장음표시 사용
81쪽
intimo recessit,ubi Venetorum urbs sita est,experi utut flecti mare ad Meridiem versus Flaminiam , indeque declinare Apuliam versus aliquantulum ad ortum Solis quo fit ut praedictum mare
quodammodo in orbem agi videatur iuxta terrarum oras. Huius motus causa eadem est,quae illius, quo mare in Occidentem progreditur. Nam cum aquae inter terras conclusae, in littora im-pmgentes perpetuo tenore cieri nequeant ab ortu in occasum. consequens est ut prope terras fi xuoso itinere in gyrum volvantur circularem motum imitentur. motus est ille,quem aestum usitata lignincat Ioiane appellamus, quo videlicet maris aquae reciproca agitatione nunc ad littus accedunt,nunc in se redeunt subliduntque Cuius causa, quae Philosophis multum exhibet negotii', inuestiganda a nobis hoc loco erit.
Reciprocum maris aeBum non bique sui lem esse
Non ubique mari ius a Miguem tempus
xi v s in Ara mirini aestus Guiam disquiramus, illius pro temporum Iocorum varietate dit ferentias exponemus. Primum in quibusciam maris tractibus nullus,aut perexiguus aestus vis tur, ut in mari Ligustico , Tyrrheno, Narbonensim apud Barchmonem in Celtineria, Min exico ad Cubamin vicinas insulas In aliis magnus,ut ad Begaram,in plaga Indica secundum Gangem, & Indi fauces in mari Gothico Flandricori Britannico iusitano,& in mari rubro. Ordinarie tame, ut plurimum aestus in Oceano maiora inundant spatia, quam in reliquo mari. Praeterea circa littora magis quam in alto depreheditur hic motus. In fluminibus quoque maria mirantibus diuersitas est. Namque Lusitan flumina aestu retrocedunt, Atlantica minime.Tamitis in Britannia regreditur ad sontes quinquaginta milliaria, totidem serine Baetis in Hispania. PRAETEREA neque idem temporis spatium bique aestus consumit. Nam in Lucitano Oceano , aliisque in locis magna ex parte senis intumelcit horis, senis detum eicit. At Garumnae sauces in littore Aquitaniae septenis subit Oceanus, quinis refugit: ad Uuineam Ethiopiae, siue ad Erythraeum Africae prArmoni rium, quaternis accedit, octonis regreditur. Denique alibi segnior est,alibi acrior. Ad oram Guineae latus est impetus aestuantis maris, ut tres anchorae vix sustinere nauem queant ne allidatur. In littore Cambaiae,quae est in faucibus indi, mare binis horis triginta circiter leucas accessivobtegit binis , totidem recessa detegit. Itaque tanta rapiditate agitur, ut nomines ingruentem e pelago undam vix cursu evadan;. Ne verbincautos aestus arripiat,
82쪽
cymbali seni tu admonentur. Nec naues ibi possient eommorari, nisi haberent lacunas ad eum sum de Tas in quibus mari abeunte consistunt. Pos TREMO nec eodem diei tempore ubique aestus incipit ac desinit: quandoquidem singulis diebus una re hora mare tardius ascendit. Ac de istiusmodi varietate in progressu plura.
