장음표시 사용
161쪽
1 8 ANIMADVERsIONES IN suum de Israelitarum salute votum repetiisset, ait Zelum
quidem Dei este penes ipsos, sed sine cognitione. ignorare ipsos justitiam Dei, nec poste ei su ici, quia propriam stabilire student. In excusabilem hanc esse coecitatem, tum quia ex Mose jam pridem didicisse debuerant, quid inter justitiam legis & fidei intersit, tum quia praedicatum sibi Euangelium, unde fides nasci debuerat, respuerant. at id factu in secundum vaticinia Prophetarum, qui jam dudum
5 fidem gentium, & incredulitatem ac Contumaciam Iudaeorum praedixerant. non aliorum tamen , quam a Deo reprobatorum. Esse enim, ut cap. I i. pergit ostendere, qui
secundum propositum electionis gratiae obtinuerunt fidem: caeteros esse induratos. Unde fatis liquet, non hic ex pro se agi de Iustificatione ex fide, &alia, isti opposita, ex operibus : sed ex occasione Electionis N Reprobationis docere voluit, ex Electione, quaeque inde pendet promist sone, electis in Christo facta, fluere fidem. & hanc , cum nihil habeat humani, sed tota sit ex Electionis promissione, non aliam posse justitiam sectari, quam quae Electis in Christo est promissa. Reprobationem contra relinquer homines di indurare in naturali sua coecitate . ex qua aliud sequi nequeat, quam ut spreta Dei Justitia. quae est ex promissione gratiae, superbe suam ex opcribus legis stabilire queant. Scopus est, ut toti a Deo ipsiusque gratia pendere discamus , quo & Electio, de fides inde manans ducunt. C A P. X. V E R S. 3. Αγομες si ἀω FMA-ο-ου, G His ἰδίαιδημα- 6τουν ς-6-9λου Ex Esaia habet noster Apostolus quod hominum justitiam re Dei inter se opponat. Sic Deus Esai. s. 32.i3. 'py π NX κ' a dpan udite me duri corde, qui
162쪽
EPIs T. AD ROM. CAP. X. ΙΑ' procul sis a justitia. appropinquare feci justitiam meam, non estprocul. ut accedamus ad Iustitiam Dei, necesse est nos procul agnoscamus a justitia nostra. Hinc& cap. II. I 2. Npn zim 'nanx 'naum Ego indicabo Dintiam tuam, severa tua, neque proderunt. quasi dicat Deus, Age, disceptemus internos: ego producam omniajustitiae tuae opera, si fortejuvari ex iis possis. at nihil proderunt. qui autem, inquit versseq. in mesperat, haereditabit terram, o possidebis monIemsanctum meum. ideo & vers. IS. ait, se Cum contrito corde habitare, & spiritum humilium vivificare, qui nempe suae justitiae opera conlcmnentes , ad Dei justitiam
conrugiunt. V E R S. q. si νομου Xργώς, εἰς λημο- - ἀνῖ τοὐπιτά omn. Id est, Finis legis non est, ut peccator ex ipsa justitiam quaerat, quandoquidem violata Condemnare tantum potest. sed Christum tota respicit, in eum tanquam in finem 5 scopum dirigitur, ut ex eojustitia sit, non omni operanti, sed omni credenti. Hoc autem legi non ex se Competit, quatenus praefecta, praeses, dc domina est in foedere operum. ibi enim in solo homine consistit, &abeo aut perfectam obedientiam, aut maledictionem exigit, nec ullam habet ad Christum relationem aut respectum. sed quatenus translata in adminiculum foederis gratiae, ministrat Euangelio. ibi enim manu ducit ad Christum, quodque in se inveniri nequit, in ipso quaerere docet. Vel, finis legis per se est, ut ex ejus praestatione justificentur homines. quem finem quum ob interveniens peccatum obtinere in nobis non potuerit, obtinuit in Christo, qui legi penitus satisfecit, & per Christum in nobis quoque obtinet, quibus data ea legi satisfactio per fidem imputatur. Itaque Christus credentibus nobis sic est ad justitiam, ut finem legis in ea habeamus, ta lex ipsa cogatur agnoscere, se finem suum esse assecutam. Iure ita quo dixit Apo-- . T 3 stolus
163쪽
stolus cap. praeced. v. 3I. Iudaeos ex legis operibus justi. tiam sectantes, ad legem Justitiae non pervenisse, quia per ejusmodi conatus non potest non privari lex suo fine.
