장음표시 사용
461쪽
fectum alterius procedunt; unde necesse est, ut sit aliud iudicium uniuersale torrespondens ex aduerso potentiae rerum productioni in esse , ut, videlicet, sicut tunc omnia praecesiserunt immediate a Deo; ita tunc vltima completio mundo detur, unoquoque accipiente finaliter, quod sibi competit: unde in illo iudicio apparebit manifeste diuina iustitia quantum ad omnia, quae nunc ex hoc occultata sunt, quod interdum de uno disponitur ad utilitatem aliorum, aliter quam manifeste opera exigere videantur. Unde etiam, & tunc erit uniuersalis separatio bonorum a malis, quia ulterius non erit locus , ut mali pro bonis, vel boni pro malis proficiant. Propter quem prosectum iterum commixti inueniantur boni malis,quo ad usque status huius vitae per diuinam prouidentiam gubernetur. Haec D. Thomas. Et in responsione primi argumenti eiusdem quaest. ait. Quilibet homo est singularis quaedam persona, & est pars totius generis humani ;vnde, & duplex iudicium ei debetur: unum singulare, quod de eo fiet post mortem quando recipiet, iuxta ea,quae in corpore gessit, quamuis non totaliter, quia non quo ad corpus, sed quo ad animam tantum. Λliud iudicium debet eo de eo secundum quod est pars totius humani generis; sicut aliquis iudicari dicitur secundum humanam iustitiam,quando etiam iudicium datur de communitate, cuius ipse est pars . Vnde,& tunc, quando fiet uninersale iudicium totius humani generis per uniuersalem separationem bonorum a malis, etiam quilibet per consequens iudicabitur; nec tamen Deus iudicabit bis id ipsum, quia non duas poenas pro uno pecca to insere; sed poena , quae ante iudicium complet: inflicta non fuerat; in ultimo iudicio complebitur, post quam impii cruciabuntur quo ad corpus, & animam stinniter. Haec ille. Vbi expresse cernitur uniuersalis iudicii necessitas. Ceteras autem actoritates, & rationes omitto; nam, ut dixi, hac in materia omnes fere eas asserunt. Sed praeterea satis curiosum, pulchrumque unum notato, idest, quod Christi Domini nostri necessario duo erunt aduentus, duoque ad mundum accessus, secundum id, quod tu Apocal. i. dicitur: Lui est. O qui erat, er Centurus es . In quibus verbis Apostolus significare vult secundum Christi aduentum, qui futurus est in maiestate; propterea additur omnipotens. Duplicem enim Messiae aduentum sacrae Scripturae memorant. Alterum in humilitaxe ad redimendum: in
462쪽
maiestate alterum ad iudicandum . De priore loquitur Zachar. cap. 9. cum ait: Exulta fatis silia Sion, iubila Alia Zach. s.f. Ierusalem; eue Rex tuus veniet tibi iusius,4Saluator : ip se pauper, ct ascenden super asinam, ct super pudumstium asina. De posteriori vero Daniel 7. Aspiciebam ergo in vi- Dan.7. I 3. na noctis, ct ecce eum nubibus eali qua Ilus hominis --niebat, ct inque ad antiquum dierum peruenit. Quibus duobus locis praemi.se valde confitentur Talmu distae in lib. Sane- TMmurisa rem drin et utrumque aduentum simul complexus est Regius Ua- pq 'tur a --tes Psal. 9s. cum dixit: Exultabunt omnia tigna suarum ps'; a facie Domini, volit: quoniam venit iudieare terram. Quem duplicem aduentum , quia iuniores Hebraei non distinguunt, de amentiae prolapsi sunt, ut duos Messias codit τὸ odHis .igerent, unum filium