V.iria Philosophorum sententiae de eme Irici caus
V a nam causa maris accessum recessiimque esticiat,non conuenit inter Philo Phos extantque ea de re diuerse, aduersae eorum tentetiae quas commemorat Plutarchus lib. . de Placitis cap. II. Mela lib. 3.c. I. Lauretius Coruinus in sua Geographia c. li Mirandula lib. I de Examine vanitatis c. i 2 eiusque patruus lib. . contra Astrologos,c. s. In primis ergo Stoici arbitrati sunt latini. Dia hanc spectabilis mundi uniuersitatem animal quoddam esse ex rM variis elementis conglobatum,quod menteri spiritu vivat, habereque in profundis Oceani nates quasdam, per quas emissi anti litus,vel reducti,modo inflent maria,modo reuocenti. sicque fieri accessum reti procationem maris Apollonius hianaeus scripsit Oceanum inuere,ac refluere, spiritibus,qui partim sub ipso, partim circa ipsum anhelant impulsum retrusumque Timaeus a .docuit causam aestus esse flumina per Celtarum montes in Atlan Tmo, licum irrumpentia,quae se protrudendo aestum cinundationem inferant: colligendo,retrahant.Plato censuit aquas cuiusdam spe Piai mi. cus hiatu sustolli, late effundi, subindeque eodem remeare: necesse aliud fluxumac refluxum aquarum ad littora Seleucus a Misci. thematicus,qui terram perenni circumactu agitari aiebat, putauit terrarum motu Lunae vertiginem occursare, hoc impetu colligentes inter maria dicoelum satia , atque in mare Ailam cum incumbenti, reciprocare undas. Aumtaui AinisTOTELE quid de hac re senserit, non liquet. Nihil hac vomer enim de illa in iis libris, quos ab eo scriptos esse constat, com- mentatus est. Nam libet de Elementorum proprietatibus in Quo
M.tis matas itus diurno Lunae motu ascribitur , incerti auctoris habetur.Nec Peripateticum, sed Arabem redolet. Plutarchus tameloco citato ait Aristotelem meraclitum existimasse aestum a in imi Sole et vici,videlicet quod aspiciamus Solem plerosque flatu, sua V circumvectione secuti serre,quibus ingruentibus undae intumescunt; pitis, residunt. Alisaestus causam retulere in decliuitatem in partium, quae littoribus ex aduerso oppositae sunt, ad quas senis Qui horis fluat easque altiores inueniens, senis retrocedat Alij ad 2
83쪽
aquarum vaporationem,qua vigente efferatur mare; cessante, decidat:ita ut eueniat mari simile quidpiam , atque animanti febribus per interualla iactato. Et quemadmodum in hoc delfinitis horarum spatiis humores colliguntur,collecti sebrium accessionem excitant deinde iisdem paulisper diiseluti sebris abscedit ita in mari certis temporibus vapores ex hesentur,in maris aestum faciant,quibus evanescentibus aestus desistat: sicque idem recursus perenni vicissitudine detur.
Eorum sententi. , qui causam marini Mus in Lunae
CAPUT VI. A ME Tvi apud antiquiores Philosephos tanta se ei it
de causa marini aestus opinioni discrepantia: commu-- Anior tamen sintentia eam adscribit Lunae , secundum Setti motum, quo una cum primo mobili diurna conuer sone circumvehitur. Ita sentit Ptolemaeus lib. 2. in Cicero lib. de Nat. Deor. Plinius libr. r. c. 9 . Strabo de situ orbis libro Auen-roes 2. Meteor. M. Albertus lib. a.tracl. 3. c. 6. Albumasar a. libro maioris introductori ad Astronomia, Mensis A. p. q. IO . m. I. D.Thomasi 2. dissit ψ.q. unica art. .&in opusculo de occultis operibus naturae. Scotus in a. dist. i .Ficinus c. 6. ad Plotini librum . Enneadis 1. Contarenus Cardinalis lib. a.de Elementis.
Levinus lib. 2. de Occultis naturae miraculis c. i. Auctor libellide clementis,quem Carpentatis Latinum fecit , alij line pauci nec ignobiles Philolophi.idem Placuit D. Ambrosio libro .
Hexam .c. 7. D. Basilio hom. 6. Hexam.
