장음표시 사용
61쪽
circumdant, quanto minus luminis relinquunt tanto atrocior tempestas erit. Si Sol vaporum corona cingitur,qua parte sese illa aperit, expectetur ventus si tota defluxerit aequaliter , in se
, . in Luna vero ruec sunt praesagia si splendens exorta puro nil ore fulsit, serenitatem.Si rubicunda, ventos: si nistra,pluuia portendere creditur. In quinta cornua eius obtusa, pluuia erecta de infista ventos semper significat, quarta tamen maxime Cornu eius Septentrionale acuminatum atque rigidum , illum praesagit ventum, inserius Austrum: utraque recta noctem ventosam. Si qmrtam orbis rutilus cingit, ventos imbres praemonebit. Quarum de re ita Varro, si quarto die Luna erit directa maenam tempestatem in mari praesagi et nisi si coronam circa se habebit & eam sinceram quoniam illo modo non ante plenam Lunam hyematurum ostendit. Si plenilunio per dimidium pura erit , dies serenos signifficabit: u rutila,ventos:nigretcens, imbres. Si caligo oris bis nubem incluserit,uentos qua se ruperit: si gemini orbes cinxerintimatorem tempestatem. Et magis, si tres erunt aut nigri,aut interrupti, atque distracti Nascens Luna, si cornu superiore ob atro surget pluuias decrescens dabit si in seriores, ante plenil nium: in media nigritia illa suerit,imbrem in plenilunio. Si plena circa se habebit orbem,ex qua parte is maxime splendebri, ex ea ventum ostendet. Si in ortu cornua cralsor fuerint, horridam tempestatem. Si ante quartam non apparuerit, vento Fauonio fiante, hyemalis toto mente erit. Si x v I vehementius flammea os, L. apparuerit, asperas tempestates praelagi et Sunti ipsius Lunae articuli obso octo articuli, quoties in angulos Solis incidit plerisque inter eos. - - - tantum obseruantibus praesagia eius, hoc est, tertia, e prima Vn-- - χρο decima, decimaquint decimanona vigesimatertia vigesimaseptima,& interlumum.
pia Da stellis, seu veris, seu in aere discutrentibus, haec indicia has. , bentur. Cum stellatum fulgor obscuratur,& id neque nubilo neque caligine,pluuia,aut tempestas denuntiatur. Si in signo Cancri duae stellae paruae, quas Asellos vocant, sudo coelo apparere desierint atrox hyems sequitur. Si alteram illarum Aquiloniam caligo oculis abstulit, Auster saeuit, si Austrinam Aquino. Si sub aliqua stella corona,quam halum appellant,eoncreuit,vi ab Austro,vel aliis ventis pluuiis sese aperit, pluuia erit, si aliunde scinditur ventus ab ea flabit, si in seipsam aequaliter evanescit, erenitas. Si plures stellae volantes nunc hin nunc inde cursitent, inconstantes ventos signincant si e certa parte traiiciant, ventum inde suturum admonent. p, Gn. ab aliis rebus etiam in animatis haec sunt prognostica Cum acuareb. in in cacumulabus montium nubes consident, ii emabat. Niube gra- - - da candicante, grando imminebit Nebulae in vallibus sedentes serenitatem promittunt. Domesticus ignis pallens murmul ransque
62쪽
ransque tempestatem,sungi in lucernis pluuiam,flammai qexuose volitans ventum pondet. Cum ignis contectus e se fauillam discutici cum cinis in loco concrescit, cum carbo vehemcteriem lucet,aquarum significatio est. Si mare , alioqui tranquillum . se cum murmurauerit,uentum praedicet: si silentio intumuerit iam intra se ventos ei se fatebitur. Si littora tranquillo resonablint ii plures solito spumas aut bullantes aquas spatierint,tempcstatem nuntiabunt umiliterque volitantes plumae, lanugo montium senitus,nemorum mugitus. 