장음표시 사용
91쪽
ab immortalibus corporibus longe absit sed et iniri virtute:
quia alia aliorum virtutem,& esiacientiam interdum aut ex toto impediunt, aut modificant. Itaque uniuersale diluuium non facultate solius naturae, sed diuina potestateri imperio applicante
promoueriteque agentia naturalia ultra suam vim ordinariam, inuectum suit,ut eo totum pene humanum genus obrutum meritas scelerum suorum poenas daret. 'μ it Q v. nu N autem sacrae paginae interpretes quid sibi velint illa verba Genes loco citato alara Dcoeli apertae sunt O facta estpluma βι e terram , Eugubinus in suis recognitionibus Oleaster in eiusdem loci explanatione, Malii, quorum meminit tum Beda in lib. de Natura rerum tona i tum auctor operis de mirabilibus sacrae scriptura libro .c. 6. putant supra coelum stellatum esse veras aquas: de quibus intelligunt id,quod c. I. Gen. legitur, Diuisit arreas qua erant si per firmamentum ab tu,qua erant sub Prma mento. Has ergo aiunt apertis coeli catarastis, id est, patefacto coelo erupili et terram inundasse. Amplectenda tamen est aliorum explicatio, qui siue supra coetu stellatum sint verae aquarta ut Patrunon ulli voluere, siue no sint: ut alii quibus assentimur, assumant illam coelestium corporum natura indistabilium, diruptionem nequaquam admittunt, ait intq; loco illo Geneseos nomine coeli, ut alias in sacris litteris,aere designari, ut nihil aliud sit cataractas celi apertas futile, quam solutis, apertis nubibus,quasi tenestris, magnam pluuialium aquaru copiam defluxisse Atque haec inter- D. Ambr. pretatio est D.Ambrosi in lib. de Noe circa c. i . Ruperti lib. . 8μ'rt in Genesim cito. D. Thomae in Psalmos dein Genesim , Lyrani, Abulensis,Dionysi j, glossae ordinariae ad illum locum. D, b ι. Q v ESIER T aliquis quo se abdiderit immensa illa aquarumvis quae diluuij tempore supra editissimorum montium ca-Rsons cumina quindecim cubitos excreuit. Dicendum partim se in subterraneos specus conglobasset, partim in vapores,in aerem abiisse enicacioti diuinae virtutis concursu.
De sontibus Huminabus. Eorum sententia,qui omnemfontium es fluminum aquam ex imbribus colligi putant.
egressi sontium fluminumque amoenitatem quaeramus,eorumque inprimis originem scrutemur. Qua de redisseruit Aristoteles libr. i. Meteor.c. 3. deli. a. ca. Plato milia done, corgius Agricolati. i. de ortu
92쪽
ortu causis subterraneorum, M. Albertus lib. 2. Meteor. trach. Prima opinio. 2. cap. LI. de alii. Occurrit ergo inprimis eorum sententia,qui putarunt eis intra terram quasdam auitates malueos , quibus imbres excipiantur, atque ex iis sontesvi fluuios dimanare eosque perennes Triquorum aqua ob alueo tum amplitudinem l que ad hyemem futuram sumciat, nec exarescat antequam rursus pluat eos siccari, quorum aluei minores existant, ita ut ob
aquae paucitatem ad sequentem hyemem scaturire non valeant. Facit pro hac opiniones, quod hyeme beriores amplioresque sunt tontes Liquiiij certe non nisi quia tunc terra ex imbribus plus quae sorbet, redditque item quia pauca visuntur fumina; M- Ο.ubi rari sunt imbres,ut in AEthiopiae solitudinibus, cin interio mina re Africa, aliisque in locis, quae Solis ardore torrentur. Contra vero Germania,Gallia, & Italia rivis de fluminibus scatent, quia si Moi humido irrorantur coelo. Eiusdem rei indicium est quod apud
nos magno diuturno aestu lantes minores fiunt, aut aqua omnino deficiuntur.
