장음표시 사용
61쪽
loquimur, ne quidpiam eorum, quae ad praesentem materiam pertinent, praetermisisse videamur.
Dicendum igitur est primo,luna ad ventoru ex citationem aliquid coferre. Probatur. Primo enim cum certum sit, lumen huius astri produci a sole, necessarium videtur,ut alicuius caloris productivus sit. Sed Luna non potest calorem in aere producere, quin aliquas eius partes rarefaciat, & alias Co denset, adeoque ad aeris commotiones, quae ex rarefactione, & condensatione oriuntur, concurrat. Igitur ad eas quispiam confert. Deinde luna humidis cor poribus videtur dominari, sed aer maxime
humidus est; igitur id astrum, plurimas
actiones in eiusdem elementi immensitate exercet. Huc spectant variae experientiae:
di prima quidem, qua scimus in humano
Corpore, de potissimum in cerebro, quosdam morbos, & noctuas affectiones, ex nimia humorum rarefactione , aut condens tione causari, & rarefactionem illam atque Condensationem, ab influentiis huius astri magis pendere, quam ab aliis causis extri secis. Quidni igitur graues aeris Commotiones ab eodem quoque non pendebunt,
saltem secundario & minus principaliter 'Secunda est, qua constat in plenilunio ven-
62쪽
De ventorum origine. I 3torum impetus maiores esse solere , quam in aliis huius astri periodis, quia nimirum eo tempore terra integra, &simul etiam tota aeris immensitas,illuminatur,tam directis a sole radiis, quam reflexis ex luna. Tertia est, qua etiam cernimus, Verno tempore,&autumnali, in eorundem astrorum oppositionibus, validiores adhuc esse ventorum impetus, quam aliis anni tempestatibus. Cum enim eo tempore sol & luna sub aequinoctiali sint, aut ab eo non longe dissent, aerem totius Eonae torridae, intensiori calore producto , magis extendunt, e X qua maiori extensionς, in utraque zona tempeTata, vehementiores totius medij agitationes proueniunt , quam alio quolibet tempore. Dicendum secundo, caetera quoque astra, id eosdem ventos aliquid conferre, etsi milus, quam luna iuuent. Probatur. Si ad eos aulla prorsus virtute concurrerent, CX ill um diuersiis cum sole coniunctionibus, &um Iuna, nihil ab astronomis praedici poseel. Sed hoc repugnat experientiae , qua 'rimcis aeris, & maris tempestates, ab iis vorinuri quam praedici. Et licet saepissime CCt Piantur, propterea quod existiment, raedictam astrorum Coniunctionem , & eo indem virtutes esse praecipuas Causas e
63쪽
ue D ventorum origine. Tum omnium, &praesertim tempestatum, quae in hoc inferiori mundo Contingunt: Tamen cum experientia notum sit ab iis nonnulla , quae ad hanc doctrinam perti nent, agnosci, necessarium videtur, ut astrorum cum sole coniunctionibus vim aliquam ad ventorum productionem tribuamus. Praeterea licet praecipui effectus, qui in sensum cadunt, a sole &a luna pendeant, tamen aliis quoque astris , agendi virtus , quam in aere, terra, & aliis elementis exerceant, tribuenda est : alioquin es.sent mera coelorum ornamenta, non autem
Corpora, aliis , quae infimum locum tenent, operandi facultate praestantiora. Iam vero ex hypothesi, qua astra, in haec, quae infima sunt, agant, sic argumentamur. Non possunt in infimis locis quidquam operari, nisi in a e re medio aliquid producant. Sed nihil apparet, quod in aere media facerupossint, praetor calorem, humorem, aut alias his oppositas qualitate , quas tamen in fluido corpore , rarefactioni, condensationique suscipiendae maxime idoneo, nunis quam produci videmus, quin eaedem affectiones, rarefactio videlicet & condensa- rio, Concomitanter cum illis fiant, adeoque & aliqui motus in eodem fluido Eorp0
64쪽
De Pentorum origine..ommouendum Concurrunt.
Dicendum tertio, ad eosdem Ventorum mpetus , eas quoque exhalationes Conferre, tuae ex terra, & humidis corporibus eduuntur. Probatur. Continent necessariam arefactionis causam, videlicet, Calorem.
auidni igitur aerem, cui permiXtae sunt,e ad varias actiones in eo producendas,lebile applicatae, illo suo calore rarefatent, & idcirco aliquam in eo agitatio-iem causabunt ' Deinde eaedem exhalatio-ies concurrunt ad aestiuos ardores, igitur uuant etiam ad medium rarefariendum, ex pio p xae di agitationes consequuntur. CΑpvT XII.
