장음표시 사용
341쪽
licui sed nego istius Maj. Connexionem: Si Scriptura circa in natura es an bet formulas praejudiciis sensinam cinfantiae innitentes, Erto idem facit circa tech dei. Hae enim consequentiae quiden sunt legitimare Si de rebus moralibus tracticis loquentes Scriptura saepe usurpantum cutioncs correspondent 4es simpliciteropinioni vel externae apparentia aut opurioni, quae super externa apparentia fundata est,m go Scripturi
non repugnat,ut utatur sermulis receptis circa ira naturales etiam in praeiudiciis fundatis. Item: si Scriptura loqucns de Deo multas adllabet phrasses quae praejudiciis insentia 4 sensuum innituntur atque veritat relatam ad homines ira judiciis involutam referentes, Ergon ulto minus ejus auetaritatiis vocitati repugnabit, si idem laciat ica res natur Ies; quia per se patet ii harum formularum usus laederet auctoritatein Scripturae maxime laederet in robus fidei, ubi maxime ea ncccssaria 4deoque minus essent ibi usurpandis sed non :ce velis possum colligeret si Scriptiira de iis, quae non pertinent ad institutum formulis vulgaribus utitur, Ergo similiter de iis quae ad institutini pertinent. Hoc ex priori illo sequi nego quia non licet dicere, si minus non laedit, Ergo nec majus sed si uiajus non laedit, quod maxime videbatur laesulum sequitur etiam minus non laedere. Et de iis, quae ad institutum pertinent debet ita loqui, ut quamvis alicubi utatur semiuiis vulgaribu , tamen, ut loquuntur advertarii, alibi se explicet, de rebus vel naturalibus tali explic
tione accurata non est ophis. DCCXXI. Inst. II. M. p. et o l. Si Spirit in Sanctus errores Ethnic
rum circa Scriptura verilatem tenetur eximere, non tenetur ponere obitem, quod
faceret res multas falsas asserendo. . Resp. Omnino hunc obicem esse futurum concedo, sed nego, hane meam esse sentcntiam, cum integro capite hanc sinuesani ex mea senistentia non fluere satis manifeste ostenderitia. DCCXXII. Inst. 8. . p. os. ηηe propterea, quod Scri Wanon
tenetur exunere errores, quι de ubin naturatibus togitamur, quando loquitur se cundum erroneam umonem hominum, ne erit nasin cereiud quomodo lacobarent e
Rc'. Argumenta suerunt duo artic. o . propter affinitatem con 'iuncta, ad quorum posterius, quod tale erata si in Physicis verbaΡεilia, ut
tropos vel ph ases aquodι nostio. viodulo ac ommoda a expMerenebis Ilicear, Ergo etiam hoc licebit in rebus Theologicuis materiu fidei rei te ostenderam, negari consequentiam ob rationem disparem hanc quia Scriptura tenetur eximere errores circa res Theologicas ct fidei, adeoque ita loqui,
342쪽
ut, quamvis aliquando sermu'as vulgares adhibeat, tamen ex aliis locis cognoscatur accurata veritas, secus te res habet in naturalibus. DCCXXIlI. Inst. IV. M. p. o 6. Si Scriptura alicubi de Deo ctat- tributiqua utitur sormulis accurasti, nihil morans captum vulgi, tum riuubi animu labιjis crucem Ueret au in iis locis, in quibus de Dei ejus attributis minit ataurate loquitur, id prater neces itareis alere censendum erit; quoniam sinece ita compelleret, in uino loco aeque ac in alto faciendumsuisset. Resp. Dixi equidein, p . de rebus naturalibus loquentem volui scuti seriaiulis vulgatibus, nec ruccin vulgo figeret, recedcndo a recepta loquendi consuctudinc, ubi accuratam veritateii significari non crat nectile: at aha cst ratio Dei attributoiuin ejus ibi cis Scriptura ctiam locutionibus vulga tribus utatur, quando accuratam critat cin significari non est necesse, tamen quoniam aliquando est necesse accuratam veritatem significari, opiis etiam est, ut Scriptura sorinulis accuratis utatur. DCCXXIV. Inst. et o M. p. 2os e stetιam res morales, practi- ea articἰlassiaι conιernunt, de quibus tamen dicis, usurpari formulas innite res opinio sive extern apparentia fundata Lenim millos de articulos com cernunt, tum omnis tractatio de virendi ratione, de irtutibus bitiis ex dei
