장음표시 사용
201쪽
iso LIBER IL SECT. II. CAp. XIV.
prorupit, ut extremo te ore per lumbos asula patris. eruperit. Atque hoe priri , quam ei accideret , pos-- quam in dies dolores acere here , Iebre ue accessissensi, Agrippam Generum ad se accersri jussit oec. Cornelius Nepos σ) ANIMADVERSIONES A D THERAPE UTICEN SPECTANTES.
y φ . in πNter artis praesidia , quae alvi fluxibus curandis, si-
dam dysenteti- A stendisque in Clinice proponuntur, lac prae caeteris, rς ς ass/ a adeps suis , decoctiones, atque eni ultiones Obver per elysteres santur glutinosae, crassaeque , quae plurimo scateant Tia iii '' mucore , hisque similia, quae clysteribus indita, ad humorum acrimoniam coercendam , ulcerumque internorum pravitatem leniendam , plurimum conducere videntur. Ea nos quanquam improbare nolimus omnino , Tyrones tamen admonere placet, ut in rebus
ejusmodi praesicribendis , adhibendisque , cauti plurimum , pluribus sane ex causis, incedant; nam primum, si quid lactis vel minimum intus humoribus pravis immixtum , intestinis inhaerens, aliquantulum commo. retur, labem facile contrahit , corrumpitur , arescit,& tormina exasperat. Lac praeterea , item et reliqua suida tenacia, glutinosa, per anum ad intrstina submissa, lentorem faciunt, sordes alvi augent, atque ulcera , si adsunt in recessu intestinorum , magis magisque foedant, coinquinant, &, ne cicatricem orportune inducant, valde resistunt. Efficiunt postremo , ut, atri profluvio interdum compresso , Ventris colluvies magis adhuc perinde cumulata, intus quan doque effer vescat , hypochondriacos aestus procreet s& colicam , vel etiam affectionem iliacam quandoque
202쪽
suscitet. Satius itaque hisce in casibus, ex nostra erit sententia , clysteres parare aut aqua simplici, & praesertim bolosa, aut chalybeata, aut hordeacea, aut avenacea , utpote quae humores peccantes diluat, salia intus concreta solvat, intestinorum parietes eluat, ulcera refrigeret , detergat &c. At, quum id in dysen teria potissimum ex ulcere non omnino profecerit, nos, maximo cum successu , ex aliorum auctoritate , usi fuimus aqua villenii , tetuliana , aliisque similibus , quae mundificandi vim impentius exercent. In quem sinem commendavimus alias, &iterum commendamus de- costiones etiam , atque infusiones balsaminas, sive sterebinthinatas, sive ex corticibus juniperinis paratas, sive per extinctionem camphorae ardentis camphoratas &c. In tenesmo pervicacissimo, qui virum perquam nobilem civem Romanum, qui nobis ab ineunte aetate se tractandum commisit, diu Olim tentaverat, reliquis
omnibus Artis auxiliis incassum antea adhibitis , multum sine profecisse, vidimus , deeoctionem sursuris in aqua hordeacea cum sevo hircino, ac vitellis ovorum per clysterem suppositam . Id , ni fallor , tum contigisse reor, quia intestinorum muccarem, praeter naturam prius ab humoribus pravis derasum , ea decoctio intus injecta opportune restituit.
AFseetio sane lethalis , ac peracuta, quae nos in- misitioin, ter dum atrocissime torquet, & quamocissime non semel effert, ea est , in qua torminibus , item et nausea, sive potius vomendi nisu adeo vexamur,ut tum, quum alvus sordes solutas praetermodum egesserit ,&quic-
203쪽
ipa LIBER II. SECT. II. CAP. XV. quicquid in ventriculum , sive per os ingestum , sive
aliunde confluxerit, cum impetu ex ore emittatur . Id morbi genus eholera dicitur, quae , si nominis etymo logiam spectes, quasi biliarem sonat; ideo tale nomen mustum, quoniam quicquid in ea aegritudine evomitur bilem quodammodo sapit, amaricans videlicet ut plumrim lan est. Duplicis generis vel penes Hippocratem cholera olim fuit : humida nimirum, aut vera , vel legitima : sicca , vel notha , sive spuria , aut illegitima . Humidam deseribendo, affirmare consueverunt MajOres , assiduam esse, atque exuberantem humoris pravi per superiora , arguὸ ac per inferiora ejenionem , cum viscerum perturbatione vehementi, ob facultatem expultricem Uriri laeustam . Siccam dixerunt, spiricus , spe flatur rum per superiora , tum per in rura
excretionem , cum inflatione , ac ventris frepitu , necnon etiam lumborum , laterumque dolore. Vertim enim vero, ut luculentius loquamur , choleram definiendo ,
dividendoque , dicendum potius ducimus , Nesionem esse quondam , qua cum supernὸ, tum inferne quicquid intus intesinis, O somacho continetur , dicimus cum torminibus, ac permoleso pomendi nisu , ob varias a dominis spasmodicas contractiones. Si quae egeruntur
adeo crassa sint, ut sub forma recrementorum emittantur, tum cholera dicitur humida . Si flatus ad instar erumpant, atque evanescant, nuncupatur seca. Ex
quibus signa itidem habemus diagnostica quum prae
sens est. ni. οειε Adnotandum tamen superest , choleram comites utplurimum habere , aut etiam praevios ventris atro cissimos cruciatus , cardialgiam , stim ardentissimam , animique creberrima quandoque deliquia &c. Pulsus in cholera praeterea esse solet celer, concitatus, & plurimum varius, frigefiunt extrema dcc. In scca alvus
204쪽
risu per sere semper intumescit, obmurmurat , obstre pii. Ad haec regiones lumbares , item et latera in icholera affectis hinc, atque illinc, dolores varii, tum acres, tum obtus, & quasi distrahentes, pervagantur. Ad choleram excitandam cause ant potissim uiri Caua.
