장음표시 사용
181쪽
168 ANIMADVERSION Es IN angulum, meque in eo concludam. ita hic sensus est, Tradidit Deus non Gentes tantum, sed & ludaeos in incredulitatem. eosque in ea conclusit. Visum tamen fuit Erasino vertere ubincredulitatem , Q pro UM. quod insolens est. Nullus hic est, nisi forte totus Pelagianus, Scholiasteo Syrus, qui in hunc versum sic commentatur.
uandoquidem dominatores domus i. e. libero arbitrio praeditos) ereavit Deus homines, naturale es ut ob diant, o ut non obediant te. ex naturae conditione utrumq; in potestate eorum csty Itaque bonorum, qui obedierunt,exiuis sitia miseretur: malorum autem, qιia, quando convertunt . Di recte ait Deum omnes conclusisse subsereretur. Hic autem quosdam singit bonos Deoque obtemperantes, quorum iure merito misereatur.
Syrus cm 219 Qta O, Trem. & Boder. se ita recipiat ab eo. cx Hebraismo scilicet, ubi v valet ita sic. unde Scia rua coacti fuerunt vertere recipiat, quum tantum significet accepit.recepit autem dicitur reversus es accepit, i. e. rursus accepit. Syris ita vel sic latam dicitur. autem, teste Ferrario, est dein , deinde. Optime quadrat. Qui prior dedit ei,sedeinde accepit ab eo 'sic de Arabs με deinde accepit ab eo compensationem'
182쪽
EpIs T. AD ROM. CAp. XII. C A p. XII. Ic'V E R S. I. ΤLὐλογικ Δυ λαχειαν υμήν. Syrus is ri UBodetianus,perministerium verbale. Trem. rationale. ubi notandum, sicut λογγ Graecis cstsermo dcratia, sic familiare esse Orientalibus per sermonem intelligere rationem. quia solis rationalibus creaturis competit sermo. Sic Magistris 'ri tarat homo es animal loquens, idem est quod animal rationale. Hinc apud Arabem Gen. a. Vprs. 7. esst, Et facta es in homine tabu Ocitat in animum loquentem, id est rationalem. nec aliter hoc loco Arabs,
se es o ministerium et frum loquens, id est
rationale. similiter a Pet. a. Σ. λο - λα, si a
Despirituale. ita & hic cultus intelligitur spiritualis. atque explicat Apostolus quod dixerat, is παν 8 - , αἰγίαν, ευάρε- ντω Θεαῖ. idem enim hic λαχέα quod θυστα. quomodo &Ioh. I s. i. accipi diximus, Z saepe apud LXX. Interpretes. quod isthic loci probatum a nobis inveniet qui volet. rationale autem sacrificium dicitur, quo non bestia, aut aliud carnale quid, sed ipsa mens nostra, ipsa ratio & voluntas Deo sistitur. Atque id ipsa Mosaica sacrificia adumbrasse, Hebriet his verbis declarant, Hema pU md p n man a 'a Pr
in oblatione acrificii elevatur τoluntas hominis humilis es admovetur ad voluntatem excelsi, similiterque voluntas excelsi ad humilem propterea necesse es ut humilis voluntatem suam ei osserat perscriscium, alligatque animam suam animae sacrificii sui. tunc habet eum friptura, quasi anima uam vel seipsum obtulisset.
183쪽
iro ANIMADVERSIONES IN V E R S. 2. άλα μελιορφου . Vulg. sed resormamini.
Erasi transformemini. Syrus ci R Kal mutemini Arabs plenius mutate similitudinem vestram. i. e. qui hactenus mundo similes fuistis, mutate similitudinem vestram. quod Be Zarecte dixit, transformate vos. VER s. 6. Κατα αναλογίαν moως. Syrus & Arabs, secundum mensuram fidei suae. eodem scilicet sensu, quo supra vers. 3. dixit, εκάςω ως ο θεος ἐμενα ματον moως. Vide porro doctissimas notas Bezae. V E R S. 8. EιM O G καλων , εν τῆ α ιλ . Vulgatus, Erata. & Beza per exhortationem verterunt. Syrus & Arabs per consolationem. Syri verba sunt. 5alomi Oin , quae Trem. non recte transtulit, Et es qui exhortator es, in exhortatione sua. verte, o alitu consolator es, in consolationesua. Ibid. 'u' iuribuiι, ἐν α πλο rem in simplicitate, id est as-
VERS. II. Τῆ -ουδῆ μὴ οκνηροί. Libet huc referre quod praeclare a Rabbi Tarphon dicitur cap. 2. Aboth.