HAEc sententia quatenus alteri sontes is flumina ex colle C ratiosu-ctitiis imbrium aquis eirasci, si intelligatur de fontibus rivis se' -- torreritibus,qui tantum aut ferme tantum per hyemem post plu-Drarum e fusionem manant,vera est; si de omnibus in uniuertum,
fallat coar uiturque tribus potissimum rationibus quarum una est, quod ferentilla pluuia tarti magna sit, quae terram ultra decem pedes in altitudinem madefaciat: sed pars terra superior cltotum humorem arida brbet absumit ques vel expleta satietate nullum excipit;atque a se exclusum per torrentes riuos in amnes diffundit. Secunda est,qui ampntes quidam nullo terrae corio tecti .ae nuda solummodo cohibentes saxa, magnam perennemque vim aquarum ex se proserunt, quae ex imbri bin collecta elleno pore it,cum eam solida saxa non bibant.Tertia est,quia in locis admodum siccis putei per ducentum, aut trecentum pedum spatia in altum et fossi inueniunt aquarum uberes venas in ea
prosunditate; ad quam pluviatilis humor non peruenit, ut paulo
RAT io Nas in adueriam partem adductas ficile seluet, qui ρως μ' responderit iuxta alterutram duabus sententiis quae in pto ' -
pressi probabiliores a nobis iudicabuntur hyemali tempore in
tontibus&issuminibus maiorem else, quam in aestate aquarum redundantiam vel quia hyeme rigente intra meatus terrae maior est aeris vi vaporum in aquam conuersio vel quia quae humor aliunde ad Mntium orificia ascendens minus tum brbetur, consumitur ariditate terrariquὶ in aestate Etenim priusquam terra in extremam superficiem aquas refundat, aviditatem sitimque propriam satiat. Et haec una est ex causis, cur in nonnullis nimium calidis, iccisque regionibus pauciores sint aquarum scaturigines cur eaedem aliis etiam in locis per aestum mi-
93쪽
nuantur,aut omnino deficiant. Tametsi in eorum opinione, qui sontium .fluminum originem ad vaporum lactis in aovam conuersionem, reserunt,dicendum quoque sit, ideo in aridissimis terrarum tractibus tantam esse istius aqua inopiam quia prae nimia siccitate nec terra vapores expirat, qui concrescant in guttas,
nec aer in aquam mutatur. Sed haec ex iis,quae mox dicentur,ill striora euadent.
Opinio Arisutelis, qui ortu ontanae se uiatis aquae ad vaporum est acrissub terrae sinu
RIsTOTELE I lib. Meteor. c. I .censuit aqua sontanam Iuvialem gigni intra sinus terrae ex aere&vaporibus in aqua solutis. In primis enim quodierra multum aerem intus cohibeat, ex eo manifestum est, quia cum natura vacuum non se rat, terra multis in locis non patentes modiri, sed occultas etiam cauernas habeat, eiusque partes mulis ac venis hient utique oportet acrem,qui omnia quoquo versum agilitate, tenuitate sua penetrat, ad inanitatem impediendam illuc commeare. Accedit etiam quod nonnihil ex elemento terrae, nec parum ex ha- imbus,qui intra ipsum exspirantur, astrorum vi in aeris naturam facessit. Deinde quod tam aer quam vapores eisdem terrae visceribus in aquam perenniter commutentur ea ratio permadet,quia
necessum est istiusmodi corpora, ipserum calorem loci frigiditate expugnante,addensariri concrescere, ac demum ad aquae generationem perfecte disponi. quo etiam pacto in medio aetis tractu pluvia gignitur; et si haec non semper detur, tum ob alias cauilas, tum quod saepe calore Solis aer nimis incalescit, ultra modum vapores attenuantur; ac proinde materia pluuiae non suppetit. Hii igitur imodo vult Aristoteles oriri sontes amne sque. Nam conuersis in aquam aere vaporibus primum guttatim terra manat subinde collectus hinc inde humor soras prodit. Ac primia, is quod non secus res habeat hisce rationibus videtur concludi.tra opinion Nam si aliter sontes amne sque gignerentur certe vel coalesee- QM rent ex aquis pluuiis , quod resutauimus vel ortum ducerent emari per subterraneas cruptas quod item a vero abesse id pram,ostendit, quia sicuti mare non deficit; ita nec eorum aquae
1. Milo. DEINDE quia aqua maris est salsa fluviatilis de Gntana duucis. Nec satisfaciet qui dixerit,aquam terre meatibus percolatam, salsuginem deponere: cum eam Potius e terrae , quam decurrit, ex Eata
94쪽
exhalationibus, contrahere deberet. Item quia cum terra, iuxta probabilius philosophorum Theologorum decretum eminentior sit maris superficie oporteret aquam contra natiuam Propensionem, & conatum Ita bire montes, o quibus non pauca Oriuntur flumina. Ita se habet opinio Atalto telis, quam secuti sunt Alexander, Olympiodorus, Auen-roes, Egidius, Venetus, Pati sentes,si que non pauci.
