장음표시 사용
211쪽
parsioni meden do,praestire e suevimus, liis o tii declaramus aeto I LIBER II. SECT. II. CAp. XVI. mirum in modum profuisse ad ileum sedandum, hactenus pene semper observavimus ; quum sanguis, qui ex vasis haemorrhoidalibus profluit, partem affectam pro
CHrysis mulier quaedam annorum triginta circi te habitu pingui, temperamento sanguineo praedita, modicae statutae, sortis, achene valens; mense Februario, flante horea, ac sontibus in Urbe gelu ubique concretis , quum Bacchanaliorum ludos petionata publice celebraret, varia tempestatis illius frigidissimae passia est incommoda. Ex theatro tandem in atrium domesticum sese transtulit; ubi ad multam noctein choreas vicissim sestive ducens , ac ad animi usiiue deliquium postremo defatigata ; merum primum, ut Vires reficeret, chozolatam sebinde, ac varias postm dum potiones gelidas , subacidas, si charatasque identidem sorbuit. Mox tandem recubuit , ac placide obdormirit. Postridie diluculo expergesacta , nausea quadam plurimum sibi inuesta tentatur . Alvus ei obmurmurare , & flatibus intumestare cepit. Flatus eructans crebro cum sonitu emittit. At non multum post torminibus Iacessita , ac alvo omnino compressa, pi εetuitam prim5 glutinosam , insipidamque, mox per quamacidam, frequenter evomit. Prosequitur vomitus ,& loco pituitae, bilem valde amaricantem egerit. Adeo interim adstringitur alvus, ut nec flatus excernere quidem possit. Accedit insuper cardialgia,ibiis ardentissima , viseerum ardor, anxietas, urinae stillicidium permolestum , & reliqua, quibus promiscuhnostra Chrysis angebatur. Nihilo ius haud sebriebat,
pulsius conflans erat, tametsi durus , contractusque ὁ
212쪽
i ingua humida , urina cruda , ac perexigua , quae , uti diximus, guttatim instillabat. Prope meridiem aegro tantem invisimus , cui enemate emollienti submisso, quod neutiquam excrevit, oleum amygdalarum dulcium recens, ita ut in A paratum, illico propinavimus; quod confestim vomendo reiecit. Et quoniam symmplomata magis adhuc invalescebant, & ut alvus, quae praetermodum, dura erat, aliquatenus emolliretur, fotus emollientes cum spongiis, ut moris est, imo .ventri adhibuimus. At enim vero, ne inflammatio, quae ex pluribus indiciis imminens vi drbatur, super veniret, saphena seluta, libram circiter sanguinis ex traximus , & bolos hosce B statim sumendos ei con- secimus , qui aliquantulum in ventriculo commorati,
omnia symptomata quodammodo pacaverunt. Atta men , noc vomitus Omnino cessabat, nec vel quid minimum alvus excernebat. Quamobrem, enemate ex
oleo simplici communi sub vesperam iterum indito, ut per horam in semicupio ex hydrelaeo submersa commo- ,raretur , decrevimus. Semicupii beneficio soluta est alvus, ex qua , quicquid per clysteres antea immissum fuit non modo, Verum etiam plurima pravat indolis sordium copia , maxima cum utilitate prosuxit. Hinc, pister cibi fastidium , fraeisque vires, quae tanquatri morbi quaedam reliquiae perstiterant, nil aliud plane ex resoluta aegritudine supererat. Ut igitur viscera adhuc magis eluerentur, & morbi radices sunditus avellerentur , potionem hanc C solventem antelucanis horis hauriendam ei praescripsimus , cui permultam aquam simplicem stigidam , ut eam , qua intus vehementer ardebat, restingueret sitim , ex intervallo superbibit; qua tum ex alvo , tum in urinam celari me subinde egesta , placidissime conquievit, ac ρο-
213쪽
ter affectione riuiaeam , coli eam, & nephriticam a
eto a LIBER II. SECT. II. CAP. XVI.
