장음표시 사용
351쪽
ctrore de iratas, quem non refutat, eoque resutato veritati convenienter
loquitur Ergo non cst pura. Ostendinaus enim, hoc puritati Scripturae, nihil detrahere. . DCCXLI. 1. Quod si speciatim loca allata considetemus, videbimus ea parum adicia facere Psal x II vers. 6. praecedente, Dominum
ipsum induxerat dicentem se jam surrecturum S populo suo vastato&afficto salutem allaturum, id v. . confirmat, ostendendo verbo Dei omni dubitatione rejecta, quam firmissime securissinio esse crede dum S innitendum Sermo est crgo de veritate promissionum divinarum unde non sequitur, verbum Dei in locutionibus de rebus naturaliabus S aliis nullam sorinulam vulgarem errori vulgi innitentem adhibere debere Psal. xxx. v. s. ostenditur, ex verbo Do rcguIam vitae posse hauriri, ut non opus sit commentis S figmenti humanis; cui non adversatur, si verbum Dei circa alia loquatur populariter sensu saepitis dictu Proverb. xxx. s. filii praecedenti versu ollensium suerat, sapientiani viam ad salutem cognitu esse dissicilem, hoc versu remedium huic diff- cultati docetur esse paratula per verbum Dei, quod si purum 4mma culatim Mab omnibus commentis liberum; atque inde nihil magis contra nos insertur, quam ex praecedenti loco. Similiter xi et I l. r. nihil aliud indieatur,quam,si velimus augeri S crescere incrementoSpirituali, nos non alio nutrimento debere uti, quam verbo Dei ab onmibus humanis cominentis sejuncto Apoc. xx. . dicitur, quod verba illa praecedentia, quibus vocatis ad coenam spiritualem salus proniit titiir, sint,cra&firma, ut tutoqitis iis inniti possit, ad coenam illam spiritualem sine metu accedere. Cui veritati nihil decedit, etiamsi verbum Dei per occasioneni in declaratione istius vocationis S salutis, fiae continetur in toto Canone V. 8 N.Testamenti, aliquando incidat in locuti nes vulgares, atque adeo minus accuratas, quemadmodum satis ostensum inrespcdasionibus nostris ad objectionem primam. DCCXLII. Inst. I. M. p. Ir3. Si concedas in secunda, tertia, quarta.
quinta gni catione Scripturam esse mi linam ct purgatissimam , tuam
ipsi tabentemiamjugulas: quod ic patet r. quod ita pinum, ut nihil commenti humum ibi admixti habeat, illainon potes dici ullasfalsitates ad captum vulgi compositas continere. Quid enim sesalpitates ni aliud quam commenta inge mi vulgaris. Item Saltem non posset dici purissmium. DCCXLIII. Resp. Haec recte se habent bene intellecta, sed nobis
a n repugnant Commenta humana adia istentur divinis verbis, uitan-
do ea docentur tanqnam diximum verbum, quando asseruntur, quando
352쪽
uuis exeonatur persuadere, quod non facit Scriptura , sed utitur tantum krmulis, P originem habent ex commento simiano,eas qsint, non imi rutami inde nihil commenti humani admiscetur iit -- iis Gere verba hominum recepta non debuisse usurari in siclislireris, quod absilirdum. DCCXLIV. Inst. a. M. p. ara Sisiecim teri misinu' rim Hmua qua mammu Domino ad credendinti nom-- , ni pra puta eritas, tum omnia qua in ea traduntur simi talia oc omnia initimqua in ea traduntur etiam docemur a Tιm. III. I 6 Rom. XVI. q.
Resp. Oninia quae traduntur in Sacra Scriptura sunt vera iurasne omni falsitate atqui ea demum possunt inci tradi in sacris literi S.
qua Sp. S. vult in iis significare, sensus Scripturae legitimus est id, quod tradit Scriptura.n quo nihil falsitatis reperiri dicimus.
