장음표시 사용
111쪽
oiitate simile biberit. partes ad uentri ulum a tinentes calorificis seuerit, Galenum sequutus in calidus, in lecto collocetur. Hic vero corpus, stiat, exerceat,fricet soli,igni, balneo,iaconico tradat.Si enim febrem eam nascentem uterque sus- secaret . Qua enim febris in generatione adhuc est , ablata causa,haec una cessat nisi corpus plethoricum cacochymum, excrementis putrere paratis
plenissimum it, densitas obstructio contu- L milianaacissima.
Ex his patet,sebres putridas intermittentes, atque continuas,ex densatis uel obstructisoribus di meatibus, internis quidem, vomitu de deiectione, tum spontanea , tum medica, mox ubi coeptae nasci sent, iuuari di saepe sanari: externis autem, insensili transpiratione larga, aut madore,aut sudore. Ob id causa etiam externa inquirenda medico est: non quola ab ea,utpote iam desita indicationei sumat sed ut dispositionem in corpore ab ea relictum, febris genitricem dc fautricem , cognostat de tollat Quod si febris a densatione interna incipioli,sudorifica,aut uretica imperes:crudam exuenis primis materia,ubi erat coqui habilior,in corpo
ris habitu uix tande eam cocturum,rapies . Qua de T iure
causa his,quibus in vetre dc primis uenis reces cruditas est,phlebotome interdicit Galenus,qudis sangui φῆ ne saepe bonu,ex uenis vacuat:crudum aut succu,ex uentre in venas traiicit Sic etiam febri a densata cute prodeunti,qua intro cohibita excrementa raptat,insalubria sunt. Vbi uero ia morbus processit, coctus est: si per cutim uacuatio, digerentibus, sudorificis, non sufficiat etiam purgandum per aluum, urinas: in primorum uasorum cruditate
a coctaturinia sudoribus studendum non solis
112쪽
purgantibus utenduna Locus ergo putredinis persebres intermittentes,& saepe continuas, requenter est in ventris inserni partibus uentriculo, intes in is, Vena porta hepate,liene, tape etiam in carnibus corporis habitu: nonnunquan in spatio inter peritonaeum intestina ut in febri astitae dc tympaniae: interdum in thoracis spatio, aut pulmonum carne, per febres empyorum Masthmaticorum, interdum in cerebro, partibus subiectis catarrhum excipientibus. Quas sebres medici in hos putredinis fomitestiaeuandos,d alterandos, roborandos,intenti citius d tutius curant.
Porro febris putridae,seu ex humoribus in nobis putrentibus accensariunt prura. Peres differentiae pituitosa biliosa, melancholica synochus enim putris ex putrete sanguine nata, ad biliosam refertur. Gal. cap. 1 2 aib. 2.febr. lib. II. methodi de Aphrodisi probi. 8 Idib. . ct harum unaquaeque,aut intermittens est, aut continua: quanquam melancholica cotinua raro uisa Galeno: dc utraque aut uera est, seu pura legitima,ex humore uno aliquo,sui progenitore solo,excitata. Altet non vera, sed notha seu spuria,ex mistis duobus aut tribus humoribus una putrentibus loco interdum eodem, Debe diuerso, profesta. Sed haec composita est ac implexa non am-
victi aelit, pituitosam,causus hybernus seu pituitosus ab Hip- Lib. i. d pocrate destri plus refertur ad biliosam,causus aesti-ς δμς titi, seu biliostis eidem descriptus. Galeno,
Pestilens maligniorem Sc uenenatani magis sequitur ex humorum prauitate,dc saepe spirituum, putre in fine cap. dinem: Sesanthracas,ex sanguine per quam calido, o h per adustionem magis melanclaolico,nunc sequi tur, nunc praecedit, Procreat locis variis:pro varia
113쪽
