장음표시 사용
401쪽
utrumque nurie tribuatur Soli si Resp. I. Quod cirea proprietatem vocum oriri occidere observ vi non factum esse refragantibus Astiononiis discere est ex Keplero; quem ipse Adversarius magnumAstronoinum appellat,qui Epit. Astron. pernicanae litari part l. p. n. ibi o6 quaerit: quidsmant,oces Miri occidere respondeta oriri esse epiamriem ritum Q. M a socadsietuere miarim in acu ui e vergere σαπιπι im vja--moreis
a mea Ἀ- τέλμιd M. Occidereo incoibere ' manuin c. m. d. cadosii inviis usurpator, inde deminitus intervenietuaru Graea να-o usior atur pro receptu in aliquod conclare, subire, intrare, credi,quiasdera post montes in thalamam velut se recipiant. Germ ica prepo times auffundnitdermangssunt manifesta sonant enim puto de unurgiun est mergi, Mnaxes in undis. Sic Auctores linguae Latinae Festus& Paulus oriri exponunt Nasci et surgere. Concinit Velius Longus de Orthographiae Talis, inquit, quoi est laser cohortes O COOries, ubi diu sim esse significatiorem Miserum Grammatici su Cohortes riuiam uia bo Gus ctariotis -ri,M. Misi enim apud Utiquos seuero equenter 'Ucabat, ut apparem eri
aiadiicitor oriens misit magistriim populi dicat. - iurg m. si ede apud Hebreos dicitur Gen. xix. Σ3. N , Hae suo sol exivit seper Tei alii Origo e F vocis est ex praejudiciis. At apud A.
Monomos vox illa repti iudiciis ortum habens adhibetur ad deligna
ψα --en illain isterem adem, d dicit adversarius in instantia, mpolita, prout ipsi hane eandem significationem cap. praecedente in. 34q. assignavimum, sed hic quaeritur tantum, an is sit sensus istius vocis proprius, an non circa ipsam hanc impositionem quoddani praejudi-eium observari possit, quod ei dederit ortum Z Ego prius nego posterius affirmo, eo quod oriri proprie significet e planitie in altum tolli praejudicium autein sit infantiae,Terram latestina planitie circulariter excurrere in omnes plagas circa spectatorem, a qua etiam Drimem deduxit orta Terraris appellatio.Non initium ergo erit,si
ex pra clo vina a Terrae planitie in altisn Us se tolli videantur. Concludo ergo, illani lac omni ad se sita, apparentiam esseae.
402쪽
commodatam, intellige talem de qua quaestio, nempe ouae cum rei velitate non convenit, ut non ineus hic sit soloecismus, seu adversarii, qui conclusiones pro lubitu mihi assingit. DCCCLXVIII. Inst. 7. M pag. 39. Hic praeter scommata in Cartesu in conjecta omnia consendit Praejudicia ipse, quibus sermulae loquendi sunt involutae, cum similitudinibus, quibus ratione istorum praejudiciorum illae formulae vcstiuntur. Praejudicia quaenam hic sint, dixi superi r eaque probavi haec negare oportuisset adversarium & con--trarium ostendere. Nam praeter praejudiciavi Solis cursuvi motu reali,&de elevatione e planitie in altum ostendi aliis s. praejudiciis sermonem Psalmistae esse obvolutum, quae tamen non ipse Spiritus Sanctus docet, sed veritatem, quae iis cst obvoluta Praejudicia illa sunt I parte ni hemisphaerii ei oppositan inservire Soli pro tentorio, in quo recondatur
quasi quiescat a Majorem esse, dum exoritur, quam postea. 3. Coelo competere extremitates, quae Terram tangant. His praejudiciis dico obvolutum esse ferinonem Psalmistae, sed ab iis qui phrases istas invenerunt; illaque clara sunt xsatis a nobis probata Scd non in te praejudicia pono, qu ad Sol non conjugium ineat, quod latetur, de similia ab Adversario inepte adducta. Et quamvis nunc pauci ea praejudicia infantia reti . neant, tamen susscit, ab infantia nos omnes ita judicasse, illudque judicium inventoribus vocum originem dedis tales phrases usurpandi. DCCCLXIX. H. p. to 6. Negat, locutiones dietas a vulgo esse praeconceptas, nam, inquit, opinio de Solis rentorio plebeji ingeniis impos ubilis eruta quia idea talis neque cum sensu rei convenit, neque vulgari captui Ituta. 2. Idea quae Solis, vel in athere vel morbis Terra fine oc concipit Mbernaculum, materialis tantum est, ηοη formalis. Ergo non est vera idea,neque
pssibiliis 3 Idea ista vix ab venio simis concipi potest, O c.