3 animantibus haec existunt signa Delphini tranquillo ma erre I ari lasciuientes flatum. ex qua veniunt parte, indicant: item par 'η -- gentes aquam turbato mari tranquillitatem Loligo volitans: Echini a ingentes sele,aut arena suburrantes tempestatem significant Ranei ultrassilitum vocales .fulica matrimnum edentes clangorem, mergi, natesque pennas rostro purgantes mergi maria ac stagna fugientes:grues in Mediterranea festinantes pluviam, aut ventum. Grues utentio per sublime euntes, Alcyones in littore nidulantes, noctuae in imbre garrulae terenitatem Corui lingultu quodam latrantes, seque concutientes, si id continuabunt, catos .li carptim vocem resoluebunt, Ventosum imbrem:graculi set,a pabulis recedentes, hyemem. Item volucres terrestres A .lucrib contra aquam clangorem dantes, perfundentes lue sese, maxime cornix: hirundo adeo prope aquam volitans , ut eam penna saepe seriat anseres continub clangore intempestrui ardea supra nubem volans,aut in mediis arenis tristis: boues coelum olfactantes, seque lambentes contra pilum: porci manipulos socia lacerantes: formicae contra industriam suam absconditae:lumbrici emergentes e terra: muscae solito acrius mordentes, imbrem aut tempestatem praenuntiant. His essere ex Plinio loco citato excerpsi mas, quoru ille me nis .liorem partem sumpsit ex Virgil. ad calcem i. libri Georgicon. V 2. H. Eademque aut similia sparsim ali auctores tradideres, ut Aratus in suo carmine Aristoteles in Problematis, Plutarchus libro de Causis natur.cap. a 8. D. Basilius Hexameron hom. 7. D. Ambros
S i quis vero petat cur briita,tempestates, ventos,aliaci lita aeua e Mibis iusmodi magis,quam homines praetentiant. Respondemus cum D. Thomaci p. quaest. 86.Vdatrico lib. suae summae 5 ahis cau- 'sam elle, quia cum bruta intellectus actiones non administrent, limindeque sensuum functionibus omnino vacent, fit ita ut coo-estem influxumis aeris qualitates magis persentiscant quibuscum alterantur, quaedam faciunt, quae compertuna est non fieri ab iis, nisi hac aut illac temporum mutatione impendente. Cum igitur lix esse pius homines notassent, ea ut naturalia talium rerum signa, tabuere Exempli gratia, obseruatum a nautis est
63쪽
est quoties Echinus sese in littore ad laxum astigit, vel correptis lapidibus operitur quasi suburratur, secutam Dissi tempestatem, e contrario cum Alcyones prope oram maritimam nidulantur, pullos educunt , tranquillum tempus elles, inde Echinum suburrantem se ut tempestata signum 4 Alcyonum secturam,ut indicium serenitatis in posterum accepere. De nebulit ea caligine. , ut
Q A,Vapor,nubes,&nebula leu caligo,ita se habent. Ex aqua secernitur vapor,vapor concrescit in nubem : nubes in aquam soluitur. Verum quem admodum in rerum viventium nutricatione quaedam alimenti partes in ipsam rei alitae substantiam sacellular,aliae inutilesi excrementitiae sunt:itari in nube quaedam partes in aquam mutant ut , aliae ad aquam gignendam m- idoneae,tanquam nubis recrementa post pluviam remanent. Has primo huius operis cap. 9 Aristoteles quas sterilem nubem vocat nebulam terris incubantem, quam serenitatis futurae signum esse vult. Dubiiviis. Ex auic controuersia num haec pars nubis densior sit, quarnea,quae in aquam verti potuit, an tenuior: subtilior Olympiodorus,& ali censent hanc crassiorern Te , quod suo pondere in Sotitio aerem terrae vicinum decidat.Alij leuiorem putant, quia crassiores nubis partes sicuti ad aquae naturam magis accedunt, ita facilius in aquam verti solent: unde hae non nisi maioris tenuitatis merito videntur superstites fuisse. Item quia videmus nebulam radio solis facile distblui , quod tenuioris materiae indicium est. Haec posterior lententia nobis verisimilior videtur,quam amplectitur post authorem libri de Mundo ad Alexandrum M. Albertus lib. 2.traci I. cap. 4 LOvanienses,&ex D.Thomae sectatoribus nonnulli Aduersariorum ratio soluitur dicendo partem illam nubis post et Buxum pluuiae, aeris stigore in maiorem coiisse densitatem,sicque grauiorem redditam descendisse. ADHERT tamen praeter hanc nebulam, aliam dari cuius Aristoteles loco citato non meminit Interdum namque vapores crassi e locis humentibus proxime estiantur: atque ob suam spit situdinemri crassitiem in sublime et Terri nequeunt, sed vicinum terris aerem occupant,& nebulola caligine circumfundunt. Haec N. la οὐ nebula si orientis Solis praetentia extenuetur Mevanescat,sereni- talis siue num est si consertim ascendatvi ad aerem frigidum eue-
