장음표시 사용
131쪽
1i8 A N i M A D V E R s I o N E s IN ad nos. una nobiscum gemunt se parturiunt. Quod simpliciter posset esse, vicem nostram dolent, Δ quasi cum gemitibus atque auxietate miseriam nostram deplorant. sicut condolere alicui dicimur, cum vicem Uus dolemus, ejusque miseremur. neque tum redundabit quod vers. seq. additur. VER S. 23. Υἱοθεσίαν απικδεχομενοι. m oml iam Trem. o intentis oculis exspectamus adoptionem filiorum. verte simpliciter, se exspectamus, quod αsupra monuimus vers is . respexit Hebraeorum raro quod respicere se oculos aliquo vertere significat. at . . co Syris simpliciter est exspeciare, quod est quasi respicere rem ven
Sequitur per Appositionem, His , λι-ν ζ ἀμαύρο
do exspectamus adhuc adoptionem, qui jam dudum Spiritum adoptionis adepti sumus t & quomodo redemptio-tionem corporum, quae jamdudum sanguine Christi redempta fuere 3 causam harum locutionum dat Apostolus vers seq. et -ἐσωλμεν, Spe eni ermati sumus. quom modo spe, si jam servatit quia complementum salutis exspectat spes. quod nisi sequatur, ne servati quidem sumus. eodem modo spe adoptati dici possumus, & spe redempta corpora nostra: quia nisi haereditatis fruitio, & corporum restauratio sequatur, ne adoptati quidem sumus,nec redemta corpora.
VER s. 2 . N si βλω etu, mi s ἐλπrct vulgatus,Be-Za& Syrus praetereuntia tanquam redundans. Erasmus, cur idem speret malim cur adhue speret' sensus enim est, quum quis, quod videt, praesens habeat , cur porro etiam sperare
132쪽
Epis T. AD Ro M. CAP. VIII. rta sperare id veliti Moneo obiter, quod praecessit, τῆ ελmλ
vertit, Eo quod in spe essius nostra. putavit siquidem
nomen esse cum assixo , quum sit praeteritum a vixit servatus es. alterum scribendum fuisset verte ergo, Eo quod spe servatissumus. V E R S. 26. Ωιπωτως δίε 5 το -υροι αμαν Πλαμβαν0F άθενε ιυς ημῶν. Vulgatus, Erasmus, Syrus & Arabs negligunt hic rursus praepositionem - . sicut supra v. IS. &22. iidem, excepto Erasino, fecerunt. Beza, una sublevat infirmitates no in. & refert m ad nos laborantes, quasi dicatur ipse vicissim onus attollere ex altera parte, ne sub eo fatiscamus. Si ulla hic praepositionis ratio est habenda, malim, ut & vers. I s. fecimus, referre ad Patrem & Filium,
cum quibus Spiritus S. quippe ab iis missiis, & una cum iis in cordibus nostris habitans, semper agit. Ut sensus sit, sicut Spiritus S. una cum Patre & Filio testatur spiritui nostro nos esse filios Dei, similiter idem Spiritus cum iisdem opitulatur infirmitatibus nostris. Ibid. Το-δει, λι ειδάραν. Scholiastes Syrus sensum esse dicit ri y
Non desideramus bona nobis pro misse , quia non uni nobis cognita. ignoti enim nulti ensido.
nia gratia Spiritus qua datur nobis, cognoscit proprie assequiturJ ea, seprecatur ut acquiramin ea. non omnino nihil est,
133쪽
iro ANIMADVERsIONES IN est, quod dicit. Nam & i Cor. 2. I Σ. docet Apostolus, accepisse nos Spiritum Dei, ut sesamus quae nobis a Deo data sunt. sine Spiritu Dei ergo fieri nequit ut quis bene precetur. sine eo enim ne scit quidem homo, quaenam Dei ad se per
VERS. 27. Ο - λον απυγχάν Uπερ τ οἰων. Syrus recte, M OGI GLL 1 Pl secundum voluntatem Dei. Malim quam cum Arabe pro arci Visaccipere. dicit enim idi intercedis apud Deum.
