장음표시 사용
331쪽
modo tamen falsitatibus Ecclesiam absurdi istine pascere diceretur, nisi putes salsitatibus pascet alios eos omnes, qui sermulis. in praejudiciis fundatis utuntur. 2. Nego, iubd ego velim, per loca Scripturae pro in tu Solis addubia quietem debere intclligi, cum neutrum iis determinare Scriptura velit,4 saepius dixerim, Spiritum Sanctum per suas formulas non docere motum Solis, sed istum in medio relinquere; unde colligete est,' iod quietem quoque non doceat. DCXCIV. Inst. o. B. p. 36. Netainu rates locutiones, qui biiud citui , Deo obedit Terra θέ. fundata δε commmi errarco si sed metaph t
Resp. Id vero probatum exinde, quod communis sit error, quo onatibus rebus communis quidam sensu si appetitus tribuitur : Illas phrases primo intuitu quivis adspiciens diceret, per eas obedientiam mari attribui, cum tamen iis nihil aliud doceatur, quani quod, sicut ad nutum Dei sequitur in creatura irratiotiali effectus, ita debeatitiam sequi in rationali.
DCXCU. Atque haec suit prima ratio Negatae Majoris in objectio
proposita nimirum, quod ex illo antecedente tantum sequatur, Scri- Passam non relatare fundamenta erronea vulgarium locutionuian itera ratio est, quemadmodum in visitonibus ec staticis aliud videtur 5 narratur, aliud intelligitur, m. gr. videtur senex sedens in throno excelso &GE: intclligitur Deus Jude Terrae, non tamen propterea dicendum, in talibus vitionibus fallitatem haerere ita ctiam Spiritus Sanctus ubi sor Hub receptis cum vulgo loquitur , aliud verbis esterre videtur ci, qui praejudiciis est occupatus, nempe prout res apparet, aliud intelligit, pr ut res revera se habet. Et sic is, cui rei veritas cst cognita, ctiam Spiritum Sanctum loquendi formulis vulgaribus utentem intelliget, nimirum, Zod iis veritalcm tantiim generalem di ad hominc relatam, Cn nu amin specialem doceat nec tamen alii qui cum vulgessentit Merrat, is error oberit fallati. Sicut oego is, qui se repraesentat sol ma viri S c.noirdocet se esse virum, ita non sinuitur, qui utitur sermulis receptis, ex qui-lnis alicui videtur praejudicium significari, ille docet id ipstim. Itaque omnino illa apposite adhiboeur comparatio, quicquid aduci sarii organniant. Simile quidem non st idem, sed tainen est simile, iustacit ad
anfringendam vim Majoris Propositionis in objectione ..H. hic pdg. 2'.
liquanto plus dicit, quam cgo, a ua da est. in vision rei, sicuti vi odox t is, qui fuit aconomia divina, quod secundunt meta explicatio iacm ut
332쪽
Helem est argumentum contradicentium. Resp. Quaenam sit convenientia inter visiones ecstaticas S inter I eutiones ieceptas iam indicavi, eaque mihi'hic sufficit, nee ad meum se pum aeterior, uiritur: nullibi vero docui, in locis quae pro motu Soli, adducuntur, significari Terrae quietein adeoque nec cam a nobis intelligi oportet, cum saepius dixerim, illis locutionibus non exprimi vel signitori es doctri, nisi veritatem relatam ad bestiines, non nudam, ualis est, Terram moveri, sive potius, mi in vortice gyrare circa uiuim
Reso. Si est contradictio, ergo sellam erit in visionibus illis videri,inu iacim sedentem in throno. intelligi Deum ab aeterno in aeteris num omnia res tam quod cum omnium intexercium expositione pu- DCXCVIII. Inst. 3. B. p. isp. D pio Ilxra sunt umbra, qua suam habent obscuritatem c. a m locu referentibus motum Solis verba tam sint clario rem ipsam ita nude ρrvamint, ut nasia Hiis inminis i ,