humores acres, si ve acidi, aut alio quovis pacto mor- dicantes , qui Ventriculum, una et intestina irritando, aut musculos, vel membranas abdominis interiores varie laedendo, motus convuls vos excitant, & varias visicerum imi ventris contractiones, sive compressiones inducunt; quibus quicquid intus contioetur superne, atque ac inferne, tum vomitu, un3 dejectione, egeritur. Hinc alvi profluvium , ona et nisius vomendi, choleram faciunt. Si, aut cavum ventriculi, aut intesti'siorum ansraeliis multam recrementorum copiam intus
contineant, vel si eo ingens confluat bilis , succi que Pancreaeici, aut laticis lymphatici ex glandulis finiti
mis colluvies, materia, quae tum excernitur, chol C-ram humidam procreat. Sin autem praefatae capacita tes , vel aerem tantum excipiant, vel materia qua
danI tenuissima , quae sub asipeisium minime cadat, ibi insudet, uim ea in flatus ex tenuata , per superiora ,& per inferiora erumpit. Hinc cliOleram siccam , sive
ventosam producit. Non modo acutus , verum et peracutus morbuS Dromos
habenda est cholera , quae citissime , & spatio quidem
paucarum horarum , aegrotantem interdum extinguet epotuit. Sicca,quam humida, quoque pejor. Pessima aurrem tum sicca , tum humida , quum nulla patens, quae eam procreaverit, prircesserit causi. Caeterum , pessimum in utraque omen facere consueverunt sein.-
per pulsus debilis, aut intermittens, urina , qVae , atat livescentem , aut nigricantem sese perhibuit; multoque magis, quum sudor per universum corpus sese a Tom. II. B b sedit
205쪽
33 4 LIBER II. SECT. II. CAP. XV.
sedit frigidum , vel quum partes extremae, caeteris incalestentibus , alserint, tum maxime , quum , aut sit per vene ri ni singu Itus, aut cordis creberrimae N pilationes , aut tum , quum quae egeruntur alvi, & ventriculi Qrdes, a statu naturali longe recesserint. At enim vero , aliquibus saltem incalibus , am, declinante sebre , per modum cristos saluberrknae subsequutam fuisse, nobis etiam innotuit. Id poti stini um pro cholerae curatione adnotare sjuvabit, ut ruin ex symptomatibus praecipuis magis urgeat: num urgeat videlicet magis vomendi nisus , quam dejiciendi stimulus, Si vomendi nisus , acleae quae vomitum sistunt confugiendum: ad ea nimirum, quin ad nauseam evincendam, ante praescripsimus. Contra , si dejiciendi stimulus ea adhibenda sunt, quae ad alvi profluvium curandum proposuimus. In genere tamen conueniunt potiones copiois , emollientes, dia luentesque, item et clysteres, qui non absimili polleant facultate Conveniunt item oleo sa : ea nempe, quae blande lvunt, leniuntque , ut pravos humores it-
vendo leniter eluant, atque eorum aerimoniam i Diendo cicurent, conctractiones laxent, tormina,
aeque ac, si adsint, dolores cardialgiacos solvant, redit cutiant; in quem finem, nec improbamuS, Optata, heriacalia , consectiones an adynas, bisque smilia ;ea poti stimum, quae vim habent alexi pharmacam . Peria saepe contigit quoque, ut choleram vehementissimam, quae rebus aut tepentibus, aut igne excalefactis , exacerbabatur 3 contigit, inquam , ut potiones gelidae iblico vel sustulerint, vel saltem compresserint. Si ch Iopa sicca si ad eam eximendam conducunt praeterea solus, balnea , semicupia , inunctiones etiam ex- ernat, cataplasmata imo ventri apposita Sc. Quum
sebris succendatur , quod non semel evenisse constat,& quum
206쪽
&quum ea ardens sit, ac viscerum inflammationem imminentem fore simul ut indicaverit , sanguinem
SAserna rusticus quinquagenarius, in frigidam.
