장음표시 사용
181쪽
& rubore, mOVet: quae Vero omnia, cucurbitula remota, aerisque externi pressu restituto, brevi admodum tempore considunt, atque evanescunt. Eadem, aqua calida, vel pultibus emollientibus, parti cuidam admotis, apparent, ita tamen, Ut hic& latius pateant, nec tantopere in oculos incurrant. Ex quibus conficitur, duas esse inflammationis causas pro Ximas, unam motum oscillantem vasorum mi ni morum nimis auctum, alteram vim resistendi in iisdem imminu in m.
Ab utra libet harum causarum fugax nascitur inflammatio : sed si a sola stimulorum , motum oscillantem augentium , actione, aut a sola relaXatione, vi que resistendi imminuta , oritur, symptomata , qUM accedunt, non , nisi levia, sunt, neque inflammatio penitus insidit. Talem enim sola utriusque causae coniunctio, hoc est, vasorum simul & vis resistendi imminuta , & motus oscillans auctUS, eXcitare potest. Consectata utriusque causae actione, sanguis in partis affectae vasa irruit, & per illa inusitata quadam vi atque celeritate propellitur : unde omnia instam mationis signa ac symptomata essentialia facile deduci possunt. Primum calorem sequi, necesse est. Quaecumque enim causia caloris primigenia est, sanguinis motu S, ad nimium velocitatem evectu S, nunquam calorem
Sanguinis, ultra naturalem mensuram calefacti, volumen magis minusve expanditur atque dilatatur:
quo ipso vasa assecta distenduntur, A majori etiam sanguinis subsequentis copiae via aperitur, qui illico in
canales minimos Urgetur, pluraque Vasa , secundum naturam atque in sanitate , manifesto nihil, nisi lim-pham pellucidam , vehentia , nunc sanguine onerat: unde rubor, in divulsus inflammationis comeS, potissi-naum proficiscitur. Neque Vero minimae tantum arteriae ita ultra mo-
182쪽
dum distenduntur, sed venarum quoque principia dilatantur: id quod nemini, qui oculum, instam matione laborantem , inspexerit, lucidum esse non potest atqueo videns. Plura enim, & haud scio, an pleraque vasa,
qtne tam turgida apparent, candidumque oculi colorem obscurant, tunicae conjunctivae veniae sunt. Ucuis pariter, atque arteriis partium, inflammatione correptarum , nimio sanguine oneratis, tumor,
tentio, & duritia, partem morbi necessario constituunt. Arteri e enim nimium distendi non pollunt, quin tunicarum pori, secundum naturam oleum tantum lim-phamque transmittentes, aequa portione dilatentur. Per dilatatos autem hos poros non solum tenuiorum
illorum, quos diximus, humorum copia julto major, sed aliquid etiam ex crystiore ac rubicunda sanguinis parte exsudat: unde ruboris intentio, & tumor. Quod si partis, in qua inflammatio incidit, tela cellulosala Xa atque copiosi est . tumor magis minusve diffunditur , ac citius seriusve existit. Dorior, propter distractionem k tensionem solidorum Vi 'orum, necessarium quoque inflammationis symptoma est.
Si vasa, quibus instam matio insidit, cum solidis
partibus firmius connexa sunt, vel magna illorum pars recta decurrit, major in iis locum habet tensio. Hujus autem magnitudini doloris magnitudo respondere semper observatur. Itaque hinc ratio reddi solet,
cur eas instam mationes, quae cutis, aliarumque pamtium membranacearum firmiorum, Vel ossium, tendinum , ligamentorum , cartilaginum, Vasa OCCUPAnt,
semper dolores satis acuti comitentur, iis autem , quae viscera molliora glandulatque afficiunt, dolores minus vehementes, interdum perexigui, accedant. Febris etiam , Vel non nulla potius symptomata , febri propia, omnibus inflammationibus paulo gravioribus accedunt: id quod multos rerum medicarum scriptoles tu duxit, ut duos hos morbos confunderent.