Resp. Claritatem verborum non tramunae satis elare tigni minuitinorum siqnnia vanaitionem sit Solis respectu Terrae dicimus, sed mus, pio in illis claris verbis motus scii realis clare attribu . ur, ei platanon tribui certi silvis: in eo quaestiolateris, divi
versarios conlistat. DCXCIX. Inst. . At etiam Spiritis Sanctin non doceat errorem bis3bra bin, amense ,---qMnruaim abunde non habet connitam in emgore confirmetur. Resp. Hoc sibi imputet, non Spi itui Sanct o, cum ex circumstantiis
sttipturarum colligere dc utet, quid Sp. S. iis volutat testari:quemad modum, si quis imperitus ex sermone Asuo ini, loquenti deIhasin menis vulgari modo, existimat, manetiam modo vulgari judicasse, suo testimoniiun, pressisse, talariam non Astronomo sapienti, sed .sbi ipsi des ob hi res ita si quis ex his Scripturae verbis errorem colli sat, non Scripturae, sed suae inconsidentiniae adscribat offrtet. Atten- re enim debuisset sta phiaso. quis Scriptura usurpat, e trivio desum-
333쪽
rebus valde mitra, =raesentare non possunt, atque ita seri Gyem rebus non scisse conventcntem, ac is, Miae rebus magis pro Uis,ouae non uno, sed multis sens:bus senui usurpari possunt, instituitui . . ille err non oberit salirti, cinia dcctrina ista sit philosophica, de qua sana fide
dissentire licet, nisi omnes eriores velis iacere iundamentales itaque non mirum, quod Spiritus Sanctus non reisaverit in Scriptura, vel occas, nem eum rei itandi praebuerit. DCC. At inquit p. 339. Fertitiem. κεν imp
serum carpamus eos, i. notum verba rammisses dio rem δε ιra. 1. quaque per se dense s su rei eritat repugn-r. . falsum,iacentiquorum sens ex rictrina centraria hauriri obet s. quibusque viain merrores inducιtur, modo is error non obsu saltilioc. Resp. Ad primum. IiDo vero non sunt carpendi, qui sermisis rece piis utuntur,etsi praejudiciis innitantur sve obvoluta suar. quatri vis alii cis praejudiciis sunt occupati sibi Hlso videantur praeiudiciorum suorum ropcrire in iis confirmationem Adsecundum θοι niam, Calumniat sent, quod doceam, per sed genuino lenia Scriptui a verba repugnare verit
ii, vel salsum docere neque possum, quin eum qui si, hi affingit pro
pessimo calumniatore habeam proclamem. Ad Parium. Verborum locorum Scripturae,quae utuntur formulis receptis Sc. sensus debet a tiri ex icxtus circumstantiis, non ex dccirina contraria , em millam esse dico,cum negemus,verba Scripturae pro motu Solis acidinis contrariari doctrina de Terrae delatione. Adinoimum. Neminem per se a Seriptura in errores induci dico, sed per suam ignorantiam , ritando se convenientia in Sctiptura cum suo errore reperire, cum tamen verba Scripturae ultra scopum jus extendere non dcberct. DCCI. Tettia ratio negata Majoris est, quod tantii minantecedente inferri possit Scripturae locutiones esse exotericas , quod de rebus naturalibus acroamatice agere ejus non si institutum. Ia auremdiu stinctio est communis inter locutiones vulgares sive exotericas de eroamaticas , inter probationes didascalicas&dialecticas, perquamsaepe multa falsa ab auctoribus prolata excusantur, si dicatur, libraim in quo
haec vel illa continentur esse exciteri in, non acroamarici mi, uir naene
est aphid Peripateticos, Mi quando urgentur iis, quae Aristo Histaseriti
Problematibus, saepeconfugiunt ad trunc distinctionem, direm I mibunc esse exciteticum non acroamati m. Ita ossius demigine Hi
334쪽
solitum a modist hoc loco Aristotelem excusant Alexander Aphrodiensius iustinus Niphus. Cuia itaque Scliptura de rebita sensibilibus4 natu
ratibus nolit acroatriauce, te fiant uin exoterice agere, non mirum, si hic se ur exotericas locutiones, non accurate veritatem exprimentes,
