장음표시 사용
171쪽
i 18 A Ni MADVERSIONES IN bum in appendice vertit, alucinatus es. hinc non inepte vertas, Spiritum haLucinantem, qui sit instar offensi ac caligantis oculi, qui ad res attendere easque recte di Dcernere nequeat. Arabs γ Spiritum aventem. est enim I ε- abreptum esse mente , in ecstasi esse nec considerare quid agas. cxponitur per olo negligenter se erga rem aliquam gerere , & circa eam quasi quiescere. unde S quies. sicut & κια ινυξις ab Hezychio Vertitur & καὶπιυτὶ ν, De voce illa Arabica qui plura velit, videat notas nostras ad Marc. 3. 2I. Phrasin illam deprompsit Apostolus & Esai. 29. v. Io. ubi ponitur
pro 'vi m Spiritu boris. L XX.-ευμα καὶαιυξεως. Theodotio e πως. Aquila κα9ςοώς. Sed & alibi moran verterunt LXX. per ἔκ mς & β'. nec aliud est Dan. Io. 9. quam se stupore quodam mentis,& sensuum cessatione correptum Conciditie in terram, και νενυγμεν FD. Aliquoties ipsis usurpatur κι υτ e pro rari quiesere, cessare, silere. ut LeV. io. 3. Psal. q. v. 29. IS. SI J . I9. Esa. q7. . pro tria obmutescere, Dan. Io. I S. est GgΟ τπευμα,
κα9νυθως Spiritus uporis, ubi vis mentis quiescit, cessat &
Trem . se oculos quibus non discernant, o aures qua non audiunt. dicendum crgo fuerat in foemin. quia
audivit. I Cor. 2. Bode r. in Reg. ut oculis non videant, se auribus non audiant. nimis abiit a vera constructione. rectissime autem in Paris. Et oculos ut non discernant in eis, e r. inures ut non audiant, οἶ mi ε ήν, - ωGI
172쪽
EPIST. ADRO M. CAP. XT. II9ἀκύθ. . dixit Paulus. Quod operae precium vix fuisset observare, nisi ex inconcinna Syri apud Trem. versione arripuisset Cl. Bera quod laudaret.
Trem. ct femur eorum omni tempore si curvum. Bode r. ct tergum eorum. malim o lumbus eorum. passim enim ponitur pro ος ς . ut Hebr. 7. . t o. ut & in plur. Matth. 3. 4. & alibi saepe. est Hebraeorum nr , , ejecto ,. quamvis autem apud Apost. hic sit, . τον νύ ν ά ν - - ος π αν - καμψον, apud Psalmistam tamen Psal. 69. vers Ση. est on et v n mn o lumbos eorum semper sic vaciliare. Clar. tamen Sion ita in dicto Psalmo incla a quoque vertit dorsum eorum. dorsum comprehendit lumbos. Aristoteles lib. r. de Histor. Anim. tres facit partes P νωτου, scapulas, spinam, .& lumbos. V E R S. I i. Facti es alusgentibus. om Trem.& Bode r. ad provocandum eos ad aemulaIi nem. Verte simpliciter, ad amulationem eorum. II .l enim nomen est, aemulatio. alterum diceretur
quod Paulus dixit ει το aeασύς. Arabs quoque Syrum secutus dixit , G M adaemulationem eorum. V E R S. II. a Bid i mo Co ἡδο do. Sic in Vien. & Cothen. legitur. at in Reg l ut S in Plant. in in. me . recte. nisi quod cum duobus punctis fin-mininam pluralem indicantibus scribendum iel.
