장음표시 사용
601쪽
Malab. Tom. ult. Possideo in pinacotheca mea geminum fri ictum, ex Oceano in Ambonense littus depositum, in cluso globulo praegnantem ac sonorum; marinum aliiS, mihi genuinum descriptae arboris fructum, in mari pe-
Andrum, si te Hydrocele, scroti tumor
morbus regioni Malabaricae endemius-communiS. Aqua , pro genio minexae vel terrae natalis, morbo
rum , quos endemios sive vernaculos vocant, geni
trices esse, palam est. Plica Polonica accusat fontes Ucraniae; Strumas propinat Styria&Transylvania; Dra-cunculos ex stagnante imbre hauriunt Arabes desertorum, accolae Sinus Persici, &Gvineenses Afri; Liquores vero fundi Malabarici potatoribus suis bigenerem morbum parturiunt, quorum prior scrotum, alter pedem occupat alterutrum; ille m&genis Andrum, nostris Oscheo- hydrocele nuncupatur: hic Malabarice Peri at dictus, Pedarthrocacis seu spinae ventosae speciem eYhibet. Bi cipitem hunc morbum gemino capite propositurus, id agam, ne historiae sterilitas taedium prolixitate pariati Andrum, seu, ut cum paraphrasi 1hnat, Andu πάνa M Hἰ ἔλ u, Vt nominis hydrocelem endemiam significat. Morbi tragoediam orditur scroti erysipelas, singulis mensibus recidiva cum novilunio; qua post unum & alterum diem cessante, erosis lymphaticis, sensim in scroti caVum coimiluit liquor quidam serosus, subsalsus, augmentum indieS, luna pr*sertim crescente, capiens, scrotumque ita diste dens, ut immissa tandem acie educendus sit. Liquor ille limpidus lx tenuis est, quandoque magis viscosus, non- Aa a a 3 nun
602쪽
Π Amoemtatum exoticarum nunquam rufus, vel cruore dilutus, & aliis insuper quali talibus imbutus, pro laborantis temperamento & habita victus ratione. Dicunt populares, latere causam morbi in aquis, quas propinat regnum Cocinense vulgo scribunt pronunciant O Hii m) ex puteis fontibusque
telluris suae, velut sale scatentibus muriatico corrosi v quo humores reliquae Malabariae sint expertes; propinato semini fomentum praestare auram natalem, quae pravis quoque udae ac depresta terrae suae inquinetur spiritibus; obstante montium propinquorum jugo, ne dissi Pentar: hos cum corpore numano ita propinatam toties materiam disponere atque movere, ut erosis scroti p0tius quam alius visceris vasis, hydrocele, non alia hydr0pis species produci queat. Nec leve momentum, me0Judicio, confert montanus flatus, qui eo tempore, quo sol ultra aequatorem versatur, post mediam noctem sub
ortus, aerem subtili frigore perfundit, & expositi sibi c0rporis humani poros, alioqui hoc coelo patentissimos, subito occludit. Hic quod propria noxa expertus sum
interiora conclavium penetrans, morbos exasperat & di TaS COnVulsiones excitat, quas in Europa prodromos vi
cinae mortis judicaveris; hic tamen nihil ferentes exitii Morbus civi atque hospiti, 11 annos aliquot hic commo ratus sit, aequo est familiaris; ut plurimum hoc cael0 per totam hominis aetatem durans & incurabilis; nequaquam tam ' periculosus, nec assuetis valde molestus est: nisi forte inveteratus noxam quod tape accidit) testiculis in ferat, atque adeo in Hydro-sarcocelem degeneret, C j ma morbi natalitium mutanti menstrua aqua in scr0tura illico scatet parcior, &penitus tandem evanetat: Sarco cete veho jam contracta difficilime,vel ne vix quiMem,tot litur. In ortu, iunt, utriusque morbi virus Ostrui atqaboleri posse, si fiat in puteis strages cum arem, pel β da ex numine is auaui cujus alve j
603쪽