sede so mitis ni aligna illius putredinis. Hanc ranaeti Cap.cacis frequentis sit me excitat aer putris,corruptus,d pestilens, causis variis vitiatus,& inspiratus, transum. plus per cutis poros, in uasa ipsi adaperta in raris corporibus magis,qui in densis. Cum tamenta aec,qua m illa, putredinia causis internis sint magis obnoxia. ubi excrenientis multis,&putrere paratioribus, quia male disi antur, abundant Synoctius autem,scilicet non putris, ad diariam reser turma lib. . meth.quia utrique una breuis et accessio & calor blandior, tua in putridis. Cum d synocho sim leni facit hecticam Galenus, quid utraque sit homo tonos,quum calore ac pul Cap. citabsibus,' aliis,multum differant. Febris symptωma. I by seu symptrumatica,phlegmonas internas secuta,etiacontinua est: dc ad biliosam,sed mitiorem , refertur: si purior est phlegmone: ad biliosa ui ardetiorem, siphlegmone est erisipelatodes:adiltultos an si cede-matodes ad melancholicam, si scirrhodes. Febris. autem cum synaptrumatibus, multo alia est: non noua tamen febris disterentia sed morbus est cum sympicoma tela agno,medici solicitudinem ad se trahetatae febre in praesens omissa: ut cum lienteria, disenteria, insomnia, lipo thymia,syncope,d aliis in ipsius
curatione repetendis qui ou succurrere cogimur
per ea remedia,quae equentes febre ipsam augent. Febris putridae signa. CAlor putridis omnibus, tam intermittentibus, quam continuis,est acrior mordacior, qua'm 'p'diariis, d synocho non putri:sed magis in augmento,& statu tum accessionis,tum constitutionis destribiliosis, statini manum medici acrimonia pungit:
114쪽
Inox autem a manu lenitus calor, mitescit. In piluuiosis,contra uaporosus initio,nec mox se prodit: sed aliquanto post emicat,in manum medici mordet, sed maxime inaequalis: tanquam percolum aut cribit tras mitteretur. Sic qualitas coloris, etiam humores sebrim committentes,&sebris speciem maxime indicat.Caloris aute febrilis copia, in effluuii
per cutim copia,sena per posita est. Calor pulsus,
initio accessionis cistagmento inaequalis: non tamen onan ibus. Multae enim sine hac inaequalitate sensibili, ad statum perueniunt. Inaequalis autem,no modὼ in multis pulsationibus: sed etiam in una: quia diastole tardior: systole autem uelocitas , euidens in accessionis augmento mon tamen obscura initio,& in uigore Pulsus initio accessionum arctior id est paruus, inaequalis,d uelox, quibusdam
adest. In ut Ore,magnus, uelox, freques. A nulla causa externa incipit recente,uel diaria: a qua tamen in putridam sit transitus, in uigore saepius in declina- mone. Cuius trantitus signa d et Galenus. Cum ergo febris cum frigore, horrore rigore,incipit nulla externa causa praegressa: suspicari oportet meatus corporis exiles,uel ad cutim solum,uel intus solum, uel utrobique obstructos esse, causa aliqua interna: Diplet hora utraque,cacochymia, usu largiore alimentorum succos craisos dentos gignetium Viritisque autem plenitudinis,&eius scilicet quae supra Daibrum capacitatem est, deseius quae supra vires ani
Ilaales,uitates,naturales existir,signa ex libro Galerat,de plenitudine repete . Urinae putridarum febrium , colore, consistentia, contentis,odore, multum variant pro febris specie, temporibus accessionis,& constitutionis ut post
in singulis harum differemus audies. Ad haec
115쪽
putridae sebres intermittentes , inuadunt et cunafrigore quidem partium extremarum eminentium , ut nasi , aurium , pudendi, quotidianae. Cum horrore autem, quartanae sed qui temporis processu uehementior lactus, ad rigorem accedit. Cum rigore denique, tertianae : qui etiant primo insultu saepe magnus est, ac ualidus Adde quod quartanae raro statim ab initio praehendunte sed fere πλανητας πυρσου ,id est errabundas e , gasi chronicas sebres, sequuntur. De febris quotidianae causis.
OVotidianae febris simplicis ac purae , esse-ctri es causae sunt eaedem , quae pituitant largiorem in nobis gignunt frigida omnia,
humida per se, di per accidens. Temperatura natiua acquisitiuari infantia , pueritia , senectus, mulier, eunuchus, consueta uictus ratio insumendis,admouendis faciendis, educendis . Hyems suam seruans naturam regio,coeli status frigidus, humidus uita otiosa:repletio non solum a frigidis humidis,sed etiam a contrariis. Nam uinum,quanqua in calidum siccum potesta Lib. 3aemiste est:tamen largius sumptum, pituitam,in morbos πλm .
frigidos gignit. Sic ebrietas, crapula , cruditas , balneum quoque , d labor mox a cibo , praesertim multo, caetera similia prius scripta in causis pituitae.