Deo quem pii diligunt, Novimus autem quod eos qui diligunt Deum, in omni re juvat in bonum, nempe Deus a suis dilectus. Et Arabs illud Syri in omni re explicat per in omni re bonorum operum. At simplicissime Vulg. dil alii re εργοι
Ibid. τλκs viae, Λαν κληπις sim. Optime intellexit Syrus, προ εαν hic non esse hominum ted Dei. ideo vertit, O ' quos ante , ut essent vocati. sic de Arabs. VERS. 29. om ους προέγω, s Q ωωπ πριθιομους ε&C. Syrus, omissa particula οπι, refert A ad eos de quibus vers praeced. actum fuit. porro συμε ρφους ponitur
J. in . Trem. & Bo- de r. Eos autem quos prius ob gnavit. verte, designavit, determinavit, destinavit. id enim est , at ob gnavit, mΔ,
134쪽
EPIST. AD ROM. CAP. VIII. Ira Syris dicitur. Iuvat hic rursus audire Theologiam Schc hastie nostri Syrti Quos praedestinavit, eos & Vocavit, cuti ad angelium suum. Et quos vocavit, eos. justificavit, .cia scilicetper baptismum. Et quos justificavit, eos glorificavit. ἔ- --, Ga
O . ira, nempe per virtutes quas opera eorum edidit. Nulli ergo praedestinati, vocare, Δί justificati, quam quos miraculis celebres reddidit V E R S. 33. Tις εγκαλία eλεκτων T; Id est, inquit Scholiastes Syrus, p, dicet eos esse indenos gratia Z V E R S. 39. Oυ μα &c. Ante haec habet Vulga tus, dequefortitudo. quod Cl. Bezaait, in nullis Graecis codicibus reperisse se. addo, neque in Syro. at Arabs habet, verum in plurali 'iu neque fortitudines. CAP. IX.
VE R S. 3. . Η ομόω g -τος ερο αναθεμα εινα -FXe --. Durius hoc votum videtur. quod Scholiastes Syrus sic emollire conaturi
9.- , Aa , Nynorat separari se a Christo propterisios, quem ustam creaturam posse ab eo separare negavit. sed ut anathema,ides devotio ferra pro illis, nisi diligeret. aut
135쪽
ut orbaretur gloria, illi autemseuccedentes glorificarentur. Rectius dixit Chrysostomus, voluisse hic ostendere Apostolum EU Uzπερβολία ραραγχς excessum charitatis, & vovisse anathema fieri, siγε λωατον V, ω ωιών ς σωθίω , siser, poset, ut i i servarentur. Anathema autem esse, exponit Per κεχωροσμενον , λοπιωμένον, f-ειν- .Xργητοῦ, separatum, alienatum se abruptum esse a Chriuo. neque dum hoc vovet, contemptum Christi indicat, sed intensiore
in ipsum amorem. Majo A enim Christo gloriae futurum sciebat totius gentis, quam sui solius salutem. Porro ἀνά- λαα, procul dubio est Hebraeorum M M. quod quid proprie sit non aliunde melius quam ex Arabica lingua discitur. ubi ν -- in I conjug. est interdici, prohiberi. Inde ad rem relatum , prolabitum atque i icitum esse cui opponiturbia solutum, liberum se licitum esse,) ad personam vero relarum, prohiberi patria, proscribi, in exilium pelli. exul, patria prohibitus. ln 2 Conjug. prohibere, illicitum facere, proscribere. Apud Hebraeos in Hiphil In Kalenim. non est in usu in idem omnino valere videtur. significae enim aut rem Deo, aut regionem populumve internecioni ita devovere, ut omni ejus usu deinceps sis prohibitus atque interdictus. Hinc tarn, quod tria apud Hebraeos significat. I Rem interdictam, prohibitam & proscriptam, .cujus tibi usus omnino est illicitus. 2. Supplicii Ecclesiastici genus, interdictionem scilicet S proscriptionem, qua contumaces prohibentur Ecclesia, & omnium rerum sacrarum usu. 3. Per Metonymiam ipsas personas sc proscriptas ac prohibitas. Atque haec significatio est hujus loci. Cuperem , inquit Apostolus tam anathema esse a Christo, id est prohibitus esse communione Christi, proscriptus & exul ab ipsius Ecclesia, denique interdictus omni beneficiorum ejus usu. Significat quoque ta apud Hebraeos
136쪽
EPrs T. AD ROM. CAP. IX. I 23braeos me, quia eo pisces prohibentur aquae usu, indeque
V E R S. q. Ω'ν 11 ηο πιακ, ἡ δοξα. Referunt docti ,1δοξοι ad arcana foederis quaegloria Domini dicitur I Sam. q. 2I. Alii ad mammi Guajestatem Dei qua habitabat in templo. Id si rectum est, respicitur status populi qualis fuerat sub Tabernaculo de templo primo. Nam sub templo secundo caruerunt arca, & propterea fatentur ipsi Hebraei, defuisse sibi ab eo tempore Ptam, quippe quae erat habitatio Dei super arcam inter Cherubim. Malim ergo intelligere generaliter, quod Un, T , Tyn, dicunt Hebraei, dignia ratem, praestantiam, excellantiam qua hic populus supra omnes eminebat, & respicitur fortallis praecipue Circumcisio , quae semper in populo hoc permansit, quaeque Vere fuit ipsorum gloria. quam adeo jactant, ut in Talnaud libro
