장음표시 사용
31쪽
reret , a a suppeditandam materiam, qua flante per aliquot hebdomadas Borea, necessaria videretur ad illius agitationes Continuandas. Igitur exhalationes quae solo
astrorum ratore excitantur & e terra ascen-
dunt , mulio minus issicere possunt ad dimiturnam eiusmodi agitationum continuationem. Τertio, Nunquam venti aeque va
lidi sunt ,& diuturni, ac tepore frigidissimae
hyemis, quo tamen paucae admodum exhalationes sursum erumpunt. Igitur in his exhalationibus, tanquam in naturali subiectoe constitui non possunt. Quarto, omnis ex halatio permolym incaleicit, sed non omnes venti sunt cudi, igitur exhalatio non est illorum omnium materia. Dices illam dumtaxat exhalationem, facto motu inc Icscere, quae in ipso mobili non condensatur, sed potius rarescit, vel in mobili, vel extra illud. At vero exhalationem, quae vento materiam praebet, non parum condensari, tunc porissimum quando ex Septentrionali plaga exurgit. Verum id experientiae repugnat; Nam quando sagitta per aerem sertur, aut globus aeneus, aut quidpiam simile, incalescit ab ipsa exhalatione in poris condensata, & commota.
Deinde, si facta prius hy pothesi, exhalatio, durante motu, frisidior sit, quaenam assi
32쪽
De Ῥentorum origine. 13ignati itur causa illius intensioris frigoris I Iori enim haec causa est aer, quia boreales veriti Circunstante aere frigidiores sunt, &etiam suo maiore frigore condensant, imo Qtiam aquarum congelationi quidpiam conferre videntur. Igitur falsum est, exha- Iati oriem natura sua calidam, frigidissimis veritis materiam exhibere. Hae C Omnia confirmari possunt primo ex eo quod frigidiores venti, vim habeant penetrandi poros arborum, & animalium, quae tamen penetratio &insinuatio per po-xos facta, magnum detrimentum afferret Corundem animalium naturae, si ventorumcntitas & materia ab exhalatione non dita Creparet, quia nimirum exhalationes quae-
Iibet, imo etiam & calidi vapores animali
nocumentum inferunt. Secundo: Exhalationis entitas, si calidior sit, sursum erumpit, si vero frigidior, deorsum propendet,& in eum locum decidit,in quo formata est. Sed ventorum entitas h e vicissitudinem non patitur, ut ex suis naturalibus princii piis sursum ferri debeat, vel deorsum, alio' quin non posset tandiu consistere intcruallo, inter caelum & terram expanso. Igitur: alia entitas assignanda est , cuius naturas , eiusmodi sit, ut in eodem interuallo suam
it i sedem seu locum postulet, in quo diuersas
33쪽
ventorum agitationcs recipiat, quibus ad omnes uniuersi partes facile impellatur. Et
quia nulla alia ab aere distincta assignari potest , quae immensa sit &simul capax illarum agitationum & motuum, contendimus
hanc a nobis apposite assignari. Qua autem his argumentis quispiam responderi posse existimauerit, copiam ex halationum, quae per acrem diffusae sunt,
nondum quidem sigillatim sumptam sum
cere ad suppeditandam materiam, de qua loquimur, nihilominus suffcientem videri si sumatur cum iis omnibus vaporibus, qui ex humidis locis, & simul e mari educuntur. Credimus hanc 'responsionem improbabilem esse, sicuti ostendunt haec pauca, quae iam allatis annectimus. Primum i Exhalatio , & vapor habent principia motus omnino opposita, illa enim, nativo suo calore dilatata, sponte ad locum leuium tendit, vapor autem frigore sibi naturali condensatur & decidit, ramuis extrinseco calore,
rarefactionem diutius aliquando retineat, consistatque in loco leuium corporum . Secundum : Eadem mixta impersecta, videliacet exhalatio, & vapor, simul accipi nequeunt, ad unum & eundem motum emciendum , nisi aliquo nexu inter se coniun-
santur. Cum enim corpora avida & tonui
34쪽
