장음표시 사용
181쪽
ris occisione et Ergo ad tuendum honorem non est licitum invasi)rem occidere. Probatur consequentia 4 in tantum est licitum occidere invasorem vitae, cum moderamine inculpalae tutelae, in quantum invasus in vita manet in actuali conflictu , non terminato, nec
terminando , nisi per mortem unius ex pugnantibus ; Sed quando quis est invasus in honore per calumniam, jam conflictus est termi natus, & injuria est a patiente recepta: Ergo non pollet alsignari justa causa calumniatorem occidendi ; meque prudenter quis pos et iudicate , occisionem calumniatoris esse modum licitum evadendi potius injuriam. Imo posset prudens asserere,occisionem illam esse factam in vindictam,quam in honoris de sensione. Ultraquamquod:li invasus in vita esset tant sim mutilatus, vel tantum vulnus recipe ret, etiam mortale,& invasor fugeret; quia tunc esset terminata se
gna, non posIet fugientem invasorem insequi z praesertim quia jam Domit vitam suam in tuto: alias ut dicunt Doctores, & Theologii ei e omnes ) potius esset vindicta,quam iusta defensio: Ergo etiam, uuia ille, tui calumniam recepi tmon est in actuali pugna positus,sed supponitur iam terminata; si occideret sui honoris invasorem , vel insequeretur eum, qui ei alapam impegit, vel suste percussit; noudiceretur sit honoris defensor, ted ultor receptae iniuriae. Isio Hoc unum noto: si accederet Titius ad Caium virum honoratum cum iuste. vel baculo, animo Caium Verberandi, vel Lutem illum iniuriandi verbis contumeliosis , si, tum est licitum Cato ferrum impugnare contra Titium sui honoris invaserein;quia tunc est uterque in initio pugnare si Titius fugeret, non percutiendo Caium, ex timore sumpto propter serrum contra ipsinn impugnatum; tunc terminata est pugna,& non est licitum Cato invaso insequi Titium fugientem. Si Titius iam percusserit Caium, & statim sugeret, idem dicendum est: non sicere Cato insequi Titium fugientem;quia pugna per fugam Titii est terminata . Si vero Titius in as)r acina etiam occisiva impugnaret contra Caium , ct hic non nosset vitam suam salvare, nisi cum occisione Titii;tunc sialvis conditionibus de modera sui ne inculpatae tutelar licitum est Caio Titium occidere:& in hoc casu , quamvis pugna inceperit Pi ODter honorem tuendia, terminata tamen fuit propter vitam salvandam ; nam accessuq Titii ad Caium fuit circa honorem; sed fortuito,& casialiter terminata fuit pugna in invasione vitae. Ex his ergo Dat et fulsitas utriusque partis damnatae propositionis, tam circa honorem per calumniam, quam per sustem, vel alapam. Et hoc Innocentii decretum quam. quc persdnam honoratam comprehendit, tum Ecclesiasticam, tu in seculare in . Reliqua videri possunt in impugnatione 17. α Ι 8. Prop. quae damnatae luerunt ab Alex. VII. V ARTI- :
182쪽
Exponitur sensus trigesim rimae Propositionis, s ejus falsitas
demonstratur. I i igesimaprima damnata Propositio . Regulariter oecidere possum' furem pro conservatione uvius aurei. Iqs C Enns huius damnatae Propositionis est, quemlibet ita te-o neri ad conservationem morum bonorum , ut licit occidere furem pro unius aurei conservatione. Quod nimis avidetur, A contra Christianam pietatem. Oppugnatio Propositionis. i, ac raptorem: hic
Iga N hac ressippono , furem non esse idem, I nanque est ille, qui in praesentia Domini, Vel Custodi. . .