173쪽
. eo P. y , ad verbum, si Deus enim ramis quae ex natura sua
sunt i. naturalibus) non pepercii. consentiunt editiones in duobus punctis supra quae tamen mendum habere arbitror. Si enim pluralem indicarent numerum, legendum foret et .m In Vienn .editione prius horum punctorum adeo obscurum cst, ut macula preli quaedam videatur. quod ego quidem censeo. alterum Cnim punctum rectum est, indicans Iud per vocalem 'legendum. de quo vide Gram. nostrae p. 36. Scribendum ergo
u Q a I, Trem .fortassis eIiam tibi non parcet. Bode r. in Reg. ne tibi quidem sorIe parcet. sic transtulerunt, ut im- 'perfectum vitarent sensum, quem usitata vocis J O , significarito, si forte, ut ne forte, hic peperisset. At vero Syrus consulto retinuit Ellipsim quae est apud Paulum,m1 κύῆε αι φώς0. su p. eo. recte ergo in Paris ad verbum transtulit, ne forte etiam non in te parcat, stip. Vide Vel cave. Porro QOa, , consentientibus editionibus scribitur cum vocali in ' ex forma defectivorum secunda, cum thema ejus sit iam , ex quiescentibus secunda. cujus futur. cx analogia Gramin. esset atque ita legendum
174쪽
EPIs T. ADRO M. CAP. XI. Icrsua quum esset ipsis radix, quanto magu non parcet tibi etiam' explicat quid Apostolus per του ςυαν κλάδους intelligat, scilicet non qui adhuc essent veri verae oleae rami, sed qui olim in sua natura & radice crestebant, quum radix ipsis esset. VERS. 24. Syrus ad verbum habet, Lal
tu,qui olea es Sylvestris, qua in natura tua erat, discerptus es, o quod non in natura tua erat, insitus es in oleam bonam: Sequi
. Oc Lin' Tremellius, & Boderianus in Regiis Min Parisiensi editione, uanto igitur magis illis inferuntur in oleam natura sua' At illudsi neque apud Apostolum est, neque hic cum sensu convenit.sensus enim erit,inua to magis illi, supple, inserentur,si inseruntur in oleam natura suae quum aliud verbum non praecesserit, quo illud, αuanto magis isti , suppleri possit. quod enim Tremel. annotat, subaudiendum, coalescent; ac Iunius addit, Graecum verbum ab interprete sumi metaleptice, id est ἐνκενκιθ re infrentur, idem esse quod insitis coalescent, vel si inserantur coalescent, non arbitror doctis probari posse. Sciendum itaque, particulam non semper esse conditionalem, sed interdum expletivam, quae vel rem aliquam ci cumscribit, vel potentialem format modum, sicut &α, vel ἐἀν junctum subjunctivo apud Graecos, ut Apoc. . v. 19.
quod Apostolus dixit, Εἰγώ, οσους εαν φιλω, ἐλεγχω. sic Luc.
175쪽
. Itaque & hoc loco verto , uanto igitur magis illi inserentur in oleam natura sua ' quod Apollotus
V E R s. 26. H U- Σιων ο υομπύγ, veniet ex Sion librarator. Sic constanter legunt exemplaria Graeca, Vulgatus& Syrus. Arabs tamen habet in Sione, quasi GΣlia legisset. apud Prophetam certe Esai. 39. V. 2o. legitur Et veniet Redemptor ira, Sumi, vel etiam in Sionem, vel in Sione pro pua. Sic enim etiam , interdum usurpatur. deinde additur , avr προρ 'aN, ct convertentibus se ab iniquitate in Iacob, prorem LXX. tamen, quos secutus est Apostolus verterunt, Mπςρε λψ ἀσεβείας γλ fακωβ, apr)p xτρ π . Ionathan , . rat, Vm ' a' H di se ad convertendum rebelles domus Iacobi ad legem. quasi legi Lset aprra ma', se ad convertendum rebellem collective in Iacob. Unde sane liquet, antiquos illos, tum LXX seniores, tum Chaldaeum paraphrasten, locum istum intellexi L
se de spirituali Israelitarum conversione, cum Apostolo nostro. longe sane rectius, quam D. Κimchi, qui haec ad ea tempora refert, quum Iam dudum per Messiam restituti Iudaei, ac in patriam suam reducti, bello Gogi&Magogi prementur, dc liberatorem rursus desiderabunt.