Utrum aeris natura ventorum productioni
aliquid asserat. DIcendum est primo, naturam aeris ad
aliquas etiam vcntorum Commotio-ies Conferre. Probatur. Validi & diuturni enti, quatenus materialiter sumpti, aberis entitate non differunt, non sunt eX mni parte violenti, sed partim violenti,iartim naturales, igitur ab aeris natura, ali- 'am habent dependentiam. Probatur an-ecedens. Motiones illae, quibus aer nimium ondensatus ad statum suae naturae Consen-
65쪽
taneum seipsum reducet, non sunt illi violentae, imo potius naturales. Sed inter ventorum impetus, quant 'muis validos Bediuturnos,nonnulli reperiuntur,quibus aer nimium condensatus seipsum ad debitam extensionem reducit, igitur non sunt ex omni parte violenti. U. g. quando flante Borea i immensu. acr magnopere conde0- satus, seipsum, versus meridionalem pia μgam, dilatare nititur. Nota tamen veli mentem conatum,quo flante Borea Septentrionalis aer versus oppositam partem se extendit, non causati a sola illius natura, sed etiam ab extrinseco calore, ut ex iis,quἔν superius retulimus, manifestum est. Item vehementiae eiusdem conatus consermetiam aeris partes e opposita seu meridionali parte excitatas. Dum enim Boreae fian- ti resistunt, illius vehementiam per aliquam anti peristasis speciem augent. Vt autem facilius intelligas, qua ratione aeris natura ad ventorum continuationem soncurrat, attende motum corporis grauit per acra. Quando lapis per medium ita proiicitur, ut per concauam lineam deseseri videatur, facta motio non tantum eX virtutς proiicientis dependet, sed etiam ex ipso lapide, seu illius grauitate ad loeum grauium inclinante. Quamuis enim lapi*
66쪽
De venimum origine: 3 dis entitas ad eum motum nihil conferre valeat, prout est ascensus quidam: nihilominus, quia non est merus ascensus, sed potius motus mixtus, & versus posteriorem inflexionem nonnihil de descensu participat, ad eum ita sumptum aliquid confert. Idem igitur de quibusdam ventis,& praesertim de Borealibus dicendum est. Et iterum declarare id possumus similitudine vaporum sursum ascendentium. Licet enim illorum motus tamdiu violentus sit, quamdiuvi caloris extrinseci sursum elevantur 3 t men quia in nubium Ioco,separata ab iis ex halatione calida, diuersis motibus agita tur, & praesertim descensus motu ex ea grauitate, quae in iis remansit. Intelligere po- res quidpiam simila aeri nimium condensato accidere, quia nimirum ex suis intrinseris principiis dilatationem sibi naturalem
appetit, & ad eam acquirendam Confert. Dicendum secundo, ad expositas ventorum agitationes, aerem non concurrere primario, sed secundario dumtaxat. Ratio est, quod ex sua natura quietem appetat & in Proprio loco nunquam moueatur sua virtu-Lo, nisi ut raritatem, aut densitatem sibi magiε Consentaneam recuperet. Igitur non Potest esse primaria ventorum causa, sicuti
fusi us probatgm fuit capite 3. assertione a.