alienam surripit: ille vero est, qui clam, & non in domini P lGς aliena siurripit Noto hic pro majori notitia huJus damnatae PrOPUstionis. quod jure communi fur non punitur Paena m. sit simul iur, & invasor, vel sur continuus, vel sur famOl-ν glor viarum: quod patet ex Aulbaeat Nulli Judic m- Ψ ' 'L,ὸ,
Imperator Justinianus sic ait: Pro furto uolumus membrum abscindi, aut mori Ged aliter castigari. Et in hoc RegnNeapolitano crelictis determinationibus aliorum Regnorum Pr furto infra sex ducatos, si est primum furtum, sustigatione aut saltem triremium Poena punitur: ut colligatur ex cap.ad hoc quo ad ustrum. Hoc ipsum tenet Dodior noster Scotus in Φ din, IS. q. s. totam, loquendo de solo surto, di simplici fure, secus vero de factore, qui poena mortis puniendus est, etiam attenta lege cmuni. His itaque notatis, . cIqἰ Suppono insiper, posseJnvasum in bonis claris est se defendere, etiam defensione occisiva,ab inlust in re, quando illa bona int ita necessaria invase,ut sine ipsis 'PU set absiolute vivere,nec ipse, nec sua familia ; unde sine ipsis eX me indigeret . At in hoc invasis debet servarem eramen incuvatae tutelae, ita ut, si haberet alium modum bona sua salvam , possit honeste sine illis vivere , norrsit ei licitum, inlustum inValo rem sitorum bonorum occidere. Et potest etiam ipsum linsequi,donec bona siua recuperet:quod si invasus sie Posuit in tDIO quia pugna jam terminata est , non potost tunc imabus Oiovasiorem. IM mu
183쪽
I44 Nunc sic impugno damnatam Propositionem Haec damnata propositio nullam facit mentionem de invasore unius aurei: Ergo in quacunque suppositione, quando sur non est invasbr illius aurei; & aliunde ille,cui aureus surto siublatus est,non eget Prosiuae Vitae iustentatione, illo aureo, non potest surem occidere,Pro aureo illo conservando. Probatur consequentia: vel ille, qui Vult aureum illum conservare,est extreme indigens , ita ut sine ipso aureo esset in evidenti periculo sitae vitae, & familiae; quia ipso aureo praeciso, non haberet unde posset sustentari: vel non esset extreme indigens, sed sine illo posset honeste vivere. Si dicatur primum, duo inseror Primum,quod tunc fur non esset tantum fur, sed praesumeretur in- vamr,& sic posset licite occidi , quando invasius non habet alium modum rem suam salvandi, sine invasoris occisione, ut dictum est num. I I. Secundum,quod in sero est, quod regulariter occidi non Potest fur pro conservatione unius aurei, sed solum in casu urgentis, & extremae necessitatis ejus, qui dominus est illius aureia Nam ly regulariter ampliat casum,& non restringit illum ad solam neceGSitatem extremam. Si vero dicatur secundum; & hoc impium est,
postponere scilicet vitam hominis pro uno aureo , quando illo non indiget, & sine ipsis commode, & honeste vivere possit:crudele est, Plus unum aureum amare , quam vitam unius hominis . Pietati Christianae obnoxium est, magis unum aureum aestimare . quam proximi vitam. Unde concludo, regulariter illicitum, impiumque esse occidere furem Pro unius aurei conser Uatione.
ponitur sensus trigesimaeseeundae Propositionisis ejus falsitas
Trigesima secunda damnata Propositio. Non μῖm lieitum est, δε- fendere defensiove occisiva, quae actu possidemus;fe.i etiam ad quae Ius inchoatum habemus, s quα nos possessuros speramus. Iqs C Ensiis huius propositionis damnatae tres continet partes o Prima, qu6d sit licitum defendere,desensione occis Ua. quae a diu Po ssidemus. Secunda, quod etiam sit licitum eadem occisio adesensione desendere hona illa,ad quae ius inchoatum habemus; ut ad haereditatem &c. Τertia indem, si abd etiam hoc si licitum,qua-do si eramus aliquid possessiiros esse, & ab alio sit impeditum. Pro- Dolitio quo ad secundam, & tertiam partem est absolute damnata. Eo ad primam vero excepto casu iniusti invasoris bonorum,quae
184쪽
