장음표시 사용
491쪽
cognosces, quod omnia haec semihorae ignis,tormentorum. inferni coequata, nihil sunt . Et quod hoc ex veritate ema. net, rem in i lcimini, inquam , quo ad ignem diuitem Epulo .nem, exclamantem : Quia erurior in hae flamma, & quo ad alia tormenta de ipso etiam dieitur: Cum est in tormentis , cte. l . Quid plura λ Non modo damnati, illico ad insernnm m uenti, tormenta sentient, , sed maiori eorum psna, antequam etiam eum ingrediantur, peracto iudicantis Christi iudicio, easdem statim percipient. Et quod verum, ter tumque sit, Apocalyp. cap. I. audite et D plangent δεδεριν eum omnes tribus terra . Vbi nota , quod non placet quorumdam sententia existimantium hoc loco sermonem es tantum de Iudaeis, quamquam enim paulo ante Ioannes de Iudaeis locutus fuerat, qui dixit: Eι Oidebis eum omnis populus , ct qui eum pupuerunt: Quod ad Iudaeos spectare clarum est: quia tamen simul de uniuersis hominibus dixerat: Videbit eum omnis oeulvi, non cogimus eum, cum sadiunxit: Et plangent super eum omnes tribus terra. Ad Iudaeos tantum restringere, eo vel maxime, quod his verbis videatur respicere ad locum illum Matthaei et . ubi Christus ait: Et tune parebit signum μν hominis in caelo , ct tune plangent omnes tribus terra. Vbi Dominum non de solis Iudaeis locutum fuisse perspicuum est. Idemque modus ipse uniuerse loquendi de omnibus terrae tribubus non obscure eonfirmat ; qui non satis explicatur de Iudaeis, qui ex omnibus tribubus toto orbe dispersi sunt, cum non dictum sit a Ioanne r omnes tribus in terra; sed omnes tribus terrae quod fusiorem significationem habet . Nec vero illud magni est ponderis, nomen tribus solere in sacris Litteris Iudaeis attribui tam in Graeco, quam in Latino codice, cum ex primaria impositione, accomodatione, & usu non ad solos Iudaeos pertinet; nam quod impositionem spectat, Atheniensem populum in duodecim partes diuidebant, quarum unamquamque tribum nominabant. Quo ad accomodationem vero , & usum, non solis Iudaeis hoc nomen attribui palam est ex Cenesi Q. ubi Dominus loquens de omnibus gentibus, quae in Christo erant benedicendae , dixit Iacob patriarchae a Benedicentur in semine tuo cuncta tribus Drra . Et psal. 7 A Ubi etiam est sermo de omnium gentium ad Christu
492쪽
LECTIO XXXI. 4sqeonuersione dicitur: Benedicentur in ipso omnes tribus
terra. Qua re arbitramur loqui Ioannem de omnibus in uniuersum reprobis tam ex Iudaeis , quam ex gentibus , qui vel Christi Fidem recipereinoluerunt , vel eius praecepta non seruarunt . Hi omnes conspectu Christi in extremo iudicio , maiestate, & iudicandi potestate, quaque ipsorum codispodamnatione intellecta , antequam ad infernum descendant, Ch e acerbissimo, & grauissimo dolore torquebuntur, infelicemq--, suum statum lamentantes , plangent se super eum, hoc est a quutiaior . seipsos plangent, atque de seipsis conquerentur super eum, hoc est, propter eum , vel non creditum, vel non dilectum, graece est pro plangant pra doloris impatientia eorpus dilaeeram quod magis adhuc explicat reproborum dolorem . Est locus similis apud Lachar. ia. quamuis non de omnibus re ' Lach. Ιχ. Io. probis, sed de Iudaeis tantum reprobis loquetur, ut patet ex ipsa contextu, qui in extremo iudicio Christum iudicem intuentes, peculiarem prae ceteris gentibus habebunt dolendi causam et Et plangent, inquit,eum planctu quassuper Unigenitum, di dolebat super