장음표시 사용
631쪽
prosunditatem ingerunt, plerum 3 semiuncialem, rari USpollicarem vel majorem ; verbo, ad usψ doloris laticem: hunc assecuti, ad respirationem unam ct alteram, acum insXam tenent, mox acueXtracta locum digito premunt, quasi spiritum hac via expressuri. Posterioris acus immissio fit sola ejusdem rotatione, intra pollicis mediique digiti apices. Quibus satis versata manus est,pulsu indicis, supra medium digitum positi, Sin acum eXcussi, cutem prius pertundunt, quam acum torqueant; alii in eX-cussione illa utuntur, quod dixi, adminiculo tubuli, Obstantis, ne fortiori pullii acus debito profundius imprimatur. Leges punctoriae artis variae sunt, satus laticem, in quantum cum ratione hic agitur, praecipue spectantes: unde, in operatione instituenda, & locus & profunditas punctionis a Tangentibus medicis cum ratione sunt determinandi. Punctio iisdem morbis, quibus usi io,medetur; &ut plurimum iisdem in locis inst tui permissa est,
in quibus ustio celebratur. Loca illa Relatione de Mo-xiburio exhibebimus. Sola fretus experientia acum quoque vulgus audet versare, citra praescriptum magistri Tensa D, hoc unicum cavere gnarus, ne nerVOS, tendi ne arteriasque insigniores pertundat. Quibus praemisse sis, themati meo brevibus satisfaciam. Anticolicam puncturam suam celebrant Japones in epigastrio: in quo novem omnino punctiones ternaria
serie Sc ad quadrati parallelogrammi normam instituunt, intercedente inter singulas punctiones in homine ad ubi0 Iemini pollicis transversii spatio. Hi ordines in artis punctoriae schola dis indilonis gratia propriis donantur ut praeceptis,sic nominibus. primus,*oquan dictus, proxime sub costis instituitur; alter, TDuquan nuncupatus, medium 11bi locum vendicat inter umbilicum &cartilaginem mucronatam; tertius, Gecqu- dictus, semiuncia supra umbilicum absolvjtur. Ad hane triplicis
632쪽
388 Ammutatim exoticarum ordinis punctionem, ex praescripto Magistri,profunditate legitima celebratam, plerumque subito, Velut incantata, cessant Inhi nominis tormina; id quod ex frequenti αυJaies nostra Lectori hoc capite eXhibere institutum fuit. Ex altero quoque fonte Colicam suam oppugnant,
non aeque feliciter expugnant: Cauteriis nimirum utrinque ad umbilici latera, a duorum pollicum intervallo inustis. Locus gerninus I Wh dicitur, a frequenti ustione celebris, & vel ipsis notus, qui chirurgiae hujus sacra nunquam attigerunt: De quo sito loco pluribus. Sed
di anticolicum praepotentis Virtutis medicamentum n0Viter edocti sunt populares, cujus hodie celeberrimus usus est, uti in praesenti affectu, ita praesertim in Cholera, admodum in hac regione frequenti & funesta, tum in abdominis chronico dolore Sa υ, endemio pariter dc Colicae assini, nec nainus in ceteris doloribus ab d 'minis, qui in
intestinis ultra acus contactum radicati sunt, nec igni facile, nec ametallo cedentes; ut taceam affectus alios pubvis est yosei lingua vulgari, doctorum charactere In ssu san nuncupatus. Venditur is sub sigillo auctoris in unico pago Menbki,srovinciae Oomi, cum monopolii privilegio, quod inventor religionis fraude obtinuit. Dixerat enim: Herbas contra popularem ventris afflictionem,sibi in somno monstratas esse ab Apolline suo,Deo sim crescentes in vicino dc fabulis praelustri monticul0. Successus medicamento celebritatem, auctori fidem, t0ti familiae divitias conciliavit, ut, quae Iri lueret fortunam, brevi ditata, e regione trium officinarum, quibus pUlvis Ope molendinorum conficitur, totidem revelatoris idol0, sospitatori suo, sacella condiderit. Copiam pulveris inde mecum retuli, bile amariorem, sed ex quo Germanorum intestina nil majoris solatii capiunt,quam eX medicamen to nostrute. Descriptio in secreto habetur apud fami liam. Bassin confert, prout adverti in ossicina, Costi spe
633쪽
cies amara, Put juh dicta, quae eX Gus arata a Belgis inJaponiam copiosa invehitur; variae enim virtutis est,& frequentissimi ibidem usus,ut praeter radicem montanam Si- fari Coraeensis, O sn nullum vegetabile eXOt,
Mora, praestantissima Cameriorum materia, Sinensibus Japonibusq; multum usitata.