o cessaria sunt istentationi , cum moderamine inculpatae tutelae)en etiam damnata . Hujusimodi propositio cohaeret etiam Propositionibus i 7. , di i 8. damnatis ab Alex. VII. Oppugnatio Propositionis.146 Lla bona actu possidemu ad quae ius in re, stactuale habe-1 mus, de illis ad nostrum beneplacitum disponendi . Bona vero, ad quae jus inchoatum habemus , sunt illa, quae non actu cadunt sub nostra potestate; sed uehent cadere,vel ex haereditate,Vel donatione, vel beneficio, vel aliquo alio justo titulo illa possidendi: unde filiusfamilias ad haereditatem paternam jus inchoatum hahet ; quia post mortem Patris ad haereditatem illam fiaccedit . Ita pariter, si alicui fuisset facta donatio , antequam res illa tradatur Donatario, hie jus inchoatum habet ad rem illam sibi donatam.Bona tandem, quae nos possessuros speramus, sunt nedum ista, ad quia ius inchoatum habemus ; cum hoc jus inchoatum dicatur etiam jus in sipe; sed etiam in t illa bona , quae ratione consanguinitati S, amnitatis, amicitiae, & benevolentiae, sperantur . Authores nanque hujus propositionis volunt,quod haec tria bona defendi possunt defensione occisiva. I 7 Contra quo , singulas partes damnatae propositionis impugno. Quo ad primam sic: excepto casu invasionis bonorum, quae necessaria sunt vitae sustentationi,& quae aliunde tueri non popsunt non est licitum defendere bona, quae actu possidentur, quando non adest certitudo, & evidentia moderaminis inculpatae tutelae; Sed in desensione occisiva eorum , quae possidemus , non potest in tali defensione dari certitudo, & evidentia moderaminis iniculpatae tutelae: Ergo, excet to casu necessitatis extremae,cum evidentia moderaminis inculpatae tutelae, no est licitum defiendere deis sensione occisiva, quae ad tu nossidemus. Maior est nota. Probatur minor: ipponamus duo . Primum, quod Titius rapiat centum a Cato, & fugiat, & fugiendo se ponat in tuto. Si Caius postquam videret Titium, velit, pro recuperanda stam ma centenaria, occidere Titiumdam non haberetur certitudo,& evidentia moderaminis in. culpatae tutelae; imo haberetur certitudo, quod id faciat ex vindicta, & odio erga Titium concepto ; nam evidentia moderamini inculpatae tutelae haberetur,tum ex indigentia Caii quam libenter supponimus tum ex deficientia alterius medii delendendi summam illam sublatam;Sed in casu posito adest aliud medium res mas tuendi absque occisione Titii ; scilicet compellendi surreptolem
apud Judicem,ut redditionem faciat: Ergo in hoc casu,s Titius oecide
185쪽
cideretur, non posset dari certitudo, & evidentia moderaminis in
tq8 Secundum sit. Titius est in pacifica possessione sitorum bonorum , dc certo sciat , rem illam esse suam : compellatur a Caio apud Judicem,& quidem iniuste, & cum evidenti injustitia et dec cr-nat Judex, rem illam Titii tradendam esse Cato tunc si Titius ad rem iam tuendam occidat Caium, velJudicem, Iam non moTer tur ad talem occisionem ex certitudine, & evidenti, moderaminis inculparae tutelae; sed ex vindicta, pro recepta iniustitia; Sed nemo potest licite sie defendere defensione occisiva , quando non adest huiusimodi certitudo moderaminis inculpatae tutelae: Ergo regulariter loquendo, non est licitum defensione occisiva defendere, quae actu possidemus.149 Quoad secundam, & tertiam partem, eodem argumento impugnari potest damnata propositis; nam supponamus, Titium habere jus inchoatum ad rem aliquam , vel spem ad rem aliquam possidenda in , & a Caio impcdlatur: si Caium occiderct, nequit asis ignari evidentia moderaminis inculpatae tutelae ς cum ad Jura Particularia tuenda, si ve in iis, quae possidemus, sive in iis, ad quae jus habemus, vel quae possidenda speramus, detur jus publicum , ut Quando quis iniuriam alteri facit, sive rem alienam sirripiendo,iive illam injuste impediendo, ad talem iniuriam puniendam ius habet Resipublica ; ita ut licitum non sit privata aut horitate, iniuriam illam punire, & vindicare: Ergo iura humana nequeunt pri Uata authoritate defendi, cum hoc sit omnino legibus interdictum : Ergo non potest quis defensione occisiva defendere, quae actu possidemus, neque ea, ad quae ius inchoatum habemus, vel possessidenda