brevis es, opus multum, operarii pigri, merces magna, e parer familias urget. quot fere verba, tot argumenta diligentiae excitandae. VER s. 13. Ταῖς Xρέους τ άμων -νωνουκας. Vulg. &Erasmus χρέως verterunt nece statibus. Sic & Syrus m. m indigentiae. Arabs Q ' d. in paupem rate i orum. Hezychius Μῶα , ενδ indigentia. Beza ramen usus. malim prius. Ibidem ν
184쪽
Epis T. AD ROM. CAP. XII. r i Ibidem, His φιλοξενίαν λωον,ς. de usu verbi λωκυ videatur Drusus in Praeteritis, ubi sententiam Cl. Bezaede hoc verbo paululum corrigit. Syrus vertit, Diligite hospites. V E R s. I s. Tο αντο ει 'ήλους φρονοῦντες. addo notis Bezae versionem Syri, quam& Arabs V πιδος sequitur,
αα ia 4 L, Et id quod agitatu s vel sentitis in de vobis
ipsis, etiam de fratribus vestris. modum ομοφρονιας eXpri- .mit, nempe ut quis de alio sentiat idem quod de se. Ibid. ρι- -- ρωτες. Syrus Trem. neque cogitate cogitationes sublimes. verto, neque sentite sententiam sublimem. Arabs 'bneque de te ulli rei magna.
neutro genere accipit de rebus, ut m λα & - - χήνά sibi opponantur. Syrus & Arabs masculino genere de personis. ut&Erasmus, qui per humiles intelligit pauperes, ignobiles, indoctos, plebeios, & αμα-γομ ενα vertit obsecundantes. accommodantes vos. Camero in Myrothecio suo intelligit per humiles, τους ἀθενουνGις ἐν mes, & per π α παυώ- κενοι, συγκασμβαωνον πς. eo modo quo fecit Paulus, quum Iudaeis factus est Iudaeus, Gentibus gentilis, infirmis infirmus I Corinth. 9. 2 o. 2I. Vulgatus, humilibus constentientes. Placent prae caeteris Syrus & Arabs, qui verterunt, Et adhaerete humilibuου, masculino genere. ad verbum est, sed cum humilibus abducamini. abduci cum aliquo, est sequi aliquem , eique adhaerere. sic usurpatur ad Gal. 2. I 3. ω sΒαρναβας-ατέχ, Δαίν τῆ Θωκ rari, sc ut o Farnabas abduceretur una cum ipsorum Θpoersi i. e. adhaereret ipsorum hypocrisi, eamque sequeretur. item 2 Pet. 3. II. τν τ άλσ- μων πλάνν π α- omnς, cum nefariorum errore abducti, i. e. Y a errori
185쪽
i72 ΑNi MADVERsIONES IN errori nefariorum adhaerentes, cumque sequentes. He. Tych. Σαώαιπαγῆ , cum cc , αμερχ0, unaproficiscitur, una it. Hinc recte vertas, eum humilibus incedentes, vel humiles comitantes. A re autem, quam tractat Apostolus, non abludit monitum Ben Asai in Pirhe Aboth cap. q. ta ηm -κ'an 'i, rici xta H l X: ωκ'rκυ 'a' ridi, ruem n in κ Hes, ita P rra, Noli contemnere ullum hominem, nee removere a te, ut vilem, rem ullam. nulluι enim hominum tibi est , cui
non sit horasa: nec res ulti, cui nonsitsus locus. Ibid. μ γίνεθε φρονιμοι - εο ῖς. Erasin. ne estite arro. gantes apud vos isses. V ulgatus & BeZa,prudentes. Syrus optimo sapientes. petitus est enim locus ex Prov. 3.v. 7. P zzΠ 'κ nes apiens in oculis tuis, LXX. μὴ ἰ θι ἰ σει τω. neque ibi tantum, sed SI alibi vel sexies pipsis per φρονιμ D. redditur. ut & verbum nae interdum per φρονῶν. HeZychius φρον ιον, σοφος, νοηές,
terunt honesta.Vulg. Syrus de Arabs Mna. recte, quia τα κακα& τα καλά opponuntur. sensus est, tantum abest ut malum pro malo rependatis, ut contra bona vobis sint procuranda coram omnibus, etiam coram iis qui malo vos allecerunt. ideo Syrus posterius membrum conjungit cum prio
VER s. 39. 2 on usit os ulciscentes, dilecti,sed date locum irae. solent Interpretes referre ad iram Dei, perquam metonymice intelligatur poena, a Deo suo tempore hosti
bus 5 impiis infligenda. Syrus ad verbum o mcn y l .l,4 ubi observandum, bis Syris non tan
tum locum proprie dictum, se quodvispatium tum loci tum
186쪽
EPIs T. AD ROM. CAP. XII. i 3 temporu significare. Hinc supra cap. 2. Verc. q. pro S ἡ μακροDU ας κα9φρονεῖς, Syrus dixit Moeta, i,il Lal . . . . LO es adversis spatium quod dedit tibi
auaees Z Hinc duplex sensus oriri potest, loco huic aptus. fienim ad Dei iram referimus, sensus erit, Nolite spatium, quod Deus irae suae ostendendae, justaeque poenae infligen. dae fixit, vindicta vestra anticipare, sed date vindictae divinae suum spatium. Sin ad hominis ultoris iram referatur, sensus erit,iae protinus erumpat ira vestra in vindictam, sed date irae vestrae spatium. ira enim furor brevis est, cui si spatium detur, sedatur nec in vindictam ruit. sic Arabs accepit, qui propterea vertit Ad ii in Sed reprimite iram donec iranserit a vobis.