De ventorum origine. 2 setiams1 sint eiusdem naturae, in varia S par-xes aluidi soleant , quando contingit Ut Ue- Io Ci motu ferantur, ut constat ex imbribus ritiae ex edito loco decidentibus ; potiori iure alia corpora, quae fluida quidem sunt, sect diuersae naturae, a se inuicem separabuntur , CX hypothesi , qua unus 3c idem motus illis adueniat, nisi forte communi aliquo viri Culo connectantur.Tertium: Si aliquan- do Calor vim habeat homogenea congregandi, atque adeo separandi inter sese heterogenea, maxime ex suppositione, quastaut moueantur. Cum igitur exhalationi naturalis sit calor, necessarium est, ut facto motu , in subiecto cui inhaeret, aut in loco, in quo consistit, separationem causet ab omni vapore. Nota tamen, non esse hoc nostrum institutum, ut velimus nullam prorsus exhalationem aeri coniungi ad suppeditandam materiam, dei qua est controuersia. Etsi enim vapor valide commotus cito condensetur & decidat, nisi forte intenso calore rarefactus ad aeris formam recipiendam
disponatur: Nihilominus quia aer & eXhalatio ex simili principio moueri possunt, Mad vehementes agitationes concurrere.nihil impedit, quominus eidem vento materiam exhibeanti praesertim facta hypothe-
35쪽
2 6 De 'ventorum oresne. si ι qua exhalatio citius dissi petur, & ventus, qui initio utriusque materiam Continebat, continuetur in materia solius aeris. Itaque hoc tantum intendimus, ut ad ventos excitandos non sit opus illis mixtis, exhalatione & vapore. Item ut praecipua & ferme totalis eorum materia, sit aer Elementaris, id enim tantum argumenta a nobis allata deposcunt. CApvT VII.
D Pulias circa formalem causam , . explicatur.
NVllum est dubium,quin formesis ven
torum causa,sit illius materiae, de qua superiori capite disseruimus, commotio, &ieuisquiae, si contingat eos neque diuturnos esse, neq; vehementes, grauis au te, quando vehementes sunt aut diuturni. Sicuti enim in aliis rebus phy sicis , & quibustibet mixtis etiam perfectio,qualia sunt metalla,lapides, animalia praeter eorum materiam , aliquid assignadum est,ioco formae: Ita a pari in mixtis impersectis,uidelicet, vaporibus, exhal tionibus,ventis,aliquid inest, quod materiae locum tenet,& aliud locum formae. Quia igiatur in totali ventorum entitate,nihil prorsus reperitur,praeter causam subiectivam, quam
36쪽
sciperiori capite diximus ab Elementari aere mori distingMi r & praeter aliquot eiusdema eri S accidentia ,puta motum; necessarium est ut hic motus teneat locum formae , cuius iam rationem inquirimus, E circa quam
nonnulli recentiores graue dubium propo- norit,ad quod melius illustrandum, illorum fandamenta proponimus. Dicunt, secundum meliorem Philoso- Phia, motum a re mobili non distringui realiter , & proinde n eque ventum ab illius rea Ιitate, vere & realiter dissidere. Hoc vero commentum probant; Primo, Quia omnia' quae ab Aristotele & aliis Philosophis dici solent de motu locali, veluti entitate, rei mo bili superaddita,facile explicari videntur per
connotata extrinseca. Nam,inquiunt,quando lapis,aut aliud mobile fertur per aliquod spatium, connotat diuersas illius spatii pomtiones ,eadem prorsus successione qua caeteri authores, qui ex extrinseca connotata reiiciunt, putant produci in ipso mobili entitatem modalem,quam motum vocant. Igitur haec modalis entitas superflua est ad ventos adstruendos, & alios locales motus. Idem commentum probant Secundo, Ex eo quod entitates successiuae euidentem contradictionem includere videantur, puta tempus motus localis. Nam, inquiunt,il-
37쪽
la entia debent esse quantitates quaedam , adeoque diuisibiles,& tamen impossibile est tempus diuidi, aut motum, aut quidpiam
caeterorum successivorum , alioquin plures eorum partes, eodem temporis momento existerent , sicque aliquandiu permanerent in rerum natura. Ita illi, quos tamen, etsi
alibi fusius confutandi sint, hoc loco breuἱ-
ter arguemuS, itaque 3 Dicendum est formalem ventorum causam, eam esse agitationem quae aeri entitatem superaddat. p. Nullo legitimo fundamento aduersarii asserunt superfluam esse hanc entitatem, quasi possit per extrinseca
connotata explicari, si cogantur aliam similem modalem in aere admittere quae per similia extrinseca conotata explicari nequeat , . sed aliam adstruere coguntur ,quam per eX trinseca connotata non satis explicant: igitur vi sibi constent tenentur asserere , motum a CriS,quem ventum vocamus,esse entitatem modalem superadditam, quae per extrinseca connotata non satis exponitur. Probamus minorem,nam extensio localis maior aut minor quae aeri, aquae,& aliis corporibus non