64쪽
V Meta,quae ex nubibus gignuntur, pertractamus, luperuacaneum est,quae sint ei sectrices nubium causis, identidem explicatricum id iam superius declaratum a nobis sit Nunc de ortu niuis agendum. Cum nubes σὴ rati in media aeris regione ob vehementem frigiditatem, antequam M. in aquam soluatur,eelaicit,nix efii citur Liaque nix est nubes Diabili densitate conglaciata quae nubes tanto maiorem siccitatem obtinet, quam illa , quae aquam mutatur; quanto valentioris frigoris enicientia concresciti siquidem frigus, dum stringit, humorem exprimitin seras euocat. Est tamen nix mollior, quam . c. m. pruina, quia pruina sicut prope terram oritur,ita maiorem ha- io . bet in se copiam excretionis terrenae, cuius vi magis durescit Itaque nix siccior est, quam aqua: ideo continuata decidit, de tamen est minus sicca, quam pruina, unde in morem lanae extenditur.
R I autem candor in niue potissimum merito earum par ium, quς magis aerea sunt. Ob quam item rationem albescit - spuma Se aqua intersus oleo, ut docet Aristoteles 2 de Gener. animalium c. 2.ubi etiam niuem spumam quandam esse ait:quod usurpauit deinde Plinius libr. 7. Natur hist. c. r. Nec ver,niuis candor, uti M. Albertus de Lovanienses opinati sunt, est color tantum apparens,ut in multis concretionibus aereis, sed verus de expressus: alioqui non ita diu perseueraret, etiam in niue compressa,ac minime transsucida.Nimirum colores veri non in Solis mixtis persectis sed in imperfectis etia visuntur, ubi quatuor primatum qualitatum si non temperies, at certe quali se unque coalitus repetitur. Sed enim alia etiam causa prie dicti candoris afferri solet:videlicet stigiditas,quae in nonnullis rebus auctor candoris est: argumento,qudd ij,qui rigidas incolunt regiones, ut Septentrionales, candidiores sunt. Est autem nix tanto candidior,
quanto eius spuma laxior, quia sic plus habet pellucidi elementi. Hi s non obstat, quod aliquando nix vetustate rubestit teste
Aristotele quinto de hist.animal .cap. 9. Plinio libr. i. cap.; I. Id enim propterea accidit, quia progressu temporis partes aereae in niue ex tabescunt. manetque in ipsa ea qualitatum nata pura, queruborem illum exhibeat. Quin vero in Armenia vltro rubentes nives oriuntur vi credimus Eustathio in commentariis super .
Iliad quod ille refert ad copiam minij,quo regio illa scatet; quoematae exhalationes, aereis partibus piaria alentes easque obicu rantes natiui soli colorem nauibus inspergunt.. Ponno quoniam e transsucidavi fiat no a nubent Oritur, se . . a casulae niuis signum habetur cum coelum turbidii est,albescente m. Con. Comm.in Meteor. I
65쪽
nub hoc est opacitate quadam ad candorem vergente. Generatur vero nix potissimum hyeme,vel initio veris,quod hisce tem poribus maxime frigus regnet. Decidit stequentet in montes: quorundam iuga, ut Alpiumri Caucasi toto anno obsidet, quod montes algidiores sint, tum propter viciniam mediae regionis acris tum quia magis perflantur ventis tum postremo quia tametsi editioribus locis sua quoque solarium radiorum insit reflexio: tamen ,cum montium latera hinc inde in profundum cingantur aere, in quibus ea lucis geminatio reuerberatione minima fit, haud dubie minus incalescunt montes circumiacentium locorum radiis,quam valles &depressi terrarum tractus.Nec audiendi sunt nonnulli,qui contendunt montium cacumina calidiora elle debere, quo propinquiora soli sunt. Nam primum ij
videntur nunquam montes ascendisse, ubi sensus ex Perientialiquido probat montium frigiditate Deinde ratio illa uiuola omnino est,quia celsitudo montium parum momenti habet ad pro-I.isa qua i inquitatem in tanta terrae a Sole distantiaruum tota terrae molest-nct-m quas punctu paribus sere interuallis a coelo distans.Item,quia que cauta frigiditatis, quas attulimus , multo valentiores sunt adi frigerandum,quam maior illa Solis vicinitas ad calefaciendum.
