장음표시 사용
591쪽
: Fasciculus Iu i s rinde reςiperet ; & geminus corbis, ex humero baiulandus, pr . deportanda succi collecti annona. Sciri autems in limine debet, societatem unamquamque, loci illius tractum, quem messi suae deligit, atque adeo omnem in eo radicum copiam, in duas classes dividere, circa quas, misssa alterutrae, alternis diebus occupetur: . Quandoquidem ablato succoi radita infercalare tempus requirit, tum pro recuperando, 'uem transmittat, liquore noVo, tum pro effuli necessiaria quadam spissatione. Q d ut ad oculum patescat,Tabula Lectori inspicienda est apposita,quae exhibet Hingi seri montis tractum, quantus pro messe celebranda uni societati sufficit. Ire ea litera Λ. locum &classem radicum priorem, B. posteriorem notat; radice utrobique eXpresta saltem unica quae instar omnium demonstrationi serviat. Hoc praesupposito,pergo in historia Appulsi in locum A colligemes, singuli singultain
volabant radices ii remotisquε umbracissis, egerebant manu aliquam porta I in terrae ambientis,quanta operationi suae obstaret; quo factio, radicis verticem; quous 3 ille hirsutus nigrat, per ransversum abscindebant, ita, ut truncus discum exhiberet planum, in quot exsud S liquor; post biduum excipiendus, sine defluvis periculo
subsistere posset. Tum, prout in nupero a B U, saucia tam radicem a sole rursus defiendebant ea cautione, ne . fasciculus impositus disclum attingeret, hoc fine cogendus quodarq do in arcum,eman tem succum alioqui
cum diluculo pergebatur in locum s 'natque eodem modo radixetraeicia lup, omnique studio rursus operiebatur. Die 2 n locum Λ regressi, remotis umbraculis, liquorem superii cie depositum spatha eXtergebant, dc
subinde pones In receptaculum, quod femori tuaerebat; tum, vena a terrae ac crimentis portione qBanta Iectioni obesset arescentem tacit perficiem praeseca-
593쪽
Amoenitatis exoticarum posticulus III. s49bant, ablato saltem orbiculo tenuissimo,ViX Culmum aV naceum crassδ; satis enim est, si vel eXtima, quae poros claudebat, superficies auferatur,quo possint occlus1 ductus succum dimittere: quandoquidem pro comperto habent, quo tenuior tessera abscissa iit, eo succum prodire promptius di copiosius. Idena persuasi sunt de modo sectionis, quam omnino fieri tundendo postulant, non Vulgari tractu; cum ille fluxum magis promoveat, hic minus. Sit fides penes credentes. Νota legulos subinde femorum patellas deplere, & in receptacula majora, vel in folia limmi strata lacrymam deponere, ut soli exposita magis indurescat: quo ipso Vero peregrinum a natiVo candore colorem inauit, pro partium mollitie dc situ diverso, qui torrentes radios inaequaliter admittit; addo etiam ex subjecto accumbente recentem masiam facilime alieno colore imbui. Radice cooperta,labor finitus est. Die 28 eadem collectionis opera, cum omnibus requisitis, peracta est in loco B. Die 19 reventum est i11 locum A; & secunda VNce radiX emulsa,remoto terrae obstaculo,rescissa, rursum contecta est. Die 3o secundus liquor etiam in loco B collectus, novaque sectio cum aliis necesariis celebrata est.
Atqui hic labor est actias secundi, in quo singulae radices
ter sauciatae, bis succo suo eXutae sunt. Quo praestito,annona omnis in corbes congesta & humeris incumbente
pertica deportata est ; singulis quatuor vel quinque hominum societatibus spolium referentibus decem vel duodecim Mann Dis mensium, id est, librarum Belgicarum circiter quinquaginta. Notae quod haec primae collectionis lacryma non habeatur pro Asa optima, sed inserioris notae.