Asia, quousque ad nostros antipodes eXtimumve o
bis terminum eXtenditur, tribus dotata est Heliconiblis. Arabum, Bralimenum &Sinensium: egquibus scientiarum artium que promanavit, quicquid est inter vasti Orientis populos. Hi v ero, coelo, lingUiS, moribus, religione distincti populi, licet pro diverso, ex quo erudiuntur, Helicone, alia atque diversa foveant artis medica: ceteras non attingo) principia,praecepta, materiam dc medendi methodos, nihilominus tamen, cum in mor-b0ruris causas inquiritur, uno ore singuli ad tribunal subinde Flatus & Vapores provocant, Ut tantUm non Ut deantur cum Coo nostro Lib. d. flat. dolores dc affectus quoselinque flatibus acceptos referre,quos asserunt nUn- quam tolli posse felicius, quam Cauteriis, Igne actuali,ut l0quimur, inurendis. Igne vero, an ferri candentis Equidem junctam Vulcani Martis vim eXperiri in humana machina, civitiam reputant, uti supervacaneam dc inutilem, ita vero indignam rationali medico, cui Urendo non alia debeat esse intentio, quam ut impactam do-l0ris materiam resolvat; vel inflatus jam resolutam eX- cludat dc in auras evocet. Malunt igitur tarde glisces Ee ee 3 tem,
634쪽
Amisitsum exoticarum tem, remisse abstulantem, atque, ut Verbo dicam, ejus indolis ignem adhibere, qui inclusiam morbi causam, mediante falis aperientis Virtute, lente tutbi evocet, quam qui stringente ac rodente armatuS Vitriolo, cutem carnemque crudeli impetu exedat. Iisdem nixi rationibus prisci Arabum, AEgyptiorum δc Graecorum Medici, a quibus medendi artem Europaei accepimus, ferro rubenti, fungos accensos & ignitas praeferre Struthii & Αri 0-giae radices visum esst; aliis eorum sulphure candente placuit, fusisque buxeis oleo fervente tinctis, corporis vitia
domari. Mercatum Videant, Pr. L. 4. c. I. p. 162, dc ex xecentioribus f. A. Severinum, qui varietatem materiae
causticae dc modos urendi apud antiquos sicire desiderant. Ego hic Asiaticorum tantum Cauteria referam, nostr0 tempore ussitata.