siccamque corporis sui constitutionem potius. itiam in aliam inclinans , caeterum fortis, lacertosus. ac bene valens, agrestibus tamen exercitationibus. quibus semper vacavorat , plurimum defatigatus, mense Octobri simul ut permultos sungos sylvestres . quos carbonibus pridem a gaverat, avide comederit, sensum queadam prope gingivas acerbum . qui dentes praecipue molares stupefecerat , percipere cepit. Vertigininus subinde correptus , visum ad breve tempus amisit. Mox, bor borygimis varie supervenientibus , doloribus cardiathiacis, torminibus, sudori busque frigidis, animo deliquit. Ac postremo ali-
qaantulam recreatus, Vomere , una et ex alvo dejicere cepit materiam q umdam savam. amaricantem,
ac glutinosam; qua egesta, symptomata quod anam do leniri videbantur . At nihilominus paulo post re- erudescebant, quousque non absimilis colluvies, tum inferne , tum superne iterum excern retur, quod crebro siaccedebat . Pulsus interim languens erat, valde inaequalis , ac pene quandoque intermittens, fauces erant exhaustae , & sti laborabat aegrotans a denti ssima. Conquerebitur insuper 'de intensissimo viseerum ardore, quo renes ,& vesicana imprimis tibi aduri a jebat . His omnibus incommodis accesserat etiam praecordiorum ingens angussia, ac maximus spirandi labor'. res effecit, ut de virulenta ex sun-gis ingestis labe contracta suspicatus oleum commune
207쪽
i,6 LIBER II SECT. II. CAP. XV.
recens, ac dulce , quantum fieri potuit, ad librata semis, o ulla interposita mora, in No comis, quo dolatus jam recumbebat, ei propinaverim. Id vomi tum statim compressit, una et alvum longe magis concitavit . Quamobrem , ut alvi sordes adhuc magis eluerentur, juris insulsi ,&aq uae frigidae, quia plurimum sitiebat, alternὶs bibendi copiam fecimus ; quo& alvum detersimus , & morbi vires non parum inarminuimus ; siquidem rediit in pulsiti vigor , cessavit sudor ille morbosus , facilior evasit respiratio , atque intus, longe melius se habere in omnibus ratus aeger , bolis hisce A . ad leniendos dolores, restaurandasque vires, prius deglutitis , nonnihil couqui
vit. Expergesae us , tum nauseam , tum alvi fluxum, tametsi longe minus, quam antea , adhuc tamen patiebatur Hinc id conditum B soporiferum, una et alex i pharmacum statim sumendum ei consecimus; aeenemate ex oleo simplici communi indito , Coque cum sordibus abunde em illa , iterum inclinato die, placidi sis ne ad multas horas obdormivit, plurimum insudavit, maximam urinae copiam egessit, atque in m lius subinde semper processit; languens tamen praetcv- modiim, sitiens , ac cibos plane fastidiens; cui prointerea , i)e languore deficeret , quo ni m triduo cum ea tam pervicaci aegritudine jam colluctatus esset, meri optimi malvatici cyathum propinavimus; quo
resectus, paullatim ac sensim, omnino tandem convaluit . A. Confere Datin h. , Ei erm. , theriac. an is drachj. M. , reform. hol. S. Aor cap. At m. ιR. R. Consere haeinthse H errari , radic. contrarrerv. , tu sol inem redata sua. dracb.j., drup. de
c. s. M.f condit., cui adde laud. nesent. liquid.
