Sed utrumq; scandalosum, & impium est: Ergo non est licitum gaudere de Parricidio Patris,a se in ebrietate perpatrato,Propter divitias,ex haere ditate consecutas. Probatur minor, quo ad utramque partem. Pri mo quo ad primam: nam gaudium de Parricidio perpatrato, esto in ebrietate, esset terminatum ad mortem Patris immediate , secutam ex eius ebriotate: imo posset dici , quod tunc filius gauderet de malo h se commisso,quod iniquum est.Secundo probo siccundam partem illius minoris: est omnino illicitum amare plus divitias temporales, quam vitam Patris; cum vita cujuscunque praevalere dein heat temporali commodo: Ergo esto formaliter, & immediate gaudium filii non terminetur ad calamitatem Patris, sed immediate ad divitias a filio ex haereditate consecutas , tamen Peccatum laethale est, plus divitias amare, quam Vitam Patris. Istae tres propositiones, scilicet tertiadecima , quartadecima,& quintadecima sundatae sunt in eodem principio, quo Authores ipsarum praesumunt,commodum scilicet proprium temporale,praeserendum esse vitae proximi. At quia hoc est rationi dissonum . &omnino impium, laeo Sanctissimus Pontifex Innocentius, ut stan datosas eas, hoc decreto, damnavit.
150쪽
Tract. II. Artie. XVI. Propos. X VI. ARTICU Lus XVI. Exponisinsensus decim exta Propositionis , s ejusfalsitar
praeceptum speciale, s secundi se .
73 DΕnsus huius damnatae propositionis est , praeceptum fideio non obligare ratione sui, & pei se, sed tantum obligare, ratione aliarum virtutum , quae ab ipsa fide diriguntur . Quare Authores ipsius non negant absolute hoc fidei praeceptum , sed itum dicunt, quod virtus fidei non cadat sub speciale praeceptum, & secundum se. Oppumario Propositionis. 6 Ndubitatum est apud omnes Doctores, dari praecepta vir- I tutum Τheologicarum, scilicet Fidei, Spei, & Charitatis;
S in hoc opere, quamdam brevem tradidimus notitia in initio primi tractatus art. I. contra primam damnatam propositionem ab Alex.VII. Quod etiam constat expresse de Fidei praecepto , ex sacris literis . Primo ex Jo: a. Hoc est mandatum ejus, ut credamus is nomine Filii ejus. Secundo ex Matth. ultimo : Qui non credideris condemnabitur. Tertio ex Apost. ad Heb. lo. J usius ex fide υisit, quod ubtraxeris se non placebit animae mea. Ex quibus locis scris turae, sicut etiam aliis,dcducitur, adesse praeceptum Fidei Theo-ogicae. Equidem hoc Fidei praeceptum est rigorosum,obligans siti Icatu Poenae aeternae: ut constat ex loco relato Matthaei.
sum, aliud est negativum, ct est tale, ut dogmatibus erroneis, divinae Veritati contrariis, non praestemus assensum; & hoc habet oblipare semper, & pro semper; cum in nullo cassi intellectus, debeat assentiri propositionibus fidei divinae,ac catholicae veritati contrariis . Aliud est amrmativum , & est tale, ut omnia, quae sunt a Deo revelata, &ab Ecclesia proposita , credamus. Quibus suppositis,
ceptum Fidei est negativum, vel positivum. Sed sive sit positiuum, live negativum habet per se, & ratione sui obligare; & non tantum ration e aliarum virtutum, quae ab ipsa diriguntur: Ergo hoc prae-