. II., Arabes, Sc, qui horum scientiis imbuti sunt, Persas &Μ0goles Indos Maliti me lanos, ignis fomitem in urendo non alium expetiisse vidi, quam pannum gossi pinum Isatide seu glasto tinctum, Gallich Cotton bleu lihinc in cylindri figuram, ad sesqui pollicaris diametri crassitiem, re longitudinem geminae unciae quam arctissime obvolutum, in locum amburendum dirigunt, Zc, incensa sum' mitate, gliscere sensimque depasci si nunt, donec in fari, Iam totus cylindrus deflagraverit. Ustio haec, longa Syene intolerabili mora absolvitur; durat enim horae qua drantem, interdum longius, antequam deflagret intensi ardoris fomes; qui alte adeo subjectam carnem depascit, ut aliquando insanabile ulcus inde remaneat; quale mihi sanandum iis regionibus oblatum est aliquoties, sordidum dc mali moris. Ustione facta,amplius nihil negotii incum bit chirurgo, quam ut stigma inungat quotidie, dc separrata eschara ad suppurationem promoveat. Credo ustio
635쪽
num cruciatus & longa incommoda obstare, quo minus populares re ipsa eas aeque instituant frequenter,atque earum usum in cholis scriptisq; suis praedicant&inculcant. Glolum nominavi; rius liquore Arabs materiam Cauterii inurendi imbutam postulat, hunc ignis virtuti momentia conferre persuastas , opinione non eX vano hausta, sed ex populari, ut sibi videtur, & longa seculorum eXperientia. Si credimus, quod vulgus Europaeum spondet, fumante dc naribus admoto linteo illo, quod succo glasti tingitur, Epilepticorum, quos Daemoniacos vocamus, felicius discutiuntur paroXysim quam lintei albi vel cujusvis alius rei sussitu. Certe in Indiis chirurgi neutiquam perdidisse se 0peram eXperti sumus, quando tincta Isatide linteamina in sotu sic in chirurgia loquimur) dc obligatione partis inflammatae, ceteris pannis antepos VimUS. Brali menes, quos Graecia GymnosophistaS vocat, In- a. Indo meorum gentilium Sapientes, Theologi d Medici, tum qui
ex eorum institutis Lapiunt, gentiles ceteri, non unius, sed varii generis cauteria pro morborum di Versitate parant. Latitantes enim causas, unt, & morbi cujusque indolem 110n unius esse generis; proinde unam eandemque ignis materiam affectibiis promiscue omnibuS nequaquam cor gruere; eligendam esse, quam genio morbi cujusc, aptam natam experientia docuerit. Varietatem verse illam expl0rasse, peregrino mihi datum non fuit. Clavum quis Herculi prius eXcusserit, quam a Zelotypis istis doctoribus secreta artium exploraverit. Vulgatissimum illorum Cauterium est cetera rarioris usus sunt medulla Junci, ibidem in paludibus germinantis; cujuscunis varietatis s1t,perinde esst,modb scirpo crescat crassiore: Hac, 0leo Sesami, quo agri abundant, leviter imbuta, ustionem cutis humanae vulgari modo initituunt. Vidi Mal os, Javanos, Si amenses, ni fallor & alias his vicinas nationes,
eandem hanc medullam in cremando adhibuisse.
636쪽
um, & usitatissimum ignis fomitem invenio apud Sinens s&Japonios. Hoc fomite, referunt, ante ipsius medicinae inventionem & omnem aliam Chirurgiae notitiam, temporibus admodum priscis celebratam cauteris attonem fuisse, at 3 inde usum eius per longam seculorum seriem ad se demum dimanasse. Stupam hanc virtute ac Vetustate praestantissimam sub communi appellatione Moxae, non modo Sina domesticam habet, sed omnes Sinenssium literis & doctrina eruditae nationes, Japonti, Coraeenses, Quinamense'Luconienses,Formosani, Coccincinenses, Tun-kinenses, jam olim pro cauteriis sub eodem nomine ad0ptarunt. Nus hisi oriam, cum hoc loco proponere sit in stitutum, ignoscet Benevolus Lector, qubd pro Sinicis vo
cabulis, magis Illi fortasse desideratis, Japonica inser0. Haec enim Sinicis faciliora sunt, &mihi notiora, qui hac gente familiarius diutiusque usus sum.