Res, Hoc nihil eontra me,ltim Scripturae veritatem hesiae iniustium vorem, hunc totum laborem susceperim adcunctitandam
ius veritatem cum sententia Cartesii. DcCXLVI. Inst. q. . p. ais. Statum emtrarer a esse : An ad Scriptina puritatem requiratar, ut nurus locutiones conlineat in se quidem falsu, sed opinionet tum ulli vera . Item p. I p. a Mem: es' Scriptura possit loqui quod in se error eum est, quod nego. Resp. Hunc statuita controversiae non esse, ostensum ac capite, a i que toto Coelo aberrat adversatius
a Me exprimere lingua LMmnisci. Hi perfecti m Resp. vanissimum effusium, quis enim hoc neget aut quis nonetoncedat, si Spiritus S. volvisset philosophiam conscribere, mala potu rit Graeca & Hebraea lingua, ininquavis alia, omnia non tantum tam accurate, sed love acuratius exprimere quam Cartesiis, sed quia mn
voluit ultra cognitionem vulgaretia procedere, non etiam opus bὸ Maliis phrasibus quam ei convenientisus. 2. Non tamen possint ulla in lingua res accuratius exprimi, quam eius phrases a vulgo inventae permittunt; unde & Cartesius non semper potuit reperire verba satisrhil rubica, sive accurate rerum 'eritat exprimentia, sed coactus suitii t a. loqui cum vulgo.
353쪽
bum Dei,sed ipse rei enuncivita modisemmia io verba M phrastidian μι ubieibi divini appellatione emunt. R p. limis vero propitissimE. Notine enim id est velisini Dei ouod a Deo pronuntiatur . at tale procul diu ira est res enisiciva. Nom
ne id est Veri,uin Dei quod Deus nobis signiscat' sis si liti Veibo
rivn debeat in sensus, non solum rem nunciatam, sed etiam modum unctandi, quatenus omnia fingula verba aspiritis sine inspirata esse aDi, nihil milii contradicitiu , cdmbate expresse docuerirnare. o. DCCXLIX. Inst. 7. M. 2I9. Παρερ Hsunt ista plicatis-ω--οbjectione adductorumἰ nisi minorem elu negare. . Resp. Si meρεργα sunt atque nihil seciuiit ad rem, quid opus fuit ut contra ea instantiae semiarentura Sed si consideretur, Momodo osten-
derim, ex illis dictis non sequi, Scripturam, fosse uti Amtulis vuls ribus in praeiudiciis sundatis, apparebiunon m ρεργα siisse quae de iis L nobis sierum adducta.
sexta de commentishuriisinis. -
, Resp, Negra quid ergo vidit cali inus, qui in Commentariis in liare verba sic inquies: In is versuri regulam divitia legis puram es o oculos
illuminare, tradens subindicat, perperam aliundepeti boni ct mali discrimen quia ita puritatem inquinet sus facibus, quicquid ex se comminiscuntur hara nec Deinde crux toto suo acumine cacos esse semper in tonebris errare, donec ad caelestu doctrina lucem convertant oculos. r. Sed nonne hcc insertii ex illis verbis Non enim posse verbum Dei esse certum iuriam, ut simisplices possit reddαe vere sapientes, si continentis humanis esset inquia
tus controversiae Tandem, dum M. p. rao. p. a in vindicare vult reliqua loca in objectione adducta pugnat cum sua umbra, sumiens bi Oppi gnandam sententiam hane, ac si mea esset, Scripturam habere insos ualet, sive falsa loqui, tradere, testari, vel signiscare,quod MnQR uac ipse rejicio.
354쪽
negamii, Christum esse lionainem
PCCLII. Septimam Objectionem habet S. p. 4n . quid tribuietineatursententia, quam mentiores quisiam indicus tuentur inrbes quast, se pro hypothes Pythagore Copernicana, uerint Valenιimam, Marcionita.