Ioseph, occidendum, & resurrecturum: .mis. ηulterum filium David orbis terrarum dominatorem cum maiestate venturum, occasionem sui erroris accipientes ex eo, quod Rabbini veteres unum, & eumdem Messiam filium Rabbini meteis Ioseph propter primum aduentum i & filium David propter re morioia secundum allegorice tradiderunt, non quod geminum Nins. ε siani inueherent: qua de re legendi sunt inter alios Adrianus Adrianus pinus Finus lib. s. flagelli contra Iudaeos cap. i. Se sequentibus, & βε- oui Galatinus noster lib. q. de arcanis cap. r. dc a. Quod autem Oaώz-ίs duplicis huius Messiε aduentus ignoratio,radix fuerit Iudai' de are e. i.f. a. ea coecitatis notauerunt Diuus Irenaeus lib. q. contra haeres. v. I aus cap. 36. Tertullianus in Apologetleo aduersus gentes cap. 1 i. Ortinis . Origenes libro I. contra Celsum, D. Cyprianus lib. de Idolorum vanitate , de Rabbi Samuel Marochianus lib. de ad- κ.bs Cis..iuentu Messiae cap. 9. ro. de Ir. Be refertur tom. I. Bibliothe- Maroth. M. dotae veterum Patrum. AEduentu Messia
Quo ad secundum patet, quod ubi in primo aduentu hu-'', ' O M. milis, abiectusque venit, in secundo cum maiestate, regaliq. magnitudine veniet . Hinc est, quod Apoc. q. comparauit, de assimilauit hunc Messiae aduentum in secundo aduentueaelesti arcu, dicens: Et iris eraι in eis itu sedis milii vi - Apoc. .3. ni smaragdina. In quo loco, licet Ioachinus existimet iridem hunc Spiritus sancti significari personam, seu ti paulo ante in iaspide patrem, in sardio filium intellexit. Rationem 1 is spis; similitudinis eam affert, quia, sicut iris triplicem colorem a sanct. Gersona reseri, viridem, caeruleum, & rubicundum: ita Spiritus san- θmbolum,ctus primum homini conseri gratiam, ut credat,deinde operari valeat, postremo, ut caritati sit persectus. Quam ob
463쪽
causam ait, Spiritum sanctum primum in specie eolumbae, deinde per insutilationem, denique in igne fuisse concessiim .inod vero iris in circuitu sedis sit, illud significat Ecclesiam unde quaque Spiritus sancti praesidio muniri , iuxta illud Plat. ιχε. Montes in circuitu eius: O Dominus in circuitu populifui. Secundo, licet Beda per iridem sanctos intelligat, qui in circuitu throni sunt, quia Ecelesiam undique sua intercellione defendunt: est enim iris pacis symbolum , quae propterea similis smaragdo dicitur ; quia sancti quo magis
viriditate futurae gloriae expectant,eo magis ad ceteros pro tegendos animantur. Tertio, licet per iridem Verbi incasenationem plerique intelligant, quae visioni smaragdinae similis dicitur; quia in Incarnatione potissimum Dei misericordia elucet, & spes omnis nostra posita est.; rationem similitudinis eam affert Ansbertus , quia quemadmodum arcus caelestis diuini foederis pignus, tuns apparet, cum radijs solis umbrifera fuerit nubes illustrata . Ita cum Patris Verbum,quod eandor eis enim lucis aeternae, ut dicitur Sap. 7. sol iustitiae humana suscipiendo naturam, irradiavit ipsa humanitatis susceptio, reconciliatio facta est mundi; quod disertis verbis. cecinit. Isaias I9. cum dicit: Ecce Domanus asenodet supra nubem leuem , ubi quamquam plςrique pro nub beatam Virginem interpretentur et tamen pro nube humanitatem Christi intellexerunt D. August..homil. a . in Ioan. Eusebius Caesariensis lib. i. demonstr. Luang. p. vi lib. 8. cap. 3. & Irb. 9. cap. z. D. Chrys. homil. 