eum,ut doleri solet in morte primo- geniti. Solet Scriptura sacra planctum maximum,et,qui fit in morte unigeniti comparare, veluti Amos 8. ubi dicitur Po- Amos 8. io. nam eam quasi taritum Onigeniti,ct noui ma eius quas diem Iudai in iudi Damarum. Recte igitur dicitur, plangent se , quia seipsos Iu - se pse plagent . daei plangent, seu de se ipsis conquerentur. Quod Septuaginta Spptuaginta. expresserunt transferentes, plangent super se planctum. Cum autem Christus eorum primogenitus appelletur, significatur originem a Iudaeis traxisse. Ceterum nota circa hoc aliquas Micruationes. Prima obseruatio est Ruperti , non tamen . RI, ' Z hic , sed in locum Zachariae citatum: Recte hane planctum ' 'comparari planctui super Unigenitum, quia infelicisimum, inquit, erit amisi e Saluatorem Oni eum , O Unigenitum . Haec ille. Ita, ut iam nec ipsum , nec alium expectare integrum sit, quo omnes imitentur ad salutem procurandam et quippe quae semel amissa finaliter, ut loquuntur Scholastici, satur semet iterum recuperari non potest. Secunda obseruatio est in illo modo loquendi: plangent sesuper eum: seipsos enim re- probi plangent super Christum , quia , videlicet sua morum
culpa cum recipere,&amare noluerunt,iuxta illud Osaeae I 3. Osaeae I 3. 9. Perditio tua seraei, tantummodo in me auxilium tuum, idest, tu es aucior tuae perditionis , & tuarum omnium calamita-
493쪽
tum tibi eausa extitistit qua re non est cur mihi Beeenseas ;nam quod ad me attinet , ego seruare te volui , & omnibus Cal in rebus tueri: hic enim sensus colligitur ex Paraphrasi Chal-ή ς . daica , quae sic habet: Cum vos deprauatis opera De fra, o domus Israel, dominantu in vos populi, sed quoties conue sest, ad legem meam , verbum meum fuit Oobis praesidio . D. Hiem. Quamquam Diuus Hieronymus aliter interpretetur, hoc
sensu : Infelix Israel , ct dignus maledictione perpetua , qui in tantum impietatis descendit pro undum, Ut Alius Dei fluetur misericordia . Quo Ani eatur nibit meriti esse in Israel, ut fatuus flat; sed vetera merita nouis peccam
Pae arum infer- tis diluisse. Haec ille . Et ad meam redeundo rem, dico , ζ' 'o quod hic poenarum inferni magnitudinem considerare po- ρυες i nam antequam experiri eas incipiant, earun a maximum horrorem , dolorem , & angustiam sentiunt, M. . que percipiunt: ita , quod amarissimas lacrymis, atques spirijs damnati ad inferna condemnabuntur, atque trahentur
Et ut finem imponamus γ quoad ad tertium, quod vobis fui pollicitus, de quo ad tertium huius lectionis caput,& meditari , & mente reuoluere oportet, quod, licet inferni poenae ita numerose, & atroces sint, insuper additur, derαηπι issmi adest de hoc illud est , quod omnia superat) ipsas aeternas L, δε- .n esse , atque indeficientes I de propterea dicitur , quod in in- '''' f-ο ntilia . Li redemptio. Origeni hic adscribitur error,
scilicet, quod inferni poenae semper permansurae non sint. Sed ne vera tegam, quisquis sit se allucinetur, nec tantum potens malum excogitare, res interpolat non quo mo- . do sunt, sed quo modo vellet, ut es ent ; nam tandem nimi- Isai. 66. 2 . rum clara est lux veritatis ; de ecce Isai. 66. Vermis eorum non morietur, O Unis eorum non extinguetur. Et Apoc. I q. ApDe. I . II. Et fumus tormentorum eorum ascendit in secula seculorum . Mati. I. 4 I. Ter dicitur in D. Matth. ah quod Christus in finali sententia dicet. Ite maledicti in ignem aternum . Et diuiti epuloni dictum fuit: Magnum cbaos e i inter nos , O vos , quias σε ηἰς β', post mortem nequeunt merita mutari, ait interlinearis CloGD. Q sa , de ideo poenae, aeternae suturae sunt. Et iure D. August. q. H. 4e ait epist. quaest. q. de in a a. de Civit. Dei cap. i8. di ali-