183쪽
Sed in simplicissimis etiam sebribus , si non quinque,
quatuor saltem, symptomata generalia conjuncta apparent, calor immodicus, sitis, an ore Xia, debilitas, agrypnia, quum contra in inflammationibus, si ma ita me compositas , ac molestas eXcipias , tria tantum e X quinque illis symptomatibus occurrant, calor immodicus, satis, a grypnia, adeoque reliqua duo sympto- ata, debilitas atque an or exta, quae nervosi potissimum syllematis affectiones sunt, quibusque nulla febris, diu manens, carere potest, pro sumpto matibus inflammationis essentialibus falso habeantur. Si inflammationes ab injuriis eae ternis oriunt Ur , Velut a vulneribus, adustionibus, contusionibus, fracturis , luxationibus, quae duplici ratione agunt, utpote
non modo humorum motum per irritationem incitando , Verum etiam vasorum contextum dissolvendo,
vel latera ipsorum debilitando : in his igitur inflammationibus partium affectarum calorem , dolorem , ruborem, ac tumorem , prius Observare licet, quam expulsu vim atque velocitatem totius humorum massae
auctam esse percipias, aut febris symptomata, calor , per universum corpus diffusus, sitis, a grypnia, ali quid molestiae exhibeant, adeoque febri S hic non, nisi inflammatione jam nata, accenditiar.
Saepe autem numero contingit, ut inflammationes
eae sebre oriantur. Febre enim nata, si organi, vel partis alicujus, vasis accidat, ut ipsorum vis resistendiminuatur, aut si qua res acris stimulansve cum sanguine permixta sit, quae alicubi locorum deponatur, vasa haec debilitata, vel irritata , citae inflammationes Occupabunt, quoniam universia fluidorum macta. Vio lento motu in antecessum agitata , in haec vasa ita timirruit, quo irritatio atque obicis remotio cam in Vitant. luantum inflammationes, febrium accessionibus ita succedentes, terrere debeant, quantoqUC CUm periculo conjunctae sint, satis abundeque per se patet. Prorsus multis in febribus proxima mortis causa sunt.
184쪽
Ideoque Medici, inflammationibus istis internascentibus occursuri, in principio febrium, saltem earum ,
quae pulsum sortem , plenum, ac Velocem, motuum- qm systematis vascularis valde intentorum signa e X-hibent, tempesti vis aptisque evacuationibus vim symp- tomatum ita moderari student, ut periculum non sit, ne nimia sanguinis moles per febris decursum in partium nobiliorum vas i compellatur.
JUinque modi sunt, quibus nata inflammatio te
minari pote st. Ρrimus, isque caeteris optabilior, modus est resolutio, sive discusso , alter exsudatio , tertius suppuratio, sive abscessus , quartus gai raeua, quintus schii rhus, sive duritia & tumor, dolorem non m OVenS.
Si protinus inter initia morbi Medicus id consequi
potest , ut prius motus oscillantis intentio minuatur, vasaque pristinum robur recuperent, quam quida, quze per poros, in arteriarum lateribus hiantes, in telae cellulosiae interstitia exsudant, vel eo usque accumulentur , Vel tam crassa atque tenacia e Vadant, ut neque a vasis absorbentibus imbibi, neque per cutis poros di lari possint, inflammatio resolutione terminatur , quam, si res patitur, semper hac ratione moliri debemus, ut Languinis cursum divertamus, motum immoderatum compescam VS, tunicas Vasserum corro-
185쪽
horemus ac sustentemus , fluidorumque accumulatOrum distipationem promo Veam US.
Sin autem hi fines commodum intra tempus obtineri nequeunt, sanguisque in partis, in fiammatione correptae, Vasa vi inusitata irruere pergit, tum arteriae distenduntur, pori, propter increscentem calorem,& humorum expansio siem, magis magisque dilatan tur, dilatatique magnam fluidorum copiam elabi patiuntur, quae vel in telbe cellulosae interstitiis deponitur, vel e X partis, inflammatione laborantis, superficie eX sudando eliminatur. Humor, eX sudando eliminatus, quantum ad colorem , odorem, ac firmitatem, attinet, a sanguine, limpha, muco, & quovis alio humore, qui ante inflammationem in corpore suit, plurimum differt. Quae quidem differentiae partima naensura, qua arteriarumpori dilatantur, partim a mutationibus, qUa S particularum sanguinis insensibilium coitiones subeunt, repetendae esse videntur. Uasis hoc modo exoneratis, ipsorumque fibris a nimia distractione ac tensione liberatis, calor deferves cit, dolor conquiescit, tumor subsidit. Si inflammatio in vasis, cuti, membranae Ue CUidam , cava atque itinera interna investienti, vel viscera obtegenti, intextis, sedem habet, haec per exsudationem evacuatio morbum solvit. Atque hoc modo inflammationes, ab adustionibus & vulneribus natae,
semper finiuntur, siquidem , digestione incipiente,
purisque evacuatione augescente , dolor, Calor, tumor, AC rubor minuuntur, & per gradiis e Vanescunt.