doctri=ia limitibus plane exterminabituro
Resp. Per fidei articulos intelligo stridie sic dictos , hoc est, sola,
vel atrone cognoscendos, uti satis expi catita, cum alias non nesciam, omne quod docetur in Scripturis esse fide acceptandum, adeoque etiam qua virtutos vitia concernit, quoniam omni illi propter divinar auet titatis testimonium assentimur, quod tamen quatenus ex lumine rationis cognoscitur, pineam demonstratur. scientiae sive certa cognitionis
DL CXXV Inst. et t. B. p. I 47. Eundem modum expinredi sacras liter , etiam in materiis fidei, ut in attributis Dei, Melchisedeco, verta Christi
b. V. 3I. I et II introducere conaris, nec te mere intra terminos natura
Resp. Quomodo illis argumens utar salva Scripturae ala est. verit videat lector suis in locis Hie tantum dixi, de rebus Theol cisis debere loqui Seripturam, ut,etiamti non oninibus formulis accuratain si ecialem vetitatem designet, id tamen faciat aliquibus , cum ejus siescopus eas docere. .
343쪽
objectio tertia desumta ex Iob XVI. 3 cum instantiis
mentientibus mentiretur, cum errantibus erraMi.
DCCXXVII. Resp. Verba Cluisti Ioluxv r. 3. sunt intellige da secivulumsubjectam natorum Mima ui sectandum illam restrin- senti. Dixerat irimisve praecedenti se iseremia a Mehi sis aisipulit: at annuerant veritates Prificae non utique sed Veritate enelestes de Euangelio Christi, quod de rant annunciare per totum mundum. Illa ergo Sp. s. erat suppletur , iris sit plerit, habe .musque inscriptis Apostolicis coni nata, in quibus rerum natur lumi
imi. a. Non ergo est una inter baee mn do sp S. vos ducet in Minem Vestatem coelessem: Erget ubi incidentur asit de res,lis natis
hibus, sermulis utetur talibus, qua earum nudam veritatem pro Mara nullis involucris opinionum. fallaciis senseum obiectam sed potivi, Quia hie erat Sp. S. scopus, veritatem coelestem docere non tantum ci intos,sed etiam plebeios homines,de rebus naturalibus vulgarem domui vim notitiam tantumhabentes, noluit occupare in renim natur
344쪽
Cous avsus V ERIT MY I x. Iium explicatione philosophica. ed ad scopum situm collimans, dum incideret in res naturales, satis habuit uti sermulis ex vulgari not tia ortis, etiamsi ea aliquando erronea esset. 3. Quare lilia blasphemia in Sp. S. committitur, cum non negetur, id Sp. S. potuisse, sed tantum asseratur, id illum pro singulari sapientia noluisth, uti superius cx Calvinod Pararo vidimus. q. Ninil veracitati Sp. S. dctrahitur per nostram assertionem; non enim, ut supra notavimus, etsi cum vulgo loquatur, etiam cum eo sentit, nec errat cum errantibus sed usurpando formulas dictas, veritatem generalem per cas docet, de praejudiciis vero quibus innituntur,e m suam non instituit. DCCXXVIII. At inquit Si tua obtineat sententia, sicqueIur Sp. S. cum
mentientibus mentιrro cum errantibus errare. D