H. cogitur sententia amplectenda est,ita tamen ut maris ac ces mi recelsum attribuat Lunae non per se duntaxat, sed ut Solis promouetur, foueturque aspectu. Caeterei autem Opim Ones, qua coelesti virtuti praedictum motum non adscribunt, aut fabulos e sunt. aut perexigui momenti rationibus innituntur: haec no- itu mari stia quotidianis experimentis stabilitur. Siquide videmus aestum ' θ' triaris maiori ex parte sequi Lunae periodos secundum motum
diurnum Lunae ut enim ille in quartas lectus est iuxta quatuor
cocli quadrantes, seu aequales coeli portiones, quarum existunt quatuor puncta videlicet ortus occasus, vertex diei noctis: ita singulis diebus naturalibus mare quate cietur, bis fluendo,bis rei quendo: fluendoquidem,cum Luna ab ortu supra Horizontem usque ad verticem diei siue Meridianum ascendit refluendo,cum a vertice ad occasum declinat rursus eum ab O casu subterra ad noctis fastigium siue ad punctum Meridiei oppositum procedit, fluendo ac demum a noctis fastigio usque ad ortum , iectaendo. Et lim hoc planulla varietas existat. Nam
84쪽
Nam neque id ubique seruatur, ut ante monuimus neque semper Luna supra nostrum Hemisphaerium ab ortu ad occasum duodecim horas consumit, ut sex prioribus malis accelsum To- stetioribus lex,recemur efficiat. Si comi o idem suadetur,quia pro diuersis Lunae ad Solem Misa spectibus, nunc minores, nunc maiores aestus fiunt. Siquidem v. g. plenilunio maxime seruent, alias mitescunt. Item quia non ob aliam caulam singulis diebus tardius una sere hora ascendit mare, nisi quia Luna ab uno suo ortu usque ad alterum consumit fere 2 .horas una enim ferme hora indiget ad conficiendos tredecim gradus, quibus per motum proprium retrocedit intra unum diem naturalem. Item quia certis Lunae articulis magis inturnescunt maria per hyemem, quam per aestatem: utique potissimum quod hyemali tempore per aquatica gna Sol transit, quae Lunae virtutem secundum illius a Sole irradiationem
ad huius rei confirmationem,quod compertum unam, ue s sit Lunam humidis corporibus dominari,&quas praeesse. Vnde
Utolemaeus couenienter inquit tradi Lunam i mine lexus,quia tit .
in eius natura humiditas excedat. Galenus autem 3. lib. de diebus -- criticis huic sideri morbos pituitosos ascribit. Receptumque est apud medicos Lunam e quatuor humoribus pituitam,quei aqueae naturae est,augere. Praeterea cerebrum , quod humiditate abundat, Dunae varietatem is utationestequitur similiterque nonnulli morbi , trigida humiditate oriundi humanum corpus definitis Lunae spatiis adeo infestant,ut qui iis coniflictantur in se ipsis coitum Lunae , aliatque eius coniunctiones, vel aspectus per
Ea tamen adhuc controuelsa inter eos, quina ructamen scutatum& decrementum Lunae ascribu taquaenam facultas Lunae id i Iraestet Auen oes non aliam statuit, quam Lunae motum fp umenesquod hisce duobus instrumentis existat in mari oporatio; qua vigente mare intumescat considente subsidat. Rectius tamen philosephantur Contarenusin Album ala locis citatis statuentes aliam praeterea inesse Lunae vim, cuius interuentu illa mari reciprocatio concitetur. Enim vero in interlunio, quo tempore Lunae facies. quae mare respicit,lumine destituta est item cum Lugia sub terras demersa suum ad nos splendorem minime iaculatur, aestus in nostro mari non cessant:at si bio motu qu-mine fierent, per id tempus sopiti esse deberent. Sed hanc partem , quae coelestibus corporibus ad transmittendam vim in elementarem mundum,istiusmodi etiam latentem qualitatem quam Lma apa. influxum vocant,attribuit, nos in libris decocto accurate diffe
Q tamen aliquis,num aestus fiat rarescentibus in
rinis aquis atque ita elato cumulo ad littora properantibus. '
85쪽
deinde rursus constipatis ac decidentibus an potius quis citra
Ohim Car ullam rarefactionem,& addensationem loco motis. Contarenus dinatu Con loco citato priorem approbat sententiam eo argumento quod non appareat, unde tam repente aded magna aquae aduentitiae copia erumpat,qua mare intumescat,rursumque quonam se reci- solist. d.b Piat decrescente aestu .cum mare sese contrahit. Nobis tamen oppositum verisii lius videturi nimirum Lunam ad eum modum, quo magnes serrum mouet iniecta qualitate effectrici impulsus, citra rarefactionem, cuius nulla hic aut necessitas , aut indicium apparet,concitare aquas:& secundum diuersos aspectus,propinquitatemque ad mare,&obtusiores, aut acutiores angulos, nunc aquas adletus eleuando trahere,nunc easdem relinquere, ita ut illae suopte pondere in decliuiora resiliant, Te colligant. Exire autem tantam aquae copiam ab immensitate maris , Sc in eisdem patentem Mapertum campum relandi.