2. m. Urbs in blatti Cyrillus Alexand. & Procopius in Commenti super isaiam. Quarto, licet per iridem diuinam misericordiam iij i exponant , cum iris foederis, & clementiae symbolum sit, qua undique Dei thronus ambitur, quia ubique, omnibus eam praestat. Ratio vero huius similitudinis duplex potissimum afferri potest. Una, quia sicu i iris variorum colorum, eo rumque pulcherrimorum speciem reserte ita Dei misericordia multiplex est, eaque pulcherrima, caeruleum colorem Iicet agnoscere in fide,quae tota caelestis est ; in spe viridem, in caritate rubicundum , intermedios, in reliquis donis gratiarum , quae Deus lustis liberaliter impertit. Altera, quia sicut iris gerit speciem arcus aduersus caelum intenti: ita arcus noster, di arma ad Deum promouendum , & quodammodo vincendum , calumque ipsum expugnandum una Dei laricoxdia continentur. Sic enim appellauit eam Iacob
464쪽
Genet. 48. cum dixit ad Iosephum filium. partem Gei ..48. x ad unam extra fratres tiaos , quam tuli is manu Amorrhaei in σudio, ct arcu meo. Vbi per gladium, de arcum Paraphrastes
Chaldaicusaeunt locum ita transtulit: Quam de manu Ch M iς - . Amorrhaei oratione meain deprecatione mea, proculdubio mi Iris
sericordiam diuinam Intellexit, per quam Deus orationem symbuum . Iacob exaudivit. Qilippe cum nostrae deprecationes DeI rna, sericordiae innitentur. Quinto tandem,& ad nostrum faciens - institutum, Riccardus de sancto Victore in iride cum pe' .eiem arcus habeat, atque adeo belli signum prae inrat, putat. ., significari iudicium i esse autem in circuitu sedis, quia tamu dextris, quam a sinistris uniuersis, iudicis complectetur sententia . Quia vero smaragdus partim viret, partim rubet; illud demonstrat iustos introducendos esse ad pascu VirςR ..pua.ιών. tis gloriae ; malos autem sempiternis ignibus adducendoS . Tandem, quia iris, cum sit arcus valde formosiis, S signum triumphantium , Christi maiestatem , in qua ad iudicium
Ideo in nubibus sedentem se venturum scire testatur Apo- Christur Icalyp. i. Ecce oenit eum nubιbus ; ct Uid bit eum omnis ocuus, ct qui eum pupuge uni ; ubi quaeritur , eqr in nubς RV Apoc..i . . nubibus venturus sit λ Respondemusi eam esse cauia M; qui R chris in
eum nubes sit regalis patris sui thronus, merito tamquam ad itiditasm princeps, in paterno throno, hoc est, in nube considebit . Ic- nube Je venturae
potest y Vna in in typum, incomprehensibili 'Dul nasunt squam noti nisi per caliginem, &nubis oscuritare t iod 'ς hiis ἔa.
465쪽
inhabitat inaecessibilem . Et Regius Uates P I. r . Et po- fuit tenebras Iatibulum suum: sic enim hunc locum intellexit Gregorius Nazianaenus in Apologetico . Vix, inquit, Des splendorem capientes, quιm abusua operit ἱ euitis tenebra latibulum sunt , quantumque percipitur, tantum sempers subducit, amante uesui ex eo quod fugit, ae velut ram comprehensus se prorupit, ad superna aurast. Haec ille . Quo spectat illud sponsi ad sponsam Cant. 6. Auerte oculos tuos d me, quia Us me avolare fecerunt. Pro quo hebraice legimus,quia ipsi me extulerunt. Cuius loci duplex est expositio. Altera,vr iit sensus , quia Vsi me superbire feerunt, seu in lentio.