solidis frequenter aduenit, vi rarefactionis aut condensationis,est alia entitas modalis amotu Iocali distincta , quae per extrinseca dumtaxat connotata explicari non potest. Et
38쪽
De ventorum origine. 29propterea interroganti, quidnam sit nubes, seu v8ror in loco nubium congregatuS, non satisfaciesὼ si respodeas nihil esse aliud quam aquam connotantem vel superum locum vel quid pia simile. Similiter quaerenti,curBorea fiante,nonnullae aeris partes adeo frigidae sint atque restri, in poros penetrent & sensum tactus refrigerent , respondere non sussicit , nihil prorsus esse praeter aersas medii con- notationes. Sed praeterea dicendum est in
aere in entitate aquarum, aut aliis assinibus factam esse mutationem, vi cuius maior aut minor localis extensio acquisita sit, aut producta noua entitas modalis, quem motum Vocant,sine qua,ventoriam impetus,&aliorum corporum agitationes explicari non possunt. Probamus secundo eandem assertionem. Si motus nullam entitatem mobili
superaddat ; quae eo ipso producatur, quores mobilis locum mutat, aut maiorem eX- tensionem localem acquirit, natura videtur
inutiliter dedisse animalib orguicas partes
ad essiciendum motum. Si enim hic motu Sconsistebat in mera extrinsecorum corporum conotatione,fieri poterat,absque instrumentis,quae motiuae potentiae in uis operationibus deseruirent, praesertim cum videamus omnia inanimata, in seipsis continere principium motus, & reipsa moueri absque ullis
39쪽
instrumentis ad efficiendum motum praeparatis. Cum igitur animalia loco motiua1 non tantum praedita sint potentia motrice, sed praeterea instrumentis ad motiones emciendaS,puta, Vinculis,lendonibus ,neruis& aliis eiusmodi, euidens indicium est, has moti nes in entitate superaddita constitutas esse, non secus, atque alii actus vitales consistunt in simili entitate,non autem in connotation,
biu . Si respondeas, motuum qui ab animalibus loco motiuis fiunt, & ventorum qui in aere excitantur, disparem esse rationem , propterea quod ad aereas agitationes causandas, nulla specialia instrumenta requisita sint : Fatebimur ita esse, nihilominus in aere quidpiam proportionatum reperiri,& hanc eius proportionem in his sequentibus consistere. In maxima mobilitate ; in
aptitudine,ad maiorem, & minorem eXten
sionem suscipiendam in virtute propellendi, non ea tantum quae ab illius substantia distincta sim, , sed etiam partes homoge neas. & unitas sub ratione totius. Qui enim feri potest,ut huius elementi partes in perpς tuo ier me sint motu, se inuicem pellentes, &repellentes Item ut vim suam mouendi h beant mediante rarefactione,&condensatione, nisi aliquid in partibus ita propulsis producant , simili ratione qua animalia in suis
40쪽
partibus organicis motum essiciunt, recipiuntque Tertio idem sic probamus. In op- posita sententia non potest assignari ratio, propter quam,aliquae ventorum prΘcellae adeo vehementes sint,atque diuturnae. Nam si illarum formalis ratio tota posita sit in certa quadam aeris connotatioue , Vndenam Ο ritur tanta vehementia, & tam longa agitatio λ Rursus unde fit, ut ex eiusmodi vento rum impetu,sibilum edatur,&nonnunquam magna sonorum diuersitas 3 Nam si illud reale esse debeat, quod concurrit ad esse ctuum pbysicorum productionem, necesse est,ut ventorum agitationes, pricis e sumpis, sint verae realitateS, & non tantum connotationes extrinsecae, quandoquidem ad sonos de quibus loquimur essiciendos concurrunt, nisi hic quoque aduersarii, omnes sonos &fragores, qui in aperto aere, in sylvis,&in mari, ex VentiS oriuntur, per extrinsecas con- notationes eXplicandas esse censuerint absque ullo probabilitatis indicio. . Demum si motus & ventus formaliter sumptus, in sola connotatione consistat, cur globus aeneus eXbombarda emissus, tanta celeritate fertur per aera & in notabilem quidem distantiam, cum eX propria natura grauitatem participet, &similes ubique connotationes habere possit siue lento motu seratur, siue celeri p