Dubitationes aliquot ad ea, quae proxime conclusa sunt, pertinentes. A VII. ea, tua superioti capite statuimus,grauia , i explicatu dissicilia existunt dubia. Primum, curnsi
etiam aquae omnes Iluuiales tam mari proximae,
quam remotae,aestu agitentur. Secundum cur quidam amnes in mare influentes marino aestu retro cedant; ali non.Tertium,cur non ubique paribus temporum spa- Α- tiis aestus decurrat.Quartum,cur quaedam maria, ut supra retulimus,nullum,aut perexiguum aestum sentiant.Quintum,cur quidam putei,qui aliquibus in locis , ut Hispali unus, in aliisque regionibus , quotidie augentur: diminuuntur, communicatoriis per subterraneas cryptas accessuri recessi maris, cur, inquam, I non omnes eodem tempore,quo mare mouetur, cieantur: sed quidam eo intumescente decrementum, detumestente incrementum accipiant: alij contrario modo se habeant, cum ma-
ri congruant. Sextum, Quid causae esse videatur, cur Euripus id est, fretum, seu perangustum mare inter Aulidem Boeotia portum, Euboeam insulam risius diei noctis spatio septies
Mirui. r. At primum horum respondemus causas naturales non in quamlibet rem subiectam agere sed in eam, quae ad earum impressionem excipiendam apta idoneaque sit. Nec enim,exempli gratia, magnes quodcunque corpus indiscriminatim ad se trahit sed serrum aut Chalybem. Sic ergo non omnis aqua natiuam habet aptitudinem, ut a Luna reciproco istuxu moueat ut , sed marina duntaxat. Immo neque marina ubique ob eas rationes, quas
86쪽
TRACTATUS' VIII., CAP. VII. 8, quas paulo infra subiiciemus.
D secundum quaedam flumina quae in maria aestuantia sese . . exonerant, parum aut nihil relabi aestu propter aestus segnitiem: vel ipsorum fluminum rapiditatem: quae maris assec sum inhibent: vel ob alias limites causas.
o tertium dici potest cur alibi breuiori, alibi longior tem - εἰμι pore aestus fiant, cur quibusdam in locis citius aquae defluant,
quam refluant,aut e conuerso; causam esse locorum situm , littorum altitudinem, aut depressionem aequam in omnem partein planitiem,aut flexuosos maeandros, aliaque eiusmodi. Quae motum aquae varie retardant,aut iuuant, iuxui, maiorem,minoremve , quam reflexu commoditatem praebent. Ad quod etiam multum conferunt diuersae regionum qualitates,occursus vento. rum,regionum affectus,coelique influxus, uti mox dicemus.
D quartum respondent e recentioribus philosophis non S.At nulli, ided partes quasdam Mediterranei pelagi, ut motidem,
pontum Euxinum,aut nullum aut perexiguum abire aestum,qui deum impediat vehemens aquarum defluxus a Septentrione ad Austrum: similiter in quibusdam Oceani partibus idem euenire, ob vehementem impetum aquae ab ortu in occidentem: quos motus diximus superius in utroque mari dc prehendi. At enim haec resposio non videtur omnino satisfacere.Nec enim hi auctores idoneam vi viaque congruentem causam afferunt,cur aquae; esto in illis Mediterranei maris locis nequeant secundum aestum directo reciprocare versus Septentrionem mo tamen aliquo modo reciprocent excipiendo oblique impetum diurnae reuolutionis Lunae. Nec similiter rationem aptam reddunt,cur ab Oriente in Occidentem non ubique aestuet Oceanus recta obsequendo eidem