Resp. Negatur ista sequela, cujus infirmitas susscienter potest cognosci ex cap. so in quo ostendimus,Scripturam per formulas tales vulgares errorem non testari; sed tamen ut evidentius id hic appareat. constideremus tantum, quid sit mendacium, ex quo apparebit, ejus definitionem non posse Sp. S. sermonibus ex nostra sentcntia applicati. Mend ciuili ab Augustino libro contra Mendaci ad Crescentium ita describituriendacium est falsa significatio cum voluntatefallendi, & a Wollebio lib. 2. cap. 3. .mendacium est,quo falbum animosaliendi verbis factisquefitii scatur. At per illas locutiones a Sp. S. adhibitas nec falsum significatur, nec animus fallendi adest: Ergo Quid per eas significetur, & jam dictum & porris dicetur, nempe verum scd senerale clatcns sub involucro praejudicii, quodinon consigniscatur, sed a vero est devolvendum. DCCXXIX. Inst. I. M. p. o 7.4 Mea res Vones ad hoc a gumen-rum, ad unum omnes ne vim ei in quidem attingere. Resp. Id judicandum relinquimus lectori. MDCCXXX. Inst. a. . p. aos. Promittitur Spiritus Savssi iv qui eos ducturus sit in omnem eritatem o consequenter in nullamsaptarem, quod
Resp. Promittitur Sp. S.qui est ducturus in omnem veritate, libe sensis, ut nulla non veritatem coelestem salutare sit doetu ius 2 Exire sentciuia non sequi Sp. S. in fallitatemdiomines deducere capcia ostendi. DCCXXXI. Inst. s. l. p o9. At dum probare allaboras, Sp S. non debere plebejucrucem gere, ire Obstaculum cognitioni objuere . ipse Spiritui Sancto crucem manifeste figis, dum illum huc adigis, ut non post ulli bi exstr -cta rei veritate loqui, ubi quidem illa opinioni xuli repuna: i. 6 velit Adire, putejoram cunitioni oblaἰulum objecisse. - Resp,
345쪽
Resp. Negatur,me hic velle quicquam piaescribere Spiritui s. Id agit ipse pro sapientia sua, ut sese accommodet ad captum,4 , ubi non opus eri, nullain difficultatein injiciat usurpando formulas inusitatas , ad veritatem scopo suo convenientcm significandalia, iroinde non intellii biles. DCCXXXII. Inst. q. M. p. a Io Buβhmia selim proximum est.
statuere Sp. S. omnem veritatem ducturum caelest veritat propugnanda sal a naturalia admiscere debuisse a Spiritum veritatu exiestra hypothesi non potuisse in 'aturalibiu semper accuratam erιIalem loqui.
Resp. t calumnia est, hoc mihi affinyre, quum satis ostenderim. non sequi, quod illis sermulis voluerit falsitatem docere, vel testari videatur cap. 32. in quo prolixe haec objectio refutata. a. Negamus, ex nostra hypothesi sequii, non potuisse veritatem accuratam loqui, sed tantum noluise uti sermulis accuratis, idque sapienter S convenienter suo
DCCXXXIII. Inst. s. M. p. ali. Mendacium ηihil aliud est, quam Enunciatiofalsa scienter facta hujus enuntiationis sectum est debipere , his
autem sive proferens intendat, ve non de nitionem vetidaci,non mutat.
Resp. Intentionem fallendi ad mendacium requiri ex Augustino de Wollebrio supra vidimus. Quod si lis M. st sufficiens definitio mendacii, etiam ironia mendacia erunt dicendae,cum sint nunciationes false scienter : Effectus vero decipiendi nihil quicquam ad rationein fornialem mendacii facit, cum ille niere sit eventualis, nec semper, nec necensario mendacium consequatur. Sic sunt mendacia in Dcum, qui tamen decipi nequit, sic mentitur qui coram sapiente vel aliter de re insormatorem salsam contra animi sententiam animo decipiendi,sive fide sua inter posita narrat etsi talis actu non decipiatur. DCCXXXIV. Inst. 6.M.p. p. Si Spiritus S istisfirmum loquendi liud proferat, aliud istelligat, sentiae, tum incurrit informale vitium mendacii.