Quae putrescens per partes sentientes a natura pulsa , causa est interna dc continens s bris quotidianae intermittentis: siue in primis uenis a porta ortis, siue in ultimis a caua natis,sive extra
116쪽
siue magnis uentriculi, utei inorum, cerebri, pul-naonis. aliarum partium capacitatibus collecta putrescat. Quoruni locortana quaedam etiana continuam pitultosam gignunt. Febris quoque pituitos a coryZa catarrho, Hippocrati est. Um dc praeticis, nunc ter- amittens, nunc continua desinterdum exquisita: saepem ista cum teri: ana.
Tuncque tertiana est notha. Quotidianae internutientis symptωniat A signa. CAlo vaporosus tumidior,primo manus medici occursu, potius quam mordax Limmoranti autem ira anui paulatim acersentitur tanquani furnosus calor,cum multo vapore irristus, ras per cutim exiret. Quomodo si ignis hia orum viridi si, in hutnore suffocaretur magis,qua in ipsum uincere possit. Ob id maxime inaequalis est calor tanqualm per colum aut cribrum tras mitteretur: per quorum sorana ina vapor transmissus,calfacit plenius manum tagentis qui in quod ororum interualla attingit. Cum figore partium extremarum invadit initio,&procedit nunquam cum rigore interdum tamen cum leui horrore potius,qua ni cum rigore'. Pulsus inaequalis,inordinatus, paruus, debilis, tardus initio accessionis: in augmento, uehementior, Ialaior, ii elociter: sed obscure ut in tertiana, manifeste . Pulsus enim quotidian: e,tanto minor pulsu quartansrquanto quartanae pulsus,qua in tertianς, minor est. Pulsus item rarior, qua in tertianae frequentior,
qua an quartanae sed quotidianae quartanae , eti eque tardiu. Quotidianae ergo,minimus est, rarus, tardi
117쪽
tardissimus.Tertianae, maximus, uelocissimus, frequentissimus. Quartanae, paruus,tardissimus, rarissimus. Pulsus auten inaequalitas, paruitas,debilitas,initio primis diebus ii crementa, quotidianae
adsunt tertianae autena, accessionis initio, adlunt
quoque sed cito abeunt: praecipue ipsa iraequalitas: quae magna ex parte cum praehendente hac febre
Vrinae primis diebus albae,renues,is aquosa':quales quartanis incipientibus:uel crast e,is turbidae. Aliae autem procedente morbo apparentes,ipsius tempora ostendunt. Quotidiana aegre accenditur, de tarde' mouetur, hunaore plas meatibus saepe haerentes longum habet incremetiana,adusque Vigorem: luia humor,in quo consistit,natura frigidus d humidus est, ac saepe consistentia crassus, glutinosus, uires interdum
Rccessio quam tertianae, longior: intermissio, impurior: quae putrescentis humoris indicium in calo re,, c pulsu,semper seruet. Qtiod etiam niantiastas limum est,in accessionis principio augmento Plerique tanteia,ubi uera est quotidiana, puram illi tri
hirunt intermissionem, qua luam sit multo 'qua in tertianae, impurior. Nam per inclinationes accessionum, integre non purgatur sed multam pituitam uelut succensana, in corpore relinquit: qua impurior intermissio,d secundae accessionis principium maturius. Nam quae in accessionibus relinquuntur, recidiuas accessiones accelerant Sc augent. In ea ergo paucae sunt evacuationes , Nam declinatio primarum accessionum sudore non sinitur ut tertianae,quartanae ob id ad integrana quietem paucae quotidianae perueniunt:procedente uero tepore,
118쪽
rore sudant. Non itus tamen illi sunt saepe pitui .