Resp. Praejudicia infantia de Sole multa sunt utinim omnes ab infantia putamus SoIcm motu reali singulis diebus ab una extremitate cristo: una ad alteram circumvolvi, ita vcspera omnes existina ant, Solem sub Terram, quae infinitis radicibus sit protensa, vel quae quis innatet, se recondere, Mibi usque ad sequens matutinum tempus, vel desidein in nere, Vc novum prodire quod praejudicium ctiam per phrasin metaph iicam, quod Sol seu Terra sit per noctein tanquam in tentorio, exprimi potest. Probavi id in superioribus, di manifestum erit cuique si alicia dat ad judicia, quae ipse ab infantia Z prima aetate formaverit unde patet,ialciari deam omnino cuin apparentiis sensuin convenire' vulgari captui aptam a Veram quiden non sib, scd salsam, imo S contradictorialia, iii
403쪽
accurate examlaetur; unde tamen in quantum idea possibilis est, ethnetiam de contradictoriis ideas sermare quemvis, sed plane confidas.
DCcCLXX. At, inquit, rustic- - -- qui σμω - Uf- Resp. a discin, modo Morein quod dixi, idemque sermula propria exprimere, quae abalus lὸ in
Metaphoricas mutari potest a. Nihilobstare video, quo nain quilibet de plebe voces Metaphoricas rebus accommodarepossit, his alitu ex arte Rhetorica id praestare nesciat. DCCCLXXI. Inst. 8. M. p. I o. a Vaxime mis-,imὸ absurdum esse, propter qa lacutione comparatas, quibM mo usus de bita ipsium motum Soli adimere, cum motin t tertium illud, in quo com ratis instituitur Oc. a. nostram demonstraιiοηem esse ratiunculam c.
Resp. ob rationes manifeste demonstrantes, partem heni 'atrii oppositam, non inservire Soli pro tentoriodce haec pro praejudiciis ita--da oua etiam idcirco piritu sancto non docentur,isentio usularum phrasium iit invesurus. Ita piis praeiudicio habendum censeo solis motum resem, Fod: diebus in cim melodi stellis circa Terram ctriumvolvatur,obrati e manifestas omnibus, qui ordine progredi volunt, adeoqueeum
non doceti a Sp tu Sancto. Nee enim ratiuncula vocati debet a non intelligente Demonstrationem Mathematicam, quae Pingiori dedure ne habet opus, nisi eo ipso suam imperitiam prodere elit. a. Falsissumum est, motum hic esse illud tertium, in quocum cursore Sol comparatur, cum non sit aliud ex mente Sp. S. quam celarima variatio quae revera Soli competit.
DCCCLXXII. Inst. s. Quoniam veris dixeram,phrasin, Pa Saari ita iritur, ex praejudicio quoque ortam, ataue etiam unde colligi nous, smiliterinarum, mi Maham: demisi
alariam Dei celebraverit propheta Resp. Quae sermulae loquendi praejussiclisortiam debeant, quae non,
quidque a Psalte citatis versibus doceatur ex antecedentibus patet,ut &, quaenam argumenta faciant ad gloriam Dei celebrandam Falsum est, inter alia etiam sumi medium a cursu proprie se die o. cum argumentum sufficiens praebeatur a variatione situs, quae hac phrasi consueta per cur
404쪽
ad ea abunde paulo superius est responsum, cum in sum, ira vita vox ofiri ex quodain praejudicio habeat ortum. DCCCLXXIII. Inst. ro Fullerus vir doctus in Miscellaneissa. eris ita hunc locum uiget: lib. s. cap. s. in fine pag. 98. Constat, in
Rese Nos non dicimus, Solem Coelos esse imminationem --ntiam minimum sed gnoscimus quis mini non agnosceret' esse op ra Des misima, ex quibus potentia ejus, sapientia & bonitas elucet, ueouam maxime; edere etiam eflecta realia non diffitemur, qualia sunt i fluxns in inferiora, Terrae illuminatio, qua fit, ut continua sit vicissitudo ditari noctis, imilia Tantum quaeritur, an opus sit, ut Scriptura modum, quo effecta ista eduntur, explicet noco. . Astro Mnnica, quae
plerisque est ignota, quod vel ipse Fullerus suo exemplo testatur,an vero modo vulgari omnitiis persperi, HocῶMepetatur, utrum ad Terra illi ira inm mori. rositi' abutim, in sufficiis tantum apparem quorum posterius nos assis ni Eelia us, inputo, is
montainimus, neque ei scriptura contradicit.