sed praejudiciorum involucris vestitam. DCCII. Inst. I. B. p. I t. Notam quidem esse distin tionem librorum
aristoteIis in libras Exeseruo.ct Acroamaticos, sed non lacutionum. Resp. Locutiones Acroamaticae mihi sunt eae, qua accurate rem exinptimunt, quibus nuda veritas accurata docetur: Locutiones vero exo terica sunt communesin vulgares, respondentes notitiae communi, atque proptet ea veritatem ad nomines resatam praejudiciis involutatri expriinentes. Exoterica locutio est eadcin quae popularis, Dialeetica; Acroamatica, quae Analytica At popularis locutionis meminit Scesiger' Exerc. 343. Pusi ruer, inquit. Mus est in quinto Politicorum Phil ,.ρbia Dialecticam locutionem distinguit ab Madytica Neldelius in Prato Logico p. i8 at inquit, in 8. Topicorum ηρ. s. Aristoseles mάριlus sevismntiam non analytice, ut in Ethic sed Dialestice tantum accipu. Idcini pag. 36 1 361 Analytico tribuit suam οἰκήσω γλωέα, contradistinctam a communi, recepta loquendi consuetudine, quana Dialectico assignat illam non convenire inquit, cum sermone imperita multitudi- nis, eamque adhibitam ab Aristotele in libris Analyticis, quod pateat eos cum Topicis conserenti. DCCIII. Inst. a. B. p. 42. Sic dicendum erit, utilem esse eum
/pplicaria. Resp. iasi vero aliqua distincto non possit diversis modis applicari A me quomodo ad Seripturae loca applicetur ex superioribus est manis stum, nimirum in ostendendum, in locutionibus ex teriei in Scriptura usurpatis non omnia verba Scripturae ad vivum, resecanda. pans singulis veritas aliqua doceretur, sed tantum ea, quae
335쪽
Objectio secunda, quod peristam sententiam omnis cet.
litudo significationis Scripturae eVertatur, eaquet in irascin cereum commutetur, Pro autur refutatur. DC Iv. Secundo loco contra sementiam liniani sic obiieitur, si seripturaeirea res naturales uritia Brivulis receptis, io a imitam, i talent. iasi omines relatani& praejudiciis involimni res, in talis eris nisi certi ex scriptura poterit concludi; ad questatu sume eum Pontificiis, Scripturam cereum nasunt qui prohibitu possit fiseti. Hanc objectioncm urget B. D. p. q. Est modo undisine reacu mhil tandem certi ex Scriptura colligio coni ludi poterit: imὸ ne quidemin 1 teriis fiat. Nam si in Phiscuis astrοηοmico pro lubitu verba in sese satia
per patet, quid scriptura bis ves illis Annulis doceat & signifeet. que propterea ex iis sit coli, dum: itaque nunquat' pro lubit expoliendae, sed excire instantiis extias scopo Spiritu Sania deci tran . . posto, non tamen concessis nec coiicedendo, via circa resisturales nihil certi ex locis Stapturae de iis,Armulis vulgaribus loquent bus,posset colligi, alia tamen ratio est anateriarum fidei, hoc est, eorrum, quae sola revelatione sunt cognoscibilia, cum de talibus Seriptura lis
quens formulis accuratam eorum veritatem reserentibus soleat uti, neque circa praejudicia sensuum sint Brmata, utpote sub eos non eadentia imbnec sub lumen naturae, quod ejus sphaeram activitatis longe excedant. a. Res fides Theologicas aebet Scriptura accurate docere,cum per neant ad ejus scopum, non ita res naturales, circa quas satis est actinere
ea, quaer vulgarem notitiam de iis sunt cista, easque sermulis me nis exprimere. Itaque debet ita loqui de reo fidei, ut non tantum mulas adhibeat, de nantes veritatem aliquamgeneralem, prout rimares naturales contingere ostendimu , sed etiam tales, quibus specialem veritatem doceat opponendam enoctus Ethni et imi ἀδαυδατα- scripturae.