V E R s. 6. quae ex fide synfitia ita dicit, de dixeris
in corde tuo,&C. Duas dubitationes, quae Iustitiarios nece Lsario & semper amigunt, prohibere hic justitiam fidei volunt doctissimi Commentatores. nempe, Quis ascendet in coelum, ut nos nempe eo deducati tum, quis descendet in abyssum, ut nos nempe inde eruati priori mederi ascensionem Christi, posteriori ejus mortem & descensum ad inferos. Pia haec est sententia, sed quae cum mente Mosis De ut. 3O. I 2. I3.iq. difficulter admodum conciliari potest.
Propositio enim Mosis vers ri. fuit, Praeceptum hoc quod praecipio tibi hodie, non es pra te, ea κ, , non est
mirabile a te) neque remotum eis a te. Id probat tribus versseq. quia neque in coelo est, ut eo adscendere oporteat, atque inde deferre. neque trans mare est, ut descendere eo sit opus, atque inde evehere. Sed propinquum tibi est &c. Ab hac Mosis mente discedendum non arbitramur. Itaque mentem Apostoli simpliciter sic capimus: Iustitia fidei non permittit, ut praeceptum salutis supra te positum,& longe a te remotum dicas. non est in coelo, ut dicas,quis eo ascendet, qui ad nos deferat quo servemur hoc est Christum ex alto deducere, quasi nunquam in terra fui Dset, neque ibi doctrinam salutis divulgasset: sed adhuc eL set ad id ipsum e coelo vocandus. Neque est in abysso maris, ut dicas, quis eo descendet, ut inde ad nos evehat, quo servemur. hoc est Christum a mortuis reducere, quasi adhuc in morteyersaretur, ibique salutis rationem sepultam reliquisset: quum jam pridem e mortuis sit reductus, & s ι-lutis doctrinam in lucem evexerit. Praeclare sane, institutum Mosis confirmat Apostolus, nempe, neque in coelo
sursum, neque in abysso deorsum absconditum esse salutis
164쪽
EpIs T. AD ROM. C A P. X. Wr verbum, ut latere nos possit aut debeat Non in coelo, quia Christus jam pridem inde descendit in terram : non in abysso, quia Christus jam pridem inde ascendit in terram, ut viam salutis patefaceret. Ubi ergo est salutis verbum propinquum tibi est in ore tuo,& in corde tuo. Et haec quidem. inquit Apostolus, a justitia fidei dicuntur, non a justitia quae ex lege est. Quae enim ex lege est justitia dicit, ne hoc se vives. id est, praecipit tantum, & sub conditione obedientiae promittit vitam . vires obediendi non suppeditat. adeo ut multi legem penes se habeant &cognoscant, quorum tamen si aptitudinem ad praestandam eam spectes, procul eam & ab ore S a corde eorum abesse jure dicas, dcvere et smiuem supra ipsos de impossibilem ipsis. Fidei autem justitia legem Dei nobis ita adhibet, ut&inore figat eam & in corde. in ore per sinceram confessionem: in corde, per fidem & amorem. Utrumque foederis gratiae est. de verbo Dei in ore nostro , locus insignis est Esai. ys. ai. de lege cordi inscripta, Ier. 31.33. Tum lex Dei non est ri tu Dra nos, nec praecepta Dei gravia, IIoh. I. v. 3. Facilia enim ea reddit Spiritus Dei, qui ea cordi insculpit, & corda ad ea flectit. Quaeritur autem, qua ratione Apostolus hic verbum illud, de quo apud Mosem, interpretetur per verbum fidei, & totum locum ad justitiam fidei referat, quum Deut. 3C. v. io. ι I. eXpresse dicat Moses se agere de praeceptis in libro legis scriptis, de praecepto, quod, inquit, ego hodie praecipio tibi. de lege ergo agit. Hoc adeo torsit Cl. BeZam, ut diceret, a 'uod e Moses dixis de lege , hoc totum Paulus ad Euangelium accommodat per astusionem : ut per Euangelium demum doceat nos rei a potiri eo quod lex pollicetur, se ab eo liberari quod interminatur. At videtur potius Apostolus ex ipso Mose convincere voluisse Iudaeos, fideijustitiae, non legis