t agna es circumcisio,quae aequiparari potest omnibus praecep-
agna circumcisio es. Niseni uisset ea, non constitissent caelum o terra. quod ex Ier. 33. vers V. perperam probare satagunt. Sequitur apud Apostolum s --ct fur-
Ara. ac ipsa Circumcisio re an foedus ipsis dicebatur, secundum illud Ast. 7. 8. ἔδωκεν τὸ4M 3 1κ -ramis. quia erat m an 'κAnumfoederis, adeoque magna gloriae materia. quamobrem fortassis Apostolus hic θοξιω& καθήκας Conjunxit. Quaeritur autem, cur plur. Mumero aisFκας ίquod Beza&Syrus foedera, Vulgatus testamenta transtulit) dixerit Apostolus Z Respondent quidam, respici foedus cum Abrahamo initum, deinde cum posteris repetitum. Maluit Cl. Beza referre ad duas tabulas foederis. malumus nos explicationem petere ex Epist ad Gal. . 2 . ubi Apostolus allegoriam Sarae & Agaris instituens, ait, iam εισπω δύο hae sunt duo sedera, sive testamenta: Verias Q α nempe
137쪽
ir ΑNi MADVERsIONES IN nempe S novum, operum & Gratiae, Servitutis & Libe tatis. etsi enim ratione veritatis, firmitatis ac complementi sui posterius illud ad tempora Christi proprie pertinuit,
ratione tamen institutionis ambo ad Patrum tempora sunt referenda. alterum enim in Agare,alterum in Sara fuit adumbratum. & jam tum Ismael, ex serva natus, fuit subscedere servitutis, isaac, ex libera, sub foedere libertatis. de duobus his foederibus agit Deus cum populo suo Ier.3 i. vers 32. 33. ubi observandum, novum illud foedus proprie ac primario Vna ' cum domo Israelpangi, & non nisi per domum Israel cum Gentibus. Inde illud Apostoli Ast.
I s. v. η6. Vobis erat necessarium primum annuntiari verbum
Dei lintellige verbum Euangelii & gratiae, quod passim absolute & κατεξ χliau verbum Dei appellatur 2 quia se dus gratiae ad eos primo pertinebat, & ab illis ad Gentes
dimanare debebat. neque ad Gentes pertinet, nisi quatenus Iudaeorum oleae sunt insiti. quam ob causiam Apostolus ex foedere Iudaeis apud Ieremiam promisso infert futuram aliquando gentis Iudaicae restaurationem ac conversionem, Rom i. 27. Merito ergo dicit foedera esse Israelitarum, quia nos illa non nisi ab ipsis habemus. Sequitur,-ἡ νομοθεmα . Vulg. o legislatio. Erasin. S: Be
eta, o legis constitutio. Syrus simpliciter l. 'm m
lex. non male. sic enim usurpatur 2 Machab. 6. 23. ubi Eleazarus, ab amicis monitus ut instans mortis periculum
simulatione quadam declinaret,recusasse id dicitur, λογι ριον ἀναλαβων ρ ἀγίοις f- νομοθεστας, suscepta cogit ilon anctae cta Deo conditae legis. Quique per legislati nem, aut legis constitutionem reddunt, non active id intelligunt, quasi eorum fuerit legem ferre, sed passive, quod ad eos lex lata & a Deo constituta pertinuerit. Lex sane Mosis, eo administrationis modo quo Israelitis fuit lata,ad
138쪽
EPIs T. AD ROM. CAP. IX. eos solos, non ad Gentes pertinuit, quippe qua, tanquam pariete intergerino, reliquae Gentes a Republ. Israelis seclusae erant. Substingit autem legislationem foederibus, quia post ambo foedera lata lex, utrique inseruiit. foederi quidem operum , quatenus fuit perfecta justitiae regula, ejusque rigidissima exactrix. foederi autem gratiae, quatenus fuit paedagogus ad Christum. Sequitur. 8 f - ε-γγελι . Idem λακεια quod
in utroque enim nomine LXX Interpretes pria'
reddere solent. significatur religiosus cultus Deo exhibendus, praecipue qui in templo erat peragendus. pars erat νομοθεm M. sed quae speciatim exprimitur, quia praecipuum hoc erat populi istius ornamentum ac privilegium, quod prae caeteris populis gratam Deo, sibique salutarem colendi ejus rationem nacti essent. Postremo adduntur promicsiones, quia ad eas & foedus gratiae, & legislatio quatenus foederi gratiae inserviebat, & totus cultus ceremonialis referebantur. Longe haec aliter Cl. Beza consideravit, qui per Io Νκοος, νη λιπαν de λατρείαν tres legis partes intelligi existimat, Moralem, Iudicialem &Ceremonialem. de quo doctis judicium relinquimus.