ILiacam affectionem tum Veteres concitari opinabantur, quum intestina tenuia afficerentur. Quum autem craIIa, & colon praecipue , tum colicam exoriri rati , veluti ex una, eademque a Metione duplicem effecerunt. Colica igitur , & ileus, affectiones nimirum , quae nonnili secundum magis, & minus distant, ratione partis affectae Priscis discrepare visae sunt. Quamobrem, ut ileus ab ileo intestino , ita et colica ab intestino colo nomen sortita esse videtur ἱ quam propterea desicribendo, eam esse , olim tradiderunt Majores, dolorem intesini coli, a rebus continuum jolventibus elicitum . Nobis tamen dicendum potius arrilit, nihil aliud esse colicam , praecerquam a Gemonem iliacam in gradu leniori ; in quo videoeet intes norum dolores, vel tormina , item et reliqua θ tomata , longὸ miniss torquent, quam in riso perfecto: idque,
quoniam aut humor peccaus , aut alia quaevis causa aegritudinem inducens, lenior est; nec adeo vehementer agit, intestinorum plexus laedendo. Enam . vero in colica nec acriter adeo afficimur, nec alvus est adeo
214쪽
adeo adstricta, nec vomitus adeo vehemens , ut peros vel iaces egerantur. Hinc est , quod colica perispecum nephritide, cum renum nimirum ex calculo potissimum aflaetione, confunditur; quum eosdem prope. modum effectus inferre utraque si leat. Differunt tamen ut plurimum ratione: tum urinae, quae excernitur:
tum loci , qui dolore afficitur e tum intensione , &qualitate ipsius doloris, qui partem afficit. Urina ianephritide esse solet, aut arenulis reserta, aut perexigua , aut deseecatissima ,& limpida. In colica potius exuberans, carnosa, & crassior. In nephriti de tametsi, vel ad inguina, vel ad regionem pubis interdum pro- latetur dolor , peracutus tamen , ac lumbis infixus plerunque insidet, ad inferiora quodammodo declinans. Femora, item et crura quamispissime convellit; aut eorum saltem stuporem , pluribus ex caulis infra
exponendis , inducit. In colica, neque acris, neque pungens adeo esse , neque adeo obnixe , atque atrociter lumbos tentare selet; quin immo regionem priecipue abdominis anteriorem hinc inde sine lege pervagatur . Non est tamen, quod illorum opinionem plane improbemus , qui sibi suadoni, tum in colica, tum etiam in i leo, colum frequentius di , quam reliqua intestina . Colon enim, & ob maximam longitudinem, &ob cellulas, atque anfractus creberrimos,
sordes facilius sistit, continetque ; quae diutius proin
de ibi commorantur , immutantur , corrumpuntur , acriores fiunt; de nonnis mature excernantur , praVitatem quandam sibi nactae, affectiones praefatas sacile ingenerant. Mesenterium , ejusque plexus in utraque affectione, neque injuria, culpare consuevit Uillisius; fieri quippe potest, ut me senterio affecto, ob Viciniam, ut ita dicam , et ipsa ladantur intestina ; quae propterea eX consortio lasa , aut ileum , aut colicam provo-
215쪽
cent. Colica affectio, minus quamvis habeat periculi, quam iliaca, in iliacam tamen facile transit: quo in casu lethalis . Lethalis item, si vulneribus intestinarum, si cum sebre acuta, quae viseera inflammari indicet si viribus praeter modum tolutis,supervenerit. In paraly sin,epit epitam,a poplexiam, caeterasque capitis affectio nes, in arctum praecipue Q potem, necnon etiam in arthritidem cessit , et nos interdum observavimus. Verum quum talem colica secerit metastasin, eam potius spiritum animalium vitio, aut cerebro, nervisque a se diis extitisse opinamur : ortum nimirum d isse , tura existimamus , a convulsione quadam viscerum interi
ri , quam si iritus, praefui cum impetu a cerebro per nervos in plexus propulli abdominis induxerint . Ut disciviatur colica , quae ab ileo non nisi gradibus , at antea jam diximus, differt, eadem propemodum , quaei leo curando proposuimus , medica expostulat Rin Yilia .