Exponitur fensus trige aetertia Propositionis, s ejusfalptas
Trigesimatertia damnata Propositio. Licitum est,tam haeredi,qiam Leparario contra iujuse impedientem , ne vel haereditas adearu Det legata solvantur die taliter defendere ;sicut jus habenti in Carhedram , vel praebendam, contra eorum possessionem iniuste impe
Perioribus propositionibus,& dicunt Authorcs istius,quod sit
186쪽
st licitum haeredi, & Legatario, occidere eum , qui iniuste impedit ipsi,s ab haereditate consequenda,& a legato;& hoc ad haereditatem defendendam,& legatum . sic pariter as runt,quod si quis haberetius per examen, & concursum ad Cathedram , Vel ad praehendam,& quodcunque aliud beneficium, ut illud ius defendat, possit licite iniuste impedientem occidere . At utrunque scandalosum est , ct contra ius publicum,ut ostendemus. Oppravatio Propositionis. I si A D verto, haeredem illum esse, qui succedit, sive naturali
g, ter,sive ex testamento ad alj quam haereditatem;ita ut siquis ab intestato moreretur,filii ejus naturaliter ad haereditatem ii tam iccederent in primo loco: si defunctus filios non haberet,iunc succederent Pater, ct Mater eius: si nec Patrem, nec Matrem haheret, succederent fratres,lt sorores: & tandem si nec fratres, nec stro res haberct, succederent nepotes c facta tamen inter cos gra
cluatione ). Heteres vero ex testamento est ille, qui sic est constitutus a faciente testamentum, sive haeres sit filius , sive aisnis, Sive amicus, &c. Adverto insuper, Legatarium illum esse, qui Legato facto succedit ad aliquid possidendum, adimpletis tamen Omnibus conditionibus Legato adjectis . His notatis, I 32 Adverto insuper . quod tunc quis acquirit ius ad Cathedram,vel ad praebendam,quando peracto examine habito Der concursum, reputatus est ceteris dignior ad Cathedram,vel ad praebc-dam obtinendam;ita ut si ab eo austratur,Vel impediatur, tunc auferens, vel impediens, nedum contra iustitiam distributivam , sed Ctiam contra Commutativam peccaret;& insuper ad restitutionem
I 33 Adverto tandem, quod tunc dicitur, unum impedire alte sum iniuste, quando dolose agit, impediendo, R ex intentione damnificandi cum, qui sperat haereditatem,legatu &c. Vel ius acquirit ad Cathedram , praebendam Sc. si vero quis impediendo alterum, ne haereditas adeatur, vel ne suscipiat Cathedram,vel praebendam, hoc faciat', absque intentione damnificandi illum, sed ex intentione considendi utilitati mae ; quia unusquisique habet ius ad sibi
Utilitatem faciendam; tunc impediens alterum, non diceretur iniu- se impedire. Hanc doctrinam tenet Doctor noster Scotus in A.dist. I s. O. 2 ἔ.Dico ergo, circa medium . his verbis: Ad ultimum dico fmiliter quod se tenetur restituere Beneficium,non totum, quia mul-rum interes inter habere, 6 prope esse ;1 ed aliquam portionem correspondentem alicui parti Daloris Beneficii, o hoc si directὰ abutilis sibi
187쪽
Beneficium,intentione damnificandi eum. Si autem indirecte. scilicet procurando sibi ini, ct cum hoe etiam damnificare alium tutendebat, reuetur, ut dixι. Et siubdit immediate . Sed si tantummodo propriu- titiluati intendebar proυidere , spe procurat sibi, s ex consequenti alius,praeter intentionem filius, damnificatur; rite ad nihil tenetur tiali,quia licet unicuique sibi ipse providere , alio ueglecto . Ex quibus uerbis insertur , quod tunc quis dicitur iniuste alium impedire a consecutione alicuius boni , quando impedit ex intentione illum damnificandi: at quando alium impedit , non ex intentione illum damnificandi, sed providendi propriae utilitati; tunc non impediviniuste; quia ut sibi provideat, ius habet ad sibi providendum. His omnibus consideratis, Isq Impugno nunc damnatam propositione; & quidem ex duobus principiis propositis in superioribus