Vtilita istis,a P notum est magnam conferre aruis utilitatem incu- in id. antes nives, labia solum quod calidam terrae exspirationem te- percullam intus comprimunt,& cohibitum calorem retro agunt in vires frugum atque radicesci verum, ut annotauit Plinius libro, . capit secundo , quod liquorem sensim praebent purum ac leuissimum, de quasi pumam uicque terra fermentescit, ac lactescentibus iatis non eis octa, uberiorem paris ructuum copiam. Quod videtur Plinius desumpsi ite ex Theophrasto initio libri Gde causis plantarum,ubi ita scripsit. Multitudo nivis magnopere prodest,ut paulatim colliquescens subeat tu, nec uniuersus ini-mor influxu unico ruens dilabatur. Ita enim e teli sermentati
optime potest calore circum obcluso atque coercito, quod seminibus vehementer conducita fibris enim subnixa firmata i compressu frigoris,simul ac mitescere tempus inceperit, celeriter atque niuersa erumpunt. Dea ueraris in E M quoque edisserit M. Albertus lib. 2. traci P. c. i6. Plinius ς
re aliquando nives in crystallum. Ideo nec eam reperiri, nisi ubi λι. i. maxime hyberna nives rigent,vi in cautibus Alpiu inde ipsam plerunque locis inutis fune pendentes extrahunt. Itaque ait crustallum esse elaciem undet nomen Graeci dedere. Dicitur enim κυ ,id eit,glacies; p., ω,id est,contraho, quod ex glacie frigoris vehementia obdurescat in lapidem Gigni vero ita crystallum confirmat praesens exuerientia. Cum hoc etiam tempore e praealtis frigidissimis rupibus,ut e Persi nimis , quae in extremis sunt Noricis euellatur Sedri intra terra in venas ta metalli-
66쪽
eis,quam propriis,ut alios pretiosos lapides crystallum inueniti constat. Quare non probamus sententiam Georgij Agricolae al- serentis libro 6.debat fossilium, Crystallum neutiquam ex aqua
aut niue concretam, sed tantum posteriori modo,quem diximus, generari. PRAETER EvNPA certe hoc loco nors est iusta,verum sine
effectu scriptorum querimonia, de iis,qui non contentiis malis- fundere veterana, per sapores, aetatesque disponere, inuenere quomodo aestate media niuem stiparent ad potum in ad stomachi seruitutem concretae aquae reponendae instruxere ossicinas. In νι-m-Heu,inquit Plinius lib. Ly.Nat. hist. c. . Heu prodigia ventris. Hi e pM-nt. niues illi glaciem potant,poenasque montium in voluptatem xllae vertunt. Seruatur algor aestibus, excogitaturq; ut alienis mensibus nix algeat. Decoquunt alis aquas,moxin illas hyemant. Ni hil itaque homini sic quomodo rerum naturae placet Resertetiam Plinius libr. i. α 3. Neronis inuentum fuisse decoquere aquam vitroque demissam in niues refrigerare.