AMarillis decem, & octo ab illinc annoS nata , α agrestis puella , corpore sano , habitu gracili,
ne bilioso, quod videlicet calidum, & siccum vulgo dixissent, temperamento donata; mense Majo armi proxime elapsi , atrocissimam Tustuli ex vario rerum ab usu , ea prope, ut insequitur , ratione , sibi peperit colicam . Ibies erat Veneri a Majoribus dicata, quum, Zephyro flante, in hortis tu seu Ianis sub dio , acre tranquillo , simul ut lac plurimum cum Dagis ac saecliam conditum , geluque concretum, jejunis sa cibus ingestiiset, spatiaretur; et una cum aliis puellis luderet praetermodum det allata , ac sudans , distaI-' ceata nudis pedibus , secus confluentem , ripa S bell-bidas a
216쪽
bidas , forentesque, ac rore madidas, saltando, jocO- se pessundaret, iisque alacriter insultans. Dum hilaris inquam,cum caeteris ita ludit, ac pene debacchatur, sitiens, merum, quod ei propinatur, per bibit. Do- 'lore quodam acerrimo circa pubem subinde vexatur , quo factum fuit, ut in proximo secedens recumberet. At adeo increbuit dolor, ut die inclinato domum , reversa Medicum efflagitaret. In viciniis, relaxandi animi causa, versabamur et ipsi; qui propterea fama commoti, eam invisimus. Languens erat, squalens, irrequieta. Pulsum debilem , contractumque , ac prompemodum febrientem percepimus. Eructabat, flatus etiam deorsum cum sonitu emittebat. Obmurmura bat alvus, & nonnihil intumuerat . Conquerebatur Amarillis, intorquebatur, sibique metipsi plurimunt infesta , hinc , atque illinc variis in modis exagitabar tur; ob tormina praesertim , quae per regionem in te ' stini coli, necnon etiam umbilica lem,ab inguine sursum ad epigastrium evagabantur. Adstricta erat alvus. Urinas tamen copiose , easque non coctas, cratias licet, egerebat . Quibus mature expensis, quoniam tum , quum viscera intus aestuabant, ei impense pedes alge hant , ut spongiis aqua tepente perfusis diu so verentur effecimus , & clystere ex hydrelaeo mellito , qui alvum commode civit, indito, ut ea sanguinis , quem ex mensibus pridem suppressis jam redundare cogno vimus, quantitas imminueretur , libram circiter , sam
phena secta, CX traximus . MOx Oleum commune OP
timum in jure vitulino modice salito ad uncias qua--tuor illico sumendum praescripssimus; cui tamen bolumi ex theriaca, tryphera magna cum castoreo, ea , quae insequitur norma A , consedium, praecedere secimus ..Al vus interimi decoctionibus emollientibus fovebatur , cui Omentum vervecinum cum oleo communi,
217쪽
266 LIBER II. SECTIL C A P. XVI.
camphorato ita , ut indicat B, digestum , quanasar pissime adhibuimus . Dum laaec perficiuntur , blando capta sopore , placidiis me obdormivit, & colica penitus evanuit. At enimvero, ut sitim, quae adhuc supererat, expleret, aquae limpidissimae, frigidius. culae ita , ut ex fonte , qui in proximo aderat, posilierat, copiam fecimus ; quae iterum , - atque iterum, utut ei libuerit, abunde epota, alvum tandem concitavit , atque a sordibus intus ingestis extersit. Α R. Theriae. , tr her. magm ana. drach., c sor. gr. iij. M., res bot. fumenae, ut m. B Ol. commvn. libr. , , camph. scrup., M. in
vase, eui ι unde omentum Perpecinum. Cales at in B. M. pro unctione. ut m.sive omen. sq. tep. cI. OL infund.
ANIMADVERSIONES AD THERAPE UTICEN SPECTANTES.
Quare potio- olicam, ileum, & choleram, quum reliqua omnia; tam d.um, -. tum intus, tum seris medica adhibita auxilia reiadi holeram . puerint, potui aquae gelidae, necnon etiam gelu visceri-δia' ' μ' si hus extrinsecus admoto , confestim cessisse, & a Majoribus nostris, vel ab ipso Hippocrate , accepimus, &ipsmet interdum vidimus. Ex quo inferre debemus , potiones frigidas , aeque ac frigus ipsum extrinsecus adveniens , iis potissimum , quibus pedes extremi
praetermodum alserint, ut eas affectiones procreare , ita et quandoque discutere potuisse. Eas . ut Opinor, procrearunt , ubi, cute stipata , effluvia intus coercita in tubulis sistuntur, & esseruescunt, membranas impellunt, easque incendunt, ac nervos intestinorum lacessunt. Discusserunt autem , quum vim maximam humoris aestuantis, qui tunicas intestinorum divexabat , compresserint. - I
218쪽
. ANIMADVERSIONES PATHOLOGICAE .QVibus, aestate praesertim , & autumno, ubi re
liquae humani corporis partes vitam habentes, - aut jam extrinsecus incaluerint, aut saltem tepuerint, intempestive refrixerint pedes , frequens est , ut alvus nili sponte , ut ita dicam , sua selvatur: frequens est , inquam , ut vel cardialgia, vel colica, Vel tenesmus, aut vertigo , aut gravedo , aut VOmi tus , aut consimiles susti tentur affectiones ; quae maximum prae caeteris inter pedes, stomaclium, intestina , & cerebrum inesse consortium commonstrant. Id nihilominus hyeme , item et vere frigido, ubi reliquum corpus actu friget, tametsi gelu pedes alserint , non adeo frequenter occurrit. Istius eventus originem quisquis , quae mox proferam , mature perpendat, facile attingere poterit . Ex . sudoribus, aliisque sordibus , quae aut ex pedibus indesinenter profluunt, aut cumulatae pedibus extrinsecus inhaerent, nemo non videt, quanta sit recrementorum copia, quae aut a sanguine, aut ab aliis circumeuntibus humoribus per effluvia , sive glandularum , live minimorum meatuum ope, in pedibus secernuntur . Talia recrementorum effluvia tum quum, frigoribus, cutis in pedibus constipetur, intus aut per Venas , aut per alios tubulos retrocedunt, & remeant, fluida universa coinquinant , eaque labefaciunt; quae, nisi labem ita contractam subinde deponant, excernant, ac in visceribus abdominis , pene dicam , despument, ad cerebrum pro Vecta, nerVorum principium turbant, membranas inficiunt, spirituum animalium motum pervertunt, & aut vertiginem concitant, aut gravedinem pariunt. At in visceribus abdO-
Quare aestate praesertim , Mautumno i qui bus intempestive refrixerint pedet, pluriinae iii rueniunt assectiones ,
219쪽
aoS LIBER II. SECT. II. CAP. XVI.