δε, inquit, magere hic Prophetam de erumdis remnum imaginationib- rite dammis, quo supra asserui idolis remorim, Sola thalamum rite in Mitates esset Ostimone vulgi stre evanidas hominum cogitationes cte. Resp. Quando concedo, agi in hoc Psalmo de operibus Dei maxinus, illud ita concedo, ut nihilominus asseram, illa opera Dei maxima describi phrasibus receptis quae saepius ex opinionibus erronesi& praeiudiciis habent ortum, quonam ergo quaeso modo antecedentia ostendes his damnarii Illud autem inter nos quaeri disceptati debere est satis manifestum, ex status controversa constitutione. In specie autem
in quaeri, utrum perffvrases redire, devotismeriam designetur&atui Matur soli motus realis, an tantum fgnificent variationem si solis respectu Terraeia lanana, quam variationem stus his phras freς ptis ivi de at, ita ut si praejudiciis sit occus viis exiem cons nisicet, un minus,inam ipsam variationem stus significare tantum intendat . Nos prius negamus, posten affirmamus. tque haec iniciunt etiam P pq rq3 3 M. de statu controversiae adversurus dis
405쪽
essectum fit Caelorum, necessari is sequitur, Gumet, non autem Terram mm
diurno moverit nam si Terra movetur, non autem Caelum tum in variatione
illa non Caelurn, sed Terra narrareti iam Dra, a uitam esses origin liter a Caelo, sed a Terra. Resp. r. Quis unquam Coeernicanorum dixit, Coelos praebere ma
teriain gloriae v emarent, tantum, non revera primo quaenam r. - gloria Dianagis incaelis agnostiae iliane, tuae si amini pulchritudincini rudite ne sonoam leges naturae, immensanias Eudi nullisternuius, quos non cognitos habet,ircumscripta, &c invitensam agnoscit, quod Cartesiana facit, a verbaristotelica uitiae traditur,vae vix aliouid distincte de iisintello lavicissitudine dierum noctium distincte consideranda , tum dies ipsae&n stes, tum earum vicissitudo dies, noωs debent adscribi Solis praesentia vel absentia ab hemisphaerio nostro; sed vicissitudo variationi situs corporis solatis quae vel motui Solis. circa Terram quod quidem dicunt Adversarii, sed ex isto loco probare nequeunt vel TeaTae gyrationi circa axem accepta reserenda, quod nos statuimus, moti indubitatis
de instrationibus. Narrariautem glon Dei in Psalmo dicitur, non
priscisEae determinate per causam utilis vicissitudinis quam vellent. versant, sed sinpliciter tantum α Psilier variationem situs xvictim tudinem dierum agnosti dicitur posse. Haec nunc, ut puto, .aliquam' clarius, quam prius explicata sivit, quoniam B. ea non rido intellis xisse unde Mobjectiones eius nequaquam me seriunt , quas operie pretium sit, lector videat pagina 17s. 376. DCCCLXXVI Instantiam a desendore conatur Ric ina
cendo: Id quod nobis tribuit sequi ex nostra doctrina; cum enim, inquit, motum Soli in hoc Psalmo tributam exponant Copertiacam ut si cariesiani demota non reali, sed apparentι, necessarioseqvitur, Crios i illo inpia rael re non realem, sed tamum apparentem materiam gloria dirina Diam hici
M p. qy. Re p. Non potest dici, doceri in Psalmo motum apparentem solis. 3Mublimente quod usurpetur phrasis, quae ex apparentia motus sol adeoque ex praejudicio bina ortum, qua tamen non illud ipsum praej dicium,
406쪽
CON Nsus VERITATI s. rata, Falis lucestuat προ- sesis, verae sunt teinpestates veris, aestatis,autumniis, tilia Veiae suntrariationes illa: super Terra, qua ex propinquitate vel reni simis, is a Terra, ab ejus luce vel eius absenti .... a reni, sed veram plane praebent gloriae Des materiam. DCCCLXXVII. Ir tv. p. 73. atque negat strat, PH φ
ranis mini impossi leni ininina raptum tirmamenti; non quod impossit item in ruiniis isti it - -- rem,'l quod milla ratione demo ametur, cum constituticine ea . positione corporum coelestium non conveniat, vae in orticita agitari statuimus, ut ex deductione demonstrationis meae cap. 18.