Et ex illis conspectus in Christiti in carne, qui esDeu supra omnia, cui unt laudes corbenedictiones insecu tam seculoru, Amen. Ad quae Scholiastes Syr. A i
139쪽
H6 ANIMADVERSIONES IN florianorum, qui eam q/- peperit eum in carne, θεοτουν esse ne
V E R S. 6. Ton enim omnes qui sunt ex Vraeo , sunt I aec Recte observavit Scholiastes Syrus, priori loco per Israelem intelligi Iacobum . sed quod addit, eum sic di
ctum ira tali propterea quod vidit Deum, dicendum fuitMI y l propterea quod
micit Deum. ut liquet ex Gen. a. 28. Et bios. I 2.3. ex ri
princepsfuit, superior fuit, & Hrt Deus. V E R s. p. deque quia semen Abrahae sura, omnes filii sunt. Ad haec Scholiastes Syrus, Q
sunt sillipromissionis, quandoquidem , In Isaac nominabitur Itabi semen, scriptum es in lege. Explicationis gratia libet quaedam addere. Abrahamus non consideratur hic solum ut pater carnalis, sed etiam ut caput foederis , cum ipso &posteritate ejus initi. Priori enim modo, quicunque fuerunt e)us semen, filii quoque fuerunt. At posteriori modo, Ismael etsi semen, non fuit tamen filius neque haeres benedictionis patri Abrahamo in isdere promissae, neq; semen illud, cum quo Deus in Abrahamo foedus pepigerat, in eo fuit censitum, sed in Isaaco. is filius fuit promissionis , de cum eo, qui in lumbis ejus continebantur. Quod ut dextrecapiatur, distinguenda rursus est promissio istius foederis in typicam o antitypicam. Typica, fuit externa & carnalis in se, etsi spiritualis ratione repraesentationis. nempe, Sarae futurum filium. in hoc semen reputatum iri. Istaclitas ex eo nascendos fore palam & manifeste populum Dei, per carnis circumcisionem distinguendum is reliquis omnibus Populis. Hunc populum haeredem fore promissionis ter
140쪽
EPIs T. AD R o M. CAP. IX. 127rae Canaan, habiturumque Deum per externa signa habitantem in medio sui. A ntitypica fuit interna &spiritualis. quod nempe ex Ecclesia fidelium hanc enim repraesentavit Sara, Gai q. 22.23. 26.ὶ nascerentur veri Dei filii, in quibus verum Dei semen censeretur, qui per cordis Circumcisionem distinguerentur a caeteris, essentque soli haeredes
caelestis Canaan , & haberent Deum per Spiritum suum habitantem in se in aeternum. Respectu typicae promissionis solus Isaac, ejusque filii, iique omnes, qui quidem ex eo per Iacobum sunt orti, fuerunt filii promissionis, excluso ita acie , ejusque posteris omnibus, praeterquam qui se in familias Israclitarum dederent. Etsi enim circumcisus quoque fuerit Ismael, non tamen, quod salva pace maximi viri Ioli. Calvini dixero, filius fuit promissionis , & foederis cum Abrahamo icti haeres ac successor. quum enim foederis sui firmandi gratia Circumcisionem institueret Deus, disertis verbis & expresso oraculo Ismaelem ab isto foedere excludit, seque id non cum illo sed cum Isaaco inire declarat, Gen. II. 2 o. 2 I. Id ante circumcisionem ejus factum. post autem, ejici eum vult c familia Abrahami, quia non in ipso, sed in Isaaco semen ri us esset vocandum, Gen. 2I. I 2. neque etiam jussu Dei circumcidit eum Abraham, sed ex arbitrio suo, amoreque filii fecisse id videtur, non prohibente Deo, sed & permittente: quo magis liqueret, neque nativitatem ex Abrahamo, neque additam Circumcisionem facere filios foederis, sed solam promissionem, quae aberat ab Israele ejusque posteris, aderat Isaaco, & per Iacobum posteris. At respectu Anti typicae, iidem filii Isaaci, quibus typica facta erat promissio, fuerunt quoque, dum duravit typus, filii antitypicae, exclusis rursus Ismaelitis, praeterquam qui vera Ecclesiae Isiracliticae membra facti sunt. verum hoc discrimine, quod non omnes typicae promissionis filii, fuerunt & antitypicae. Sicut