tosi. Deiectiones pituito sar,frigidae, humidae aquosae,crudae. Nam corpus totum crudis humoribus plenum est: os uentriculi hepar illis sere laborant, Ob niuitas cruditates praecedentes, coquendi tarditatem. Vnde illis ructus sunt acidi: chypochondria febris initio, multis intumescunt, infantur , distenduntur Calor cum pallore an bus, etiam vigente accessione. Quotidiana minus siticulosa, luim quartana: haec,qua in tertiana. Non enim deurit nec corpus nudare, tallia ac stragula iactare, cogit: nec multuna, saepe inspirare, diuelut flammam ore filare,d frigidum P tum appetere,ut tertiana. Cum igitur in quotia diana,lingui corpus totuni sit humidissimum: in tertiana, siccissimum: in illa, minimum sitiunt: in hac,maxime .Nihil igitur cum tertiana commune habet quotidiana ad quartanam propius acce dit.Quotidianas febres multas,populariter grassantes,signis quotidianae accenset post Archigenem,Galenus:& in aliis omnibus febrium disterentiis, similiter , Quotidianae,in his regionibus frigidis hianaidis,septentrioni propinquantibus,3c uictui, obaeris frigiditatem,largissimo eidem crudo magis,& excrementos assuetis, sunt frequentissimae. Quas a duplici tertiana facile separabis:si utriusque specie, causas longe pugnantissimas, d sympi .mata obseruabis. Ad haec quotidianae praehendunt postmeridiem, praecipue ad uesperan d noctem non mane nec usque ad meridiem:ut de febre parua a crudi succi copia,uetriculum premente,probat Gal. lib. et .meth.Tertianet sepius mane,&circa meridie. Quin d quotidianae accessiones, inuicem omnessiint sintiles etiam si quaedam perpetuo uel antici
119쪽
pent, uel tardent:ut in aliis quoque duobus generibus.Cocto autem iam morbo procedente tempore, accessionem magnitudinem dc uehementiam mite Here,idia lubribus morbis omnibus commune est. Ubi uero duae sunt tertianae, sit implicatae, ut Una quotidie accessio fiat: tunc tertia,quinta septima, aliae diebus imparibus consequutiuae erunt silmiles onmino,caloris specie dc symptomatis, primae accensioni :secundae autem,quarta,sexta,Octava, d cael rae omnes diebus paribus repetentes. Quapropter recte nos admonet Galenus exerceri typis impliucium febrium me duas tertianas , unam quotidianam:&duas quintanas, unam tertiana putemus. Quo medici errore,nihil grauius aegro potest contingere. Nam alius erit vigor duarum tertianarum,
unius quotidianς is alia victus ratio instituenda ut interim omittam in tertiana duplici,omnia frigida humida multum conuenire. Qtio'd talia, & Ω-bris causa,&febris ipsa postulet remedia: quum in-
quotidiana, indicatio a causa,calida si1cca postulet: indicatio febri,semper frigida humida. Sed cli ab Lib. 1.libriurdum it, in quartana"idiana exquisita,col p ιigi amaram bilem existimare: ut in tertianain causo: nec in illis,ut in his, fiant vacuationes bilios ς, pecuomitum,aut deiectionem,aut urinas, aut sudores: naultae febres quae quotidianae putantur,uideri possisunt tertianae duplices quia in harum plurimis,u mittis si unt biliosi. At vero' bilis admodum pauca, cum plurima pitu ea, in his fere excernitur: ea bilis uera solliculo in ecphysin vomenti,impetu trahitur,ac inde mox in uentriculum regurgitat: quod multum moleste' uomentibus prope omnibus commune est imo
120쪽
Qualis humotum sequi palatiorum ordo est in hypercathai: uel bilis ea in uentriculo est genita ut de
Vel etiam pituita in uentriculo asiata, calida sit sub amara ut lib. teri.locor .aste t.capite sexto,in melancholia Batulenta ut etiam aqua in bilem abit, D diaeta Hippocrati,in uentriculo ieiuno picrocholi,per mor utorum bos acutos calidissimo. Pauca autem ea bilis multae pituitae ista & colorem uel viridem,uel flavum ct saporen amarum facile impertit. Lib.2 lib. Id quod etiam in liquoribus externis,crocea,v rida, M amara,probant.Ob id Galenus quae sebres has prae cesserunt causae:& quae accessionibus adsunt sym-Ftωmata, liligenter inspicienda censet: ne circuitum phantasia nobis imponat in typis deprchendendis: Per quae omnia tertianas duplices a quotidianis facile distinxeris.
Rdde quod,ut flava bilis per ecph sin effusa in intestina,ipsorum pituitam largiter di potenter detergit, amara qualitate sua sic eadem bilis,uentricillum Pituitoso excrement magna quidem molestia, sed successu sectici,per uomitum interdum deiectiomem vacuat: ut sequatur accessiod constitutio breuior,& toleratu sacilior. Postremo cum sapor salsus,pituitae humorum soli proprius sit:is autem amaro sit proximus, imo id si paulo magis uratur nitrari neminem oportet pituitam in bilem flavam,ac inde in atram permutaxi.Sunt igitur hae febres quotidianae: doliar, aut X-quisitae,aut nothae: non tertianae duplices: nisi signa tertianarum adsint, uel omnia, uel saltem