장음표시 사용
151쪽
1ι8 ANIMADVERSIONES IN A re, vel κατε σά σε, feci ut stares, id est existeres. atque
idem hic significare εξ Me re, recte annotavit Cl. BeZa. in mente habuit Apostolus, quali in Hebraeo esctet D a pn, quod plane isti est Synonymum,& nunc per ἐξεγειρος, nunci
Potes Deus ἐγεῖραι τεκνα τω A idem est quod ἀνοι se , re perinde est: Hebraice vertas rri' an taim: κ,-ta P b. sensus est iacere ut sintsui LAbrahamo. VER s. 2 o. Tu quis es, ο ἀνGπικρονομεν τωλω. Vulg.& Syrus, qui respondeas Deo t Eras qui ex adverso respondes. Beza, ex adverso responsas. Arabs efficacissime & valde proprie, ro olquis tu es δ homo, ut disceptes eum Deo, se reciproces cum eo responsum' est redire. at in tertia conjug. sic cum aliquo agere, ut verba ultro citroque redeant, reciprocare verba. Sensus est o homo, tutam supra quaesivisti, an non injustitiae sit, si Deus pro arbitrio unum diligat, alterum odio habeat. responsum Dei accepisti ex Mose. Ad id regeris responsum, non habere ergo eum quod
queratur, quandoquidem nemo voluntati Mus potest resistere. vis denuo Deum ad id tibi respondere, ac rationem
facti sui reddere. quis tu es homo, qui ita responsum cum Deo reciprocast hoc sensu ἀν5-κωνε esset , vicissim respondere. qua significatione accipi videtur Iud. s. vers 29.
Alibi tamen est contra respondere, sive respondendo contradicere, refellere ac Confutare. vide Iob. I 6. 8. & 32. Iz. N ἀνωτοκυαν δοῦναν est responsionem dare qua alterius verba refellas ac confutes, Iob. i 3. 2 a. & 34. 3 6. Id admodum hic quadrat. I uis tu es homo, qui contra Deum respondes'
152쪽
EpIs T. AD ROM. CAp. IX. des 2 id est, qui responsione tua contradicere Deo audes, ejusque dicta confutare vis ac refellere.
quid hoc sit explicat interpres Syrus his verbis
l l 1l . Adduxit in multa longanimitate ira ver vasa irae. Sensus enim est, Deum non protinus iram suam quam erant meriti in ipsos effudisse, sed demum postquam longa patientia peccantes eos tulisset.
V E R s. 2s. Vocabo eum qui non erat populus meus, populum meum, f ἀω Cra. γαγχριώνίαν, γαχχμ si . Locus est Oseae 2.13. Ubi Hebraea veritas habet, zm Arriae v arrv Et mis
rebor in quae fuit ab que misericordia. sed LX x interpretes habent, sα-- τω ταλι ραπιν sit n. videntur enim legis. se, m to κ Visen , ct diligam non dilectam. id secutus est Apostolus. neque hilum interest, hoc an illo modo legas, vertasque. Materia enim, de qua agitur, talis est, ut sive dilectionem dicas sive misericordiam, utroque electionis gratiam dicas, ad quam exprimendam, Apostolus supra vers I 3. S I s. promiscue diligendi 8c miserandi verbis usus est. quae adeo sunt assinia, ut Hebraei ac Syri utrumque uno verbo tam expresserint, prius in Kal, alterum in Piel. ac significat proprie visceralem illum matris amorem quo foetum suum diligit, & quia diligit ejus miseretur. Examinandus hic est nobis textus Syrus, quia dissicultatem
Trem. Vocabo eos qui non fuerunt populus meus,populum meum, o non dilectim, Arim. Boderianus autem tum in Parisiensi editione tum in Regia, Et eam quae misericordiam non erat consecuta, misericordiam consecutam. Prior voluit A in esse conjug.