v bi. Qua H poena ire debeis culpa non Mitὶ Et damnati semper inimici, Deumque blasphemantes remanebunt. Ita γοῦ
494쪽
itaque Opsis peccandi potentia non deesset , voluntas qui Damnxρ ma v dem numquam eos deficeret . Quare Deus poenam termis luntar pecca . inare debet ubi culpa terminum non reperit Z Immo: Mise- μ l rationes elua super omnia opera eius: quod infinite id tensiue , Dius punit dἔ- ει extensiue eos punire debens , solum extensiue eastigat , & tς sstrum ea facit, quod semper poena permaneat. Et profecto ignis ali- ς'
quando in hoc mundo ardere desistit, quia ligna ei desunt, vel combustibile aliquid deficit; quod si perpetua existeret
combustibilis materia, proculdubio perpetuo etiam ignis ' - - arderet . Sed quae nam infernalis ignis sunt ligna nisi culpae λ nisi malae alterius voluntates Sed quia hae prauae voluntates in damnatis semper persistunt; & ideo mirum non est si etiam perpetuo permanet ignis. Vidistis ne umquanta, Simile . lusores ita obstinatos , ac male assuetos , qui quoad seipsos
usque ad mediam noctem ludere quidem remanent , quia is sneicio quo modo fax eis deest , vel lucerna : sed , quo ad se, si lumen ardebat, voluntas ludendi profecto non deficiebat Et sic tu peccator nempe peccare forsan cessabis , quando tibi vitae lumen deerit, cum amplius vivere non possis , te ideo male operandi voluntas non derelinquendo: & proptepterea mirum non erit, si te supplicium non omittet, &tam iniquae voluntatis pqna . Sed interim odire diues haec omnia auribus percipiens quomodo pius, ac misericors non
euades , & pauperi auxilium non praestas Heu mihi ait Diuus Chrysostomus homil. 27. in varijs locis in Matth. tu
diues epulas , ac cibos mundi lautiores ingurgitas , ac deuoras , S pauperi parum alimcnti denegas . Tu ex cunctis animalibus , & lanam, di pialem, ut te illis induaris , extrahis , & diligenter quaeris ; di pauperi parum lanae , S lini, ut
nudus non incedat, denegas . Tu domi tuae nihil, prater por- fidi, marmoris, cedri, & quod magis refert argenti, aurique videS , & cerniS : pauper Vero ante ianuam tuam pro cubili terra, pro operimento caelo utitur λ & tamen scis, quod, tam pro te, quam pro illo pauper ille , cui auxilium non praestas, est homo similis tibi ,3 nonne fortasse est etiam ille, cuius causas caeli firmati sunt, dilatatum mare, super aquas terra fundatae, pro quo oritur, di occidit Sol, Luna augetur, stellaeque micant λ Pro quo aves , animalia quaecumque, agri, vineae, siluae formatae sunt Sed pauca loquor .
495쪽
quod uni ex minimis meis secistis, mihi secistis : Ita, quoil
tu canem tuum famescere cernis, ct cibum illi ministras. ct pauperem in Dei Filio esurire cognoscis, & pietatis argumentum non ostendis Z Et ideo mirum non est, si in die iudicij mi. sericordiam postulare ab illo non audebis .
496쪽
explanamur. Prima de lautissima cana, qvam Deus Beatis praeparauit. Secunda , de inuitatorum multitu dine , edi varietate . Tertia. loco, coena te lebratur . Guarta , coenae minoirorum digni- rate. βuinta, ct po Irema de inuitantis ad hanc coe aram hilaritaIe.