patet. DCCCLXXVIII. Addita. p. I7 pothon Copem-- nonam laborare incommodo jam probaνι Dial p. 36, 37, 38. Resp. t etiam diu patefactus est tuus error in Deninstrat. --rbematica ignorantiarum ct ineptiarum fac da Boucte.
Resp. Ad haec reponoPhim. ait, . Gn. a main ad lavi, non intum quidemptammma, ut M. Me utrimm mastu cinam υ-- in re distarearbitremur,s dmisia obstam,quiminina, πι--Dιον distantiam remotaWusesupponamus: colit uir re ex ninabin casu ba explisandis, eas a nobis adeo esse distanter, ut Sara vi ad ipsa comparatae vi deatur admodum propinquas unde quid devia immensa altitudine stellarum demonstrarii in sit, patet. DCCCLXXX. Tandem inquit pag. 37 . Qua de Philosophia . e rim elica a me dicantur, ad se Misarere, cum ηορο m prase Drau
an distincte intelligas opera divina quam Plutost plii
407쪽
coneris defendere apparet nanaifeste ex inanibus Excepi ad meum argumentuin, quod cap. t 8 vindicavi. DEo contra te omnino haec facere
scias quod ut ni elius intelligas consule Caput primum de vulgari de Philos bi hica notitia. DCCCLXXXI. Sedo M. p. 46. layperi iste agere vult instantiae undecima, conatur evincere, ex mea sententia sequi, caelos non vere enarrare Deiglariam, quoniam narrare Coela non magis competit, quam Sela tentorium, tha mimoc de quibus dixeum, que locutιone vulgari Soli attribuantur: concludi ergo a paribu vel iniilιbin Caelum x mea sententianen
vere, sed vulgariter tantum enarraregloriam Di
Resp. Improprietas non fit sitatem inseri, nec omnes locutiones im propria obvoluta sunt praejudiciis, adeoque dispar est ratio phrastos nar. regloriam Dei. Solem prodire S c. Coeli narrant gloriami vere hoc sensu, quatenus a quae in coelis sunt sunt sussiciens suppeditant fluidamentuin Deum glorificandi creaturis rationalibus. Sed vidctur praesupposuisse, me statuere, locutiones illas, quas in Psal adhiberi dico, ex praejudiciis ortas nullam veritatem, scd falsitatem significare&dicere, quod nes, pernego. DCCCLXXX ll. Tandem digreditur M. p. I 4. seqq. indisquisitionem : Utrum Philosophia artesianast magis apta ad gloriam divinam, quam Aristotelica, prout νulgo traditur Ego dixeram, magis aptam esse Cartesianam, quod per eam mundo pulchritudo major attribuatur, motus directio fieri secundum leges naturae doceatur, S mundus maximus concipiatur talisque, cujus nullos fine, sibi ius cognosccre c. si enim collatio institu es da, plura argumenta possent adduci de quoi uni posteliori suo loco est actum de duobus piissibus hic breviter ag
DCCCLXXXIII. Prius autem observo, pulchritudinem generaliter sic desviri poste, quod si talis rei constitutio, per quam res potes mcntem occulta qua iii adser erect fingulari gaudio persu ire ut autem a cognos tur, opus est, ut res prius a mente clare S disti licte percipiaturi quo enim clarior& distingior est perceptio, eo etiam magis ejus pulch litudo in propatulo est. Quae itaque Philosophia clare distincte explicat naturan coelorum clare quoque eorum aperit pulchritudii em At hoc sacere Cartes anam ex libris Cartesii coetum est, sicut non minus est cer-xum, distincte vix aliquid de iis cognosci posse ex Philosophia Peripate- tica, prout vulgo traditur id autem per partes hic deducere, ncque lii et neque opus est, cum istiusteidisquisitiones comparatiotic utrius-
408쪽
que Philosoduae dependeat ' Qui utraircue plinoserbiam lubet cogn=tani, id facile poterit praestare. Quod ii quis atteius adsennas sit, stantiales, qualitates occultas di inanisestas, ad quae omnia iura sis creta scholastici reserunt,4 quam parum distincti de iis babeant cognitum consideret, is confiteri necesserib t, quani par in illarii ius,
phia ad Ccelorum pulchritudinem possit ccnferre. DCCCLXXXIV. Nec obstat pulchritudini coelio mimdi, 'uod indefinitum illum statuamus, hoc est talem ac tantum ut fines eius non possimus cognoscere, sed qilibuscunque finibus positis semper ultra eos quandam extensionem percipiamus. Nam I. si non obstat puIchritudini Deirius Infinitas, verum eam magis auget nec mundi & coeloruni pultamnicini oberit Indefinitas, sed augebit potius.