Eadem ratione saepius illa inflammationis species terminatur, cui erysipelati nomen , sedesque in cutis vasis est. Numerosissimae enim pustuliae, vel vesiculae, incute exortae, multo humore profuso, Vasa, quae in
186쪽
inflammatione sunt, eX onerant. Similem in modum, si membranae, quze nares, fauces, arteriam asperam, vel vel Jculas pulmonales, in velliunt, leviore inflammatione tentantur, exsudatio haec Ru bum non raro solvit. Idemque praestat in vulgatissimo illo gonor- rhoeae virulentae morbo, in quo inflammatio vasiis Urethrae insidit. Si materia sic exsudans, atque inflammationem solvens, liberum facilemque Oxitum invenit, bene prospereque omnia procedunt, & aegrotus celeriter cum sanitate in gratiam redit. Minus autem secunderes cadit, si pus, ex membranis, thoracem atqUe abdomen investientibus, vel viscera, in utroque caVosita, obtegentibus, esiluens, ibi subsistit. Quamvis enim dolor conquiescat: nova tamen sumpto matum turba subolescit, mox hecticam febrem datura.
Alter, quo inflammationes terminari pollunt, modus , sive exsudatio, perspicue ita demum locum habet, si morbus vasa, prope corporis superficiem decurrentia , occupavit. Etenim , si inflammatio in visucus aliquod, vel partem musculosam , aut glandulosam, altius descendit, neque resolvi & discuti potest, brevi contingit, ut arteriarum pori majorem humorum copiam exsudent, quam ut vasa absorbentia in bibendae illi atque avehentipe iussiciant. Unde fit, ut exsudati isti humores accumulentur , brevique fermentari incipiant, & tandem facultatem nanciscantur, lamellas , per quas vasa fibraeque musculares , aeque accellulete, vel vesiculae, adipem continenteS, coni Uz-tuntur, dissolvendi atque colliquefaciendi. Hoc pricto nascitur, quod a Chirurgis pus nominatur, sive materia abscessuum. Isque tertius modus est, quo inflammationes terminari Consuerunt. Dum abscessus fit, ejusque materia colligitur, qu -
187쪽
dam ex particulis purulentis , idem iidem absorptae , atque in humorum , per Vasa circumeunti tam , nanctam revect C, horrores in ordinatos eXcitant, quos sugaces commotiunculae febriles excipiunt, nisi aucta materiae collectione , cys his, vel saccus quidam compac- tu S, quo ipsa contineatur, a lamellarum telae cellulos e circumjacentium comprestione atque induratione existat. Hae namque lamellae nonnunquam tam firmae Valentesque evadunt Ut pus coerceant, & parum , Vel nihil, resorberi patiantur. Tum Uero neque horrores, nec, qui his succedere solent, calores sentiuntur, sed omnia tranquillata sunt, donec abscelsus aut rumpitur, aut in tantam excrescit molem , Ut Organum aliquod necessarium comprimat. Ex modis, inflammationem solventibus, secundum resolutionem, live discussionem, maxime exoptanda est: eae sudatio, cum hac tam n eXceptione, Ut materia exsudata facilem inveniat exitum. At ubi eX Udatio non evenit, abscessus votum esse debet, quoniam solida, per suppurationem destructa, non ad ea pertinent, quae solidorum vivorum appellatione significantur. Nam a magnis etiam spatiosisque abscessiius, si eas partes occupent, quae maturam ipsorum Apertionem , plenamque puri S contenti e Vacuationem per mittant, postquam consanuerunt, raro aliquid relinqui videas, quod partis affectae motui, robori, & sensui, in perpetuum officere possi: id quod luculentis lime demonstrat, exiguam , ac potius nullam , hic esse nervorum, vasorumve sanguiserorum, des fructionem. Quamquam enim vasa sanguifera per nimiam sui distentionem , L pororum suorum dilatationem , quae a nimia illa distentione ne Celsario esticitur, t aximopere laesu fuerunt: brevi tamen , nisi si fibrae ipsorum penitus disruptae sunt, naturali sua vi elastica sese reficiunt: solida autem inertia , quae in pus delictae-Iunt, hoc evacuato , abscessuque per sanato , admodum cito per novam particularum nutrientium, telae
188쪽
cellulo e interstitiis infusarum , accessionem repa
At si motus humorum, per partis, inflammatione
laborantis, Vala commeantium, tam vehemens est,
aut si tunicae arteriarum tam infirmae sunt, ut, quum alias poros suos tantummodo dilatent, humoresque in telae cellulosae interstitia elabi patiantur, nunc cedant ac disrumpantur, vasorum illorum contextus destruitur. Propter fibras solidorum vivorum disruptas , dolor conquiescit, &, propter sanguinem e vasis effusum, pars, quae prius rubra atque nitida fuerat, corrugatur, coloremque fuscum, vel lividum, induit; cellulae, quas in suppuratione limpha potissimum Oleumque replet, nunc sanguine onerantur; sanguis hic celeriter corrumpi incipit, splendidumque suum
ruborem amittit; serum autem, a parte rubicunda secedens, superficiem versus ejicitur , cuticulamque in vesiculas attollit.