336쪽
DCCV Inst. I. B. p. V. Probari Majorm Pro suis rem ex eapse, quod alibi dicam, Loqui Deum cum Vulgo sed non tam cessentire. Fam, inquit, si Dein loquitur cum vulgo, sed non sentit cum eo, Me est si utitur formulis a vulgo inuretis A cominu niter receptis, ovibus exprimitur veritas relata ad homines, praejudiciis involuta, sed non praejudiciis ipsis amentitur, ncque docet) Ergo cum qua ritu defensi reriorAm Spiritus
Sancti nulla poterit dari determinatio, cum quibus sentia Spiritu Sanct in anc Mn sapientibin, ct cum quibus, num cum Ptolemauis, Ichonianu, an Caper-
πcaniso Carte anu. Ergo Scriptura est nasu celens. Resp. Cum quaeritur dessensu verboruia Spirritus Sancti, ex exrias
circumstantiis & mediis interpretandi sufficienter poterit intelligi, quid sentiat Spititus Sanetus, nempe id, quod hoc vel illo textu doce Sintcndit, quid vero de ipsa illa sormula, perquam veritalcm aliquam exprimit, Deus sentiat, num sit accurata, num vero ex praejudiciis ortum habeat non est Spiritus Sarieti determinare in Scriptura, sed ex pia natura Minventione vocum est discendum. Si enim ex rccta ratione constet, aliquem sermonem originem discrepraejudiciis,atque homines, qui praejudiciis illis sunt imbuti. utentes isto sermonc solere praeter veritatem: ncralem etiam praejudicia significare: certum est, Spiritum Sanctum, quippe qui est auctor recta lationis, tantum veritatem generalem significare, non etiam ipsa praejudicia. a. Scriptura in verbum Dei quoad, rum Icili timum sensum, non quoad verba quocunque modo intellecta. Cum ergo ille sensus unicus certo&infallibiliter possit colligi ex Scriptura , non obstante nostra sententia, non ex ea sententia ullo modo nasus cereiis est dicenda. DCCVI. Inst. et B p ras Sirerba Sacra opinioni mea consentiocricam loquitη Spiritu Sanctus ex rei vertiar si repugnent , non loquitur π
Resp. Si haec argumentatio valeret, ergo similiter inserte possent Lutherani S Pontificii ex nostra sententia, qua statuimus in verbis bis, Paη is est corpus Christi esse tropum, sequi, Sc ipturam se cercum nasum. Sic enim quis dicet: si vel ba sacra opinioni meae consentiant, dicam, Q qui Sp. b. proprie si repugnent, loqui tropice. At ut non suffcit hoc
dic cie, sed ostendendum ex textu per interpretandi regulas, ea cita trinpice accipi lcbere, it actiam hic non suffcit dicere, piritum Sanctum non per omnia ca verba, quae in sorinula usitata de praejudiciis innitente reperiuntur, docere aliquam veritatem, sed videndum, an textus natura
is opus Spiritus Sans icq urat , ut omnibus praecis verbis ab IV
337쪽
veritas doceatur, an non quod si pateat , non reclivrere id seopum naturam textus, S praeterea constet sorinulam esse vulgarem, satis manifestuin erit, Spiritum anctum non per omnia praecise verba docere volui DCCVII. Inst. s. B. p. 46. Stante vestrasententia eritas ex textu sacro hau tirι non debebit, sed rerborum sensio ex cognita veritate formandinerit, qui modus quidem exponendu Iexιιbvi hcurioribu est convenienti inivi, cuin alibi rei veritatem clare explicat idem spiriturista in naturatibus Ont1οτο- is est pesimus,4 nemo non jactite re veritatem os nemo non dicet siserecte intelligere, is pro sua opinione verbis hum et illam sensum Miribuetia Item, quilibιt poterit dicere, Scripturam loqui exorerice, non acroamatic . Resp. ervorum sensus sorinandus est ex circuir istantiis textus. quousque nenipeiis aliquid piritus Sanctus voluerit testari. a. An veto reliqua verba, quae non ad scopum directe faciunt, ortu in habeant ex prae-judiciis ex natura Morigine sernionis est deducendum . . Non quaerutur,ricioqui queat effugio uti, quidque excipere possit ad scriptura loca, contra se objecta, sed quid cresquid solido respondeat, nec sufficit si