Eorum sententia, qui fontium si fluuiorum perennitatem e mari deducunt. A III.
L ira arbitrantur perennium fontium, fluuiorumque Originem e mari elle. Ita sensit D. Basilius horn. q. Hexa mer.D.Hieronymus ad .caput Ecclesiastae, D. lii dotus lib. r. Originum croo Damascenus. lib. 2. Fidei orthod. c. v. Au citor libri de Cognitione verae vitae 17. Hugo de S.Incto Victo rein Commentariis Genes ad illum. locum. sasiendi basere ra, D.Tho. 2.sent. disti .q. unica ad s. a. Alber.hbr. 2. Meteor. tract.2.c. I. Dionysuas ad 8.c. Prouerb. Plinius lib. a.c. 63. Philo Iudaeus in lib. de mundi opincio, Malii. mi Tun haec opinio hilce potissimum argumentis. Pri- armum , quia incredibile omnino videtur tantum aquae ex vanoria W p
Dus de aeret in terra sinu quotidie generari , ut ad tam magnum iis
sontanae uuialis aquae defluxum, Mad tot scaturigines reple: See da j pta . . sussiciat.Secuna O quia non alia videtur poste reddi causa cur ui utum. c. p. 61. tot fluminum quotidiano accessu mari non crescant, nisi quia fuminae mari exeunt, seque eorum regressit tantumdem eis rependitur, quantum egressu detrahitur. Quod deschininae litte-iae capite Eccles asti primo non obscure docent illis verbis.
Omnia mina intrant in marcior mare non reaiιnd. ii ad locum, unde Ecclifasci. exeum flumina, reuertuntu ut ιterum tu. I p. I.
Tenim quoniam hanc lententiam ea maxime difficultas, geri quod non videtur qua ratione aqua suopte ingenio grauis possit alcendere e mari in altissimos montes , e quibus tam mul-xa flumina erumpunt occurrit inprimis D. Basilius loco citato P RU aquam maris, spiritu flatuve interius mouente sursum ad scaturigines impelli Mare, inquit , itans at perimeam per cumι los Marci chan Itis mox ubi obliqvis aut crete reelam si blime. Iismeίtis excarmus si occupatum deprehenderit,ab lagitante com' sum ibi tu superficie terra vi di pia erumpit atquestras emicat. Eandem rere ascensus rationem affert Plato in Phoedone,& Plinius libr. a. cap. 61. ubi ait aquam permeare totam terram intra extra, supra venis discurrentibus, atque in summis iugis erumpere : pro inquit, iratu acti ter Mepondere expressasiphonum modo emicati,tantumquσ
95쪽
tamque a periculo decidendi abest, ut is umma quaq est aliis ima ex liat.aeua rarione manifestium est quare tot uminum quotidiano accessu
maria non crescant. HI aec Plinius.