Κυν D. Syrus, quem sequitur Arabs, habet, Scriptum es enim non feceris judicium tibi l . Cosciamjudicium tuum.
inquit Dominus. Trem. aliter vertit, sed malo. V E R s. ro. Itaque si esurit inimicus tuus, ciba eum: si frit, daripotum. Ex Prov. 2s. 22. petita sunt, ubi pro ciba eum legitur. n Uκη ciba eum pane. & pro daeuotum, 'nmpe Ida ei bibendam aquam. quae recte annotat R. Salomo accipienda esse me za ut sonantsecundum literam. Suave autem est: intelligere allegoricam expositionem Rabbinorum,
corrupta natura.s ea esuriat, se praecipiat tibi uis aius transgressionibus, transfer te inscra holam,ct ciba eam paue i gis. inter da ei bibendam aquam, nempe aquam legis. quod
187쪽
i ANIMADVERSIONES IN nam prunas tu capies super caput ejuπ,ct Dominus retribuet tibi. Capies, id est acceptas deferes & impones. mn ibi sua mitur, ut passim np,. Porro per prunas intelligunt plerique Commentatores, iram Dei ejusque poenas. Aben Esra paulo aliter. sic enim ille ,' Uuπ- ue nrao Ne dirim Dolaum o mi ex Q uererm Μν mran truem, quin recordabitur cibi ac polin, quos dederis illi, ures eum tanquamsi carbones imtulisses in caput ejus ad urendum eum, est cavebit i ne deinceps iaci te. Similiter R. Levi filius Gerson, H n patri m
i a υκ pu Π, Haec enim res male habebit eum, quasi intulisses earbones in caput ejus aduraudum eum. quia maxime eum p debit, beneficium a te accepisse, loco mali quo te ascit. Porro pro σωρευιής Syrus noster habet quod recto vertunt coacervabis, &a Lexicographis nostris ea significatione adfertur: sed hoc solo loco nixis, cum alibi . sit sepelivit, tumulavit, ut 'N Hebraeis. ut ergo coacervandi significationem huic verbo vindicemus, visum flait addere locum Psal. 128. qui nobis est i 292 vers 7. don implet eo
volam suam messor, neque complexum suum i oeollicur, qui spicas colligit aut manipulos, 'Myo. Et fortassis prima haec est verbi istius significatio. deinde sepelire ac tumulare, quod est terram in tumulum supra cadaver colligere & coacervare. Affinis autem sententiae Apostolicae
est illa Mis. t bene se malefactori,
dominaberis. dominatur revera in hostem, qui usque adeo eum in potestate sua habet, ut ignitis carbonibas caput ejus onerare queat. Ideo recte subjicit Apostolus , Vince Maiam bono. victor enim est, qui malum bono compensat. C AP.
188쪽
VER s. q. E. δικῖ. εἰς οργίαν. Vulg. vindex in iram.