Resp. Qui ita loquitur, ut per sitam loquelana aliquid significet, cuius contrarium sentit, intentione decipiendi, cum mentiri dicimus, sedis panius, id facere eum qui utitur sermulis receptis Sp. S. eigo perist Annulas proseri, hoc est, significat veritatem generalem, quam eri in in mente concepit, non vero praejudicium, quod in inedio relinquit.
346쪽
Objectiones quarta quinta, quarum illa desumituras
ventu voluntate Dei, haec a comparatione Dei cum Mxi bus manuarias,proponuntur aesellanxur. DCCXXXV. Sequitur Objectio parta S. p. 4o2. Si flatuendumst, Spirimm Sanctum de rebus naturaeibis loquι ex mente palati aut non potu nisum erussire de πιιate rerum araturaliam, aut si potuerit noluit. At neutrum
DCCXXXVI. Resp. Hoc dii manos non stringit, aperta enim est adhue via, qua sine otiani violentia facile possimus evadere. Conc
dimus libenser, potuissὸ piritu ni Sanctum quam accuratissime enucleare natui ames eluin naturalium. Qitis enim vere Christianus hoc audeas negare cum enim ab illo res omnes habeant existentiam Messentiam, eas utique ccsnovit, etiam antequam essent, in suis a te nis ideis . secundum quas eas in tempore produxit: Et qui fieri posset ut Sp. S. qui a oor in omnis liniuiua dator omnisscientiae, ipse quaedam ignoti- ρα. iiivisitque, Sp. miluisse per Scriptura iisserit der uiui, turalibus, quoad ipsariam naturam interiorent Maurinuta; cum ae ad trutinim enim intelligentiam hominibus lumen natur concesserit,ad quod cui vacet attendere, is pestit exinde suffcientem cognitionemnaturae
rerum haurire, dummodo eo recte utatur: miluerit in Seripui is per simulas accuratas de rebus natural bus adhibitas mentes ruὀiorum tu bare, ne dicere possent, altiora haec osse captu suo, uti superius ex Calvino Paraeo didicimus . Non ergo vel titulus consolat iis Sp. pro pterea subtrahendus, vel invidia nota ipsi inurenda. Quid enim quaeso consesationis ad homines redit, sive putent, Terram moveri, sive Celum: nisi forte dicas, ut joco utar, si putent Terrani, qui ccre, metum illis hunc eximi, ne soti una euin Terra in Coelunt, ruant, , sive seiane,
347쪽
Cμα W 1 Tet 1 curanana, sive contrarium existiment. Est equidem Spiritus S consitator sed hoc suo ossicio fungitur, dum mentes miseras scissu irae divitiae dele
. ctas erigit, ipsis dicendo Conside sui mi, remista tibi ι- i idum molestias, quae ipsis in hia terra um exhauriendae, lenit, spe DC sprectatione vitae aeterive ex cujus consideratione erumpunt cu Paesoli nasvoces: Reor, minime=--χspraesemi temporis in m M u-τeunda; dum luctantes eluumetu, ne iterum excidatit sua silute certos reddit, nihil esse quod sit eas separare a dilectione Dei q- es in Chrs 3 su. His & similibus inodis Sp. S. officio consolatoris tingitur. Inst. Iamrati ad veritatem a anta cruέem cinnato ιdetur gere Oluisse. Resp. Verum equidem in quod omnes h sine naturaliter scire desiderent,