Ibeodor . THEODORE Tvs termo a. de prouidentia,& si de ortu suminum, aut sontium nihil aperte statuat, proponit tamen quaestionem, quis nam amnium quenta urgeat, quis sontium venas impellat. Tum respondet aquam non sua spqnte in altum tendere sed Dei verbis obtemperantem summos montium vertices Occupare. . . . . Eu et , D. Ihum D. Tuo, A loco superius citato ait sontanam de s uuialem aquam attrahi sursum vi a lestium corporum communis boni gratia,ut nimirum metallis,quae terrae gremio generantur: itemque animantibus,& stirpibus, quae aquae haut tu aluntur tempestiuam irrigationem praebeat. Additque huiuscemodi aquae motum,& si contra priuatam propriae formae inclinationem sit, nouesse tamen violentum,quia corpora elementaria, naturae lege atque ordine, coelestibus obediunt proindeque dum ex eorum imprenso ne motum aliquem subeunt, non per vim agi dicenda sunt, ut annotauit Commentaetor lib. . de Coelo. Intellige autem non
agitet vim simpliciteritiam si inclinatio propria quae & ab eius
rio adimanans pectetur, dicendum erat eam non nisi per vim ascendere: si ver,consideretur potentia obedientialis, qua inse- riora sunt apta nata obsequi superioribus, hac ex parte censebitur
non aduenire ei talem motum per vim aut contra naturam. M. Ad rim ALBERT s lib. 2 tract. 2.cap. I 2. inquit vapores in terraecauernis eleuatos reflexosque attrahere ad se aquam,eamque sursum efferte, continua sua actione: illisu ad montis latera ρο- ros aperire, quibus tandem erumpit. Atque hanc etiam caesam esse, cur aquae ad fontium ora ebulliant, videlicet ratione vaporum eas agitatu suo eructantium. . i an : u;i A L ii inquiunt cum terra multis sit perula specubus, aqua mimaris in eiusmodi caua loca sese induere: quae quia sunt angusta. neque tantam maris molem capere queunt eam aquae portionem compressam ab extrinsecus incumbente mari, egrenum qua via possit, quaerere: sicque Is eri aquarum exilitiones quae Graeca origine scatebrae appellantur atque has, quia in suo loco non sunt, deorsum euolui.
at ii s placet terram quasi spongiam attrahere ad le ex imo aquam eamque fugere,& eminentioribus locis reddere Ali volunt esse in terra quasi venas,quibus aquae humor prolectetur,ad eum sere modum quo sanguis animalium venis. Quam fmilitudinem late perlecutus est Seneca libro . Nat. quaestion .cap. 1 Tat
96쪽
TRACTATUS IX CAP. IV. 9 Glius controuersiae defontium flumini mi exortu
VPERIO Rinus capitibus propositum a nobis sui quid de sontium amniumque origine alij senserint. Nunc quid nobis statuendum videaturali quot pronuntiatis exponemus .Primum sit.Non est ri aut negandum in subterraneis specubus magnam latere aquae vim, rivulos,stagna,iacus. Huiulce pronuntiati veritatem probant quotidianis experimentis puteorum , lapidum , metallorum fossores,qui intra terram non venas tantum ii uulos inueniunt,led nonnunquam in tantam incidui aquae a filuentiam,vi iam neque in prosundii,neque ad latera progredi queant.
Huc pertinet quod scriptum ab Ab si lepiodoro est, Philippum A Visat
Macedonum Regem permultos homines enaros rei metallicae demisisse in metallum vetus ac desertum,ut crutarentur eius venas,quae earum ubertas esset,quis status, Man aliquid posteris reliquisset auaritia,il ibique lucernis usos,cum totum illum specum subterraneum multis diebus obiissent, vidis te magnos fluuios &immania aquarum inertium receptacula. Idem etiam confirmant subitae aquarum eruptiones,quae aliquando acciderunt.Namque, ut alia hunisce rei omittamus exempla, tempore belli Mithridatici apud Apameam Phrygiae urbem nouos lacus,paludes,& sontes emersiue prodidit Nicolaus Damascenus in in iis fluuium uotius unum salium,qui magnam ostrearum & marinorum piscium co- sese piam et Tuditaeum tamen Apamea longe absit a mari. R in est etiam in Catia circa Lorum urbem, similem aquarum copiam e terra exiliisseat Terentem secum immensam animalium turbam eiusque pisces,videlicet in tenebris saginatos clargo otio dit Fertos , qui e sitarunt, peri illa; quos ignotos ante eum diem nouus amnis ostendit. Similiter refert Cardinalis Contarenus lib. r. de Elementis,uidisse se apud Valentiam in Hispania sereno coelo subita inundatione,que versus urbem delata, nisi clausis portis,compositisq; obicibus in mare diuerti sibi, magnam ciuitati calamitate illatura erat .Hac vero tanta aquae vim no aliun de,quam ex quopia subterraneo specu terra de his ente erupisse.