DCCCLXXXV. a. tantumdemundo Philo Ha artesiana digitim cogno iri antum etiani., pulchritudinissemini. De resib. ovo,quod nempe ultra las fixas excepto Coelo eis oriun quod ex inscriptura novimus) extenditui, nihil aliud quidemini iritensii
nempercipit, sed tamen eo ipse maiorem mundi coelorum pulchriatudinem cognoscit, quam vulsaris,qua ultra eas nihil vult reperiri. Haec de priori, quae si placet lectori consore cum Obje m M pag. Ana 8 ei satisfactum videbit. DCCCLXXXVI. Secundum item, nempe quod Philosophia Caristesiana doceat fieri motus directionem secundum leges naturae est manifestum ex collatione Pp.II in quo leges naturae explicantur,ecip. ilLin omnia ex illis deducuntur, demonstratione accuratam evia denti attendentibus, unde non potest non gloria sapientia Dei sersm nisessa, qui tam accuratas leges naturae praescripserit, secundum quas omnia dirigit&gubernat, ut omnium sit accurata convenientiais harmonia. At contra naturae leses nim explicat Plutosophia scholastiaca, dum docet; Motum alicuius corporis tendere ad quietem 3 natura sua cessare, dum motum affingit corporibus instum, dum statuit vel eum Ptolemaeo orbium sphaerarum sese invicem tanquam pelliculae cepserum circunidantium motum inordinatum impossibilem, vel ex niente Tychonis motum Solis eire Terram, rimultaneum raptum Planetarum, non tamet circumrapta Terra vide capitis λ art. 6o6.4 r.
DcCCLXXXVII. Nequel uie inserim,quod motus Eorum miraculosi, extraordinarii non celebrent vel minus Gebrent glariam inon enim , nobis diciamir motus secundum lcges multi gloriam
409쪽
L eleelebi arriopposite ad motus extraordinarios, Z intraculosos, sed oppolite ad motiis conlii sos cinores natos, nullum fundamentum vel inexperientia vel in legibus naturae habentes, quales sunt motus a Ptolemaeo 3 Tychone conficti, ut ostensum. Itaque de inctus nairaculosii celebrant gloriani Dei independentiat&libertatis quod ut ab ipso leges naturae pendent, ita eos figere vel refigere pro suo beneplacito posisit,ac motus naturales celebrant gloriam sapientia divinae, quae omnia
ordine disposuit & constituit sapientissim eis persectissimc Atque scsatissae uiri is, quae a M. p. 49 suerunt obicAa. DCCCLXXXVIII. Sequitur Inst. a. B. D. p. 426. Irin porrν scipi talia ariumenta I. Ut sprem se habet adgloriam uam non apparentero ex opinione hominum, sed revera, ita Sols se habet adgloriamsuam revera,
O non ex visione hominum, apparenter t. tum Totam hoc facile concedent
Copemicani. Vos pergo. II. Ut Cursor sest habet ad cursum suum, ita ct Sol ad motum suum cursor sese habet ad motum realiter, o non secundum apparentiam tantum vel pixionem hominum. Ergo uel sese habet admotum suum realiter, ct non secundum apparentiam tamvvile opinionem horni . III. Proin Solsese habet adgloriam suam ipsi in Psalma tributam; ita etiam sese habet ad suum motum, cum in iitraque militudine nulla dirar tis
1iota reperiatur a Solsese habet ad gloriam revera, ci non secun dum opinionem hominum apparenter tantum Elgo habetsese ad motum rerer a ct non arparenter tantum secundum opinionem hominum.