153쪽
Ethpeel, ubi significat dili , apeat dilexit. Alter
Conjugat. Ethpaal, atque ibi misericordiam cynsequi signiscare, a Pael misertus est. At vero, quum utrumque A m sit primae personae, neuter quoad verba bene reddidit.Nam in Regia editione prius scribitur Ainia ilex preta in fine secunda vocali nota primae personae. quae quidem in Viennensi non extat, sed ejus loco punctum tu perscriptum est, ejusdem personae index. posterius in Viennensi & Cothenensi scribitur per secundam vocalem in fine, quae quidem non extat in Regia, sic tamen & ibi Iegendum , quia in 3 foemin. scriberetur cum puncto ad sinistrum latus literae thau, quod hic utrobique decet. Si ergo sit Conjugationis Eth- peel, vertendum erit , ct cui dilecti nonfui, dilecta ui.
quod nec Cum Hebraeo, nec cum Graeco, nec cum mente
Apostoli convenit. Si Conjugationis Ethpaal. potest enim esse utriusque Et cujus miserim non fui, miserιu fui. quod probe cum Ebraeo convenit. & solet passim Syrus lo- , quae ex Veteri Test. citantur in Novo, ex Hebraeo proferre. nec aliter, quod sciam, sumitur ψli quam acti-vc pro misereri, misericordia erga aliquem affici se commm .ri, non autem, quod hic putavit Boderianus, pro misericordiam consequi. Fateor tamen, secundum allatam a me versionem, dicendum fuisse
di verbum cum construi. quare Arabs quoque ut Boderianus passive vertit, se , γυλ se qua μι- sericordiam nou erat consecuta, misericordiam consecutam. id ego
154쪽
Epis T. AD ROM. CAP. IX. I Iego Syriace dici arbitror i A. . iammata, i inta, aut certe , si in '
interdum passive sumitur , dicendum fuisse videtuc
Eri et o 1 . .es taci quod ad verbum
sonabit supple vocabo ) eam qua misericordiam non fuiteonsecuta, es misericordiam consecuta. vel in Ethpeel, seram quae dilecta non fuit, eis dilectae. quod alias diceretur,
haereo adhuc circa hanc Syri interpretationem. poterunt tamen, quae attulimus, Syri Zantibus fortassis prodesse, in quorum potissimum gratiam haec sunt allata. V E R S. 28. Λογον α λων f - μων, &c. Syrus,
Sic habet editio V iennensis,& Cothenensis.sic quoque legit Tremellius. at Scholiastes Syrus legit m S sic Guido quoque in editione tum Regia, tum Parisienti. &in Regia quidem vertit, ad consummationem contulit, in Parisiensi autem deciait, eodem modo quo Tremellius vertit certe doctissi Masius in Peculio Syro tradit significare, amputare, decerpere, S poni I Reg. s. pro Σαακνον. non invenitur alibi in Nov. Test. Ferra- rarius vertit abscidit. l. rei abscissio. autem quod Tremellius hic vertit decidit, significat irruere, Act. 7. . & inde I impetus Ααιη. vers. s. nec dubium quin inde sit Ebraeorum rara eruca, ab impetu quo irruunt in frondes. quare existimat Docti T. Masius mendosum hic esse & pro eo legendum perficere, πιλῆν, qua voce hic usus est Apostolus. ego tamen rectum
155쪽
esse arbitror,& idem significare quod apud Arabes saluere, decernere. proprie, decidere, concidere. Ferrarius, incidit, minatus es, irruit, usitatissima sane Arabibus est phrasis, ut eadem qua hic Syrus usus est voce dicant Gu 'sedeciait verbum ab olutum, pro dixit absolute. Sequitur. C, CD m , quod Guido vertit, &praecidit. Tremellius, o pronunciavit. quomodo &cap. 3. 9. m , Vertit, antepronuntiavimus, Iudaeos S Gentes esse sub peccato. melius ibi Guido, ante determinavimus, aut fortasse etiam melius, ante conclusimus. sicut 'τρ finis versus concludit sententiam, aut sicut subductis rationibus summa capitalis concludit, S quasi praecidit atque amputat totam supputationem. Sciendum itaque, linguis Orientalibus id familiare esse, ut omnia fere verba quae ampurare, secare, praeridere, inciaere significant, etiam decernendi, stituendi, concludendi significationem habeant, qualia sunt