Lunae motui Sane quidem veris mileqst quosdam mundi tractu sitas uopte ingenio at sectos esse, ut in iis influxus Lunae ita modificetur,ut praedictam reciprocationem aut nullo modo aut secus,quam aliis in locis exequi valeat. Sicuti, licet facultas Solis ad euocandos vapores imbriumque materiam, ubique eadem sit: quaedam tamen regiones sunt,in quibus pluuia no gignitur. Oritur autem eiusmodi varietas partim ab pl. mundo sublunari cuius nec idem situs,& locorum opportunitas am eadem natura
aptitudo ad et Tectus: ad coeli inpressionem excipiendam , motumque subeundum ubique existit: partim ab astris, quorum alia aliis regionibus disparili icti, radiorumque multiformi ractu dominantur ac praesunt, Solis Lunaeque vim diuerso modo at
At quintum dicendum quosdam puteos pariter cum mari εἰ-t
augeti Hecreicere propter commoditat, em locorum, per quae illis hic motus amari communicatur, quae commoditas eriacit, ut possint cum mari conuenire. v. g. quia cryptae expedirae sitiat, amplae te t. , aut aliam eiusmodi habentes aptitudinem ad maris
87쪽
ris motum uniformiter excipiendum. Alij ver,putei contrario modo se habent,ac mare propter figulam stumve locorum: v.g. quia per cuniculos angustos, decliues, tortuose inflexos, ac procul distantes cum mari iunguntur. Id enim causa esse potest, cur quo tempore aqtia in puteum ascendere incipit,iam tunc propter moram ab aqua in itinerum angustiis & impedimentis interpositam,mare incipiat recedere,aut contra. Sotai.6 ad sextum attinet, fama est Aristotelem in eius Euripi natura , contemplanda tantum operae sudi posuisse, ut taedio M labore consectus illic diem suum obierit. Vnde in prouerbium abiit; et teles non habet Euripum Euripus ales D Turvo Aractotelem Fortasse huiusce reciprocationis causa sint tum fluctus alatissima Egaei maris effusione in angustias compulsi qui Cycladum subinde insularum multitudine, atque obice refunduntur,4 quasi circulo edundant. Tum loci situs sub illaci sula vastis cauernis anfractuosiis , per quas praecipitans longo tractu mare sursium inuento obice regurgitat, vari6que impulsi Liui senten accessus,& recessus illos multiplicat Liuius libr. 8. Gadis tertia de I tu tiae censet huiusmodi fretum non septies , ut perhibent, sta-
. ., iis temporibus reciprocare , sed temere in modum venti nunc
huc, nunc illuc verso nati rapi, velut praesto monte deuolutum
H lis nobis circa maris aestum dicenda esse visi sint:in quorum magna parte tutius fuerit ad occultas naturae caulas consu-gere, communem philosophorum ignorantiam fateri. Sic videlicet diuina sapientia hunc spectabilem mundum pulchra varietate distinxit, multa nobis in eius consideratione partim nota, partim ignota esse voluit. Vnile recte auctor librorum demirabilibus sacrae scripturae libr. I.cap.7. de hoc apso maris accessuri recessu disputans : Non minorem, inquit, promitam nescient bis praeparat scientia hominis. Nam qui vera sapientiam cupit ad aeternum regnum, inusia est ignorantia estinare contendat est interim cum insigni gentium magitur dicat: Ex parte cognoscimus orex parte prophetamus: Etenim omnes res qua possidemus ex parte vix
Quamobrem mari datus a natura motus.