T ecce iam ω Roma quod gratia Dei
ad ultimum neruenimus , vltimumq. attinximus, quod vobis fui loquutus,& ad quintam pennam nostri flabelli, quae nil aliud innuit, quam me mouriam , quae a nobis perpetuo conser. uari debet, magnitudinum, ac excellentiarum , quas omnipotens Deus Beatis, eiusque electis parauit. Penna, inquam ad quamlibet curam terrenam, infandumq. cogitatum quodcumque repellendum profecto aptissima . Et iure ; nam illi, qui mortis, finalis iudicii, inferni poenarum timore t & pasi:onis christi pietate, ad hoc sanctum facinus adimplendum se non excitauerunt: a dulcedine tamen , ac suauitate beatitudinis, & gloriae inuitati, capti , 5 allecti seipsos moueant, ipsumque adimpleante ad instar illorum immanium leonum , qui, licet reperiantur sub prius eos dominantis,& mansuefacientis disciplina; nihilominus ita morosi,
497쪽
Homo satietur a dialeedine dabet peccatum re
rosi , superbique existunt , quod quamquam minetur, eisque flagellum demonstretur, non mouentur, & domino non obediunt, ubi etiam si ab ipsomet dominante, & mansuefaciente bolum , ac cibum eis suavem, ac gratum porrigit, vel iacitur , stant, mouentur, & denique domini eorum nuti bus obtemperant, & credunt. Et tu homo, tuque mulier, si usque adhuc a mortis, iudicij, ac inferni terrore non es m ta , a dulcedine saltem gloriae, ac beatitudinis excitare . Et, ut id cumulate adimpleas , ecce, te quinque praerogatiuas doceo, ut mediteris, & contempleris eas. Quarum prima est lautissima coena, quam Deus omnipotens beatis praeparauit. Secunda, domus, ac amoenissimus locus, in quo hae ecgna parata est. Tertia , multitudo, & varietas illorum , qui ad hanc csnam ct inuitati, di introducti sunt. Quarta, dignitas, ac magnitudo minis rorum , qui huiccsnae itiseruient. Quinta denique, iucundus vultus, & aspectus illius, qui ad c nam inuitauit. De omnibus his quinque in hac lectione loquemur. Attendite.
ET primum, quod gloria iuste cςna appellari possit,
& csna, inquam, lautissima, nulli dubium accidit, nam ipsemet Christus de ea loquens, inquit in D. Luc. cap. I . Homo quidam fecit coenam magnam . Et in Apoc. I9. Beati qui ad coenam nuptiarum agni Coeati sunt. Immo D. Lucas sequitur: Missi seruum suum bora coenae dicere inuitatis. annuere volens , quod si ad aeternam refectionem sancti congruo tempore aduocantur: quae e na, & refectio varijs similitudinibus in sacra exprimitur Scriptura . Nam Apocal. 7. comparatur cuidam fonti vivo, in quo greges sitientes saturaiatur , dicens et Agnus, qtii in medio throns es , reX t i Ios , ct deducet eos ad vitae fontes aquaνum . Ad quod alluxit Regius Vates Psal. i. cum dixit: Qu madmotam desiderat ceruus ad fontes aquari7,ita desiderat anima mea ad te Deus . Vbi commemoratur illud ceruorum grauatum cornibus , &aetate serpentem narium afflatu a cauernis extrahere , illum deglutire, & vi veneni ex tuantem ad fontem currere, di potare, & sic totum immutari, & florescere. Et psal. 33. alia exprimens similitudine, dixit: Inebriabuntur ab ubertate δε- mas tuae: ct torrente Votaptatis tua potabis eos, qtioniam apud te erit fons vita. Quae similitudo merito illi cςnae aptatur duplici de causa. Prima rropter torrenton,qui suo impetu, α
498쪽