ex montibus devolutum ducit liquorem innoxiumpidissimum : Fadiunt id cultiores quique cives urbis Scregni Coctin, successu non omnino frugi perdo. Claxet autem per Malabariam dupleX Mangaui nominis provineia: una ex praestantia dies i fluminis, sata ad Coeinensis
territorii fines boreales, qua transitur 6 Ua FGm, Batavorum in littore maris fortalitium munitissimum : altera, versiis orientem, ad limites mediterraneos regni Si
gustiae posita. Longe hare famosissima est a templo seu diversorio simiarum, quas Bralimenum pietas assuefecit illuc quotidie ex sylvis confluere, ad capessendum prandium. Raram ha d loci sit venia digressioni l) spectare
curios' viatori licet simiarum pugnam, quam loci cur tores in eorum gratiam exhibent, qui eXpendunt pro alendis bestiis eleemosynam. Nimirum, quando prandii tempUS est, cum, oryZa cocta, baculuS eXponitur: hunc arripit, quae appellit omnium prima, Ut ceteras a patina arceat: unde aliis fustem, aliis cibum occupantibus, confusum oritur certamen, quo jucundius nil desideraveris. Credit incolarum vulgus, simias hominum sylvestrium genus esse, sed quod loqui nolit, ne in mancipia capianis tur a civibus. Sane, pendent ibidem ex littoris arbore reliquiae quaedam crocodili, quem aliquando a simiis,plusquam humana astutia captum suspensumque fuisse narrant : Nam cum iste pirata ex agmine simiarum proXimam littor fortasse eY fluvio bibentem, devorasset, ceteras bene gnaras, crocodilos subinde in praedae locum redire, convoluto a se corticeo laqueo & ex alta arbore in
aquam demisso, insidias fecisse, & moX obtorto collo foliciter illaqueasse hostem suum, & attracto fune suspe disse, socii sui vindices gloriosos. . Curationem quod attinet, ea popularibus palliata po- c. o. ti Us, quam vera esst: Usu enim receptum est, ope phlebo-ῖψmi, e scroto vel singulis, vel interiectis, mensibus tu
604쪽
36o Ametvisa tum exoticarum menti, serosum laticem educere; nulla, in operatione, libbita cautione alia, nisi ut imo lateris alterutrius loco lan ceolae acies inferatur. Certum est,Vi 9 US ratione ad menatem medici accurate instituta, tum pharmacorum, qu0cunque modo intentioni servientium, pertinaci usu, serum in scroto imminui, vel tardius colligi; morbum vero illo coelo eradicari, nunquam observavimus, quicquid ego & alii rigore Mercurii tentaverimus. Toties igitur frustrati populares, scalpelli mucronem eXperiri malunt, omni incommodo & periculo e ertem, quam in eventum dubium tot diaetae legibus,tot medicorum praescriptis longum, &ipso morbo molestius, praestare obsequium. Verum, curationem nihilominus tentant gentiles medici epithematibus ex speciebus vernaculis ; quorum instar omnium & eximiae virtutis esse dicebantur, quae hic latine refero, ex liberali communicatione alicujus medici
gymnosophistae, utinam non sophistaei
Rec. olei expressi Sesami; Ol. expres. sem. Ricini, i expexam 0I. cicini dicti; Butori cocti aa φf; frige super ignem, frixoque inunge folia Ricini, te
diculis trius exuta'enervata, calida, prout ferri potes, scroto admovenda. Maioris essicaciae, ac in morbo inveterato demum prae pollentis, habetur sequens :Rec. Cinnabaris qJ.; seminis Coriandri, corticis ar boris 3 ringa Arbor alexipharmaca A. Cost. di
orae aa ff. Engula in antecosum supra lapi lem pulverisaia, subigantur in masἶὰm cum succo limst
num o Hanc massam linteo exceptam scroto tum v ti Uplica, removendam, quandocunque urere luce perit.