rem reddiderunt, quemadmodum sere omnes Iudaei interpretantur, ut nimirum sponsus sponsam admoneat, ne ipsum respiciat, quia oculorum eius pulchritudo eum quodammodo superbire facit, & supra modum gaudere, quod a tanta ametur pulchritudine. Altera, ut, extulerunt, idem quod sit avolare secerunt, quemadmodum habet nostra translatio , di velit sponsus sponsam admonere, ne curiosius ipsum coa- templetur ; quia quo magis., inquit, intelligendi aciem in me intenderis, eo magis tuam cognitionem subterfugiam, clarius enim per species quantum tua intelligendi vis a meae naturae sublimitate superetur, legendus est Gregorius Na-χian Zenus oratione de Fide. Vbi inter alia: Certe, inquit, hoe est Deus, quod eum dieitur, non potes aestimari eum δε- sinitur ipsa desinitione erescit, quem omnia nesciunt, edi me tuendo seiunt. Haec ille. Α iteratio est ea, quia nubes est signum gratiae, & protectionis diuinae suos ab aestu tentatio num, ac laborum protegentis. Et quoniam Deus de hominum protectione gloriatur: iccirco protectionis gaqdet symbolis, ad spem, & fiduciam hominibus afferendam, iuxta illud Psal. Io . Expandit nubem in protectionem eorum: de qua relegendus est Gregorius Nyssaenus in lib. de vita Moysis, de Origenes homil. 7. super. Numer. Ita quod Christus Dominus noster sedebit in nubibus, veluti in regali throno, immotamquam praecipua Dei sedes . Sed quaenam nubes erit ista Et quem eisectum perpetrabit Nunc res hic versatur. Vbi nota in primis; nam placet quod ait Sotus in dist. Mart. r. nubem, seu nubes eiusmodi futuras esse miraculosas, quia in ipso resurrectionis articulo motus caeli cessabit ; nec amplius erunt vaporeS, qui possent in nubes concrescere . Probatur etiam nobis, quod ait Rupertus in hunc locum, et Huius
466쪽
Huiusmodi, inquit , nubes non erunt quales nunesape videmus pluuijs rorantes , terramque refrigerantes , sed procella- .ignem inspiranter,ctfulmina iacientes,iuxta illud pol. 69 Pal. 9-3. ionis in conspectu eius exardescet: ct in circuitu eius tempe- 'Rus Oalida. Haec ille. Et illud Pauli a. ad Thess. r. In reue- Thess. I.7. Latione Domini testi de eato eum Angelis Oirtutis eius inflamma ignis dantis vindictam νι, qui non nouerunt Deum. Quamuis haec testimonia magis pertinere videantur ad ignem illam , qui dicitur conflagrationis, quo uniuersus orbis paulo aute iudicium purgabitur. Sed quia haec testimo-sNubo 'Ilicania magis ad ignem conflagrationis pertinent: ideo ad nu--σH-hes mysticas transeo: & ubi dicitur venit in nubibus , in tetra . . , ligendum est, venit in sanctis: dicuntur autem sancti nubς ίω A..i, secundum D. Thom. in cap. o. epist. ad Hebr. I. propter ἱeonuersationis sublimitatem , iuxta illud Isai. 6o. Qui sunt so s. Hi, qtii ot nubes Oolant Et illud Pauli Philip. 3, NUro Pinip. s. .Q autem tonuersatio in caelis est. Secundo, propter doctrinae incunditatem , iuxta illud Iob. 36. undit imbris adinsiar Iob 36. 27. a Sgurgitum, qui de nubibus fluunt. Tertio,secundum Diuum. ΛChrysost. in eumdem locum propter spiritualis consolatio nis utilitatem : sicut enim nubes refrigerium praestanti ita exempla Sanctorum . Q arto, secundum Ugonem Cardinalem ibidem: quia quemadmodum a nubibus proceduntPlu κιο a d. via , corruscationes , di fulgura : sic a Sancti pluuia doctri.