eopia, omnia obstacula secum denotuit: ita superna volup tas omnia delectationi contraria in aeternum destruit . Postrema ratio propter verbum illud inebriabuntur, ubi dicit Augustinus significari tantum vim dulcedinis, ut quem - D. AuguILadmodum homines cum vinum inordinate bibunt, potesta- Glori MLeo. te mentis deturbantur : ita cum accepta fuerit illa ineffabilis laetitia humana mens a caelesti dulcedine inebriatata , & absorta,quodam modo deficere videatur. Hoc idem exprimere volebat Michetas . cum aiebat. Et sedebit Rir sub' Micheas 4. rus Oitem suam, subtus fleum suam. Et non erit qui de terreat, quia os domini exerciIuum locutum est. Per quas metaphoras, ficus, & vitis pro vulgata sacrarum litterarum phra - eua, is V iis si, qui eius iucundus, tranquillus, & pacificus exprimi solet pro Iloria ur-
status aeternae felicitatis . ideo dicit Propheta, quod quilibet r' beatus sedebit sub ficu, atque sub vite sua. Ratio, quia cum in illa aeterna felicitate sit inexplicabilis dulcedo, iuxta illud Eccles a . Spiritas enim meussuper mel dulcis , ct haereditas Eccl. a . 17. mea super mel, ct favum. & iucundissima voluptatum omnium ebrietas iuxta illud Psal. 3 Imbriabuntur ab ubertate Psal. 3 1. s. domus tuae ut diximus ) his duobus arborum generibus ea fuit exprimenda , quandoquidem ficus ob suorum fructuum suauitatem,dulcedinem sibi vindicet prae alijs arboribuS,Vi- Vinum Doum,tem autem vinum proferre, quod & Deum, & homines laeti 5 hqmi r Ω-ficet , inebrietve, colligitur ex illis eius verbis Iu d. 9. Num- i
quid possum deserere vinum meum , quod latiscat Deum , ct k...isu: ἡ
bomines λ porro cum dicitur vinum laerificare Deum s intel na θI,ιitale ae-ligendum est de vino aeternae felicitatis, quo solo, Deus laeti- cipitur. ficatur,iuxta illud Matth. as. Dico autem et obis, Non bibam Mati. 26. 29.
amodo de hoe genimine vitis, idest , de hoc vino, quod ex vite generatur, quodue est fructus vitis , et que in diem iritim,etim illud bibam Oobiscum nouum in regno Patris mei,quq verba quamquam diuersimode exponi soleant , congruentissime
tamen in sententia antiqucrum Patrum de vita beata sumuntur . Et quidem cum aeterna felicitate vinum nouum optime Vinum ποMumrongruit: Hebraeorum enim phrasi nouum id dicitur , quod Praestans, suave,& iucundum est,cum soleant Hebrai,quo ' rum phrasim Christus sequutus est, quidquid praestantius est, atque suauius nouum illud appellare , Ut saepitis in Psal. 93 Psal. ys. i.
iictum reperimus , videlicet, Cantage domino canticam noxiam , id est, eximium , maximeque suaue: unde apparet,auod a Domino facta parabola vitis terrestris ἱ ac si dixi siet.
499쪽
Cibertim vari eas in aterna falicitat . I. Cor. 2.9.
quamuis admodum suave sit vinum quod gignitur de vite terrena I non bibam tamen amplius de illo : multoque se uius bibam vinum felicitatis aeternae, quod ex caelesti, diuinaque vite producitur. Hinc sponsus Cantic. a. loquens de felicitate, atque heatitudine sponsae, ait: Ficus protulit gressos suos, vinea florentes ded runt odorem suum . In qua eqna Deus tantum praeparauit ipsis beatis ciborum varietatem, & ferculorum diuersitatem, idest, praemiorum,& gaudiorum multitudinem, quod omnes Arithmetici huius
mundi non possent ea numerare, omnes Geometrae non possent mensurare, omnes Gramma tici, Rhetorici, Dialectici non possent ea sermonibus explicare. Ideo merito de eis dicitur. quod nec oeutas vidit, nee auris audιuit, nec in eor hominis
ascendit, quae praeparauit Deus diligentibus se . Vnde Isa. 3 1. Gaudium, .iatitiam obtinebunt,ct fugiet dolor, ct gemitus. Et D. Bernardus ait. Gauditim erit tutio intus, er extra, uditim fumum, atqDe deorsum , gaudium circumcirca , ubique gaudium plenam. Haec ille .cVnde de his ferculis dici potest illud, quod dictum fuit Cenes. a. De toto uniuerso post rerum creationem: Vidit, scilicet,Deus cuncta, qua fecerat, Oerant Calde bona ; quae verba licet, ut dixi, de singulis creaturis in exordio earum formationis di ct a sint, ubi pei sectio a Deo