208쪽
gut. iR. cap. cochleutim identirim repartitis vicibus , jub puperam, media nocte, or antelacauis koris. Actenus de affectionibus , quae alimentorum di- Definitioam gestiones , chylique consuetas distributiones, Corumque ossic nas , coquod laxa nimis fuerit alvus, laedere consueverunt, egimus . Ad alias igitur perga mus Oportet, quae , . quoniam adstricta nimis est, iisdena functionibus,t isdemque visceribus officiunt. In ter has ea primo occurrit, quae uiata nuncupatur abi leo,quod inter intestina prae caeteris in tali morbo affici passa creditur. Affeetio iliaca nihil est aliud pros cto, quam aisi Ius resis orio tantumax , ut vel nihil,
Qel propemodum nuta, excerni queat, cum dolore ait atrocissimo, ventris insatione, ac pomitu adeo violento , ut vel a i sordes ex fre quandoque egerontur. Dicitur quoque tollatus a volvendo, sibi suadente imperitorum vulgo, ut funes intricatissimos per id morbi praeter naturam circumvolvi , ac implicari intestina. Dicitur Gordassius, quoniam intestinorum est morbus, quae a Graecis e&rdae dicta sunt. Dicitur insuper ab atrocitate symptomatum , quae inferre solet, miserere mei: enim vero aiseetionem hanc descri-.bendo, ita plane loquuti sunt Majores . Ainctio ili ea dolor es inti rorum perquam ae/rbus, ob confluuisolutionem violentam , eum tumoνe ventris imi , tantamque alpi ob ructione , Λι nihil per is sina de sendat;
quae chordae adinsear im icisa , quiequid eontinent, adsuperiora rejiciunt, Er vomitam concitant.
Affectionis iliacae, quae praesens est, indicia ex CAPUT XVI De Ainctione Iliaca .
209쪽
198 LIB. II. SECTIL CAP. XVI. iis , quae in definitione tradidimus , sunt manifesti . 3
imminentem autem praedicere solent alvus diu compressa, tormina perquam acuta: quae intestina praesertim tenuja pervagantur: nausea, quam vomitus paulo
post insequi solet&c. Ut volvulus sum tetur, efficere plura possunt;
at imprimis , aut intestinorum sordes tantam pravitatem , aut sis cci tantam acrimoniam interdum sibi comparare possunt , ut tunicas eorumdem interiores pungendo , eas convellant, ac motum intestinorum peris alti cum invertant. Hinc, alvo omnino compressa dolores, tormina , spasmus, ventris inflatio , vi sterum contractiones , vomitus , & teliqua, qua affectionem iliacam praecedere , comitari , & de ligna solent. Quicquid de sordibus , se isque pra is, intestinorum cavo contentis , ratione causarum volVulum producentium , paucis mox innuimus , dictum , quoque volumus et de vermibus , aut lumbricis , &de ulceribus , sinibusque intestinorum fistulosis , necnon etiam de humoribus, qui in tubulis stagnando, eorundem intestinorum tunicas inflammare , easque in tumorem attollere , recidere , lacerare , aut alio
quovis pacto laedere intime possunt. De tali affectione , quae inter morbos lethales. ει peracutos jure recensenda est , plura ex Hippocrate habemus . Luibus, inquit Senex , ex sillicidio urinae, a stranguria videlicet, Egeosyuperveneru, sessem diebur pereunt; nis, febre superveniente , istis urina suxerit sa) . Ab tuo vomitur, suuPus, de sientia , elaeoamulmo malum b) . Quinimmo lingultus, apud Ett- in ulterum, suturae mortis in il eo prie nunci uni certum est . A desereonesne era, thyli nempe , latesinorum
210쪽
stra bile inceperint lethalis a). Morte terminaritidum , quum aut febris, aut alvisolutio supervenerit b). Mors in proximo versatur, ex Galeno, quum isces per os excernantur. Idem quoque, experientia
teste , expectare debemus, si contingat in i leo , ut
vomitu vermes emittantur; vel, si recrementa aut
superne, aut inferne egesta, & plurimum istent,& a statu naturali longe recedant . Indicationes, quibus iliacae affectionis curatior Cui iis nem aggredi, eamque prosequi debemus, in eo pomti stimum sitas esse , existimamus ; primum , ut male via peccans, quae intestina proxime ladit, quamprimum discutiatur; mox , ut alvi sordes per loca consueta leniter egerantur. Hinc optima sunt emollientia, oleo se , & diluentia, quae tum per os ingesta , tum clylleribus intus immisse, humoris peccantis acrimoniam infringunt, obruunt, sive retundunt, eluuntque, laces concretas solvunt, easque dejiciunt. At, quum non satis id fuerit, propinanda sunt praeterea campho rata , optata , theriacalia , hisque similia , de quibus in praecedentibus : utpote quae convulsiones eximant, aeque ac intestinorum dolores spasmodicos cohibeant, eosque sedent. In quem finem nec improbamus solus exteriores , inunctiones, semicupia , balnea , & praesertim emollientia , quae ileum pervicacis simum non semel discusserunt. Assed ionem hanc sumo nicotianae, vulgo tabaei, per fistulam in anum indito , quam issime se discussisse , in exercitationibus practicis circa medendi methodum , enarrat Fe&ricus De kers . Si adsit febris , si viscerum inflammationis indicta , tametsi imminentis, vena statim solvenda, in partibus potius infernis , quam su pernis 4Hine, hirudines intestino recto praecipue admotaS, mirum