articulis. Ubi nequit dari iudiciu prudens de moderamine inculpatae tutelae in actione aliqua morali,praesertim quando est circa morte proximi;aetio illa nequit esse licita; Sed nequit dari iudiciu prudens de tali moderamine, si quis ad defendeda impeditam suam haereditatem, vel legatum, et Cathedram,vel praehedam occideret impediente: Ergo nequit estis licitum defendere defensione occisiva haereditatem, vel legatum, vel Cathedram, vel praebendam, quae sunt iniuste impedita. Ρrohatur minor eiudicium prudens in tali impediment' , nequit esse pro onensb iniuste, & impedito ad h*reditatem legatum &c. quia quilibet iudicare potest , quod ius commune inservit ad causas particulares inter Cives iudicandas,& decernendas. Quare qui defendisione occisiva haereditatem &c. defenderet , esset ab omnibus imputabilis, quod scilicet non se defenderet; sed quod vindictam sumeret. Deinde: Nulla lex, nec humana, nec divina decernit, quod iniuria, quae est recepta, tueri debeat ferro, & armis; sed praecipit, ut tueatur iure publico a potestatem habente: Ergo nemini est lici tum privata aut horitate se defendere detensione occisiva ab eo , qui impedit,ne haereditas adeatur, vel Iegata solvantur; Uel impedit a consecutione Cathedrae,vel praebendae. Hanc damnatam Propositionem impugnare potes rationibus , quibus .impugnatae suς-
188쪽
Exponitur sensus triges aequartae Propositionis, ct ejus falsitas
demonstratur. Trigesimaquarta damnata Propositio Licet procurare abortum aure animationem fartus. ne puella deprehensa pr aυida occidatur. aut infametur.
13s C Εnius huius damnatae Propositionis est , quod ad salvano clam infamiam. vitam puellae gravidae,quae oriri possent, si cognosteretur gravida,sit licitum Procurare abortum scelus inanimati.
oppugnatio Propositionis. 336 Q Vppono , varia' esse Doctorum placita circa temptis antismationis scelus. At omnium placitis circa hoc relictis , ad- Verto, foetum animari in utero matris , postquam est persecte irmatus: & quandiu non est persecte sermatus, nec persecte organi-Zatus, caret anima rationali. Adverto insuper, non posse evidenter CogΠosci in primo gravidationis mense, an scelus existens in utero matris sit perfecto organizatus,vel non. Quare in primo mense du-hitari potest de animatione, vel non animatione scelus Quo dubiosante, nemo potest se exponere Periculo occidendi scetum, saltem probabiliter animatum. In aliquo nanque cassi, quando certo exiis 1limatur, istum non esse animatum, Potest licite istus occidi; sed non ex primaria intentione ipsium occidendi, sed tantum indirecte; Ut si mater esset posita in evidenti mortis Periculo ς tunc postent medici adhibere medicamenta,non directe expulsivata tus,sed directe tendentia ad salutem matris , quae primario intendi debet . Quod constat primo ex eo , quod scelus inanimatus cst aggresIormatris positae in tali periculo, ita ut sine scelus inanimati Occisione vitam suam salvare non potest; imo in hoc mater adhibet moderamen inculpatae tu elae,quia alio medio Uitam siuam Lai Uare non potest. Secundo,quia maius ius ad vitam suam habet mater, quam si-lius non adhuc animatusmam mater habet ius in re,& possennium; filius vero habet tantum ius inchoatum ad vitam , quod non eli ius in re,& possessivum. Tertio in tali conflictu inter matrem constitu. tam in periculo vitae, & filium in animatum. mater hahet spem evadendi periculum suae vitae, cum flatus inanimati occisione , & filius Per mortem matris nullam spem habet, habendi, nec vitam, nec
189쪽
animationem. Et quia maius est ius, in eo, qui habet spera retinen- .di, quod habet,licet ipse per infirmitatem sit mortis periculo expositus, quam in eo,qui nullam habet spem possidendi vitam;ideo potest mater in casu periculi mortis quando tamen habeatur ceriduis do, quod scelus non sit animatus licite saetum expellere, ad vitam suam salvandam . Alias rationes ad hoc probandum adduxi in lib.