Moxa lanugo est, si1ve stupa mollicula, coloris cineret , concipiendo igni aptissima, eosue admisso moderate gliscens, scintilla mimis conspicua, ardore temperat0, progressu lento,donec in favillam tota depasta sit. Conficitur ex Artemisiae vulgaris latifoliae) adhuc dum no-Velis foliis exsiccatis, longo tempore in aere suspensiSSobsoletis; Colligitur vero ad Moxam eliciendam Artemi sia non omni promiscue tempore, sed iis tantum diebus,
quibus, ex astrologorum ratiocinio, coeli benignitas ean dem astrorum virtute quam maxime Decundavit. Sunt
illi igmensis quinti dies primores quinque, Gong Vati Japontis dicti, incidentes in Calendarii Gregoriadi
mensem Junium, raro in exitum M i. Ducunt enim ala ni auspicium ab eo novilunio quod progimum est naedio tempori inter brumam dc aequinoctium vernale. Exi in
637쪽
denda est multo mane, rore nocturno madens, & ad fociem domus occidentalem libero aere suspendenda diu, dum satis exsiccata fuerit; sic servanda est in sumino pavimento S lanugo ex illa eb nobilior & tenerior speranda, quo magis ob leverit; unde non desunt, qui herbam ad decennium usi reservandam curant. Novellam hanc Artemisiam Japones Futa, Ρlantam adultam atque perfectam gambrai appellant. Nam, quod obiter insero,
sicut solenne est in utraque natione, ut masculus quisque nomen suum mutet, tum provectior aetate, tum noVam
consecutus dignitatem; ita quoque plantarum appellationes, Ut res ceteras taceam) secundum perfectionis gradum is usus diversitatem, persaepe variant: quod ipsum rebus quidem distinctionem & lucem egregiam parit,memoriam Vero maXime obruit. Praeparatio Mogae nullo
artificio absolvitur: Tunduntur primum impigro pistillo folia, ad mollitiem rudioris si upae; deinde Utraque ma- pu agitantur & fricantur assidue, ut priori contussione jam attritis decedant duriores fibrae, & recrementa membranaeea: quibus excussis, remanet desiderata illa insignis teneritatis homogenea & purissima lanugo, qua tenellam Regii nominis Artemisiam prae ceteris herbis ditare natura studuit.
g. IV. Non est hujus lanuginis exustio ulla ex parte homi
ni terribilis: nulla enim oculos incurrit ardentis elementi species, sed gratiosus stupae tantum gliscentis halitus nares lacessit; nec dolor valde molestat, sicut eX ceteris cauteriis evenit, nisi forte a conis illiS, quosJapones Ra - hiri, seu cutis scissores vocant, id est, a turundis primis tribus, eodema loco alterne deflagrantibus: a quorum similitudine, imposita sibi a novis Rectoritas onera obse- quiosum vulgus per patientiam hiri nuncupat: eo
personis dc morbis Mo- .Xae ustio in stituenda.
638쪽
3ρ Amoctitatim exoticarum quod principio dura sint, assuetis deinde ViX inolesta. Centies vidi ipsos pueros ustionem promiscuo corporis loco admississe, citra ullum doloris gestum. Urunt enim indi criminatim infantes & senes, divites & plebeios, mares disteminas; parcunt tantum graVidis illis, quae usti0ni non admodum assuetae sunt. Ustio autem artemisialis, vel ad morborum praeser ationem, vel ad curationem timstituitur; ad praeservationem praeprimiS eam commendatam volunt Medici, & sanos potiuS qUam aegrotos ustulandos jubent: 11cut enim, uni, materiam medicam morbi praesentis, ita futuri pharmacum esse cauterium. Qil iigitur in eXtimo Oriente, suae valetudini prospiciunt, ii uri se singulis curant semestribus. Ea consuetudo adeo religiose viget, ut etiam hominibus aeViterno carcere damnatis prodire permissumsit,admoXiburii fruendi beneficium. Praeservativa ustio turundis in eodem loco absolvitur parv ulis S paucioribus, curatiVa Vero plures requirit, easque grandiculas, si vapores ex profundo latice
In quibus vero morbis Ustio locum habeat, si quaeris; respondebit tibi Sina cum Japonia: in omnibus promiscue, in quibus vapor detentus continui solutionem, dolores & actionis laesionem pariat: quo ipso pene omnem morborum syllabum ad moXiburii rogum provocat, qui eos ardore suo, ipso sole successum indies spectante, bre