ba Apostolus hoc nostro loco citat, esset pro re δε- creta ostituta, optime id Syrus per interpretatus est, qua voce & alibi passim pro decernere & patuere usurpat. ut 2Cor. i. V. 9. Joh. s. 9. &c. Itaque Syrum scVerto, verbum decrevit sepraecis fatuit. Liceat nunc verba Prophetae cum verbis Apostoli conferre. verba Pro
, . ex LXX Interpretibus petita sunt. Ad quae Cl. BeZa, ex collatione ipsi, inquit, nemo inficiari potest, Graecos interpretes negligenter admodum, quod ad voces ipsas attinet, hunc locum convertille. Quod ego fateor me neu-Liquam Videte. Quod enim participiis usus sit Graecus in ter pres
156쪽
EPIs T. AD ROM. CAP. IX. t 3terpres τελων& M- ρινων pro praesentibus Indicativi, ex Hebraismo est, ut & Propheta hic dixit & ni . λογνdixit pro re. Hellenistice ex Hebraismo. λο-πιλημ4- est 'na res praecis. Praesertim autem advertendum, quomodo haec verba Prophetae acceperint LXX. D'm p r neque enim, quod Beza S plerique nostrorum Interpretum existimarunt, putarunt D in pris habere locum subjecti, de quo praedicetur sed retulerunt ad Deum, & rran habuerunt pro nominibus post verbum. nec dubito quin optime. quod S Iunius animadvertit , qui Πῆ is vertit exundans justitia, nempe Deus qui exundat Justitia. & quia jam deerat verbum, supplevit
defectum inserendo verbum consummabit. vertit enim, Consummationem praecisam consummabit exundans justitia. non probo, quia absque supplemento perspicue vertitur,
Consummationem praecisam exundare facit in justitia , vel Consummationepraecisa exundat injustitia. Tota jam negligentia in eo est, quod neglecta significatione exundandi, simpliciter dixerit, consummat S praecidit rem in justitia. nim accepit pro ne a. optime. Sed quid jam illud esto πιλων S σ- Προ/ων λογονὶ haec non ex Graecismo, sed ex Hebraismo interpretationem habent. --λων λόγον, estrue: ων vel nita nox. n , inquit Beza, est consumptis , Minnuit constituille Deum ad extremam paucitatem redigere populum ingratum. Ego pace tanti viri longe aliter haec acceperim,'non ad poenam, sed ad beneficium ac consolationem verba illa retulerim. & sic accipienda
esse, cuivis Prophetam & Apostolum intuenti liquebit. puto haec ad executionem electionis pertinere, sub qua
tamen non nego, quum ex lege oppositorum reprobatio etiam contineatur. & per P p sive nri non aliquam eonsumptionem , ut nec per nὶ abbreviationem aut praecisionemo sed per utrumque consemmatum in mente Dei consi
157쪽
34 ANIMADVERSIONES IN lium, de praecisum decretum intelligo. sic saepe in semitu exempli gratia, I Sam. 2 o. v. s. mκ πτον n n, N pro 'ram 'rnn re tan, Et cognovit Iehonathan quod consummatio esset a patresuo interficere Davidem, id est, quod consilium in te ficiendi Davidem consummatum & firmiter decretum csset apud Saulem. sic sumitur pro definire, & decernere I Reg. 2 o. 6 o. ubi Achab dicit Prophetae n nrκ tu irae