R AND o, ut docet Aristoteles lib. I. huius operis cap. 12 est pluuia in aere conglaciata Generatur enim grando, cum aqua pluuia, priusquam terram pertingat, in pelu cogitur. Quod duobus temporibus acci Grum r,dit; magno aestu,ve magno frigore. Cum priori tepore, eius a Pae ' 'teria remota,est spiratio magni caloris enicientia in sublime eue ista,& in nubem paulo denuorem & calidiorem concreta Mare-ria proxima, est imber, in quem nubes seluitur. Proxima causae Teiens , est calor circumfus aeris aquam per anti peristas restigerans,totumque ab ea calorem exprimes extinguens Qu' fit ut grando horridior ac durior sit caeteris impressionibus humidis,quae in aere fiunt. Si autem grando existat, cum omnia circum quaque algent,eius remota materia est expiratio, non tanto calore, nec in tam densam calidamque nubem coacta Proximave id essiciens causa,est frigus aeris ambientis,congelantisque. O ca T autem Aristoteles ideo aquam, qua grando ni,celerius congelari,quia retinet in se aliquid caloris; quem ad constaciationem multum conferre constat experientia liquidem aqua praecalefacta stigido coelo exposita impensius, celeriusque refrigeratur; nimirum quia calor quam attenuat de rarefacit raresa AP pra: cta hosti magis patet, eiusque vim in cunctariter recipit quemad-
modum, dens; ob materiae multitudinem pertinacius resistit ita sit,ut aqua pluuia ob inclusum calorem, Acilius in gelu coeat; quia ratior est proindeque insinuanti se frigido aeti faciliorem α
67쪽
praebet aditum. Quod edisserit Theophrastus libro quinto, de cautis plantarum cap. ro lege etiam Aphrodi saeum libro primo,
sis tamen non parum dissidi inter Philosophos de loco in
i lv quo fit grando Anaxagoras, alij nonnulli, quos refellit Aristo-I - I ' teles i lituus operis cap. 44. Opinati sunt eam in medio aeris tractu generari. Quod etiam e recentioribus quidam tuentur. Pro hac sententia est ea ratio, quod tanta vis trigoris, quantam grando expo scit,non videtur dari in acre terris viciso, qui radiorum solarium reciprocatione assidue incalelcit. Aloander, Auen-roes, ρ Τ' st Philoponus, D.Thomas,M. Albertus,Lovanienses de Parisienses, quibus omnino allentamur, aluta gradinem tam in infima,quanain media regione nasci. ni vero dum omnia circum quaque rigescunt,potest aer in utraque regione idoneam obtinere fragori vehementiari ad co glaciandam aquam. Dum aurem viget aestus, potest in eisdem locis per anti peristasim tantum stigoris, quantum ad eundem et sectum opus sit, intra aquam coalescere. Sane gelari nonnunquam gradinem prope terram, illud argumento est,quod interdum grado decidit interceptis paleis, quas aqua
I negari debet,quod pro superiori sententia at Terebatur, semper geminationem radiorum in imo aere tantam te, ut frigus ad conglaciandam aquam necessarium expugnet, ii terimat. Accedit quod praedicta conglaciatio non ad uigus dumtaxat circumiecti corporis sed interdum ad eius calorem ad anti peristasim reserenda est,ut ex doctrina Aristotelis loco citato
colligitur. Te uι tran No est autem gignendae grandini certum anni tempus de viis nitum , sed indiscriminatim hyeme, vere, aestate, lautumno
prouenit quoties competentem ad id trigiditatem , vel calorem incile aeri contingit quod etiam verno tempore, si alioqui suapte natura temperato, interdum accidit. Quamquam et aestatem,& autumnum maior grando decidat, sicuti pleniores tunc fluunt aqua guttae, ut superius diximus Cadit etiam grando interdiu saepius, quam noctu, multo celerius r soluitur, quam nix. Cum vero grando admodum minuta: in glo-l: bum figurata ruit ordinarie in loco altior ortum 'ehabuit: teritur enim longo spatio deuoluta contra, a Getiam cum vastior,&acutis angulis asperior, ec cadit e proximo defluit.Refert Isidorus
68쪽