Resp. r. Suffcit eonvenientia inter Solema cursorona in vasatione, ' situs celerrima, incipiente a ouodam termino nobis conspicuo, sin orpolita nacta nobis itidem conlpicua desinente, quae convenientia phrasi, progredi ab extremitate calorum ad alteram extremitatem, ex praejudicio de
motu Solis exorta, designatur, de quia recepta, a Spiritu sancto usurpatur, ita tamen ut ab ipso non praeiudic um illud, sed veritas generalis, nempe variatiosius Solis designetur. Qiicinadmodum ergo ex verbis dicentis Solem sese elerare supra Horietin temo ascendere hae ad medium Cali, sicut aequila sese elevat a saperficie Terra, ct vflue ad nubes evolat, nemini nequidem a Ptolemaeo permitteretur haec illatio ut aquila sese babet ad notum suum, ita Sol ad motum suum atqui aquila revera e icco infeliori in sublimiorem sese extollit crgo etiam Sol revera e loco insc-riori in sublimiorem sese extollit,ita etiam non licet hic comparationein urgere, ultra illud tertium, in clito fuit instituta. a. Negamus , quod e dem modo Sol sese habeat Id floriam suam de admotum nain gloria Soli adscribitur a Psalte, non licui motus, cum illud ipsuna sit, cinu
410쪽
p. 77. dicit, in analysii Psalna. I p. se ad oculum essendisse, inter argo inmita, Mibus Des gloria consimila in coelis probatur,etiam reserti hoc, desininum a motu Solis, qui coimparatur,rotui cursoris, id nos factum negamus, quum non nisi a variatione situs de hinc orta vicissitudine disrum aiunt argumentum duriue Psilien superius ait. i. monstra
DCCCLXXXIX. Inquit tamen B. p. x7 . Sicut glaria cursnu con-
stit in cum Hlocitiae, ita etiamIloria solari sua est in motis ipsin pernicit uoc. i. q. p. II1. QFemadmodum θεηsin adal - Pes , im ad vibriliai nemo nisiam s.ampse habet. p. At nego, quod ex textu possit ostendi, gloriam silarem vel in nrotuves inmotus periveitate consistere nino idiotmisere ritims Sivnibrasi recepta, vidis no iniui, tilanesiis , me --issitudine dierum, noctium comparatiouis istius tertium constitvi uiri uisponsis ad gloriam & esse ni ita Sol ad pulchri- - α variationem se te tabct. Et querniani uin Sol itur laetas, quia talis erit tus ejus est, quis in silet ex laetitia tita aestur sese parare adcursum vescurrere, Una talon edittae in Falis riti semii N
DCCCXC. Pergit ad meam similitudinem adductam dicendo Ν179. sis unquam negari Ptolemaicorum, vel Dibonianorum, Solem revera ascenderesupra Horizontem ingradibri, i canit Math Simile habet H. P. I q. 4ι . quod si placet lector videat. Resp. Adstiendoeio est EPlani te in stimi attolli; cum ergo i secundum sui ei culo naineatur, cuius centrum est Tena, minpotest dies h planitie inestum tolli, ad laeto - Nec magis remotus est a terra cumininediomeli conspicitur,quam cum est
in ortu, ut supra demonstratum.
ita etiam So sese habet ad suum motum, ita, ut eritam in re exhibeat arguinem tum rei pera Dei gloriam manifestantis is e proinde in textu non quidem instituitur comparati inter Solis gloriamo motum, sed referuntur ad eandem rationem argumentandi, in qua cum nulla fi diversitatis rati id quod in priον nedιum probationis de umeretur a re era, in serioria non vera, sed amam Πηr te; necessari seqritur, per motum Solis intelligi debere motum realem
Arep. At ego nego, quod motu Solis in Psalino desini itur argu Ddd i mentum