SEcvNDv pronuntiatum. Cum Deus tertia creationis 1 pronunt.
mundi die unum in locum aquas secreuit,easque terrae cauernis, ut alibi etiam diximus, inclusit, simul in diuersas terrae partes per occultos meatus cuniculos magnam aquae copiam e mari cor riuatam dispertiit atque hinc maiori ex parte constat illa aquae moles,de qua proxime locuti sumus. Hoc pro nutiatum inde sua. detur,quia sicuti prouidentissimus arti rex,nominis gratia, ammantium ac stirpiu,quae in illius usum cessura erat, procreatione, Con Comm .in Meteor. N
97쪽
terras detexit,illa aquarum immensitate in unum coacta: ita consentaneum suit, utraqueo humore terras introrsum perfunderet, cuius adiutrice opera lapides,met alta , caeteraque eiusmodi in sinu terrae decursu temporum coalelcerent:tum etiam, ut eadem aquae vis multis in locis supra terram erumperet,ob eas causas,deqvibus mox dicemus. Philo Iudaeus in lib. de Mundi opificio addit propterea etiam suisse aquam terrae visceribus immistam ne arida fatisceret; sed continuaretur,permaneretq; partim vi unien-- tis spiritus, partim humore, qui non sinit tellurem aretactam fragmen' a abire. Quam rationem probat etiam Plinius lib. 2.cap. 61 ut alibi retulimus. x onM t. vi pronuntiatum. Ex aquarum copiis per terrae latebras di suus manarunt diuino imperio, eade illa ertia die crea tionis rerum,tum plurimi fontes,tum multi amnes diuersis in locis. Huius confirmatio sumitur a multiplici tilitate,quam isti ul- modi aquarum effusio importat: siquidem fontium Huminum decursus retram irrigantri saecundant, animantibus potum suggerunt pabula educunt aeremque reddunt salubriorem Deinde quia hoc etiam ad terrae gratiamin ornatum acies, non secus ac stellae ad corporum coelestium pulchritudinem. Quas commoditares de emolumenta singularis illa tanti artificis cura& liberalitas in prima rerum molitione haud quaquam praeterire debuit. Vnde inter caetera, quibus architectandis diuina sapientia tunc Prmur, occupata ille dicitur,numeratur sontes prouerb. S. svando pra- parabat coelos aderam quando aethera firmabat sursum tibrabat stntes auruarum, id est, cum sontes numero , pondere umensura, prout cuique loco conueniens erat,per regionum tractus dispensabat. Praeterea,Genes. 2.c. fit mentio quatuor suminum,quae e Paradias amne iam tunc manabant, ducta origine, ut ibidem explicat Rupertus,exabysib. Pari ergo ratione iam tunc non solum hi, sed
ali etiam fluuii Fontes diuersis locis profluebant,utique ex illa
aquarum vi intra viscera terrae delitelcenti,Me mari oriunda. ironunt vi pronuntiatum. Non omnia flumina, neque sontes tunc crupere. Hoc liquet ex eo,quia saeculorum progressu constat multos amnes,sontesque profluerema' pille, qua de re alibi plura. t ρη I N pronuntiatum. Sententia Aristotelis si de omnibus in uniuersum ntibusvi fluminibus in belligat ur,spectet ur-que id,quod re ipsi accidit,neutiquam probanda est. Huius pronuntiati veritas constat ex probatione tertij. Nec enim quatuor illa Paradisi flumina ex vaporibus aut ex aere in aqua verse coa- luere: cum subito ad Dei iussum prodierint, sicuti caetera, qui et unc diuinus opifex moliebatur: prodierint,inquam, ex aquis per terrae viscera ad eum quoque usum dispersis,ut superius diximus. Quod item de aliis uminibus4 sontibus , qui pariter diuet sis terrarunt otis eodem imperio exorti sunt,intelligi debet. A c Cra
98쪽