Hoc modo gangraena fit, cujus si consideres progressum , facile intelliges, in iis, quorum sanguis acrimonia laborat, aut vasorum tunicete adustionibus gravioribus laesae, vel morbo aliquo praegressis paulatim debilitatae sunt, inflammationis, in gangrzenam desiturae, periculum longe majus esse, quam in his, qui tali acrimonia, laesione, vel debilitate, Vacant. Ac profecto gangraena raro alia, quam quae diximus, corpora corripit. upe ratio est, cur in senilibus, vel iis , quae mali habitus sunt, quorsum scorbulo , vel hydrope, affecta pertinent , quorum humores in universum acres, solidaeque parte S infirmae, vel fragiles , sunt, multae inflammationes , a levissimis injuriis natae, atque inter principia minime periculo sic visae, toties gangraena, & morte, finiantur.
189쪽
Superest, ut ultimum inflammationis exitum explicemus, qui semper a scriptoribus systematici S commemorat Ur λ is est, quem scirrhum nominant. Nascitur, si inflammatio neque ab initio resol Vitur , neque exsudando digeritur, neque in pus COn Vertitur, abscessumque conitituit, neque in gangraenam degenerat, sed, doloris calorisque sentu sublato , nihil, praeter tumorem , ac leviorem ruborem , vel decolo
Tumores hi, doloris expertes , post inflammationem potissimum in visceribus, quae VOCdnt, paren chymato sis , partibusque , glandulosis, relinquuntur, siquidem in his locis circuitus humorum naturaliter languet, calorque raro tantus est, ut sermentationi, quae veram suppurationem c Sciat, ciendae par sit, nec tanta humorum vis, ut Vasa rumpantur, ac gangraena exi stat, quae raro in partibus glandulosis incidit, nisi si humor longe acerrimus in singularum glandularum vasis proxime deponitur. Illud autem ignorare non oportet, pleros Ue it more S duros, non dolentes, qui sciri horum nominea medentibus insigniuntur, non ab inflammationibus, sed ab initiis lentis, sensimque sine sensu progredientibus, oriri, & Lepissime in carcinomata de
Quum , membranis nonnullis tenuissimis , cuticula , unguibusque R pilis exceptis, nulla corpori S pars sit, quin fabricae ipsius viis a sua qui fera intexta sint: nulla etiam praeter has est, in qua inflammatio locum habere non possit. Sed eae partes, . quae diate ali ASvasis sanguiferis abundant, in jurusque externis, Vel rerum irritantium , in aere, corpora nostra ambiente, fluctuantium , actioni patent, prae caeteris etiam huic morbo obnoxiae sunt, qui non potest , quin,
190쪽
pro partis afferue natura, usu , atque necessitate , varii generis molestias ac pericula importet. Quod ad divisionem hujus morborum ordinis attinet, plura , quam duo , genera constitui, necesse non est. Alterum est in amnanti0 externa , qUN, quum ad ipsum locum affectum pervenire liceat, medicamentis, extrinsecus impositis , curari potest :alterum interna, in qua praecipuum praesidium ab evacuationibus generalibus, remediisque internis, petendum est. Sub utroque genere plures si)ecies, λ sub singulis speciebus plures varietates sunt, quas suo loco enu
4 si ii sui mii; in exponenda febrium atque in
flammationum theoria : in ea autem, quae ad profluvia s pectat, brevioribus eise nobis licebit. Sanguis, humoresque inde separati, e vasis, vel receptaculis, ad ipsos continendos fabricatis , elabuntur, quotiescumque humoris pondus, vel Vis , illum ad Argens, eo usque increscit, ut is vasis, vel receptaculi, tunicas perfringat, vel sphincterum , qui luctuum excernentium , ac meat Uum naturali tam , oscula constringunt, robur nativum exsuperet. Elabuntur quoque , quotiescumque solidus harum tunicarum contextus adeo laxatur, vel sphincter uin vis constringens adeo debilitatur, ut minus firmitudinis ac roboris habeasti, quam ad resilitendum humorum irruentium ponderi atque impetui necessarium cst. Duos itaque profluviorum morbosorum fontes esse apparet. Unum eXcessus in partibus contentis, alte-