Is CEPTA vi Mus de effectrici causa marini aestus nunc de illius fine agemus. Cum enim natura in caeteris rebus,etiam minoris momenti,nihil stu-stra moliatur,docete Arist. liba.de Cael. cap. 8 tex. o.multo minus tam iugem elementi agitationem incassum moliti debuit.Dicimus ergo in primis ideo huc motum mari
88쪽
mari datum, ne putreseeret. Motus enim putrefactionem remo e M Juet , quia putrefactio fit ab externo calore quem alia atque alia φ V mst macris mutatio per motum inducta, auertit. Qu*d experiuntur is,
qui ad Solem ambulant squidem minus calent, quim qui incidentem radium immoti excipiunt nisi serie tam vehementi nisu ferantur, ut membrorum agitatio praepoderet maioremque vim obtineat ad calefaciendum est enim motus causa caloris quam adicisti gerandum habet alternatio recentis rigidique aeris, quo
ambitur corpus.' -- Nis, s finis eiusdem motus,est aquarum purgatio. Vt ,MSri' enim Seneca lib. 3 Nar.quaest. c. 26.ait,in aquis, quibus cursus est, 'i' non possunt vitia consistere,quae sua vis desert exportat. Ideoque mare cadauera, stramentaque, naufragorum reliqua similia ex intimo trahit mec solum tempestateri fluctu sed tranquillum quoque placidumque purgari consueuit. Videlicet ne pellucidum elementum, quo undique aquarum ductu laces cossutant, nimium sordeseat Plinius libr. 2.c. 98. ait Omnia maria purgari
plenilunio, quaedam statis diebus .intellige potissimum Letenim
maria quouis anni tempore tum alia,tum superfluitantia corpora in littus expuunt. Cur autem cadauera recentia primo ad vadum serantur, deinde aliquot post diebus emergant, supernatent, donec fluctu voluente ad oram maritimam eiiciantur, exposuimus in lib. de Coelo. TERTIus finis, ob quem naturae auctor marinos aestus esse voluit 'est nauigatio ad quam multum conserre quotidianam marium reciprocationem experimento liquet: cum naues ad subeundum portum accessu maris promoueantur,eiusdemque recessu in altum evehi consuescant.
De maris, ct terrae permutationiblu. CAPUT X. Ac NAM fieri progresTu temporu in terra ab aquis
mutationem docet Aristoteles i. lib. huius operis c. l . aiens primum quasdam terrae partes velut circulo ex aridis humidas reddit ex humidis aridas se Liaque in hac re terram animantibus similem , quod illorum more iuuenescati vigeat,postea senescat in deteriore
statum mutetur nisi quod totum animal e iuuentute ad senium transit, integra verb terra non item , sed ratione aliarum , atque aliarum partium Iuvenescit autem terra dum humore ad fecunditatem apto irrigatur senescit, dum humore ita destituitur, ut
sterilis fiat: quo pacto aliquot terrae partes, qudd alere homines non possent,incultae inhabitabilesque mansere Addit subinde in
eodem capite Aristoteles interdum continentem fieri mare,&Con. COmm .in Meteor.
89쪽
contra.Nam cum maris agitatio E celestium corporum vi vel 5- cientia manet, si contingat ea sidera inter se coire conspirare, quae ad fluctuum iactationes tempestatesque ciendas plurimum valeant, nil ultra modum pelagus, ita ut aliquando continentis aliquam partem accessu inundetis in posterum sui iuris faciat: et recessia detegati hominum geneti attribuat. Sic Delos Rhodus ex aquis denuo extitisse dicuntur. Sic ultra Melon emersit Anaphe:inter Lemnum Mellespotum,Nea: inter Lebedum Teon, Alone: inter Cycladas,Theractherasia, Hiera. Sic nonnullae sultestat . qu.e antea continenti iunctae erant. Nam Sicilia ab Italia avulsa dicitur,Cyprus a Syria,Euboea a Boeotia, Be Lbycum a Bithynia, quaedam aliae. I is, quaslam insulas iunxit mare terris,ut Antissam Lesbo. Zephirium Halicarnasse, Ethulam indo , Dromisco, Perne Mileto,Nartheculam Parthenio promontorio Rursus idem mare quasi paria velit tacere,quae alibi dedit hinc auferendo,& quae hinc per rapinam abstulit, reddendo Vrbes quasdam hausit, ut Pyrrham rantissam circa Maeotim , Elicen Buram in sinu Corinthio Nec deluere qui putarint totum re Mediterraneum inter columnas Herculis viam sibi ex Oceano in medias terras aperuisse,totumque illud terrae dorsum, quod sub iis aquis latet, occupasse. Immo&ad oras Atlanticas insulam quandam, Atlanticam nomine, maiorem quondam Asrica, Oceani fluctibus absorptam fuisse ideoque Christophorum Columbum Americae inuentore,dum maria exploraret, pelagus inibi vadosum iet. bidum olfendisse. Sed haec de Atlantica insulari irruptione Mediterranei fibulo la sunt
De diluuiis i prouincialibus, quam o,quod totum orbem inundauit.