TRACTATUS IX. CAP. IV. 99AccEDv NT ad huius rei confirmationem suffragia eorum P Meron patrum,quos initio terti capitis retulimus.Inter quos D. Hieronymus loco ibi citato existimat sententiam, quae asserit flumina per terrae meatus ex abyss prodire sacrae paginae oraculis tradi tam esse,illis verbis Ecclesiastae, Ad locum unde exeunt lumina reuertuntur. Putant,ait,quidam aqua dulces, quae in mare fluunt vel ardente desuper Sole consumi: vel salsuginis maris esse pabula: Eccletiastes autem noster Mipsarum aquarum conditor eas dicit per occultas venas ad capita sontium regrediri de matrice
abyllis in sua semper ebullire principia Philo quoque in libro de His Mundi opificio arbitratur Mosem ecundo Genescos, cum ait in medio Parisi esse tem irrigantemsῖperficiem terra, nihil aliud innuere,quam dulcium aquarum copiam,quam Deus a marina e creuit,terraeque attribuit,ut e sontibus defluens in flumina, irriget uniuersam faciem terrae. s Ex TVM pronuntiatum. Rebus secundum se spectatis, licet in opinio Aristotelis si de omnium sontiumri fluminum ortu intelligatur probabilis non sit: tamen si restringatur ad aliquorum fluminum flantium etiam perennium generationem, suam habet probabilitatem .Huiusce pronuntiati sensius siexplicatio haec est. Et si nequaquam veritati consentaneum iudicemus omnes sontes amnes recipia ita fuisse genitos, ut Aristoteles generari credit, cum paulo ante statuerimus multos initio in udi ad diuinum imperium e terra prodiisse.Praeterea licet rebus item secudum suam naturam consideratis, Mnon attendendo ad id, quod initio mundi gestu in est , haud probabile sit sontes ingenti aquarum vi redundantes,& flumina, quae in prima sui a terra eruptione amplit simos exhibent alueos,ex vaporibus Maere in aquam mutatis i- ni potuisse: non tamen caret probabitu ite minores amnes fontes,etia perennes, progressu temporia ita potuisse nasci, requei, si in dies oriri. Quisententia quoad priorem partem de magnis fluuiis & sontib us,ex eo suadetur, quiano est veri limite ex vaporibus, aere in terre gremio tantam aquae vim perpetuo generari,praesertim cum videamus in quibuida regionibus ardore Solis perustis ubi exigua est vaporum copia praedicta sumina, n-rcique exoriri. Quoad posteriorem verbiartem inde ostenditur, quia non sine probabilitate concedi potest tam latos recessus,
tam amplas cauitates intra terram condi,tantamque inibi opportunitatem ad aquae generationem inueniri, ut terra ex aerei vaporibus perenniter undat aquae ubertatem , quae licet non magnos fluuios sentesque,minores tamen possit eiscere. sEPTIMVM pronuntiatum. Non solum absolute assiman ς
dum est amplissima fiumina& sontes, de quibus paulo ante diximus prouenire e subterraneis aquis e mari oriundis ob ratione illic propositam essed probabilius existimandum etiam minores fidulos & sontes perenes ab eisde illis aquis ordinarie seu malo ti
99쪽
ex parte derivari Qus d ex eo sane comprobatur, quia paucis in locis videtur in sinu terrae inueniri tam perennis tamque assiliens apparatus dispositione ad perpetuam illam aquarum ex aere&vaporibus productionem. Pro quo etiam facit auctoritas patrum, quos tertio capite commemorauimus, sontiumri fluuiorum perennitatem e mali per subterraneos meatus deducentium. t trφ'-' Oc AvvM pronuntiatum.Disserendum non est aquas tam pluuiales, quam quae in terra cauernis ex aere vaporibus generantur in sontes amnesque defluere. Hoc pronuntiatum quoad
pluuiales aquas patet ex iis que primo capite disputata sun ciquoad reliquas inde planum est, Quia aer vapores terra Ha clusi, vicircunstantis frigoris caeteritque causis ad id concurrentibus in aquam mutantur,quam aquam necelle est guttatim delabi,& ii uenta via in fontibus erumpere.
Explicatio argumentorum, quae in secundo se tertio capite proposita fuerant. Al V.