P0stquam radicibus mora decem dierum susciebat ψEliduum pro recuperando succo indulta esset, ad red-ZZZ3 auspi-
594쪽
sso Amoenitatum exoticarum auspicandam messem cum luce diei 1o Junii accedebatur in locum A. remotisque umbraculis & impedimentis terrae, nova colligebatur lacryma, abscissoque summo orbiculo, vulnuS operiebatur. Die xx idem agitabatur circa radices in loco B. Mi ad hunc succum,qui eXmora plurium dierum copiosior em uxerat, dc ad debitam spissitatem eXaruerat, proprio gaudere nomine Pi fars, cum alter commune nomen Sytir, i. e. laistis, eX candore & tenuitate perferat; at hic pissaas ex communi opinione praestantior dicitur ac multo habetur carior, quam ille S iis dictus. Utrum ob paucitatem,an solidi0- rem conssistentiam non dixerim. Certe, lacteus ille deterioris substantis non est, quamvis humidior, nam aeridiutius eXpositus aequMndurescit, & ab illo null0 signo differt. Credo igitur eX eo genitum esse errorem, quod Dis unenses lacrymam Sstiir nunquam antea,pr0ut nata erat, genuinam vendiderint, sed auctam atque adulteratam Vili quadam materia, quam recens mi quida facile admittebat; secus ac Pssas, quae ob siccitatem adulteria respuens, non nisi pura vendi potuit. Asa enim
Omnis per se est purissima, dc quicquid alieni continet, id Omne habet ab adulterio. Ipsi1 colligentes id mihi fassi sunt, his verbis: quod recenti Sytir soliti fuerint admiscere,non quidem farinam,aut Gummi Sagapenum, Veluta scriptoribus proditum est, sed puram terram limosam, quae in monte forte ad manus fuerat; plerosque autem parem limi quantitatem, alios deinde duplam, vel pro cujusque avaritia majorem immiscuisse, quantam succi tenuitas admiserit. dim ipso vero vile pretium, &,dete ista fraude, omni modum conFemptum Ata hujus nomi'nis pepererint; suo quidem damno: quod nemo Dis unensem amplius desideraverit; inposterum igitur cautius mercari doctos, omnem se xepudiasse adulterii speciem,
595쪽
hodieque omnem cujuscunque collectionis S consistentiae lacrymam in unam massam cogere, dc iisdem voluminibus conditam in portus deferre, Congensem & Or-musiensem; si quae impuritas adhuc subest, eam deberi lnegligentiae legulorum, qui vulneratam radicem minUS caute conteXerint; quanquam caveri ViX possit, ne a foliis quibus operitur, dc a vento, paleas & pulveres adspirante, tenaX ille liquor conspurcetur. Die 12 classis A.
di postero die 13 classis B succo Sytir exuta,resecta pariterct retecta est. Die 14, eadem operatio in loco A. S die Ii, in loco B. iterata fuit. Ita radices, postquam semel
Asam sicciorem Pissuas, bis liquidiorem iiir impertitae fuissent, sub operculis relictae sunt. Actus: IV. . .. EXacto domi triduo, die 3 Julii, radices, haud longo
otio gavisas, revisebant leguli; mperientia edocti, tot exactio nibus infirmatas dc ad interitum dispositas facile tabescere ; tributum amplius haud collaturas, si collectio longius differatur. Primo accessu Asia ac cetera requisita solito more agitata sunt in loco AH Die 4,ider omnino factitatum est in loco B. Die s collectio asiae Syiis dc cetera in loco A; die vero 6 in loco B celebrata sint. Die demum 7, ultima manus admota est classi qe in qua, abraso succo, sectio intermissa, adeoque radices non opertae relictae sunt, a libero aere & solaribus radiis brevi intermoriturae. Die 8, parem sortem experta & exitio damnata fuit classis B; &hoc ipso finita fuit messis Hin-gifera. Habes, Lector, communem colligendi modum, quo scilicet tribus excursionibus, ab unaquaque radice octies
liquor stir, & ter, Psaas exigitur, in his montibus Diseguno vicinis hactenus observatam. Sciendum Vero, radiceS grandioreS, i. e. majores vicenariis, quales dantur in
596쪽
s a Ammiissim exotocarsim in iugi parte distantiori & cum dissicultate conscendenda, tam cito non dimitti, sed pluribus mul stari posse exactionibus, donec quater Vel quinquies Pupaas, tan- idque tapius 'itr effuderint, extenso collectionis termino In Septembrem. Verum, hoc montium tractu paucas decennio,nullas amplius Vicennio majoreS inveniunt: per annos enim bene multos, quibus ata continua caritas fuerat, a colligentibus eXtirpatae sunt, nullo iisdem, ut grandescerent, concesso otio. Radices, eXsolutis tributis, insepultae relictae, ad unum omnes putrescere dicuntur : Terra obrutas aliquando reviViscere experientia sua testabatur unus legulorum, negabant ceteri.
fruAibus Palmae coniserae spinois elicitus.