fili iam, Mabaptista, Meleeliani, o quotquot erant Chryllini Dei liis τὸ b- ----- assum spe, squidem, in libra mHπιον de immai rtio jam olim disere solat, caram ct ea summunis chim is don plura tribu duntaxat secumium exter seciem Horru geneae sunt hisei' habet B. D. p. q. quando sic inquita serio Husipis riseria nega
bant, Chiolum fuisse peruin hominem se eum hominem pocatum volabant,qstia νιdebatur homo, non quod revera talis esset. Nemo ninum non abhorret ab illo. medimterpretandi S liseras. At quomodos bili est talari Orthodoxam S. Scriptura intertreιationem, contra illas, ali quesimilis farina hareticos, sfMid mem-jam Utuin a non να edendo a proprio verborum sensu, absquemcessaria ramite firmiter retineam e E qu tandem absur iratam η
qua paria haresibus quibus unque non aperietur e Cciali Res . Non ita Milani cone iurus lus haeretiris,seo iam neque enimin rimi ulla connexis antecedentis cum conse-δente, ob magnani dimittatem dogmatuni Mei, naturae: nam rideli isto ejusque natura humana agit Scriptui a non incidenter, sed eci stituto, estqtie illa doctrina propria scripturae, cum directὰ faciat ad salutem illam; ergo accurate ita scriptura explicari, negari non debet: at
de rebiis naturalibus agit incitienter,non ut earum naturam explicet,cum hoc ad salutem non equiratur sed ut per earum cognitionem , quamvis ααχυλba sive crassam, nos ad Dei, sive divinarum rerum cognitionem deducat. Adeoque a non tantum semel Scriptura chrnis S ossi lims iis ne non a facit, sed rius conceptionem, nativitat elΓ, educationen, conversationem diuturnam cum hominibus .ejus partes, animam
φ proprietates hunum Ecc iam inurate describit, ut haeconua Utente cossideraliti, men illuminata, non possit tali φη tW cogitatioin mei rem venim at non si liter extenuiuia circum uua ibuitiis
355쪽
stantiis, in quibus soria. ulas vulgares dictivus usurpari, patet, ea dogmata quae adversarii ibi putant tradi, reptiri; quod si taeniare possit ostendi, ut critas hunci a natui Chiisti ex sacris literis potest, nos his assensum praebete non re tragabimur. . in exeniplis, quae de rebus naturaliabus a iduximiis, non tantum circunt stantiae t cxtus non requirunt, ut sor- in urs quae phaejudiciis innituntur, ipsa illa praejudicia doceantur, sed&saniora hilosophia vel ipsa Scriptura ostendit, praejudiciis involutant esseveritatella, Far his forni illis docetur; at simile quid haeretici circa loca humanani Christo naturam tribuentia dicere non inusunt. Imo Phil sophia sana supponens ea, qua Scriptura de Christo tradit, ut,cum dicio tur quod nobis esse similis quoad omnia debuerit, excepto peccato, elliacit Uconcludit Chi isto ergo veram naturam humanam , corpus finiatum, locale circunὶ script una competere. DCCLIV. Insi. B. p. r. multa aster ad hoc argumentum Marcionis defendendum, ac inquit: id i Marcion ictum distinctionem non adinamtrat. a. Quidsi neget in tuis, in quibussacra litera tantum incidenter Mint,
magis licere absque ratione recedere a proprietate verborum. s. Quid si neget, ilia tantum incidenter Fh uc astroηomica referre fine peculiari scor. . iurid si probet sacra ultera etiam in materiis fidei trusti Ioquendi modis uti, quisfacile esciet, fabsque cumeneresitate in Plasci licea tropos se Resp. Ad primum tertium. Quid si vero ego firmiter probavero
ut sactum cap. s. seq. Scripturam rerum naturalium essentiam mi teriorem constitutionem non explicare, nec propterea cognitionem e rum accuratam ex fictis literis hauriendam, nonne eo ipso naee distinctio satis censenda firmat, Ad secundum de quartum dico; quid si vero attuletim rationes, ex quibus appareat, non singulis verbis & phrasibus Scripturae praecise insistendum, sed scotium & circumstantias textus i spicienda, ut de mente Sp. S. certus esse queas λ habebit ne quicquam B. pro Marcione ad me solide refutandum DCCLV. Inst. a. B. p. 22. argumentum meum quod pro veritate ca
ηs Christi adduxi, inses esse optimum, hocsandamento posito, de no me milia proprio verborum sensu absque cessaria ratiora. Resp. At hoc ego fundatuentum suppono itaque optinium hoc est
DCCLVl. Inst. s. B. p. at siferὶ Cartesiani infinita loca Scripti re, qua bestiis vitam siensem cognitionem tribuunt, improprie olim mellei. O vitam θρηsumis vetitionem in inis negantei. Et tu ipse is cor μη pra
356쪽
Resp. Cartesiani vitam & sensum non negantin bestiis, sed recte ea explicane. Videat lectori Velilius Nauder Bemi, Osi pag. iov. seqq. Cogntrionem vero non aserunt in iis, quia vident omnes ea rum actiones suffcienter per materialia princip: posse explicari. At ego exinde non simpliciter argumentor, quod Scriptura non semel carnis ossiunt mentionem faciat, sed quod ejus conceptionem , nativitatem, educationem &e accuratissime describat, quodque ex scopo & circum. sint textuum appareat, veram naturam hinnanam Christo attribui.