definivisi. tusententiam jam tulisti, &quid fieri oporteat statuisti. Ita hoc loco apud Esaiam, reliquiae Israelis servabuntur , quia decretum electionis firmum est. est apud Deum F, consummatio decreta , consummatissimum decretum: est apud ipsum no n nita consilium consummatum N statutum. eo consilio)am exundat, S id exequitur in terra. nec aliter capio illa Dan. 9. vers ult. n, in z es by nὶ donee consiummesum consuum o definitum decretum essendatur super vastatorem. Itaque nolim Cum Domino Beza adeo culpare veterem Interpretem, qui A-οσυνη vertit in aequitate, imo etsi quis apud Esaiam illud a73 per misericordiam verterit, ne eum quidem Culpavero, quum hic opus misericordiae & aequitatis divinar omnino describatur: S vox ea saepe pro misericordia sumatur ut Dan. 9.v. i 6. & apud Rabbinos & Syros pro eleemosvna etiam accipiatur. Apud Apostolum ergo σ3-λειν λογον dicitur Deus, quum decretum electionis in se consummat. σαυτ μ ν ν λογον dicitur,quum id in se praecise definit & concludit. est enim Hebraicum n, quod optime Syrus dixit
illud exequi. Haec salvo doctiorum judicio, Arabs habet
completum se decisum es, ct faciei evenire illud Dominuου seuper
158쪽
me, ως Σοδομα άν εμ Q λειν, κως Γομψροι ἀν ψMιω με . Locus cst Ei a. i. 9 ubi R. D. Limcni causam annotat, cur hoc loco expresse nominetur Deus Dominus exercituum, πο π
:m mn Monet uis umbis propter exercitus superiores, or propter exercitus inferiores qui junt Iseraelitae, qui vocantur exemeitus i videtur respicere locum Deut. 2 o. s. ubi praefecti populi Israelitici vocantur mutas m principes exercituum i propterea noluit consumere nos omnes, prout meriti fuimus. ne scilicet desineret in terra esse Deus exercituum, si Israelem prorsus exstinxisset. quod etsi subtilius sit, non tamen prorsus est ineptum. εγκαπιλων, Hebr. min. ad quam vocem
optime annotat Raschi , Deum id fecisse H v,m Maa ex seipso, σper misericordia uas, non autem objustitias nostras. id ipsum voluit Apostolus, qui hinc gratuitae electionis misericordiam elicit. Quod hic autem dicie σερμα, Syrus dicit residuum, secutus, ut alibi saepe, rex tum Hebrarum, ubi est, Apostolus τους Emum so expressit, qui pro residuo dixerunt semen, quoniam videlicet in cujusque rei semine res alioqui mortuae &extinctae reviviscunt. ut praeesare dixit Cl. Beza. Quid si interpretari voluerint, quosnam Propheta per residuum intelligat nempe pios quosdam qui verum Abrahami semen consti tuu nr, de quibus Ese. 6. vers ult. mam matri semensanctume abilimentum terrae. filios nempe promissionis qui in semen reputantur, ut locutus est supra noster Apostolus v. 8. atque id vehementer scopo hujus loci quadrat. Quid autem est, fuissemusscui Sodom' id est, & peccatis & interitu fuissemus eis sit miles.ut interpretatur Ionathan. Κimchius
ait sensum esse, prorsus interiissemus ae narim die γquia non fuit illi veri Ies ullus qui evaserit. Cur autem prima persona dicit sicut Sodom fuissemus ' quia Propheta , inquit Κinchius Himen 'reta, ta U HU
159쪽
comprehendit sei um cum praevaricatoribus in honorem I aElisa V E R s. 3o. Κατελαβε διηπιοσαον , apprehenderunt ja
stitiam id est assecutae sunt. idem quod ει λωοα- , ut loquitur de Iudaeis vers sequenti. unde& Syrus utrum. que eodem verbo '- l assequi interpretatus est. Metaphora ab iis qui aliquem insequentes,eum assequuntur. id enim Graecis est καὼλαμβάνb. Sensus est, Gentes quum ustitiam non sectarentur, assecutae sunt, quasi sectatae fui csent. Iudaei sectantes eam non sunt assecutae, quasi non fuissent sectatae.