67쪽
OVispiam existimauerit, ex nostris
principiis , quae superioribus capiti
tius exposita sunt, inferri , Ventos omnes ita debere excitari, ut ab ortu versus occasum tendant, quia nimirum solare corpus, cui praecipuam virtutem excitandorum ventorum tribuimus, hunc modum sui perpetui motus tenet. Huic rationi accedit, quod communiter dicunt, superiorem aerem supra nubes coelorum conuersione ab ortu in occasum trahi, tum quia ultimo coelorum ita trahenti, & imprimenti impetum resi in flere non potest, tum quia motus comet
rum, qui in loco illius superioris aeris consi-ssunt, & ab ortu in occasum quotidie feruntur , Certum indicium praebet huiusce aereae conuersionis. Videndum Vero est, utrum his rationibus tanta vis insit, ut aliquid iis concedere debeamus, quod Vt meis Ilus fiat, aliquot hic assertiones adhibemus. Dicendum est igitur primo, priori argumento, e solis motu ab ortu in occasum deis sumpto, nihil concludi posse aduersus nostram sententiam. Probatur primo : solares radij non minus potentes sunt ad eum
68쪽
ne Ῥentorum origine. . 19 aerem,qui in Occidentem vergit, rarefacie-dum, quam altu extensum Orientem Versus. Vnde cum rarefactio ad omnes parteS rar
facti corporis fiat, illius primarius effectus,
videlicet leuis aut grauis motio , non semper ad eandem & determinatam partem continuabitur; sed mod o ad hanc, mod o ad alias,
ubi minor erit resistentia, &ubi res aliae, ex accidentali causa, motum iuuabunt. Secundo , Vapores non minus solis Virtute, & liorum astrorum essicientia, ex intimis locis sursum educentur, quam Veuti eadem virtute & actione excitari possint, sed iidem vapores, siue eos sumpseris, quando educuntur ex infimis locis,sive de us loquaris,postquam nubium formam iam receperunt,non sempersequuntur ductum solis, igitur neque venti astrorum virtute exorti, solem ad occiduas
partes descendentem consequi debent. Dicendum secundo , posteriori argu mento nihil etiam concludi aduersus nostra principia. Probamus. Licet enim acriS partes' coelo vicinae agi possint in circulum ,
motione ex coelestibus corporis recepta , aliae tamen inferiores, quae ad mediam regionem accedunt, multis impedimentis retardantur , ne eiusmodi motionem reciapiant, & his potissimum, quae subiicimus. Primum sumo ex continua rarefactione, quae
69쪽
iam supra explicata est. Secundum est, quod solares radii, aerem dilatando, eum longissime propellant versus Eonas temperatas &frigidas, quibus numquam directe sol imis
minet. Haec enim propulsio versiis extremas Σonas,&poIOs,impedit prorsus,ne aer ita coiectus a syderibus trahi possit, & consequi
illorum motum. Tertium est, quod fluidi corporis tractionem , aut compulsiionem , non Omnes partes consequantur, sed potus in iis diuersae agitationes fiant. Idcirco enim si supra lacum,aut fluuium minime rapidum constitutus sis, & baculo illius aquas versus Unam partem propellere coneris , statim deprehendes alias quasdam in oppositam ferri, & rursus alias circumquaque agitari. Similiter, si pelvim aut vas aliud aqua plenum in circulum egeris, obseruare poteris plurimas aquae partes huc & illuc, nullo seruato ordine, agitari, licet aliquae eidem .pelui immediate inhaerentes illius circularem motionem consequantur. Cum igitur aer maxime mobilis sit & fluidus, non ita poterit coelorum motum imitari, ut in sua tota immensitate in circulum agatur, etsi partes coelo proximae, VeΙsuS quas cometas constituendos esse ccnsemus, circularem lationem facillime recipiant, tum ob alias causas, tum
quod sint vix susceptiuae maioris rarefactio-
70쪽
De ventorum opstine. finis. Quartum impedimentum est, montium altitudo. Nam licet in Zona torrida minus frequentes sint ,& non tam alti, ut facile ex eo intelliges, quod maiori ex parte Oceano tegatur. Tamen in Zonis temperatis, plurimi adeo elati sunt, ut locum nubium non paruo interuallo saperent, adeoque conuersio nem supremi aeris impediant. Ultimum impedimentum est situs ipsarum regionum. Nam si maritimae sint, ex ea parte, qua mari alluuntur, frequentius ventis agitantur, quam ex aliis partibus, ob copiam vaporum, qui gerem condensant refrigerantque. Unde fit ut Africa Septentrionalibas ventis abundet, ob maris Mediterraneae siluationem. Item inferior Germania, iisdem infestetur ex parte Baltici maris. InGallia autemoccidentales venti frequentius spirent, ob Oceanum
latissime ex illa parte diffusum. Si vero re giones a mari longo distent interuallo , iis
potissimum ventis agitantur , ad quorum eX- citationem, aut durationem iuuant vel ingentiai flumina, vel altissimae rupes, vel alius similis situs. Dicendum tertio,illis duobus argumentiS, de quibus in assertionibus egimus,probabit ter inferri, quod suppositis nostris principiis,n Eona torrida & potissimum versus aequa-orem , Orientales venti frequentissim e