fuisse studendum: adeoque ex Mose proferre, quid is do
165쪽
utraque statuerit. de legis justitia statuit , quod legitur Lev. ig. s. de fidei justitia, quod legitur Deut. o. in . Verba Apostoli clara sunt, Iustitia eisic dicit, nempe in verbo
Dei apud Mosen Deut. 3 o. unde citat verba, tanquam a
Iustitia fidei dicta, quae si a legisjustitia dicta sunt, ludit Apostolus, S seipsum evertit. Non inquit vers 8. verbum Iioc quod dixit Moses propinquum vobis esse, est hoc ipsum verbum fidei quod nos praedicamus. Sentiendum itaque existimamus cum maximo viro Ioli. Calvino, qui apud Mosen totam doctrinam Dei intelligi docet, quae non legem tantum, sed Zc Euangelium comprehendit, Zc Euangelicam vere esse doctrinam quae isthic traditur. Videantur sane omnia quae in isto eap. antecesserunt, apparebit pertinere ad tempora Euangelii. agitur enim de iis temporibus , cum in cunctos populos dispersi erunt Israelitae.
quod post Christi ascensionem & praedicatu in Evangelium demum maximo contigit, & adhuc durat, durabitrue usque ad desideratissimam illam Iudaeorum converisonem, de qua Apostolus proximo cap. est acturus. eo tempore fient quae promisit Deus apud Mosem, fore ut reducat eos ex omnibus populis in terram patribus promicsam, non sane typicam illam, sed in veram terram promi L sionis, insupernam Hierusalem, quae est vera Christi Ecclesia. & ut circumcidat cor eorum, & cor seminis eorum. atque id ipsum erat tempus, quo experirentur reVera, non
procul a te, sed in ore suo ac corde positum esse verbum Dei. Atque ejus rei veritatem jam tum tempore Mosis experiebantur veri I udaei, filii promissionis, qui ori suo & comiti, vi foederis gratiae, insculptum sentiebant verbum Dei. At inquies, fac gratiam aliquam Dei, verbis illis contineri, qua legem cordibus inscribat, illud tamen verbum, quod Moses ait esse in ore & corde populi, est verbum legis non sidet. Respondeo rursus, esse totam salutis doctrinam, cujus
166쪽
Eprs T. AD ROM. C A P. X. 133 cujus praecipuum argumentum est Euangelium de Christo , secundaria quaedam doctrina, SI Christo inserviens. est lex. Moses enim de Christoscrinis, loli s/6. desinis legis es Christus, supra vers. q. Adeo ut mirum nemini videri de beat, quod Apostolus locum illum Mosis, ubi procul dubio de lege etiam agitur, justitiae fidei tribuat. quandoquidem virtute foederis gratiae, cum Abrahamo per fidem Justificato, & patre credentium, initi, ac per legis Mosaicae ministerium confirmati, justitia fidei, primas partes tenens, legem sibi scrvam fecit, ac vero famulam προκεκυρωμενης I, Fhis εἰς Xρμών. Gal. 3. vers. II. Nec di fiteor, me stupere hic sapientiam Pauli, qui divinitus instructus intelligere potuit, verbum fidei commendari, ubi nihil nisi lex praedicari videbatur. ut, quod antea docuerat, medullitus teneremus, irritam esse legem, donec tota
ad Christum, tanquam ad finem Z scopum suum referatur. Neque omnino repudio, quod hic apud Scholiastem
Id quod in Deuteronomio de lege dictam es, de Chriso accipit illud postolus secretum id est cognationis, quam habent ad