vi ex iis, propter quae sacrae litterae diuinam potentiam magnopere collaudant,est,quod maris vim ne in terras etlundatur, limitibus coerceat lo 3 s. Quis conclusit os ii mare,quando erupebat quasi de vul- procedens, mponerentilem v limentu eiusta caligine id ,qua Uanu infantia obuoluere'Circumdedi illud terminu meis, o m i vecteo οἱ Nais dixi, rii huc venies, io proced amplius psa huc constringe tumentes iura.Psal io . Terminum posuisti quem
Irrem non transgredientur reque couertentur operire terram. Ierem.c. c. Posui arenam terminum mari,praeceptum simpiternum,quod non praeteribit.
NONNvN QVAM tamen certa diuinae Prouidentiae dispositione propter hominu scelera, alias-ve causas, sit,ut mare extra ti, fines
90쪽
fines egressum in continentem effundatur: sicque nonnullae seculorum decursu inundationes acciderunt. In primis ante uniuer salem, scripsit Genebrardus in sua Chronographia extitisse unam tempore Enos , quae tertiam terrae partem perdidit Complures alias referunt vari scriptores,Cato in a fragmento de Origi Solin.in Polyhist. Fabius Pictor de Origine urbis Romae. D.August. lib. I S. de Ciuit.Deic. 8.&αio. D. Indorus lib. Iq.Orig.c. 22. M eluuionum maxima suit niuersalis Cataclysinus, cuius historia extat in libro Geneseos c. . eiusdi inque meminit Hieronymus Egyprius , qui antiquitates Phoenicum scripsit, Mnaleas Damascenus lib. 96.δ Iosephus lib. I. antiquitatum c. 3. Alexander Polyhistor, Melon, Eupolemus. In eius ver,cons-deratione quaedam occurrunt, quae quia non nihil habent di fricultatis enodanda a nobis sunt. Primum est num viribus naturae seu physicarum caularum ellicientia haec tanta aquatum et fuso edi potuerit Avicenna&ex Astronomis nonnulli affirmativam partem detendunt. Item Seneca,qui ad calcem libri L. Nat. quaest. asserit futurum aliquando in orbe tale diluuium in non secus,
quam hyemem, quam aestatem lege mundi ac sponte venturum. Addubitat verbisum ad id esticiendum externi in nos plagi vis
debeat exsurgere, an crebri sine intermissione imbres ruptis nubibus an ilumina terris largius effundenda,aperiendiq; novi sontes: vel potius quod ipse tandem statuit non una tanto malo causa obuentura sita sed futurum consensu totius naturar,ut simul imbres cadat,sumina increscat, maria sedibus suis excitata procurrant, Maliae aquae subinfluant terras, aliae circumfluant, lamnes amnibus iungant,paludibus stagna atque ita omnia facto agmine ad hominum perniciem conlpirent.
ADVERSA tamen sententia, quae negat posse ulla vi aut cona μω ''
suxu naturalium agentium. totius terrae eluuionem induci, vera est,quam statuit Aristoteles libr. a. huius operis c. i . nos aliis iam locis amplexi fuimus. Nec enim congruebat,ut natu rei auctor
Deus sic causas physica componeret dispensaret, ut uniuersi ordinem per se in uertere totam terram,quam homini ad incolendum dedit,obruere aliquando possent. Ideoque Deus sublunaris mundi diuturnitati consulens,eum contrariis, calido Tri- pido, sicco 'umido attemperauit,ut numquodque alterius s-bi aduersari licentiam cohiberet retardaret-ve:&,exempli causa, C. P ignis, aqua ardore: aqua,frigiditate igne compesceret. Nec soli im et 'o i, Oc, &contra mundi coelestis potentiam influxumque, ne vi- .c delicet inferiora illius vim citra omnem repugnantiam in quem libet effectum, & euentum esto ei, ut alio loco diximus, magna ex parte obediant sequerentur,natiuis proprietatibus clementaria corpora instruxit, quod amodo armauit. Quia in ipso orbe coelesti astra astris opposuit: non quidem assec tu, quasi inter se
sormalem contrarietatem exerceant,cum haec rario oppositionis