An vero sinipliciter proprie enitationenia suo scriptura messit Man similiter buse lateque cotilis compostionen . Mures, propri tates deserunt is occasione sedem animae statuit Nihil ergo emeae sententiae obest, quod cum insgnibusTheologic Medicis m esse sedem Misma racipuam, desenam. Dcc LVII. Init. 4. B. p. 23. At etiam attentrion inclisca Semptare, quibis motam Solis diurnum docent, m megiae, ονυ tum memin
. -re,vid. quod non Sol, sed Teyra moreatur. Respa Imo vero attente consideranti circumstantias textum , non
potest aliud in mentem venire , quam sorinulis receptis vicissitudinem dierum & noctium exprimi; de praejudicio isto , cui istae sermula innuru scrip---ον-ri nonini in
T XXXVIII. Octava, nona, decima, undecima, duodecima objecti
. . nes resutantur. DCCLVIII. Obiectionis octava Ioeo esse possunt ea, quae habet S. p. 6O6. Verum quidem est, per ιripturam nos a rebus Hambus ad caelastia pereuma orirari, interim tameη propterea non debuit loqui de reb- nat
357쪽
empitere, ut, quemadmodum pater cum suis infamibus loquitur, balbutit elli sciat istis formulas loquendi infantium non exacte quadrare ad veritatein, ita paliter nobiscum balbutite velit sapientia dirinari cat deuicit. δειis filios hominum. Prov. v III. ii Is qui se accom nrodat alterius infirmitati, non Mopterea in infrialitate delectaturi sed camquidem vellet mutata in , si fieri posset: Sed Deus, quia alia media copiscessit, per quae error circa res naturales tolli possit, tum pii nemperat
et quo si is re utatur ei uitie non sistu*n si mri eo ipso vellecensendus si, ut moresciscares mi ales ou, eum lint edain impersectiones, tot ei in urimos quia tali Merior, tali im-
si aedilbio esset iacturus, sed tamen propterea non gaudet, iton delectatur eo, sed fert, tolerat. Et quemadmodun Deus ferendo divortitam, A certas ruritias ei prascribendo , videbatur coiac scen disse Iudaeorum duritiei, ita hi loquendo cum vulgo, ejus ruditati sese accommodas ledicendiis eluat inde vel divortio vel ruditate, erroribus eum delectatum suisse non censendum. Si Deus etiam tollere posset pecc tuna, an vero quia no3 tollit, censendus esteo delectari Inlt Atei uim on uim morem axesp. Ad hoc responsui peti potestis primae objectium refutation inam etsi loquatur scriptum eunt uluso, eam tamen cum eo sentire, dici non debet.