ob exuperantiam hyberni rigoris. Ita tamen ut ad eam eongelationem non bla frigoris eis cietia concurrat; sed admistio etiam quaedam terrenae concretionis,quae congelationem magnopere iuuat, eo quod terra ex sedensa existit,& crassitiem ultro appetit. Haec autem terrae admistio ordinarie aquam comitatur cum non habeamus purum&syncerum quae elementum. Alioquin si ad congelandam aquam Ad conita a sola vis triporis sat esset cum aqua suopte instento summum sit 'θ' gus exigat,oporteret eam in suo naturali talia non liquidam esse, , s ... ,, uia aqua sed in gelu coactam. Qu'd ex eo falsum eis constat, quia, ut ini' - β Physicis desin lib. de Ortui interitu , communi assensu Peripa-ῖ ... Lia et cx scholae, ostendimus, aqua natura sua est in excellenti gra-Q - da humida: at gelatae aquae durities humiditati aduersatur, ut lu- ωε'. ineae ce latius est. Accedit quod ad concretionem semper aliquid ca-Dςῆs .as loris requiritur docente Aristotele . huius operis cap. . Quare cum aqua in suo natiuo statu summe siletida s: nequibit ex se
o de glacie dicimus, assertum quoque volumus de niaue grandine:earum videlicet congelationem ita ad vim frigoris esse reserendam, ut terrena illa mistio .nonnihil caloris frigiditatem necessario comitari debeat. Minuitur autem liquor, cum gelascit, nec eadem soluti quantitas inuenitur: quia coactu compressionόque aliquae partes tenuiores evaporantur.
PORRO saepe praefrigidis locis no solum consistentes cimmotae aquae, quas faciliori negotio frigus pervadit, concrescunt: sed ipsa etiam flumina gelu tramantur. Vnde illud Poetae lib. 3.
Vistatis iam tergo erratos suctine orbeΥ, Viror Q. Puppibus illa prius patulis,nunc hostis plaui Zim: Aeralissilium vulgo: veste rigescunt iis, Indum. cadunt i securibus humida pina.
Qv let mam etiam marina aqua gelu contrahatur. Plutarchus in lib. de cautis natur l. cap. 8. Gellius 8 cap. libro 7. Disbita is hia Tauri nixus auctoritate. Disarius apud Macrobium libr. 7. Satur mar conati-naliorum cap. 1 3. partem eam quae negat, veram esse conten r dunt. Aiunt enim quam uti mare alicubi gelu constringi perhibeatur re tamen vera non mare plum in geli cogi sed aduenas aquas fluuior uini paludum,qua in mare influunt,4 in eo, quia leuiores,innatant. V ad quia extima superficies maris con
69쪽
gelascit,mare gelu coactum videtur. I, hac dubitationes negatiuae partis ratio, quae a natura exhalationum desumitur, spectanda sit, haud sane conuincit noto D se aciuam marinam polis obiectam glacie rigere vel perpetuo. as,ina ii vel saltem hiemali tempore,cum abiis plagis longius Sol distat.
iiii, a pii Nec enim illic maris exhalationes concretionem inhibere pote- runt: quia aut inhiberent propter calorem aut propter admixtionem terrae: non propter calorem, cum is illius coeli frigiditate perimi queat mon ob terrae admixtionem, quia, superius ostendimus, neec admixtio conglaciationem non impedit, immo iuvat: ergo ratio nihil conficit. priores duo, si tam veterum, quam recentium auctorum scripta ρ- ιμ- m. attendamus Herodotus scripsit mare Bosphoricum gelu consistere, D. Thomas ad locum illum Iob cap. 38. superlicies abyssi conitringitur,ait maris aquas ad superficiem addenseri,non tameeius proti, atropterea quod vis frigoras non ea permeet Beda in lib. de natura rerum cap. 9. ponit mare congelatum, quod affirmat a syle insula unius diei nauigatione ad Aquilonem inueniri. Eiusdem maris tacit mentionem Marius Niger lib. 2. Commentariorii in suae geographiae , asserens id hyeme in glaciem verti, appellatumque maioribus glacialem Oceanum, ab incolis Al- machi una quod vocabulum eorum lingua congelatum significat, a Cambrisclici Morimarusem,id est, mortuum mare Pomponius Mela lib. . de orbis situ ait latera quaedam maris Scythici assiduo gelu durari,idedque deserta est e. O laus Magnus lib. i. de rebus Septentrionalibus cap. 3o tradit mare Gothicum sic interdum cogelati ut naues in eo immore maneant.Quμd similiter in aliis etiam partibus Oceani polo Archico vicinis nonnunquam accidere narrant. Quare hanc partem propostae dubitationis vindetur experieritia comprobasse. Derora, ct P na.