dicat, se intelligere critatori, sed opus cst ut cam demonstret, quod a uobis circa Terrae motum factum existimamus. Nos autem non dici-inus, verborum scriniurae sensum ex cognita veritate naturali forinandum, sed tantum, postquam verborum Scriptura sensus cx ipsius Scripturae inspectione est cognitus, ex ratione debore cognosci,num formula adhibita praejudiciis innitatur. Sic ergo clarissime diquet, ex nostra sententia non sequi,Scripturam esse cereum nasum, in dicas, quasvis
responsionesvi modos interpretandi Scripturam quibusvis locis applic ri posse, quod oppido quam absurdum. DCCVIII. Inst. . . p. 99. Relinquitur saliem, majorem partem
Scriptura nobis esse inutilensi quoniam nihil cert,ex ea concludere possumuhquod in naturaliam ter que loquatur contra veritatem ex captu vulgi. Resp. Meam sententiam non esse, ScriptAram loqui contra veritatem.
ex toto trafritu puto liquere quomodo autem di quid certi ex locutionibus Scripturae de rebus naturalibus colligi possit, hoc ipso capite incndriam aliquoties Hominibus vero istis, niti calumniis saevissimis contra propriam consti tiam prolatis, onerent proximum, nihil esse prasidii, dchineae ex aliis infinitis locis constat. DCCIX. Inst. 3. B p. Is Quampis Scriptura Sarea Dintum incidenister ageret de rebus naturatibus o Astronomicis, tamen de illis cre loqui reris
338쪽
naturalibus. Quomodo enim phrasis mea prius adhibita sit intelligenda, ex cap. xx patet nempe quicquid docet, quicquid testatur, vere testatur cliptura atque hoc sensu vere loquitur de rebus naturalibus, hocque sensu non alio pia anima cripturam ut veram recipit sed ad hanc veriatatem non requiritur, ut e m exprimat verbis iis, qua nullis praejudiciis innituntur , cum possit uti formulis receptis, ut tamen omnibus verbis xeycis suam non interponat. DCCX. Inst. 6. B. p. I 6. Negamus, sacras litera mere inridenter P -- Astronomica ferre, quia luet ad spei talem suum non faciant, a
men faciunt ad generalem , videlicet alariam Dei, quam etiam in Physici da Urmemici ostendit, cum ex illiargumenta eluit, quibus gloria dirina ni Mifestatur. Sic M. p. 2o I. omnia qua in Scriptura expanifatiunt ad proprium 6- institutum, quia omnu Scripiti ra est uillo ad doctrinam, praterquam θηρή a d antetro repugnet entisumme rationali, quale Spiritus Sanctin in Scripturaisquear aliquid proferre quod ad institutum suum non faciat. Resp. Ad hanc Inluntiam responsio sufficiens habetur capite tertio, quod vide. .
ratio infringendi hanc objectιonem. Nam etiam multisunt opinati, in materiusve μι ripturam loqui sietundum apparentiam, ut. Marci It . Resp. Non praesumo, quod de materiis naturalibus utatur formulis re eptis sed id ex pi s soriaiulis manifeste cognosco, me sacro textu peripicio non necessirum esse ad scopum ejus , ut quaelibet verba praecis urgeantur, quod Marcionita non possunt dicere, & facile contra ipsos ostendi potest ex Scriptura veritas Christi humana naturae, cinspecie corporis eius. Vide ea quae dicentur uberius cap. 37 art. 7Sza
DCCXII. Inst. 8. M.' ror. Ergo in solis iis, qua absque rρνelatio
cognosciηρη possum, criptura infallibilitas a nosci debet in reliquis non neceρ sarium est accuraram I ctari ei itatem, adeoque ex iis nihi certi potest con cladi. Resp. Negatur hare sequi, cum antea ostende ina , illas formulas, quae quidem veritatem optimunt, sed non nudam, non accuratam, γ
um praejudiciis involutam, non repugnare Sctiptura infallibilitati quia id, quod per illas vult eriptura ic stati , verum ci inta libile. .