nae, & curruscationes miraculorum , fulgura comminatio finum oriuntur . Quinto , secundum Origenem in comment. orir in c*ment. super Ieremiam , quia quemadmodum fulgura ex nubium , DI collisione generantur in morem silicum, quos, cum comple- ixeris, medius ex ijs ignis elicitur; ita nubς. rati h...isiti nates sit secum loquamur, ignem amoris . Idiuini, & spiritualium COM- motionum fulgura ex , a
net nunc de secundo disserere , nempe quem effectum eiusmodi nubeso effecturae sint . Sed do hoc in secunda
467쪽
Vo nostrae lectionis capita hactenus percucuris
rimus, ac narrauimus . In primo quorum vn Nu uersalis iudicii necessitas & demonstrata, & ' probata fuit. In secundo maiestas, in qua Christus dominus noster ad iudicium proficiscetur. Nunc tertium, scilicet, caput remanet, idest , discrendi de horrore, ac timore, qui in iudicio audientur,ae videbunis Ivid. ιῆ ρεννibi. tur . Et quadem torribilem futurum ad iudicium aduentum Dr.is probatur, docet multis in locis sacra pagina, di Patrum omnium do-Ib, ctrina. nde Job 3 i. dicitur, Semper enim quas tumenteι super, mefluctus, timui Deum, edi pondus rivi ferre non potui. Quem c . . palpis. l locum Graeci ita transiuisunt. Timor Dei continuit me,ct captionen eius non Ieram. Cuius loci litteratis sensus. is ςst,prae- Pupinor. ct pati ter quam quod ait Iob, turpe sit pupillos, .& pauperes opeperer esen re primere talia tamen me quoque causa deterruit, nimirum tu p. est . 8 timor, qui solet in eorum oppre res grauiter anima det ou. ai. 1 o. uertere, id, quod etiam dixit Salomon Prou.as. Ne attingas . paria Iorum terminos, ct agrum pDFIIIommane introeas.proinpinquus enim νDerum fortis e cct ipse iudicabit contra te eau fam tuorum. Vbi per,propinquum,Deus ipse intelligitur,pro Dous pauperum quo Graece est, Redemptor et sic enim habetur Graece ; R G- sendiι. mens tuos dominus fortis es; cui concinit quod sequitur, or . iudiealit iudieitim itiorem Ieckm, hoc est, causam eorum de-Psal. s. s. fendendam suscipiet , t iuxta illud Psal. p. Tibi derelictus eupavem orplano tu eris adiutor. Verum ad tempus iudiςij re-D.Grg. L .ao. fert D. Cregorius lib. 2Ο. morat. cap. I S. Laoniam, inquit, i. - . , qui extremi tuost aduentum intenta men ιη ιρnsiderat, videre quia tantus pavor imminet, quantum noν solum tune videre, sed etiam nune praeuidere perit s4t: quia cum superna ma isatis vim ad iudicium venientis, terroremque tantι examinis con deroda, amnis onatur exquirere, mqmad seipsum refugiens , sese exponit inuenire. Haec ille Sta ut ad fluctus, Isa. 66.is. & procellas reuertamur, cohaereti satae σύ. Ecce dominus in D i.Q. lib. o. igne veniet, ct quos turbo quadriga .ems . Quem locum trari Civit. Dei etans D. Aug. lib. a s. de civit. Dei cap. 1 i. Quasi ignis, in V. quit,dominus Ceniet, sequitur versionem Septuaginta, iis profecto, quibus poenalis erit eius aduentus, ad litteram illud,
468쪽