se invicem. Postquam enim lex viribus destituta per ca nem,translata est tanquam ministra in alumentum Christi, quod factum est in foedere gratiae, quae alioquin inter se pugnarent, seque mutuo everterent, tantam inter se aCCepere cognationem, ut quod ibi dicebatur a Mose de lege, recte id de Christo acceperit Apostolus quandoquidem lex Christo subdita, non alium finem habet aut scopum quam Christum. Dignum porro est examine, cur
es, ut dicas, quis transibit nobis trans mare, vel, in alteriorem
167쪽
ri4 ANIMADVERsIONES IN terminum maris quod L xx verbo tenus sunt secuti, Apostolus , qui Graecorum interpretationem lubens solet exprimere , hic verterit , Equis descendet in abyssum' , voluit scilicet mentem Mosis interpretari, Z optime est interpretatus. Potest enim terminus, finis, idquod trans vel ultra est. dupliciter sumi, in latitudine, aut in profundi . tate. in latitudine, ut quum quis fluvium aut Oceanum transfretans, ab una ripa transit in alteram. in profunditate, ut si lapis in mare inlectus, a superficie transeat ad fundum. non priorem, sed posteriorem modum hic locum habere, optime intellexit Apostolus. summo enim loco, qui est coelum, opponitur infimus, scilicet non superficies, sed profunditas maris, quae ubique in Scriptura z - αβυσ-
ῶς αβυμον; quis a superficie transibit in ulteriorem maris terminum, id est. in ipsam profunditatem descendet
non pudefiet. eundem locum citavit Paulus supra cap. Io. 33. ubi proculdubio petitus est ex Esai. 28 .i6. Laudandos autem arbitror interpretes, quique eos secutus est, Apostolum, quod sensum magis quam verba spectantes, pro r κ, nonfestinabit, dixerint nonpudefiet. sensus enim est, non se festinanter subducet, ut solent erubescentes , qui
conspectum hominum non. ferunt. Recte quoque , tum hic, tum cap. praecedenti ver 33. indefinitum I 'ζn qui credit, vertit Apostolus in universalem enunciationem ntia a mςcin. valet enim universalem. sicut indefinita, Homo est animal, valet universalem, omnis homo es animal.
V E R s. Iq. Πως δίε απητα MUmν ου CH ἡκουαν Vulg. ASyrus, quomodo autem credent ei quem non audierint' Eras. mus S Beza, de quo non audierint, i. e. κλιῆκουσαν. posses & neutro genere vertere, quod non audierint. VER S. I 6. Τὰ τῆ οἰών ημων; A'ista ex Hebrai L
168쪽
Epis T. AD ROM. CAP. X. Is smo pro praedicatione usurpari, jam pridem notum. Sed
quia Syrus vertit, ciuis credidit et Am ad verbum, filia vocis nostrae, visum fuit obiter annotare quid sit filia υocis. quod eliso Resch pronunciant Syri Bathhol H p m. Glossarium Syro - Arab. reddita. ληγ--Mὐ , vox ex linguis se pronuntiatione. Mens est, Mi & i. ta sic disserre, quod
significet quemvis sonum, etjam vocis inarticulatae, ut S Arabibus ista'. sed K C i ta vocem tantum articulatam, qualis est linguarum, quae certum quid & distinctum enunciat. quam Mab I dc Stad I Arabes dicunt. Apud Magistros να v speciatim designat truem in mae H privocem quae defendit e caro. specialis revelationis modus erat, quo non per somnia, aut visiones, aut Spiritus S. inspirationes, ut in Prophetis fieri consueverat, sed voce articulata Deus voluntatem suam revelabat. qualis erat illa Vox Dei Ioan. I 2. 28. quum articulate e coelo diceret. Et
glorificavi se adhuc glorificabo.