sed lim his illis orse restringitur, dum vident se non . .e ---ulto sudor. vigiliis pervenire posse, quas iistinerebia olunt vel etiam non possint, propter corporis vel mentis imbecirustatem, curam rei familiaris, aliasim causis,ut non multum sint solliciti, qui fiat, ' A magnes trabat somni, quae causa aestus marini , unde salisso in ris otiatur &c imo vix unquam de iis cogitationem suscipiant,aliis ilest, si impediti eis autem in quibusdam remaneat doliderium cogno-
seendi viam salutis, illis sussicienter satisfit in Scriptura sacra cui vero praetet ea volupe et spei a Dei accurate cognoscere, et lunae naturale est concessum , quo si recte utatur, ut judicium seinper sequatur perceptionem, saltem ab errore potest essest mnaunis ad inultarui rerum
n turalium cognitionem accuratam pervenire. . - . - ,
re debeat: Ergo pariter inseret, debere omnes veritates Physicas , M tlaematicas c. in Scriptura doceri, quod quam absurduna in nem non videt. Si enim Spiritus Sanctus debet docere omnem veritatem , quain censetur exploratam haberes, cum omnes habeat exploratissinas, nulla: erit, quae inscriptura non sit quaerend . Sed si hoe sic intelligendu' de veritate, quae sicit ad scopum Artificis, quae propria estastius a
xia, quam profitetur et lago cum ad scopum spiritus sancti non
348쪽
veritas Euangelica de reconciliatione gratuita hominis peccatoris coarain Dco, quae ei sunt connexae , sufficit, illas velitates a Spiritu doceri, quod ab co fieri quani plenissimc statuimus quid vero faciant ad istum scopum veritates Phylica ex gr. Terram moveri, Lunam
esse' orem sessu A c. cur non sine is scopum suum obtinere possit, equidem non video. Quemadmodum enim sitfficit artifici Mechanico,
si usum instrumcntorum, in artis exercitio necessariorum ciscipulo suo monstret tr fabro serrario, si usum mallei incudis di aliorum instrumentorum, dexteramque corum applicationem ostendat, etiam- fi non doceat, quae sit natura serri, qua nam ejus generatio S c quamvis etiam sciat sorte, discipulum erroneas de materia , forma S constitutione instrumentorum severe opiniones cita cita in sufficit Spiritui Sancto si ostendat quomodo res naturales nos ducant ad cognitioncm
Dei, sapientia ejus bonitatis & potcntiae, ad quod suffcit cognitio, quae de iis per sensus haberi potest, quamvis errores quosdam abeat adjun illos. Inst. t dicas : saltem nihil fas debet tradere. Resp. Concedo, non debere docere aliquam falsitatem, quod eum non face. re cap. 3 a. ostendi; at nego , propterea non posse assumere locutiones vulgares ab opinione falsa desumtas, iisque incidenter uti non enim tenetur falsiatein ubique refutares, scd potest eam in inedio relinquere.& intctim cum vulgo loqui, ne ille turbetur tum quam principaliter Scriptura tracta intelligere queat. 2. Non ergo inferior erit censendus Spiritus Sanctus hac in parte quQuis vilissimo artifice, cum veritatos coelestes, qua propriae sunt istius artis, voce artis generaliter accepta, quam in Scii plura Sacra tradit, sufficientissime, dexterrime
A sapientissime explicet, ita ut in illa explicatione nihil possit desiderati de rebus naturalibus ctiam tantum delibet, quantum opus ad salu-
tarena rerum divinarum cognitionem.