605쪽
Perkal, i. e. Hypersamosis ulcerose pedum; sive Pedarthrocaces, morbus Malabaris
ter sontis Malabarici partus, tumor est Oedematosus, qui corporis partem non aliam, quam pedem invadit, & incremento menstruo ita tandem ein pandit, ut similem elephantino cruri figuram eXhibeat. Indigenis vocatur Pericὰl, vel ex linguae celeritate Pir-c it, i. e. febricitans pes, intellige menstruum pedis affect ierysipelas: hoc enim Medici Bralimenes in catalogo febrium decimam octavam speciem statuunt. Malum fre- Pens onerat Christianos sancti Thomae, ab Apostolo hujus nominis sic dictos: cujus quod amplexi euent doctrinam, crudeliter adeo a paganis habiti sunt, ut relicta p, tria sua Carnatica provincia Choromandeli) superatoque, quod regiones dividit,iugo montiuna,in Malabariam concesserint, amplius hic mille ac quadringentorum pagorum, totidemque templorum nunc facti possessbres. Malum ergo eX Gangetica patria transportasse vulgata traditione creditur; inani profect b, nisi credant, simul illinc fontes & flumina, mali endemii genitores, tranSmi grasse. Narrant indigenae: S. Thomam, ingentis molis arborem,quae portum clauseraticum elephantibus pagani non possent, Zona femoris sui extraxisse; quo se sto, quia paganisino ad Apostoli doctrinam transiverint,elephantino pede a Diis gentilibus notatos esse. Advenarum fidem ita haec occupavit fabula, ut morbum Indi Lusitani P0u defanto Thoma, Sc eorum exemplo Belgae, Sunt Τοιγbeen appellare non dubitent. Eundem tumorem inpagis Ce,anae ultra Galam, urbem munitissimam Belgi-
606쪽
,s 62 Amisitatum exoticaram cam, tum in Omerd, Regni Japonici provincia, endems im quam vig nonita frequentiai ostendi; utrobique emergentem, quod fatentur incolae, eX aquae natalis vitis. Morbus nunquam artus alios 4nvehit; quam crus alterutrurta, faru utrumque , & in eo praecipue imam partem: Hanc singulis mentibus cum lunae incremento phlegmone corripit, qua intra dies aliquot deservente, tumor tamen inflammationis non remittit, sed in carnem vitiosam secedit,ita ut ambitus cruris, cum incremento, aetatis,
in deformem crassitiem, plus justo duplo, triplo, aut lon-ribus autem haec tragillic, prout os subjectum assicitur, fungosam, ulcerosiam dc serosa sanie scatentem. Tumor saepe per eXtremum qU0que pedem adipias usque digitos eXtenditur, raro ultra furas ascendit, ad genua nunquam pertingit. Mali materiam praebent fontes, non tam Malabariae universae, quam regni Coeinensis; sale enim corrosivo abundant, nitrum ibidem vocant) cujus acredo sanguini viscidujuncta, pardem nutriendam obstruit at 3 Vitiat. In cru- irae ceteris luditur, quod in illis mali materia graxitate sua restagnet, nisis eadem a ca vo scrotherossis ibidem lymphaticis, intercipiatur; a ma la enim omnes illi immunes sunt, qui hydrocelen QVent. Christianos potissimum corripit, quia ut plurimum circa montes habitant, quorum aurao aqua ad producendum tumorem majori pollent essicacia. In hoc nostro assectu, vitium contraxisse os subjectum, nullus vel ex eo dubito, quod omnem illudat medicantis operam & oleum; Ambiguum vero est, an os subjectum laboret carie, an intemperie tantum humida 8 Rursus, si1 caries adest, an ea communis fiat, id est, eXtrinsecus, laeso prius periosteo, In ducta, an vero intus facta, a succo nutricio in tubulis osesium stagnante, viscido, aeri, acidor talis enis humor ossis
607쪽