εου. commode hic Hs, aicedenti vers significatione, Itaque fides es ex praedicatione. praedicatio autem es per verbum Dei. Includit hoc quoque auditum. sed malim ex praedicatione , quam CX au ditu. quia praedicatio a Deo est, auditus ex nobis. fides autem potius ex eo quod a Deo est quam quod ex nobis est proficiscitur. praedicatio autem estper verbum Dei, quia per illud suppeditatur sacris praeconibus quod praedicent. Syrus dixit, Et auditus auris ex verbo Dei. Vulga
169쪽
Dei. sed quid vidit Arabs, cur verterit ρα - :, di ,UC E -t i 2 4 , ct quod audivit auris, sex fide in Christum verbum Dei. Per verbum Dei intelligit ipsum Christum. & id quod per praedicationem auditur vult esse ex fide in Christum, quum contra dixerit, fidem esse ex eo quod auditur.
V E R S. 2. Η' cinc οιδοπε is λια πι λεμ ἡ κοις CI. BeZa GH sie, vertit de Elia, ex Hebraeorum inquit idioti Lmo, apud quosa interdum pro rit seger, G. recte sane. 5 quia rarum satis est, lubet exempla quaedam proferre. perpetua Hebraeis S Syris phrasis csst vGrro confessus es in me, i. de me. unde in Hellentiso Matth. Io. vers 32. -ς ο
nescitis Scripturam de Ilio quid dicat abiit a constructione Syriaca. Tremellius , t ut ignoratis vos in Scriptura, Eliae quidnam dicat ρ neque hanc distinctionem fert constructio Syriaca, quae omnino postulat, ut Eliae sit genit. non dat. casus. & sic distinguatur, ant ignoratis vos, in Scriptura Eliae saut in libro Eliae in quid dixerit' Explicat Syrus quid apud Apost. sit εν H ια nempe ενορας vel εν Βιβλίω. H is, in eo tractatu ubi de Elia Scriptura agit. Arabs autem Vertit in Al Ili l Aaut nonsitis, quid dixerit Ilia Propheta in libro suo'Ibid. vers. 3. Ba ili. In Graeco est τῆ βααλ. Arabs
170쪽
EPis T. AD ROM. C A P. XI. is Arabs io beta Baali idolo. ut&Erasmus ac Beza. ima. gini Baal existimarunt enim defectam esse orationem, pro τῆ εἰ.Hβααλ. At LXX. non masculinum tantum, sed ocindiscriminatim formininum articulum praeponunt, etiam ubi in Hebr. nec dis nec mn nec alia imaginis notio apponitur. vide Hos II. 8. Ier. II. λ8. 5 i9. S. 32. 3 . I Reg. I9, i 8. Malo itaque sentire, Baalem ut de alios Gentilium
Deos indiscreti tuisse sexus. de quo cruditissime Clar. Sel dentis de Diis Syris Syntag. a. cap. a. recte ergo Syrus simpliciter V E R s. 8. Dedit ipsis Deus πιά μοι κάλυξεως , Syrus. D l . O- Trem. Spiritum commotionis. Bode r.
supiditatis. errarunt quod lo in regiminc positum existimarint. adversatur enim constructio, quae 'interponi postulasset. item quod pro substantivo habile. rint, quum ex ipsa forma pateat cile adjectivum scaeni in amascul. fornaae . misericors. f. a
l 3 misericors m. vocem autem hanc, &hunc ipse in locum sic interpretatur Glossarium Syro Arab.
de Spiritu dicitur, secundum id quod dictam esu a beato Paulo. dedit illis Deus Spiritum JA, hoc est tenebricosum circaliginosem. Sic & Ferratius adjectivum hoc foemininum vel tit obsura, tenebrosa. atque hunc ipsum Pauli locum adducit substantivum lita' vertit , oculi ossensio. fortasse quia ostensus oculus amittit lucem & sit caliginosus. ver-