vi mora eXurit. A vicinis edoctum clima nigritarum, quod Tropicis includitur, eiusdem Moxae virtutem prae dicat, cujus incendium celebrare non ita pridem coepit: stupis etiam majoribus, ac ipsit solent auctores, vitia cor poris oppugnans,siquidem id contumacior affectus, & ratio reclusae arctius materiae postulaverit. Adversus Arthritidem & eius progeniem Podagram Schiaticamque Quid valeat MOXa, id non ita pridem coloni Batavi in In' diis eXploraverunt. - Frangit hic ignis impacta perius est
639쪽
Rhenani tartari spicitia, ac in Schiatica ceterisque defluxionibus arthriticis stabulantem circa ossium cava lympham acrem dissipat, sed largiore stupa dc mature fatis illatus, priUSquam flatu nimium eXpansas membranas ac musculos divulserit; hoc enim discidio, lacerata vasa capillaria replent interstitia effu11s humoribus Jc tragicos abscessus pariunt, nequaquam nisi ferri acie solvendos. Verum enim Vero, in calente coelo, non aeque feliciter inn0stro, succedit caustica curatio. In illo corpus es: magis permeabile, fluidior est materia, pori sunt patentiores, la-Xiores musculi ac membranae. Adde, moXiburio dolores sedari quidem , minime vero eradicari; sedari autem eo l0c0, quo, flagrante stupa, spicula evocata sunt, vel ipsum periosteum crematum esst, ne sentiat amplius, cum aliis partibus dolores deinde redeant. Nunquam redituros promittunt Bralimenes, si post: ustionem, eX praescripto e0rum,omnis potus, fermentationis beneficio productus, squales sunt vinum,cere vilia dc inebriantes spiritu simul
atque omnis generis carnes, eX mensa ad Anticyras relegentur. Haec enim novas suppeditare aiunt cruditates,
quae cum Languinis motu ad crura prolapis, in periosteo f0spitium repetant. Bushosius igitur,Rev. Bataviensium pastor,nimium quantum MoXam popularibus Europaeis c0mmendavit, velut Podagrae infallibilem domitricem; Vereor enim, ne in Germania plerorumque haec fiduciam fefellerit; De quo non injuria conquestus nuper es: inclytus Gissensium Professor, Dn. D. Valentini, Collegii Curi0sorum in Germania Adjunctus , in Epistola typis impressa ad Cl. Cleyerum, me huic Cleyero praesente reddita) doctissima illa, ut sunt Clarissimi Viri omnia. In Epi-lepsia & chronicis quibusvis assectibus capitis, vicini nigritae magis, quam ipsi Sinenses a moXa solatium repetunt, totam suturam coronalem longa S larga stupa
640쪽
3ρ6 Amoenitatis exoticarum eXUrentes, unde sanitas aliquando reparatur a Medicis desperata. De loco autem proprio , qui singulis in morbis, sive curandis, sive praecavendis, inuri debeat, multum inter pyrosophicae chirurgiae doctores contrOVertitur ; superstitiose tape & in vanum i Nam cum UnUSquisqHe eX- perientia, quod ait, sua vel magistri fretus, loca alia atque alia indicet, eXigua pars corporis remanet, quae non in eodem saepe affectu, collectis si1ngulorum sententiis, inustioni pateat. Α receptioribus tamen locis, quae ab an liquitate tradita novit ac typis in tabella expressa p'uidet, rarenter vulgus digreditur. Major occurrit vanitas in electione temporis, quo hanc vel illam corporis par tem inurere, ab auris permissum vel vetitum esse,creditur.
Omnem enim doctores ab ustione diem & hora respuunt, qua partem alioqui salutariter in praesenti aliquo affectu inurendam, siderum spiritus, ut illi philosophantur, im praegnaverit : adeo, ut si quis singulorum interdictis m0Tem gesserit, urendi tempus raro inveniat. Cynosura in locali electione ea est, ut loca illa urantur, per Mae c0 modissime Vel evocari vapores, vel revelli materia pec cans ab affecta parte valeat: illa vero, ustores, sibi ad un guem nota aiunt eX anteces rum traditis : dum suae in super experientiae fulcris gloriose incedunt. Nullam ego corporis partem vidi Moviburiis magis a gi quam dorsum,uirin t prope spinam, ad lumbos usque. . A car nifice eXcoriata jurares terga antipodum, & maXime JZ ponica, tot illa in utroque sexu 1 1gmata referunt δc pro fundas ulcerum cicatrices: sed quae, opinione gentis, ni hil derogant pulchritudini. In proeli vi namque est,prM sertim Japonibus; nudare thoracem, etiam leVe Opus ag