V E R S. 28. Καα μεν το Εὐαγγελίον. Cl. Beza in quadam editione restituit ex uno codice M S. ριεν ουν. quam particulam Vulgatus , Syrus & Arabs non agnoVerunt. nolim
176쪽
Epis T. AD ROM. CAP. XI. ID nolim itaque ex uno exemplari restituere. nec multum ea opus est, quum sine ea sententia sibi plene constet. Syrus& Arabs habent, quasi σ 3το Ευαγγελιον legeretur. VER s. 3 o. & s I. Sicut enim se vos quondam increduli fuistis Deo, nune autem misericordiam estis consecuti illarum
phylacti secutus, Graecum textum ea distinctione edidit,
ut post ηπειλ ων ponatur comma, quo τωυμ επέρω ἐλεi inde separetur,& cum ἐπι θωm Construatur. repugnantibus coninstanter exemplaribus Graecis, Vulg. Syro & Arabe, qui omnes comma post ελε habent, & illud cum construunt. Quid autem ad distinctionem istam amplectendam virum doctiss impulerit, ex notis ejus videre est. ut&, cur Erasmi sententiam rejecerit, qui multa hic, ut pas sim in illis notis, docta habet. nec inter ea rejiciendum omnino, quod Gentivm credulitatem dicat offendiculo fuisse Iudaeis, ut alienarentur ab Euangelio. verum id est. non tamen id potissimum spectasse videtur Apostolus. quandoquidem ea offendiculo Iudaeis non fuisset, nisi prius incredulitate praeoccupati fuissent ipsorum animi. ltaque non inde nata est, sed confirmata solum Iudaeorum alienatio. Sentio tamen omnino cum Erasimo, sermonem Graecum, simplicissime acceptum, eum sensum exprimere, qui contrariis inter se relatis constet, nempe, Sicut vos misericordiam esis consecuti illarum ineredulitate, se illi increduli fuerunt vestra misericordia. Quod posterius asperius quidem esse ait Cl. Calvinus,nihil tamen absurdi Continere: quia Paulus excoecationis causam non assignat,sed tantum significat, quod ad Gentes transtulit Deus, id Iudaeis fuisse ademptum. recte sane, & omnino id sufficit adversionem hanc servandam. quod ut liqueat, imo ne asperum quidem esse, quod Apostolus dixit, conserimus su-X a daeorum
177쪽
Is ANIMADVERs Io NEs IN daeorum rejectionem & Gentium conversionem cum Phy sca corruptione generatione. sicut unius corruptio est alterius generatio, sic supra vers. I 2. dixit, Iudaeorum lapsum esse divitias mundi, & eorum imminutionem opulentiam gentium. & vers I . eorum abiectionem , reconciliationem mundi. rursus, sicut corruptio unius est propter illud quod ex eo generandum est , sic vers. 28. dixit, esse eos hostes quoad Euangelium propter nos. ubi propter no nefiicientem sed finalem causam denotat. Et scut generatur unum Corruptione alterius, ac vicissim corrumpitur unum generatione alterius, sic hoc loco dicit, nos esse consecutos misericordiam ipsorum incredulitate, ac vicisti sim, illos factos esse incredulos nostra misericordia. Et libet addere discrimen inter creationem & generationem. etsi enim utraque sit mutatio rei a non esse ad esse , prior tamen est mutatio ex nihilo, altera ex praesupposito subjecto. Quum Deus Abrahamum G usque posteros in publicum gratiae foedus nove transtulit, creationis imaginem habuit, non generationis. dici non potuit, ludaeos misericordiam istam esse consecutos ex Gentium incredulitate, nec vicissim, Gentes factas fuisse incredulas ex illa Iudaeorum misericordia. antequam enim foedus iniret Deus, pariter erant idololatrae. At postquam cum Abrahamo foedus iniit Deus. & cum duplici ipsius posteritate, primum quae ex carne, tum quae suo tempore ex fide ejus nasceretur, quae Gentes quoque comprehendebat, unde ab ipso foederis initio Pater multarum gentium fuit nuncupatus, non tam creationis quam generationis imaginem refert Gentium conversio. non enim sicut tempore Abrahaminata est Ecclesia Iudaica , sic post Christum Gentilis. agnoscit haec matrem Ecclesiam ludaicam, ex qua vi foederis cum Abrahamo initi nasci debuit, nec ab alia radice gestari, quam ab eadem quae in Abrahamo fixa fuerat.
178쪽
EpIs T. AD ROM. CAP. XI. IssQuod etsi salva manente Ecclesia Iudaica facere Deus potuisset, visum tamen ei fuit ut sic ex Iudaica nasceret Gentilis, ut S in illius locum nasceretur. sita enim dixit Apostolus supra vers. i . naturales ramos fuisse defractos, oleastrum autem insitum in illis. Beza pro illis, id est, inquit.