V I A sententiam, quae perentum fluminum, sonti uni ortum ad subterraneas aquasi mari prosectiis refert,amplexi fuimus: illam verd quae vaporibus aeri in aquam terrae visceribus conuerso, eundem ortum ascribit,quada ex parte suam habere proba-
ρωtio primi bilitatem diximus, utriusque argumenta hoc loco diluemus. Ad diis 2 2 40m in x py sententia quae . et huiusce tractatus explicata fuit, f., lis 'ς pondendu est fontes, de amnes, qui e subterraneis aquis retro
actis temporibus perenniter fluxerunt, aliquando deficere, non ob aquae marinae inopiam, sed quia vel terra, assiduitate aestus, interdum ita exiccatur,ut aquam, priusquam erumpat, absorbeat, Vel quia meatus,per quos aqua influebat,obturantur,vel ob alias caulas, de quibus seorsim c. 6. huiusce tractatus dira eremus. 5. i. secundum in primis aquam,quae per terrae cuniculos modo superius a nobis tradito, primis mundi originibus sparsa fuit, dulcem ille, sicuti nec dum mare ipsum saliedine conspersum erat,ut suo loco dicemus. Quare magna illius subterranea aquae pars natiuam adhuc retinet dulcedinem, praesertim qua ex parte
mare non attingit. V si vi quia in multos terrae tractus tam mari vicinos,qua remotos ex ipsa aqua maris iam nunc salsa, sine interuentu illius ιγ ma, is aquae dulcis, quae vel in iis meatibus nunquam fuit, vel tempo- aquil in ter rure decursu exhauriri potuit,saepe,ut quidem videtur, nouae de-r riuationes fiunt: quae tamen aqua,non salsa, sed dulcis in sontibus pq emimpit: occurrenduerit argumento,ut occurrebatur, nepe aqua malis per terrae venas 4bras, perque mulit plices antractus verbera
100쪽
verberatam transeolari, eliquarique Mamaritudinem ponere. Ad id verδ,quod obiicitur, debere aqua ex eo cursu amaram potius, quam dulcem euadere ob exhalationes , quas e terra excipit, dicendum non quaslibet exhalationes amaritudinem gignere sed adustas,quales non necelle est esse omnes, quibus aqua interiora terrae permeando inficitur. D tritium dicimus inprimis quam quie in sontes astendit, . t . non recto itinere sursum niti, sed per varios flexus Manseactus, de tortuosa diuerticula. Ad explicandum vero quona modo aqua contra priuatam propriae tormae inclinationem hanc viam capessat, varias auctorum rationes cap. a. attulimus: e quibus illa potis. simum videntur nobis colligendae: ut nimirum dicamus, cum D.
Thoma aquam influxu corporum coelestium ad scaturigines eue hi: simulque quod ali aiebant, iuuari ad id attractoria facultate ipsius terrae,quae more spongiae humorem aduocat.
D primum vero eorum,quae articulo tertio in confirmatio SA I aim.
ne alterius sententiae proposita sunt, quatenus probare nitit ut pN ρ' nec etiam minora flumina eo modo,quo Aristoteles docuit generari posse, quem tamen modum circa talia flumina non carere probabilitate asseruimus, negandum est quod assumit. Id autem cur negetur explicatum iam superius fuit. Ad secundum respon βρυ .dendum est ex Aristotele lib. 2. Meteor. c. a. ideo mare fluminum accessionem non sentir quia quantum aquae in ipsum influit, tantundem radiis Solis exhauritur exsiccaturque, in vapores evan eicit. Additque ibidem Aristoteles eam exsiccationem,post Cur mare aequam flumina mare subierunt,paruo negotio fieri posse, antequa si I - ρ -
spatio confestim aqua fluuialis superlabitur, de expania breuiori tempore exhalatur, vaporat. Quemadmodum si quis aquei cyathum super latam mensam et Fundat, statim siccesset: quae tamen in vase collecta, quantumlibet Soli exposita sit , diu seruabitur. . Eandem dubitationem multis modis explicat Lucretius lib. 6.sui poematis, quibus ille nobis magis arridet, quod tota aduenti ita aqua siue ex sontibus, sue ex fluminibus siue aliunde in mare influat, comparata ad maris vastitatem, per quam expanditur, unius propemodum guttae instar haberi qua proinde non oportet
mare intumescere. Adverte tamen id, quod de maris incremento
promantiamus potissimum de Oceano intelligi debere Augescit enim Pontus amnium accessi ob eamque causam in Meridiem fuit,ut alibi diximus. Ri locum Ecclesiastae respondetur, in eo sensu dici numina omise mari egredi, quia vapores ex eo potissimum attolluntur,quibus oc- terra humescit unde sentibus fluminibusque materia suppedita tur. Quo fit ut maior Antanae de fluuialis aqua pars mari accepta reserti debeat.