Ut lapidem Beroartico similem ex diversis specie animalibus, simia, capra, cervo; sic nonnullas quoqUρ resinas & gummata, ex specie distinctis plantis de promi, certius est quam verisimilius. Terebinthinam, Bdellium, Tragacanthum, Vernicem nati am, hoc l0 co tacebimus: de solo succo, Sanguis Dracorus dicto, id ostensuri. Duplicem nobis exhibent sanguinem phar macopolia, haud quaquam sola puritate, qu*d creditur, sed ipso genere arborum, ex quibus colligitur, differen rem: unum nimirum in glebis, cujus ex Occidente quo que; asterum in guttis, ut loquimur, cuius ex solo ori ente nobis fit copia. Ille in Canariensi1 insula manat, ea dehiscente caudice arboris pruni ferae cujusdam,Draco di
ctae, si tabulano candori fides est; si Arabibus Persisquζ
597쪽
credimus , idem ex arbore Santalind rubrd prolicitur. Hos ita sentire perstrassit communis lacrymae cum Santalo color, bonitatis nota, virtus, ct demum patria, videlicet , vulgo Cormandu) Madagascar &Mhiopia, sive potius bEthiopiae ora ista, ae Sangib raves guebbra inscribitur. Suffulcit opinionem et i inter diversas gentes cognatio &consensus: quandoquidem vocabulo,quo Persae Draconis succum Guni Sengoodin, id est, Sanguinem Sangibarensem nuneupant, eodem gentiles quoque Gangetici, Santali rubri lignum indigitant, id appellantes, vel lingua sua populari Decanica: Rehet J Bandan, i. e. Sanguineum Santalum: vel docta Bralimenum Samscretica: Rahia TIandoonam,
quod idem sonat: vel, Rahia Thandoonam Sanuhi, id est,
Sanguineum Santalum Sangibarense sive aethiopicum. EX alia rursus arbore eundem suecum derivari contemdunt alii. Nec mirum, sic dissentiri de illius natalibus: Varium enim adulterium, quin supposititium hujus nominis Unus, quod arte componitur Sc pro encaustis &pictoribus venale prostat, variam conjecturae & erroris Occasionem ignaris rimatoribus suppeditant. De hoc ve-r0 posteriori, quem sanguinem in guttis appellant, inter nigritas Orientis, Mal os Javanosque, eXploravi, quod artificio eliciatur eX fructu parvulo, strobili figura, arboris μονοβλοιςω spinosissimae. Eliciendi hic modus est: R ponuntur fructus in craticula supra vas amplum fictile, quod aquam ad sui dimidium continet. Qim facto, Vas leviter operculatum supra prunas collocatur, eo sine, ut elevatus aquae bullientis vapor fructus emolliat atq; emam ciet ; ita fit, ut tinctura sanguinea, quae indissecto fructu ad oculum mihi non comparui calente halitu eXtricatus, exsudet, &in superficie fructuum sistatur. Haec bacillo rasia,in folliculos reconditur,eX folio arundinaceo com-Aaaa plica
598쪽
statum exoticarum plicatos, mox filo nectendos in seriem, &in aere tamdiu suspendendos,donec inclusus sanguis exaruerit. Ab aliis simplici coctione opus perficitur: nimirum usque eustrobili excoquuntur, donec rubedinem in aqua dep0- fuerint; haec, rejecto Ductu, coctione ulteriori in spissum succum redigitur, solliculis pariter involvendum. II. Ad ipsius arboris descriptionem, ut proferamur, praenotamus: Indiam multas ferre Arundinum species, cuna earum, quas RotaV, seu Rottan j, id est, arundines caule farcto, tum quas 'Bambuu, id est, arundineS cavaS Vocant. Utriusque in censum referuntur variae Palmae sylvestres, inter vastissima vepreta patriae sinaccessa hominibus lati. bula tigridum) crescentes. Ex his nobiliores tres potissimum species, spinis armatas, mihi obvias fecit botanica deambulatio, cum indigenis instituta : nimirum Rotat
mae, Draconis sanguine illustris, siquidem ductor meus trium nominum confusione non erraVerit) hic genuinam repono, sed pro viatoris Minerva deproperatam descriptionem
um ad summum orgynarum altitudinis, undiquaques i nis horrida atro spadiceis, rectis, uncialis pene longitudi'nis, compressis, tenuibus. Caudex ad tertiam exsurgitoxotam humani brachii crassitie, simplex, rectus, eX tu' teo pallescens, aculeis versiis horizontem extens1S, dc in imo caudice densissimis armatus, per spithamarum inter' Valla geniculatus, geniculis ob frondium bases, quibus in VolVuntur, non apparentibus. Bases frondium tubula' tae runt, singulae ex singulis seniculis ortae, ita ut inferi0r