PCCLIM Nona objectio est, qua utitur vallesus in sua Philos, phia sacra, quae tali modo pr9poni posse videtur: i Scriptura de --πurabbin loqueretu exmale vimne Eu videretur esse notis celare rerum naturalium cognitisnem. At nuda est causa ob quam debeat telare. Erra. Resp. Hoc tantum colligi cx nosti a sentcntia potest quia Scriptura de rebus naturalibus loquitur, non accuratas lormulas adhibens, sede trivio desumptas de praejudiciis innitentes, nolle Deum, ut ex Scriptura petam Setri licationem, non verc,velle Deum eas nobis absolute esse inerinitas; nani ad eas inquirendas lumen natura conccssit, uti amsa,
Atio im causa etiam, ob quas eas inscriptura nolit expli-ς re,iam ἡ Η, d accurata earimi explicatio sic veniret m-aitoribus immis scripturae, rum imbecillitas eas non eapere ' quiqui turbare itis in scriptura reperirient, quae tam mantine pugnarent cum sensuum praeiudicii ,γα habent pio ematibus
358쪽
CONfENfUS VERITATIS. Ergo, .cὸrius erit o - si ct Terea creatis,i m. Veniam, Ilai ejusdem natura. Res p. Regula, per quam quis scire possit, quid Scriptura doceat, est
data, nimiruna ad scopum di circumstantias textus cile attendendunt, ex
quibus patere possu, quid phrasibus adhibitis docere velit, cli: a regilla, applicata ad descriptionein Creationis celi& Terrae, cui liber facile patebit, ea, qua de iis reperiuntur coni gnata in lacris literis, talia esse, ut ex iis sumenter possit renosci, Deo vero Creationem Coelivi Terrae veia realiter competere, hein, ordinem eum cauervatum, qui in Hexa erodescribitur. '
fladium aperire. . , Resp. Nullum est periculum. nam res fidei semplar excepimus, in iis que Scripturam hominibus veritatem nudaira, quantum ea ad salutein cognitu est necessaria, proponere dicitatus, ut quod in uno loco obscurius est dictum, vel ubi Scriptura sese ad intellei tum infirmiorum accommodavit, in altero plenius nihilominus explicetur Scimus puriorem religionem non aliunde petendam . quam ex revelatione illam autem posse haberi sine accuratiarerum natui in cognitine,aeque n.-
bere alicui sententia praejii dicium creari, nisi eadem opera omnia, qui homines sentiunt de rebus quibuscunque, velimus reiicere omnia enim haec aliquo tempore fuerunt nova, tum nen pe quando primum inventa sint. Et per talem ratioc nati nem, omni. qna habetis,illoteliis contra veterum Philosophorum placita ab ejus sequacibus cssent rejicienda. Id quod nunc est novum, aliquando fiet antiquum, S quod est rariqimum, aliquando novunt suerit neccsse est. 2. Si spestes lumcn naturale metui
inditum, illud satis est antiouum sed cum per illi Haliqua veritas eruitur. ea quidem quatenus tunc cemum detegitur,nova dici potest , sed tamen moriam est veritas, antiqua sat est, utpote quaris aeremo ii mente Deinrerit. 3. Quemadmoduin novas terras detexisse gloriosum est,d Vinrtio, columbo Mallisi insignis lolia inde accelsit cita nova veritates
egeo, proculdubio si rem ipsam spectes, gloria de laude est dignum,
359쪽
quamvis ab invidis antiquariis,' ii verentur, ne ipsi talutem eum suis, teramentis exsibilandi sint, dente Theonino rodatur. Sic novas veritates in Mathesi detexisse quovis tempore suit gloriosum: sic ex Scriptura novas observationes depromssse multis ita laudem cessit, qui etiam Iibrorum titulos his Epithetis condecorare non erubuerunt, uti patet ex. gr. cx libello d'Estaines, qui inscribitur Nouvelle obser tires seu les seledela For& similibus . . An vero ea sententia pro nova sit habenda, quae calculo tot Theologorum nititur, uti suo loco in demonstratum, judicent lectores: qui 'quam non diffleor his hominibus videri novalii, ut domulta alia, quae ab ipsis non simi cogi ita, sed nos hoc illorum iudi cium parum curamus. S. Quomodo Vero impia arrogantia haec senteniatia sit in ignis, ostendat, si possit, adversarius. Nihil in eo impictatis, ut patet ex objectionum superiorum re lutatione Nihil arrogantiae mam ras, id quod ipsa rex docet, firmisque rationibus con probes, nisi sorte nimis magna sit arrogantia ab istis Patroni, veritatis cilicet in omnia alia abire.
ae XXXIX. Objectio tertiadecima a comparatione rerum naturalium cum mysteriis prophetiis & Chronologicis desumta proponitur & refellitur.