Erasin. & Beza, ultor ad iram, id est, inquit hic, per quem Deus iratus ulciscitur malos. Syrus J Jadirutior ira. quasi εἰς vim Genitivi habeat, ut, apud Hebr. in
'r' 'mem. ita hic non nau. Magistratus sane ultor est irae divinae, dum ulciscendo scelera exequitur iram Dei. Arabs vertit se ulciscens in ira. M pro G,ut saepe. V E R s. 6. cministri enim Deisant, εἰς αντὶ τοῦτο καρ nρουν,ς, Vulgatus, in hoc inumservientes. et ιπια Πρῶν-πις nempe τω Νω, sicut Aist. Io. 7. militem pium τ προ - τεράειν ossies eorum quiserviebant ei, ubi Vulgatus dixit parebant. Beza, in hoc imum incumbentes. quod doctissimo Commentario illustrat. cui magis etiam locus erit, si addiderimus, προ ιαρτερειν LXX Interpretibus interdum absolute sumi pro moni roborares, animum eapessere. ut Num.13. 2I. η o d Z f τυιτ αρτερησαιως λ ikεΘεως ἰτ καρπων ρ γῆ:ς. VERS. T. Te τ φόρον, φορον. De constructione, vide
Cl. Bezam. Syrus φορον vertit i in COC, argentum capitis, censu capitalis. Arabs quod apud Arabes tributi genus est, quod a paganis, Christianis, Iudaeis aliisque peregrinis Imperatori, ad dominium ejus asnoscendum , penditur. estque plerumque quinquagesima pars
omnis reditus. Decimas vocare solent, quae&a Multam
medanis pendi solent, sed tum dicuntur. Est &aliud ipsis tributum dictum, estque censes capitalis, quem peregrinorum singuli capitatim quotannis pendunt pro religionis libertate, & exeundi intrandique se
189쪽
i 6 A NIMADVERSio NES IN curitate. duorum fere aureorum cum dimidio est in Tg pto. aliud sunt vectigalia, quae dicuntur. qua Voce Arabs hic το, 'expressit. dicuntur 5 A . VERS. 8. μειδὴν οφωMm, εἰ μὴ το ἀ- αν ἀληλώς. Arabs το οφ ira indicativo accepit, quum vertit cu's in , neque es cuiquam ante vos quicquam, i. e. nemini debetis quicquam, nemo habet quod e iget a vobis, nisi Sc c. imperative enim dicendum fuerat a neque ineptus sane ille sensus est. Quatenus enim per Christum liberati a mundo, filii Dei facti sumus , & omnia nostra, omnium jure exempti sumus , nec ulli hominum quoad mentem, spiritualemque nostram conditionem obnoxii. excepta sola Charitate, quae nos semper obnoxios tenet. quia spiritualis nostrae communionis vinculum est. quae libertas, uti corporalia debita, ex gr. tributorum, Vectigalium, similiumque rerum, non tollit , ita efficacissimum est argumentum, ut debita illa fideliter solvamus. siquis enim solvere ea recuset, peccati reus est , dc amissa spirituali sua libertate transiit in aliorum jus, factusque est, etiam quoad mentem, alteri obnoxius. Id vos non decet, inquit Apostolus, qui ita estis in Christo liberi, ut nulli quicquam debeatis. quocirca non debetis fieri debitores
hominum. codem sensu quo a Cor. 7. 23. dixit, ne estoteser- mi hominum. Id melius fluere videtur, quam si Imperativo sumas. quum enim, Nemini quicquam debete, hunc sensum habeat, nemini ullum debitum in solutum servate, non recte satis cohaerent quae adduntur, nis ut diligatis alii alios.
illud enim ut perpetuum est debitum, sic perpetuo solvi
debet. recte sane moneo alium, ut se charitatem proXim Osemper debere sciat. sed non tam recte jubeo, ut semper eam debeat jubendus potius, ut debitam semper solvat.
190쪽
EpIs T. AD ROM. CAP. XIII. 177 quod non tantain, per τ πληιπον proximum sed & per επιρον alterum exponunt LXX. vide Gen. 3I.q9. Esa. II. 8. 5 sq.
V E R s. 9. Το g, ου ροιχά σῆς, ου φονευσω. ου κλεψ0, ου ψ α - λα τυρ ας, Φιδ DF σής. Syrus omisit ου φυορωροτυρ en ς, Arabs κροιχεάας. quod Syrus collocavit post ου φονευας, servato ordine decalogi. Ibid. , τουτω τω λογω ἀνακεφαλωουτα , Erasin. &BeZa, sammatim comprehenditur. Syrus & Arabs completur. He-Zychius, Α'νακεφαλπιουτη , προπληρουτ', ἐ-ναλαμβάν fortassis ε παναλαμβανεθ J completur, in epilogum colligitur. est enim επιναλαριβάν ν epilogum facere, in epilogo totius rei summam re lumere. ἐπινάλη' ς, λογο,. inde Zc ἐπινα- λοιμβιαν ν εαυτον instaurare seipsum se in integrum restituere. atque hinc fortassis Vulgatus hic ἀνακεφαλωου , quod idem est cum εστα λαμβας. Vertit instauratur.
Beetae, quae docto cuivis satisfacere possent. addo tamen,
fr absolute sumi posse pro ideoque, quocirca. quo sensiuplurale rui/G, παγὼ m , ταῶζμ έη, S is A saepe sumi, apud Budaeum videre est. Deinde, Nominativus clanm construi etiam potest cum sequentis versus tam θώ hoc modo:
Ideoque, scientes opportunitatem temporis, quod hora sit nos jam e somno surrexisse s nunc enim propius nos est salus, quam quum credidimus. nox praeteriit, dies autem appropinquavit) Abjiciamus igitur opera tenebra
θι- accipere, pro ἐγώρει surgere expergisci. Malim , servato aoristo, Arrexisse, experrectos esse. Quod autem dicit, propiorem nobis esse nunc salutem quam quum credidimus, i n-telligendum, Sicut propius accessit metam cursor, quum diu cucurrit, quam quum cursum inchoat. Scholiastes