in ramorum defractorum locum. Et vers. i9. Dices igitur, defractisunt rami, ut ego insererem recte. Hinc factum , ut
hujus generatione faci a sit corruptio istius,sive ut loquitur hic Apostolus, Gentium misericordia increduli facti sint illi. At ubi restituentur Iudaei in fidem Christi, nec creationis, nec generationis imaginem habebit, sed regerminationis seu repullulationis. Non enim ut olim ex Iudaica nata est Gentilis, sic tum ex gentili nascetur rursus Ecclesia Iudaica. non rejicit Deus gentem illam in genere universam, sed ut locutus est Apostolus vers 2s. μερους exparte. secundum electionem enim dilecta est adhuc propter patres, vers 28. & rescistis ad tempus ramis, remansit adhuc radix, unde repullulascent novi rami,ex sua inquam radice, non ex aliena. nec facile admiserim, quod tamen habet versio CL Beetae, misericordia gentium misericordiam consecuturos Iudaeos. Gentiles enim non ulteriusquam insititii rami, ab aliena radice portati, sunt aestimandi, vers i7. I 8. Iudaei autem quum inserentur, propriae oleae inserentur, vers 2 . Itaque non tam per misericordiam gentibus collatam, quam per propriae radicis sinctitatem vers i6. id est sanisti foederis cum gente sua initi fidelitatem convertentur. V E R S. 32. 2L-εκλιπ-ο θεος τους εἰς οἰ πείλου, πατους - νίμελιη ν. Syrus quoque & Arabs legerunt τους-νὼς, non ut vulgatus - σανία. intelligit autem Apostolus Iudaeos & Gentes, in quae velut duo corpora Deus universitatem hominum distribuit. quam propterea Apostolus per sουλώους θ cxprimere solet. non autem singula
179쪽
horum corporum individua intelligit Apostolus, sed ipsa
corpora in specie.collegit enim Apostolus hunc versum ex duobus praecedentibus. ubi de Gentium agens dixit, υμῶς -ἰ nempe olim quum a foedere alieni in viis suis ambularent. De Judaeorum autem νηπεθσσαν , nunc scilicet quum a fide Abrahami desciscentes, in Christum impegissent. Ergo neque jam gentes in Christum credentes dici debent conclusae in incredulita-etem, neque olim conclusi potuerunt dici Iudaei, quum adhuc in foedere & fide Abrahami perstarent. nec tamen propterea assentior Cl. Bezar, qui του πανὼς vertit illos omnes, & intelligi vult electos tum ex Iudaeis tum ex gentibus. Etsi enim nec Iudaeos nec Gentes omni tempore concluserit Deus in incredulitatem , sed ante Christum Gentes, post Christum Iudaeos, longius tamen multo patent conclusi in incredulitatem, quam misericordiam consecuti. quum enim vers. 3o. dixit, Vos aliquando increduli futuis Deo, nunc autem misericordiam esu consecuti, non intelligit solas illas personas quas alloquitur, sed Gentium corpus in genere , in quo patres eorum per multa retro secula comprehendebantur , qui hactenus fuerant increduli,
quum jam hi per misericordiam ad fidem essent adducti. Similiter quum vers 3 i. dixit de Iudaeis, Hi nune facti sunt
increduli, ut es t misericordiam consequantur, non intelligit,cosdem qui tunc facti erant incrcduli, consecuturos misericordiam, sed corpus Iudaeorum tunc factum esse incredulum, ut idem corpus suo tempore consequatur misericordiam. Eodem ergo modo hic vers 32. sensus non est, Deum omnes illos tum Iudaeos tum Graecos electos conclusisse in incredulitate, ut eorundem Omnium misereretur, sed in genere, Deum & Iudaeos & Graecos utros que scilicet suo tempore, conclusisse in incredulitatem, ut 5 ludaeorum & Graecorum sutrorumque scit. suo tem-
180쪽
EPIs T. AD ROM. CAP. XI. up pore) misereretur. Nugantur itaque, qui singularem quorundam electionem evertere ex hoc loco satagunt. quum enim ex vertibus praecedentibus liqueat, non omnes simul conclusos fuisse in incredulitatem, sed Gentes prius,deinde Iudaeos: neque omnes simul consecutos esse misericordiam, sed gentes jam ea potiri, Iudaeos aliquando etiam potituros, manifestum est nec concludendi nec miserendi actionem ad singula hominum capita referri posse. Unde simul facile est colligere, nequaquam hunc locum paral
res ipsa de qua ibi agitur demonstrat, per LI
intelligendos omnes omnino homines. sicut enim ad Rom. 3. Apostolus probat, nullos homines justificari ex operibus, quia omnes sunt sub peccato, ita hic ad Galatas, ubi de eadem re agitur, idem argumentum urget, non poLse ullum hominem justificari ex lege, quia Scriptura omnes conclusit sub peccato, id est, tam certo testata est esse sub peccato, ut si quis se excludere velit, conclusus judicio ac testimonio Scripturae teneatur. itaque ex fide Christi dari promissionem credentibus. De justificatione ergo ibi agitur. Hic de Reprobatione 5 Electione Quod enim Graecos primum, deinde ludaeos, atque ita distinctis temporibus omnes concluserit Deus in incredulitatem liberaefuit reprobationis. Quod autem Graecos lana est mitericordia dignatus, ludaeos deinde suo tempore , atque ita distinctis vicibus omnes eadem dignabitur, id liberae est Electionis. nec praetereundum, aliam esse phrasin
αν U-- ροτίοιο, aliam mi&λ πνει - Beza. conclusit in contumacia. Melius, ni fallor, Vulgatus per accusat. in incredulitatem. Quod Erasmus ait esse, ut dicimus , concludam me in angulum. recte fine. intelligitur autem ibi in consequenti antecedens, de sensus est, conferam me in