DCCXIII. Inst. m. p. et o T. Etiam cirra articulis de possunt se
339쪽
ι θνα-ι Ethnisi najmtitia. Resp. i. Non tamen praeiudicia infantia & sensuum qivbus semio conina unis innititur de quibus hic agitur, Meo modo quo cap. I. sunt descripta inodentia clica revelationeia possint fove errores nonne go 2 oi inia ex nihilo creata etialia ex luinin natura potest cognosci Maenionitiari clique res non exsolarevelatione cognoscibilis, qua claro articulo o . fui locutus DCCXIV. Inst. o. - ἀκκι- Sum Scripturascopum esse ἐπι-
iam ad id c p. i. respondinius,uiscemini requiritur ad
o, iam Dei manifestandain ex creaturis , ut totam ura rerum explice, tur, sed aliquis creaturaruin effectus sufficit, qui ad sensum cog lcitur. Sic Ps. xi gloriam Dei deducit insalmista, ex lioc Solis ciseetu, quot Terram illuuii ne & cila faciat per variationem suus il lod dem sine motu Solis reali suffcienter fissil potuit. . . DCCXV. Inst. i I. B p. assi Sic tamen non aram derum aucto
hesp. Negatur, quod ex mea sententia sequatuc,scripturanas,in idocere,& satis me ab illas gela puto liberasse coram omnibus renim
aequis aestimatoribus, qui citra afluctum judicare volunt alios non in ror, cum vix aliquid dici ' sit tam clarii in quod verborum captatores non in alium sensum trahere possint. Atquc ita nihil habebunt Frhnici. Fod contra auctoritatem Scit plura usurpare possint: DCCXVI. Inst. Da. B. p. I 8. ι duas Sιripturam quidem innat risibin uriformulis, quapraejuriciis nultumur, non is mater Idri,audieris.
Resp. At ego ne de eoo seci se ex rneo sesumatia Deum esse naenia in ride istam sequelam plane resitatam in semientibus m,ob id tantium meam sententiam conatur nailii tribuere, minimietasum non columniae atrocissime reum habere.
340쪽
Res . Imo risum movebit aduci suius eam tam oti sinunt sussuria, uti supra demonitiatuna. DCCXVIII. Inst. 4. B. Si ad probandum δενη aliquod
l eritate Philosophie a , DCCXIX. Inst. I. B. p. s. alios adversarios auctoritarem Scriptura quidem admittentes, sed in materiasue m ιη ualiau Irmenia, quomodo is constricturin ridere nequeo. .
p. Hoc simili ratione fiet oua superiores constrinxi,ostendendo, eos prave ex me doctrina constulisse , quod ex ea nullatenus educim restinitatio, scripturam sitam docere in rebus naturalibus et mmtia ii . adeoque male ea tanquam cer supponere cum a me elan wriantur. Sic ergo nihil periculi erit contra adversari quando indu . talaauctoritas Scripturae in omnibus retinetur, ovodego hicio,cum internos de sensu locoriam scripturae ex ipsetextu colligenuo sit quastio non
de auctoritaec veritate Scriptuiae. Atque hoc est σαωσεν ata adversariorum, si non σαω disco , uida aucto uale inventalearii' υ, stentorea voce clamantium. DCCXX. Inst.' 6. 14. Et secundum te, Scriptura loquito se indum erroneam opimonem vulc de rebus morabbinis practui cap. 7.art. a. de articulissisi ratione aliquomodo ιπissibilibin cap. I .art. I. de veri-
pliciter Scripturam etiam circa res morales S c uti phrasibiis innitenti-
sam renua opinioni enoma super ea fundata, quod sti locis ex-