ipsis creaturis insitas describatur, hoc sensu, vidit Deus, id est, se cum voluptate ad videndum conuertit, cuncta, quae fecerat, id est, ornate,subtiliter, ingeniose , eleganter efiicerat,& ad solutionem perduxerat. Et erant valde bona, idest, aspectu iucundissima, S ad omnem usum, & utilitatem comparata. Verbum vero fecit in Hebraeo hunc sensum retinet; nam a. Reg. 39. Vbi dicitur: D scindit in occursum r*is,ita utis pedibus , ct intonsa barba, Hebraice est, Non fecit pedes seros, ct non fecit barba tiam, idest, non praeparauerat, ne oque ornauerat barbam suam , neque ornauerat se: integer Hebraismus est; ideo eleganter Septuaginta dixerunt, non curauerat Pedra suos, neque fecerat ungues, nequefecerat barbam suam , id est , non aptauerat, neque concinnaverat. Ad hoc attinet illud Iob. 1 o. cum dixit. Manus tuae fecerunt me, ct plasmaverunt me totum in circuitu . Allegorice tamen ad beatorum gaudia in patria referenda sunt, cum non solum valde bona, sed optima sunt censenda ; non solum, quia essentialiter bona , sed quia veluti diuerse creaturae, diuersa sunt. Est & alia huius coenae praestantia, nempe illius diuturni
500쪽
tas, & aeternitas: unde Regius Vates Psalm. . In aeternum', inquit, exultabunt, , habitabis in eis. Et Ioann.Apocal. 7. Et feruient ei dis , ae nocte in templo eius, ubi illud die, ad nocte,non indicat in caelo esse dierum, ac noctium vi cissitudines, cum za..dicat idem Ioannes nullam ibi noctem esse, sed linguae Hebraeae idiotismo continuationem,& perpe ruatione significat absque ulla intermissione: quo sensu idem
cap. . de animalibus aiebat, quod non haberent requiem die, ac nocte, dicentia, Sanctus, Sanctus, Sanctus . Et Psal. i. Et i=r lege eivi meditabitur die, ae nocte. Et Isa. 62. Super muros tuos Ierusalem consitor custodes tota die, ct tota nocte, in 'erpetuum non tacebunt. V nde Hieronymus lib. 3. in Lachar. explicans illa verba cap. Iq. Et erit dies Una, quae nota es do mino, non dies, neque nox, ct in tempore vesperi erit lux , ait In beatitudine una dιes, atque perpetua, nequaquam sibi luce, tenebrisque die, ae nocte succedentibus , sed ipse dominus erit Iux omnium. Haec ille. Ideo Apoc. a. dicitur . estostaeus --que ad mortem, ct dabo tibi eoronam vitae; nam quod beati. tudo sit corona, & corona aurea, dicemus postea: nunc pro bandum est esse vitae coronam: cuius rei duplex est ratio; prior est , ut alludatur ad vitam quam sancti propter Deum neglexerunt strenue mortem pro eius honore appetenteS. quam rationem innuit Ricardus de Sancto Victore , & loa chimus dicit, Corona Uita promittitur, quia j , qui donant vitam Deo eum triumpho pretios mortis prauemunt ad Ueram Vitam , quoniam ut conferuare p6snt in regno, eam in exitio perdiderant, iuxta illud Ioan. I a. qui amat amimam hisam, perdet eam: ct qui odit animam suam in hoe mundo, invitam aeternam custoait eam . Haec ille . S:gnificatur ergo finctus pro Christo non amisisse vitam moriendo, sed eam inta meliorem commutasse. Immo illa postea tamquam corona, quam amisisse videbantur, coronari. Posterior ratio est, aunostrum faciens institutum , ut fiat allusio ad flores, ex quibus gloriae corona contexitur,& significatur sempiternae gloriae duratio . Quo sensu appellatur corona vitae, quia semper vivent, hoc est, numquam languescent, aut demorientur uores, ex quibus conficitur. quo proculdubio videtur allusisse Petr. r. sua epist. cap. s. Cum eam appellauerit immareescios Iem: quam eamdem ob causam status beatorum comparatur veris tempori r quo tempore campuS omni florum genere vestitur: & arbores in gemmas erumpunt, iuxta illud Cant. i.