minis praefata labes excreta , nisi aut una cum bile , succoque pancreatico , aut cum latice ventriculi, sive intestinorum in cavum aut ventriculi, aut intestinorum, aut per renes in urinam provehatur, & quamprimum eximatur, cardialgiam, vomitum , tormina, imi ventris tensiones, tenesnum , dolores nephriticos ,& reliqua progenerat. Id autem ideo, ni fallor, non adeo frequens hyeme , & vere evenire solet, quoniam hyeme , & vere pedes minus e X pirant, & viscerum facultates ob calorem pluribus ex causis intus adis auctuna validiores sunt ,& iccirco pravis humoribus excutiendis aptiores. Calorem autem in visceribus
hyeme potissimum , & vere longe magis vigere vel ab ipso Hippocrate habemus. Ventres freme, pere
natura calidissimi sent, ct Iomni longissini; quare
per ea tempora , alimenta copiosiora junt eisibenda. Etenim tum calor innatus plurimus es, unde pluribuι egent alimentis a . Quare tum vigeat calor interior , id fieri potissimum ex illimamus , coquod validior est sermentatio; quae in visceribus eo validior elicitur, quo cutis minus exspirat, & quo major est quantitas aetheris illius, sive nitri, ut ita dicam , aerei, quod frigoribus nivosis praecipue una cum aere inspirato pulmones ingreditur , in pulmonibus venas subiepneumonicas, ac per venas pneumonicas in sinus cordis insertur, ut inde per aortam quaquaversiim essundatur. Nitrum quippe illud perquam tenue, 'quo, uta plures indicant sensuum observationes, iis
'prae caeteris tempestatibus sca tere solet aer exterior,
ut aquam exteriorem figit, & gelat, ita quoque inrece bus corporis humani viventis cum reliquis fluse orum aestuantibus particulis immixtum, sermentatio' nem , & calorem promovet ; non secus ac fieri quoti
220쪽
die constat in pulvere nitrato , ob nitrum , quod cum sulphure , & carbone in eo accensum , plurimum vigoris erumpentibus flammis impertitur ; quae proinde in bellicis tormentis, aut in cavis conclusie, nitri pOtissimum causa , evenit, ut rarefiant, & prolatentur. Quinimmo et a nitro sibi partas explicant vires, re boant , obices concutiunt, repagula prosternunt, &quasi superbientes in sublime , recenti, ut ita dicam, spiritu , evectae, in densissimam glomerantur nubem, usque dum , eo senescente, ac pene destitutae, proprio cedant ponderi, languentes sublideant, ac penitus
ANIMADVERSIONES AD PATHOL. , ET THERAPE UTICEN SPECTANTES.
Μ Esenterium inter organa , atque officinas digestionis non immerito recensetur; chylus enim, secto, ratione
qui in intestinis ab alimentis incoctis ,sebactis,digestis
que , sermentationis ope elicitur , Venas lacteas , ut ponuntur. ante jam innuimus, subit: subit videlicet me senterium , atque in mesenterio glandulas , sive potius receptacula subit communia , minima prius , inde majora , ac postremo maximum , chyli nempe sternam. Unde perductum thoracicum venam subclaviam sinistram ingreditur , ac per venam subclaviam truncum venae cavae, a qua immittitur in cordis sinus. ut tandem per arterias una cum reliquo sanguine ad universa corporis humani viventis organa dirimatur; in quibus partes omnes tum fluidas, tum solidas nutrit, &sovet. Pone igitur , ut me senterio in farcto, oppletoque, insarciantur, oppleantur , aut alio quovis pa*o occludantur, obstruanturque ductus chyli praesiit; tum Tom. II. D d ex