superioris eXOxtum perpetuo complectatur ; Fb ipsis fit,
599쪽
ut articuli non appareant, nisi involucris liberati. Haec involucra sive tubi, ut caudicis eYteriorem superficiem, ita dc majore111 ejus partem constituunt: nam iisdem remotis, ipsa prodit in conspectum pars intima medullaris, superficie nitida, coloris spadicet, substantiam obtinens laxam & fibratam, in vertice solidiorem, carnosiam, edu-lem , saporis expertem, candidissimam. Frondibus gaudet, in caudice, pro articulorum numero, rari S & ino dinatis; in vertice densioribus, haud numerosis tamen:qHorum eXteriores, lege Palmarum, longiores sunt; interiores, velut successu temporis nascentes, breviores &imperfecti. Frondes, in orgyriae longitudinem eXtensi utrinque pinnato foliorum ordine decorantur,ima earum parte, quam scapum vocant, nuda. Costa earum levis est, ex crassiori principio sensim tenuior, quadantenUS compressa; summa facie herbacea, aversa pallida lutescente; utroque latere, eX quo folia prodeunt, carinato ; spinis armatur brevibus, raris, in dorso uncis, & instar cornuum per paria junctis. Folia quae vulgo pinnas appellant Bolanici, cum frondes illis foliorum nomine veniant sunt arundinacea, coloris herbacet, cubitum longa, semi- unciam lata, in longum apicem producta, tenuia, pendu la, prona facie raris aculeis aspera; nervis donata tribus, in longitudinem decurrentibus, uno insigniori medio, ce'teris tenuioribus,unde in plicas totidem inclinant,& ma cescendo quodammodo coeunt. Fructus singulari naturae industria producuntur: racemis consiti in coma, eX frondium axillis, in caudice vero palmari .frondibus intervallo enatis. / duobus loricantur adversis folliculis foliaceis, tenuibus, striatis, fuscis, in longissimum apicem acute lanceatis: uno inferiori & magis externo, qui geminam spithamam longitudine, sesqui unciam lati tudine eXcedit, & in convelio spinis pollicaribus , com pressis, ad rectum angulum exporrectis asperatur; altero
600쪽
vero superiori sive caudicem spectante, qui nudus est 2 brevior. Ipse Racemus dodrantalem obtinet longitudinem, eX paucis 4, 3 ,6 racemis minoribus, stylum medium in longitudinem stipantibus, compositus: quos singulos singuli intercipiunt folliculi alii, praedictis similes, senssim breviores & angustiores, ita ut subinde priorum
complexu posteriores imbricentur. Divaricantur race.
mi in bacillos si1ve pediculos breves, pingues, firmos, ex brevissimis intervallis ad alterna latera retorto tuberculisque conspicuos exiguis, squamosis, non deciduis, quibus insistunt Fructus: qui basi suae subnexas exhibent reliquias perianthii) seX lacinias tenues, membrano 'fusci coloris, quarum tres exteriores sunt brevissimi, lati& frontati; reliqui ex illorum interstitiis prominuli, sunt
longiores,angustiores,acuminati. Ipse Fructus ovatae r0- tunditatis est, nuce avellana major, squamulis nitidissimis desuper lorieatus, adeoque in Versum strobilum reserens, dum mucrones superiores subinde claudunt interstitia inferiorum, accurata quincuncialis ordinis venustate. Verticem ornant tre styli tenues, arefacti, duriusculi, in aversos gyros eleganter refeXi. Squamulae sunt parvulae, duriusculae, tenues, arcte adnatae, coloris Phoenicei, oris fuscis, in angulum rectum mucronatae; quibus remotis, conspicitur membrana carnosa, albicans, laxe involveos globulum carnosum,per immaturitatem ex herbaceo pal
lentem , pulposum, succosum, saporis leguminosi & in signiter adstringentis, qui ad linguae contactum per gin'givas & oris parietes protinus se diffundit,& citinime di
Mutilam hujus racemi iconem, sub generis nomisse
Malaico eXprimere nisus est Bontius; pene lue si, milem proponit Baithmus, sub Palma-pini titulo, usus Ve'τO hujus uterque est nescius. Pariles quoque squam0s0