quasi turbo velocissimum eius , & terribilem aduentum notat : turbo enim celerrime obuia quaeque dei jcit . Meminit vero Propheta quadrigarum , ut cum exercitu quasi praeliaturus aduertere intelligatur. Et quidem modo dumtaxat vita praesens quadrigae eius pulcherrimo nomine saluatio appellantur Abacuch. 3. Qui ascendes super eqcios tuos: edi quadrigae tuae fatuatio. Tunc vero in die iudicii quasi turbo quadrige eius futurae dicuntur; quam similitudinem etiam usur. pauit Hieremias cap. 2 s. Ecce turbo Dominica indignationis egrestetur; tempestas erumpens: super caput impzorum venιet, eodem explicauit Daniel 7. Aspiciebam, inquit , don rerbreni positi sunt,ct antiquus dierumsedit: tbronus elud j Iamma ignis e rota eι- ignis accensus. Immo nubes etiam, in qua Christus in maiestate veniet , ubi probis spes fiduciae , & protectionis et reprobis' autem terror, di timor praestabitur: quod typice in Ria nube uit expressum , quae populum Hebrieum ab AEgyptiorum exercitu diuidebat Exod. sq. ubi sic legimus. I OLiensque si Angelus Dei, qui praecedebat cantra lyraei abyt p eos r 9 cum eo pariter columna nubis, priora dimittens positergum , aetit 3nter castra AEgyptiorum , ct eastra Ista Ie ct erat niabes tenεlros, ct inuminans noctem . Quem locum tractans Abulentis quaeit. q. super I . cap. Exod. ait , nubem IIIam fuisse tenebrosam contra partem exercitin AEgyptiorum; iIIumιnantem vero noctem contra partem filiorum I ae ita, ut uniam latus, quo res 'iciebat, tenebrosum esset: a terum Ue-νo quo au Hεbraeo pectabat omnino Iucidum. Huc etiam pertinet illud Exod. ro. eum dicitur: Et factaesunt tenebrae horribitis ιυ uniuersa terra AE pti tribus drebus, nemo Oidit fratrem suum , nee moniti e e ioco, in qDs erat. Ubiciamque auorem habιtabant so I ait lux erat . id , quod etiam in Dei thiono igneo apud Danielem declaratur: ignis enim cum paleam aenigret , & consummet, aurum tamen reddit splendidius, di illustrius. Hinc prouenit, Christu in iudicio vocem magna vehiti ve Iocidiim torrentis habiturum fore,iuxta illud A c. i. Es voxiIous tamquam vox aquartim multarum. Pomo, ut ait Pri .nia si iis, & rins bertus,quia ni mimini qui In lege veteri vocem
habebat tubae, idest, ille , qui per paucos prophetas , di praedicatores insonabat, in lege nova vocem habu c.aquarum multarum, quae populorum similitudinem sigmucaba ut iuxta
Abacuc. 3. 8. Vira futura turbini compara
Ierem. 23. Dan. 7. 9. Nubes in qua
Chrsus in is cicio apparebi eo traHos effoctuae operabitur . .
469쪽
Apoe. I 7.rs. illud Ap . II. Aquae, quas vidisti, ubi meretrix sedet, populi
sunt,& gentes, & linguae, idest,populorum multorum vocibus Dan. io. 6. personuit. Id, quod etiam Daniel io. significauit, cum dixit. EZec. i. i . Et Noxsermonum eius Ut vox munitudinis. Et Eaech. i. Et audiebam sonum alarum, quasi Lonum aqua iam multarum . . Rώpertur. eamdem expositionem approbat Rupertus: Secundo, Ricar
Ri . diis de sancto Uictore, Rupertus, Ioachimus , & alii Christi νών. .. . mysteri omnium scripturatum eloquijs praedicta fuerunt. Ibath, moi . Atque adeo Christus, cum per se, vel per Apostolos loqueba-
Deuter. 31. a tur, Vocem habebat instar aquarum multarum, quae Scripturas sacras exprimunt, iuxta illud in uteron. 32. Concrescas, .ptanta doctrina mea, .ssat eo ros eloquium meum : quasi ιω-V.k chris. s ber super herbam, quasi sua super gramina. Tertio, ta a.