de Just. , & Jure disp. s. q. 9. , ubi dixi, in nullo casu, etiam periculi
vitae matris, licere occidere scelum animatum ς licere tamen expellere foetum in animatum ad vitandum matris periculum. IS' His notatis,quia in damnata propontione Authores ipsius,aD scrut,ut causam excusantem a culpa, infamia puellae, vel periculum extrinseca vitae eius,quando a parentibus deprchensa gravida occidi poterit; ideo volunt ista motiVa esse sdificientia ad licite prucurandum abortum in animatum. Quod omnino scandalosum , & tc-merarium este videtur. Vnde I 38 Impugno hanc damnatam propost lonem eodem medio, quo ipsam impugnavi loco sit pra cit. Ad salvandam famam, & vi- . tam puellae, si gravida deprehenderetur, non datur iusta causa Procurandi abortum scelus inanimati: Ergo non est licitum ad famam,& vitam puellae salvandam procurare ab ortum scelus inanimati . Probatur antecedens: tunc daretur ista causia iusta, quando aliunde
infamia, & vita puellae salvari non posset. Et etiamsi nullatenus sal vari posset cui infra probabo) neque potest licite aborrus procurari,ad famam, & vitam salvandam. Sed aliunde potest salvari fama.& vita puellae absque occisione scelus inanimati e Ut si puella adiret
Episcopum, vel Consessarium, vel Virum prudentem,ut antequam a parentibus deprehendatur gravida,fllam ponat in Monasterio,vel in alio loco tuto, quo modo evitaret simul infamiam , & periculum Propriae mortis : Ergo non est recurrendum ad occisionem stetas inanimati, ad salvandam infamiam, & vitam matris . Deinde: esto non daretur medium ad salvandam vitam, & infamiam matris, adhuc tamen scelus ipse inanimatus non esset in tali cam aggressor
vitae,& famae matris cimo si solius famae esset aggressor, non posset mater licite aggressorem suae famae Occidere,ut propugnatum est in praecedentibus articulis . Sed nemo potest liciae se defendere ab eo, qui non est aggressor: Ergo nequit licitis mater scelum inanimatum occidere,aci iam famam, & vitam salvandam i Ergo puella, timore ducta, ne gravida deprehendatur, & per hoc poneretur in periculo vitae, & famae, non posset licite abortum scelus inanimaisti procurare; praesertim quia periculum illud vitae de quo esset maior dissicultas esset omnino remotum, evitabile, & ab extrin
190쪽
Trigesimaquinta damnata Propositio . Videtur probabile , omnemi fatum, quandiu in utero est, carere anιma rationata, s tune mer-' pere eandem habere, cumparitur ἔ ac cosequenter icendum erit, in uullo abortu homicidium committi.I59 C Ensus huius damnatae propositionis est, asserere , in nullo I abortu committi homicidium, eo quia sit probabile, quoaquandiu scelus sit in utero matris , careat anima rationali; di quoahaec infundatur, dum istus paritur. At probabilitas haec caret omni sundamento,& sic consequens deductum, est scandalo sum, ec temerarium, qu6d scilicet non committatur homicidium,dum foetus occidatur in utero matris.
Oppugnatio Propositionis a6o I N citata di O.3. q. p. lib. de Iust. , & Ιure, impugnando hanc
1 damnatam propolitionem, dixi, ipsam esse fallam m.termi-' nis, & ex praxi . Quae ibi dicta sunt, hic ad verbum referam, ipsam damnatam propositionem impugnando. . I 6I Primo sic: multoties accidit, statum in lucem prodire post septem menses, post quinque, & etiam Post quartum mensem; &DroDter aliqua signa vitae, Sc motus , & eti m Perse Mam ipsius or- anizationem, haptizatur. Sed bapti simus nequit dari in scetu' moris tuo sed vivo: Ergo salsium est', quod scelus animam rationalem recinit ouando prodit in lucem . : nam his casibus jam contra naturae ordinc in in lucem prodiret. δεddo: multi ex his,qui nascuntur ante novem menses , supervivunt; at ex opinione illa, quam Authores damnatae propositionis putym probabilem, esset falsium et Ergo iam an utero matris scelus animai r, antequam in lucem prodeat . de Isoc dato , qui occideret scelum animatum, committeret nomici-cium: Ergo homicidium committitur in abortu animato. 15 et Secundo: huiusmodi assertio obstat Sacrae Scripturae Lucae primo,de D.Ioanne Baptista, in utero matris senstificato:hmuί- aυit Infans in utero ejus. Spiritu Sancto replebitur, adhuc ru utero matrissime. Sed non potest sanctificari corpus inanimatum, ne C consequenter Spiritu Sanct o repleri: Ergo in utero matris D. LOan-