ossis substantiam terebrat& erodit, eamque inducit figuram, quam ab inaequalitate dc fungositate Spinam Vent fam, seu Ventositatem spinae appellaverunt veteres: Cum jus nominis barbariem Severinus in opere d. recond. ab- D fcastigavit, substitutione vocabuli Pedarth, ocaces, quod puerorum abscessum notat: quia in pueris freque tior affect us est, ob molliora ossa & patentiores in iis tubulos, in quos major alimenti copia defertur, pro mymentatione. Ut me eXpediam: non secavi pedem, nec statum laborantis ossis definire ausim; persuadeor tamen, affectum pro Pedarthrocace quadam habendam esse, eo qu0d juniores potissimum adoriatur,parcat advenis adululi 0ribus, qui solidis cruribus incedentes, nullo pro augmento ossium nutrimento indigent. Malum, etsi tactu durum, aspectuque nigricans sit & foedum, in sphacetum tamen haud facile degenerat, adeoque periculo vacat; d0loribus quoque ViX aliis grave, quam quoS menstrua parit inflammatio ; Odiosum tamen dc permolestum est: mi baiulis monstroso pondere,praesertim si usicusculorum stillicidiis madeat, prout solet inveteratum. MireriS, quam parum in ossicio impediat operarios, ferendo huic oneri sic assiletos, ut ad praestandas mercenarias quaSVis0peras, dc ad palmas quom nuciferas excelsissimas eadem, atque alii, agilitate scandendas, nihil minus sint idonei. Qui monstro hoc gravantur,nullum aliud habent Teme cu iis is,dium, ex quo levamen hoc coelo sentiant, quam quod ab RViternis sonticulis petitur, inurendis circa cruris assesti genua,sed mox in mali principio post unam aut paucas in nammationes. Hinc frequenter fonticulorum apparatu usasciatos videris hujus regionis Christianos: quo vero non quidem concepta radix eXtirpatur, sed pro frenaiida tu-m0ris & ulcerum luxurie, serum affueris, praefixa quasi csttarracta,ssistitur quodammodo & intercipitur. Ab indigenis tamen Medicis curatio totalis, saltem in morbi
608쪽
364, Amoenitatum exolIcarum principio, tentatur magis, quam obtinetur; ea methodo: ut primo omnium mittatur sanguis; tum caput frequenter cum oleis perungatur, praestante ceteris oleo eius ter-
communi, id est, oleo nucum Cocos; deinde corpus pharmaco sussicienter expurgetur. His praemissis quasi universalibus, ad pedis affeAt medelam se aqua dc igne accingunt, ut gemino sacramento partem maleferiati regenerent. Modum appono, a Medico Christiano S. Thomae eX Samscretico manuali suo mihi praelectum &communicatum, risu me hercle, quam approbatione
digniorem: Paranda facula es exsupί oleo Cocos, quod copiosum praestat Malabarorum parrerva, graesto qπο-que si liquor elicitus ex eontritis cum aqua dulci foliis Corvelle planta est fructu grandi, eduli, ibidem notissima). Hissaratis, pedem repone tu elevatiore; post, qccensae facis i δέ quά flagrat, extremitate plantam pedis tardis ictibus percute, ὰ gulis percu sionibus eandem Gerge cochleari uno graedicti liquoris; quae,&perctiose ferso, reciprocanda sunt continuo trium horarum datio. Si hoc exorcismo semel aut bis instituto hospes
tuuS non eXcedat, frustra esse, aiebat, quicquid ad excu'tiendum ultra tentaveris. Japonii provinciae Omura,
tumorem incipientem liberaliter scarificant, & sic detu'met plerumque; si redeat affectus, scarificationem qu0 iterant, non neglecta protuberantiarum ustione, moxo sua, i. e. lanugine foliorum Artemisiae,instituta; quae genti huic in omnibus ac levissimis quoque affectibus ita lambliaris ac usu recepta est, ac si in verba Hippocratis nostri, quem nunquam legerunt) obsequium juraverint, cum lib. de aff. c. 36 ait: Si in unum aliquem locum incubaeri dolor ,-constiterit, O medicamentis non fuerit exactν , urito quocunque loco fuerit dolor, urito autem lino cruis
609쪽
OBSERVATIO IMTripudia Serpentiun in lassia Orientali.