mura requir i dem quidam ex recentioribus hanc vocem instar aquarum ' multarum ad secundum eius aduentum reserunt, quo tςm iri r . . pore habiturum inquiunt vocem aquarum multarum, quoniam magnum terrorem mortalibus iniiciet, ipseque istu i .ri. , .. erit instar numerosi exercitus terrificus, atque formidabilis, ...is denique sortitudinis , & potentiae ad inimicos suos , vel ipsa
.inam eius -- tantum Voce perterrendos. Vnde etiam dicitur illum cum
πι-Hrabit. Iucernis scrutari actiones omnium in illa die,iuxta illud So- Sophon. i. i a phon. r. In tempore itio scrutator Ierusalem in lucernis. Quem D H loeum de iudicii uniuersalis seueritate interpretatur D. Hi ronymus. Quae loquendi formula duo lignificat; primum exa μὰ ctissimam occultorum operum inquisitionem ; nam qui do iis ιa ,sctio. OS rei alicuius inuestigandae gratia scrutantur, acceti iam lucernam adhibent, ad quam omnia loca', & omnes angu los perserunt, de quo lumen solis penetrare non potest. De inde m'reddenda ratione esse rerum etiam minimarum, di quae oculorum acie videntur subterfugere , cuiusmodi sunt non verba tantum ociosa, sed octois etiam cogitationes: hut iusmodi enim , hoe est, minutissima , & subtilissima esse solent,quae in domibus accenta lucerna inuestigantur. Hinc est,quod non solum vitia, sed ipsas etiam virtutes tur Malac. 3. 3. dicabit. Vnde Malach. 3. dicitur, de purgabit filios Levi, de Chri colabit eos quasi aurum, doc id est, distincte examinabit iu-μ s stos , qui per filios Levi, accipiuntur: terribile quidem ver bum, di quum debeat maximum mortalibus timorem immitIob. 9.,8 rere,quemadmodum de se ipsis confitetur lob 9. Ueνebar om-Psal. 93. is. N op ra scient,quod non parceres duinquenti. Denique i, eamdem seueritatem expressit Regius vates Psal 9 s. dicen ,
470쪽
quia non repellet dominus plebem suam: ct haereditate tiam
non derelinquet . Quoadusque iustitia conuertatur in itidi-eium . Theodoretus hanc iustitiam ipsum mei Christum inter- Ne daret. pretatur, iuxta illud i. Cor. i. Ex ipse autem vos e iis in Chri I. Cor. I. 3ο.so Iesu, qui factus est nobis sapientia a Deo . ct iustitia , ct sanctificatio , ct redemptio. Haec enim Dei iustitia in primo :μ'
quidem aduentu conuersa fuit in misericordiam, sed in sicu0 bis.. sis ui , do conuertenda est in iudicium. Verum communiter inter miseraeονdiam. pretes accipiunt de ipsa diuina iustitia, quam dominus in iudicio exerabit, hoc sensu fisturum est, ut iustitia Dei quom do dissimulat, di differt vindictam , conuertatur ita ultionis ἱudietum , & ad executionem procedat, ut indicetur , modo iaiustitiam diuinam ferre quidem sententiam secundum pr. hae q. ia p.rmisentem iustitiam, sed ad executionem, interpellante miseri' serieo iam im cordi a , non semper progredi. Illo autem extremo die ad e- peditur. xecutionem processuram, hoc indicabat Iob 3 a. cum dice.- iob. II. a 3.bat, Et pondus eiiu ferre non potui. Vbi licet diuersa sit expositio . Prima, id est, numquam me parem existimaui ad re pugnandum Deo, & sustinendum illius impetum, & fortitu ' ρυφdinem in me incurrentem et est autem onus, vel pondus, quod et saepe prophetae repetunt, videlicet, supplicium , & minae ingentes , sub quibus videatur imbecillitas humana deiici, &comprimi. Eadem vox vertitur assumptio, tumor, eleuatio, celsitudo : quia enim pondus eleuatur, & attollitur sublime,
solet pro ipsa celsitudine usurpari. Alij ad Deum referunt cel*
situdinem, aut maiestatem eius, neque ferre, neque effugere
possem . Videtur enim ille paratus bellum inferre , & ingentia mala grandinare, desuperpluereque fulmina super tyran- snos, atque pupillorum , di viduarum opprestare S. Cum quo dictis soriis, facit lectio Septuaginta , apprebensione eius non sustinebo , Septuaginta. quod Nicetas non solum ad tyrannidem refert, sed etiam ad sobliuionem benemerendi de pauperibus , & imbecillibus ,si . . me, inquit, Deus per iniuriam quidpiam agentem, acit non benemerentem apprehendisi et,intulerabiti illius mihi ferendum essetfupplicium. Haec ille . Ex quibus Nicetae verbiS colligi- Niseias . tur quod dixi,immo tum ipse, tum C regorius hoc diurni supplicij pondus de temporali accipiunt vindicta , quasi dicat, vix diuinam plagam illatam ferre , aut proferre possum , sed non minus commode intelligi poterit de aeterno tyrannorum supplicio, deque extremi iudici j seueritate , quam qui men te, di cogitatione ponderat, videtur probare lapidem illum