o Ris i ruinae materia est vapor exiguusvi subtilis Caulaesticiens remota, est eadem, quae reliquarum impressionum videlicet calor oesestis v
porem euocans. Causa proxima, fliciens, est stigus serenae noctis: quod si temperatum sit, vaporem in rorem cogit: si v chemens , congelat in pruinam. Docet Arist les cap. c. libri primi huius operis, rorem δ pruinam in ima parte aeris genera quia calor talem vaporem excitans, imbecil- L eli alioqui si vehemens seret, eum altius eueheret: vel omnino absumeret. igni etiam cum tranquillum .serenum tempus est, quia turbato infestato pluuiis, aut ventis coeloia concrescoe
70쪽
concrescere vapor non potest. Unde aqua mota dis ulter se lustringitur,& fiumina,nili praeacuti rigoris acrimonia, non con glaciant. Cun. pruina&ros in humilioribus sere locis, non in montibus fiant: causa est,tum quia vapor,ex quo gignitur,non nisi clocis cauisvi humidis exhalatur: tum maxime , quia venti, quibus editiora loca persantur,vaporem distrahunt, atque adeo concrctionem impediunt. Qu*niam igitur ros moderatum calorem re .ca,
quirit,Vere&autumno maximc oritur pruina vero potissimum p in se
hyeme,quia non nil magno trigore concreicit.
SOLENT pruina: ros, si opportune obueniant, aruis non finis se,. parum commodare. Namque pruina hiemali tempore calorem rubi hiatii. intus concludit in radices agit, atque eandem fere, quaria nix, utilitatem importat.Ros terram madefacit,irrigatque,4 herbeiacentem Iegetum viriditatem euocat,ac nutrit. Verum haec eadem
alienis orta temporibus plurimn m nocent quandoquidem sera pruina adurit lac elcentes germinum oculosis inuriatam verni temporis clementia stirpium, vincarum iuuentutem necat; atque omnem interdum spem tructuum unius noctis spatio prae-ri Arili, ripit. Monente homines natura,quae spectatissime floreant,celer- s. d. in .a rimc marcescere. Est autem intempestiua pruina nive pernicio-m . v. .c sor, quia nix sicuti ob aeriae substantiae commistionem minus ris cornpacta est,ita minus premit ea,quibus incubat,ac proinde ni-' nus adurit.
Fia hare adustio,ut docet Theophrastus lib. t. de causis plantarum,cap. i6.exprimendo consumpto prius calore,cuifrigus directo aduertatur atqueeliciendo soras totum humorem,quo exhausto necelle est areleere,tanquam igni, flores , germina, aliaque eiusmodi. Exprimit autem frigus humorem, quia hinc in Nua DcI. de coercet 'comprimit quae ver comprimuntur, si humida pr-- re mi sint, humorem reddunt. Sed non aequalem semper noxam prae 'Vs dicta frigoris exuperantia inuehere consecuit. Nonnunquam stirpium .stuti eum externam superficiem decolorat tantii in specie quadam verae adustionis. Interdum altius permeat sed non adimit acult. item regerminandi. Alias in intima: ipsas radicum fibras usque adeo grassiatur, ut omnino exsiccet atque omnem vitae vim exhauriat: quod est genus quoddam mortis violentae stirpium. Quemadmodum 5e naturalis mors ea dici-rur, qua nativo humoreri calore paulatim consumpto citra externam iniuriam, ut alibi fusus explicabimus , senili macie in arescunt.
No αν etiam interdum ros, quia, nisi excutiatur, subeunt postea ardore Solis in eruginem iutredinem vertitur. Vnde
nonnunquam arborum vermiculatio existit. Item cum ros admodum vilcosus est, necdum a Sole aliquid decoctionis obtinuit , s herbis insidens a pecoribus at fatim ebibatur, ventris