Sensus est, quia non ex fide sectati sunt justitiam, sed quasi ex operibus legis habere eam potuissent, quum haberi inde nequeat. ea hic est vis particulae G. Syrus & Arabs quoque legerunt μου. Porro, nequaquam ex hoc versu sequitur, scopum hujus capitis esse, Iusti fieationem,&, utarunt Pelagiani, electionem ex fide demonstrare. Sustulit hactenus standalum, quod ex Iudaeorum rejectione nasci poterat, petito argumento a libero praedestinationis decreto, quo nasci alios ex carne sinit, alios ex promissione nasci facit, & hos solos in semine censet. diligit quos vult, odit quos vult. miseretur quorum vult, indurat quos vult, &c. a vers. s. ad 24. ubi ab Electione transit ad efficacem v cationem, quia haec est Electionis executio & manifestatio. quos enim elegit, eosdem & non alios vocavit, non tantum ex Iudaeis, sed & ex Gentibus, versa . & Gentium quidem probatur vocatio, vers 2s. 26. plane certe gratuita, quia Vocavit eos, quum nec populus essent, nec dilecti. Et ad Iudaeos quod attinet, paucissimos eorum, ut elegit ita vocavit. non enim nisi residuum aliquid ex plurimis, qui malitia sua perierunt, reservavit Ecclesiae suae Deus, V. 27.28. xy. De caeteris, pergit Apostolus ex comparatione
160쪽
EPIsT.xAD ROM. CAP. IX. I47 eorum cum Gentibus docere, quaesit gratiosae istius vocationis emcacia. Gentes inquit filii nempe quos ex Gentibus vocatos dixit vers 24. quum non sectarentur justitiam, veram tamen jusitiam quae es ex fide apprehenderunt. tanta filii vocantis gratiae vis in ipsis. Iudaei plerique nempe, qui non erant de isto residuo sive semine quod sibi reservaverat Deus)sectantes legem iustitia, adeam non pervenerunt. tam parum potest sapientia carnis, etiam in iis qui nomine tenus populus Dei nuncupantur, si Spiritus Dei
gratia destituantur, vers. o. 3 r. quod ut magis liqueat, Causam patefacit vers32. cur irriti tuerint omnes ipsorum Conatus, nempe quia cx operibus legis sectati sunt justitiam, non ex fide. atque id ita esse probat ,.quia impegerunt in lapidem offendiculi, nempe Christum. quo rejecto , non
reliqua erat alia ratio , quam ut ex lege quaererent justitiam. Et ne mirum cuiquam hoc Iudaeorum factum videatur, addit vers. 33. locum Ese. 8. I . ubi id praedictum fuit. Unde liquet, scopum Apostoli non esse, Iustificationis doctrinam tradere, ex fide ne ea sit, an ex operibus: sed doce. re, non eme exspectandum, ut plerique Iudaeorum serventur, quia reprobati sunt a Deo, &suae corcitati relicti. r probationis hoc esse consequens, & naturalis corcitatis
hunc esse effectum , ut in lapidem offendiculi impingant, adeoque non ex fide sed ex lege justitiam quaerant. ob
hanc causam non pervenire eos, nec posse pervenire ad
justitiam. Contra contigisse Gentibus, quibus Deus, secundum Electionis suae propositum vocatis, dederit in Christum credere, adeoque justitiae fidei participes fieri. Neque alio spectant quae seq. capite adduntur. Etsi enim pluribus ibi de justitia legis de fidei agatur, scopus tamen Apostoli est, deplorare plenius Gentis suae, a Deo sibi ipsis relictae, Coecitatem, qua impediti sunt quominus ad sustitiam fidei pervenire queant. Quum enim vers. i. sanctum. T a suum