DCCLXIII. Si S plura tradit alias res multo dissiciliores, de unque loquens adhibet formulas nudam4 accuratam veritaten resere tes, nihil morans imbecillitatem εἰ captumadminum: Ergo similiter non fuit opus, ut de rebus naturalibus loquens, habita ratione captus imbecillitatis humanae, utatur formulis h trivio desumtis iiiiiitentibus praejudiciis Sed verum est prius, quod exinde apparet, quia rneria omnem rationis captum excedentia tradit; item manifestum est ex prophetiis, in quibus multa, quae a vulgo non intelliguntur, multi, quae nequidem a doctissimis Interpretibus explicari potuerunt ante eventum;
liquet etiam ex Chronologicis de aliis non paucis in Scriptura intellectu difficilibus. DCCLX lv. mesp. r. Magna hic est diversitas, qua facit, ut Mai fis Propostionis nulla sit conncxio. Nam primo, si specternus mysteria, quae nec ratio huiuana, postquam reves ata sunt intelligere potest, de
360쪽
desistat liae nulla praeiudicia sensium sintsumata, cimi quibus p meiat, adeoque ferarum iis non accommodavit, imo nihil quicquam iis cogitavit itaque quantali ponuntur Scriptura , ab hominibus idiotis, illorum semoriam creditus propter auctorit oriri veracitatem divinam, de τῆ διοm vix B ab iis cogitatur. Sic ore mysteria
Trinitatis &Incarnationis &c vuIgares homines vix cogitariant de Per sonalitate, an ea multiplicata individua etiam debeant multiplicari, an vero fieri possit, ut uni essentia individuae plures persenalitates conveniant. Similiter noncmitarunt, an individua essentia possit carere persensitate &ὀνο-mo fieri' Haec similia ne ouidem in mentem ipsis venituit, sed simitivo quod sint tro romnae, quarum quaelio
sit Deus, nec tamen sint tresta, . iuam hae persenae sunt unum e-tia. Quod autem Philosophos Ethnicos attinet, illim Lumine rationis nihil inveniunt, UMI his vere contraulicae, ,haei divitisim a nostris
contra Socinianos ostendi solet. At de rebus naturalibus vulgus contrarias sententias veritati saepe concepit, illasque tam firmiter liabet radiea. tas, ut putet, a natura se de iis esse edoctum, adecque quicquid eis repugnat, pro c6mmento soleat habere quod si ergo Scriptura formula accurata uti debuisset di per eam significare veritatem Philosophicam sine demonstratione, facile etiam ab aliis credendis populum rudem avertis.
set circa Chronesostea prophetias &ssimilia, quia haec non sint e gestuad salutem necessaria, non ita versatur,ut quando bla in Scriptura iussicilia aedam invenit, ea praetermittit, tanquam Metum suum superantia, ninil de iis iviscando. inbus adde, quod cum cir Mises prophetiae ante revelationem non iuerint ab infantia cogo ta, non potuerint circa ea praejudicia infantiae di sensi in semias varus
propterea sermo fuerit accommodatus. DCCLXV. a. Altera ratio diversitatis est, quod myste torumc sinitio sit fidei, quae eropterea debebant in Scriptura tradi. Δ qiuamvis eruient dissicilia,tamesside admitti ea oportcbat; at res naturales pertintnt ad scientiam, di citra salutis peticulum possunt ignoras omittuntur ei EO, ne, si eanan velitas accurata, quae sensuum cognitioni mapparentia i e
pius adversiiur, ac proinde incredibilis videtur, vulgo doceretur , homunes,qui de Mnis natur abiis vix aliam tam sensualem habent notitiam, tinnuentur, ita etiam ab aliis, ouae in scripturatraduntur revelata, merentur. Itaque nostra mens 9.e est, sapientisi E p. s. egisse,
quod omittendo ea quae sunt levioris momenti, vel contentus notitia via
ori bini hcinnibus inclaris honaines avertere. Cum autem dici-