culatores, circum raneos vocamUS, velut certa
mortalium tribus sit, ita omnes non modo Europae, sed δc cultioris Asiae regiones pervagatur. Eorum alii ingeniolis & lepidae agilitatis actionibus spect atores conciliant, alii fraudibus oblectant, & praestigias mentienti bus object is : quale est famosum illud tripudium cuiusdam in Orientali India maYime venenati serpentis, Naiis dicti, qui vocabulo Llisitano Cobras de Cabelo naturae sectatoribus innotuini Ferox & hominibus infensissima est bestia, quae mordendo exitiale virus instillat vulneri.
Nam ab eo, qui mordentur, subito anXietates cordis ioci, p0thymias patiuntur, neglectoque aleX harmaci matu-r0 usu, convulsit moriuntur: Vel sumpto serius antidoto,
partis laesar gangraenam raro effugiunt, dissiculter sanabilem: inde nullum aliud serpentum, quam ho genus nudipedes Indos timere & cavere videris. Obtinet vipera haec nam ad hanc classem referunt) trium vel quatuor pedum longitudinem,crassitiem mediocrem; cutem squa-matim & decore striatam,tensam,asperam,coloris ex fusco digri cantis, in abdomine albidi. Habet hoc lacessita singulare, quod utroque cervicis latere cutem inflare, & in orbem planum, sive compressum, ad instar alae vel vittae e tendere soleat. Vitta illa in dorso exactissimam im ginem exhibet conspicilli albido colore delineati, cujus t0rbiculi in expansa utrinque vitta, &, quae hos connectit)reus, in ipso capite express1 sunt. In duellum igitur ubi prorumpit, erecto corpore insurgenS, alas, iracundiae in
610쪽
s 66 Amoenitatum exoticarum Fasciculus III
dices, circa caput superbe expandit, & apertis faucibus caninorum dentium monstrans lethi feram aciem, in hostem, ni caute repulsa, mira celeritate involati Verendam hanc versiare bestiam, nullo capistro fraenoque tractabilem, & incitare cantu, ut motus spectatoribus exhibeat tripudiantis aemulos: id magicum Iudicant vel incredibile, qui audiunt; qui vident, jucundum & admirabile. Verum, si1 & serpentini tripudii modum, & assuefactionis
rationem inspeXeris, omnis tibi admiratio, omnis suspicio incantamenti evanescet. Tripudii nomine hic utor, vel abutor potius: ne Lector aequivoco vocabulo Srtas con- fundatur. Tripudii autem historiam primo referam. Tripudii K
RH-Τ Circulator plerumque cum socio suo, vel puero uia geminave instructus vipera, regionem vicatim discurrit, vi in compitis forisque angues suos in spectaculum educit: quo ipso, concitata ut in locis publicis solet) homb. ΠUm turba, tripudium serpentum publice celebrat. Vel etiam idem ostiatim obambulans, domesticos ad specta culum invitat, tripudii quidem a vipera nusquam ante, ut praedicat, ita lepide, ita curiose exhibiti. Jussus, pr0 missa sua ante fores,vel intra parietes,exsequitia hoc m0' ido: Primo omnium promit particulam radicis, cujus c0'piam velamento femoris illigatam gerit; Hujus, diceni, praesidio adoriri se innocue serpentes posse, & immunem praestare, a lethi feris eorum insultibus. Radiculam hanc postquam dextra sua inclusit,viperam ex vase, qllo recon ditur , in terram eXcutit, & bacillo, vel obversd; qHem
muniverat, pugno leviter irritat. Haec repente ad osten dentem conVersa, imae innitens caudae, corpUS procerum
erigit, Vittas in orbem expandit, dc sibilante sono vibrat subinde linguam, apertis 'ucibus, rutilantibuSque Ocu lis, timida tremula que in magistri sui pugnum intenta