349쪽
, otiam ejusidem. iv quacunque alia ratione errores aliqui comm --M' Minor ver ex luribu Scriptura textibia probari potest exquibin hi reeipa Psai. xl I. 7. Dicta Pe ra dicta pura argentum purgatum in catino lectissima Terra Usal xl x. . 9. Fraceptum letava purum illustrans μα-los. Prop. xxx. l. Totus sermo Deι purgarψsιmus est Pin. II. 2. Lac sermο-nirynceram. ΟΩxi 9 Verba Dei vera sunt. Necessum ergo peruulosa
sementia Patroni, quod majorpropositi invictis resemis dabium Num aseMaio m ac mirer V in o iura i salu-- --ο--- DcCXL. Resiui. Purum variis miniis accipi potest tineium c uitam sve, quod a sordibus moris est libertanti Num est in duo nihil est laeterogenei adii ixtum, quod non se ebissem natista spe caecum eo cui puritas tribuitur. Sic aurum algentum vocantur pura, ntantum si nullas habeant scorias, sed etiam si non sint colliquata cum aliis metallis. . purum accipi potest pro vero, cui nulla est alnixta falsitas. q. pro sancto, cui nullum vitium, nulla macula adhaeret . . pro simplici nudor ut purus homo, qui non est Deus. Prior ex his significationibus Scripturae applicari non potest secunda significatione Scriptura est pura, non ex parte sed in totum, quatenus sola Dei vel ba revelata pro ponit, nihilque traditionum vel commentorum humano uni habet admia
xii tertia significat etiam locum habet,qui nil ut quod in ea musturo Meuir, riaenaui piesroponitur, in Alsum, sed pura puta veritasMei 'osin,ificatione res elicerta sim' sina est Scit plura, a Deo quippe singissimo, Antemnis sanctitatis profecta: ouinta item significatio' pplicari Seripturae potest, quatenus est verbum blius Dei, non homi- nuntii uirendum itaque restat, in i ad puritaten Scriptura requiratur. inno προ -οηγυῖα δε- νι -, lar pini milia Minimo ulgares
350쪽
a communi liquendi usu desumta, errone opinionibus innitentes, a sensuum prajudiciis lerumqu haustu aut si proponatur tingua vulgari, an saltem
omnes tales locutiones evitari debeant, imo, ubi occasiosert in contrarium sermo vertendus, errorque vulgaris notandia se refutandus mos dici litus , hoeniodo nihil quicquam puritati Scriptura dccedere: si enim sic quicqua in decederet puritati Scripturae, non fuisset illa exaranda lingua aliqua viil pari recepta, qualis Hebra avi Graeca & quaevis aliae istultas enim esse locutiones vulgares in Hebraeari Graeca lingua, nimis quam clarum est.& superius ex Iunio ad Deut III didicimus, qui inquit, Scripturam Veteris T. loqui, sumadmodum Bebra loquAntur populariter. Invenienda ergo fuisset nova lingua, in qua voces accuratissimc rcbus respondercnt, oirinesque vulgares locutiones fuissent exterminatae. Sed a quo intellecti bisset saltem vulgus fidelium, cujus tamen usui est tradita, vix quicquam in ea prosecisset. Si vero debuisset semper, ubi occasio feriet, loco locutionum vulgarium usurpare accuratas, errores vulgares refutare,
major perturbatio Lisset orta, quam si scriptores N. T. a versione vulgata o in omnibus debuissent recedere, per quam causam a Rivetori Voetio Apostolicum hoe factiam csensum Lisse superius cap. 3 o. art. 6 so vidimus, quemadii iodum hoc jam aliquoties monuimus. Distin-suamus ergo hic res enunciatas& modum cnunciandi. Res nunciatae in Scriptura a Deo nobis credenda 4 facienda propositae sunt purum Dei verbum Modum enunciandi etiam quod attinet ipsarum linguarum originalium respectu, eatenus Scriptura etiam est verbum Dei, qu tenus omnia Ingula verba censemus a Spiritu S. esse inspirata sed si in illo modo enunciandi consideres, reperiri formulas loquendi vulgare de receptas, etiam innitentes opinionibus erroneis, dicimus, eo sensu non esse purum Dei verbum, si speci es tantum Dei naturam, quomodo ab ipso proficisci potuerit4 debuerit consormiter divina naturae s sorte Angelis tantum locrui voluisset, cum se accommodare voluerit ad hominum naturam, quinuscum ipsi esset negotium. Sed absolute loquendo hoc nihil de puritate decerpit; si enim concionatorum verba dicantur pu-nim Dei verbum, quatenus consentiunt cum Sacra Scriptura . etiamsi modus proponendi plane sit humanus, multo magis purum Dei verbum dici potest id, quod tum quoad res claniaciatas, tum quoad, dum nunciandi a Dc est proseimam, quamvis inutionibus utatur vesparibus , quae commode evitari non possunt. Major itaque Objectionis propositae, quae invicti habetur roboris, hoc modo limitata non procedit: si Scriptura habet quasdam locutiones vulgares ab