장음표시 사용
311쪽
ANIMADVERSIONES IN qua supra caeteros Prophetas eminuit. & sensum esse, Tota mea domus ei concredita est. caeteris Prophetis ego jam per visionem,jam per somnium certis temporibus appareo, ut, quando dc quibus jubeo, voluntatem meam an nuncient, sed Mosi ego totam meam domum credidi, ut Ecclesiam meam universam constituat, ordinet, regat, legibus tum Ecclesiasticis tum Politicis instruat, secundum quas tota mea domus S lam& deinceps est gubernanda. Laudo hanc sententiarn. 5 ad hunc Hebraeae Phraseos usum confirmandum , profero quod est in Taim. in Saniali e tr. Cap. 3. ubi duorum litigantium , & litis suae Iudices
quaerentium unus dicit, radici 'Nκ is tum inrai ripa um elis apud me es pater meus, fidelis apud me est pater tuus deles apud me sunt tres bubulci, id est , Ego vel pa-vri meo, vel tuo, vel tribus etiam bubulcis litem meam credidero , ac decidendam tradidero. Nec indignus est. Aben Esra, qui ad verba Molis audiatur. quid est ha Hra
ejus es,sicut iusfamilias, qui libere intrat nusia accepta potesate: quibus eget, libere eloquitur. Vos autem, quando appareo vobis per somnium. tum scitis. s non appareo, non es
vobiου pote s interrogandi. Vides ad potestatem & autoritatem referri, quam in totam Dei domum habet Moses, non caeteri Prophetae. Atque eandem hic Apostoli mentem est e, cum doctissi viro arbitror. non conferri scilicet Christum cum Mose, ratione fidelitatis, sed potestatis atque autoritatis quam in totam Ecclesiam nactus est. hoc discrimine, quod Moses tanquam famulus tantum , Christus tanquam filius Tri τοι ν αυτου domin suae dominus, ut Vers. s. loquitur, potestatem hanc habuerit. Atque hoc indicavit Moses Deut. 18. vers I s. dc I 8. Suscitabit vobis Deus Prophetam sicut me , 5 quae sequuntur. quae recte
312쪽
EPrs T. AD HEBR. CAP. III. recte ab Apostolo Petro Servatori nostro applicantur
Act. 3. Vers. 22. 2 s. non eo sane sensu , quo doctissimi In terpretes, atque inter eos magnus Calvinus, haec accipiunt, quassi H R indefinite pro Prophetis in genere accipiendum sit apud Mosen, & promittat Deus, semper populum Prophetas habiturum, qui rite eum doceant. praecipue autem intelligi Christum, tanquam Prophetarum principem, & in quem directae sint omnes superiores Prophetiae. Solum Christum intelligi arbitramur, quippe qui solus fuit Propheta sicut Moses , toti domui Dei praefectus. Solis illis duobus haec prorogativa & dignitas competiit. Primus sub lege Prophetarum fuit Moses, qui totam veteris Test. Ecclesiam usque ad tempora Euangelii ordinavit, & ipsis etiam subsecuturis Prophetis leges fixit. primus sub Euangelio Prophetarum fuit Christus, qui totam Novi Test. Ecclesiam , usque ad finem mundi ordinavit, & omnibus subsecuturis Prophetis sive pastoribus leges fixit. In Mose omnes reliqui Prophetae veter. Test. eum secuti comprehenduntur: sicut in Christo omnes Apostoli, doctores & pastores, istum secuti. V E R S. 3. Tanto enim ampliore gloria prae Uuose hic dignus es. Opponit hoc Apostolus Iudaeorum religioni, qua
Mosen nimium venerabantur tanquam omnium quotquot unquam fuissent aut futuri essent Prophetarum patrem&caput. Hinc inter tredecim fidei Iudaicae articulos, quos Rabbi Maimonides Christianae fidei omnes fere
opposuit, septimus sic habet nπd Omare: nmra pnita
id est, Credo fide integra, Mosis doctoris nostri b. m. Prophetias ese veras, ipsumque patrem esse sapientum, tum qui praecesserunt, tum qui secuti sunt. Vulgatum tamen fuit antiquis Hebraeorum doctoribus , illa Esaiae cap. 32. Vers. I . 'ἡρ nam Hlyri nam de Messia hoc modo interpretari umΣς z
313쪽
3oo ANIMADVERSIONES IN 'ta V m 'N: n nm: ditaen Et exaltabitur prae Abrahamo,
cir elevabiturprae tasse, Cr sublimis erit valdeprae angelis ministerii. quam Messiae supra Mosen dignitatem posterioris aevi doctores perperam S mala fide ad solam populi e
captivitate per Melliam redimendi, non autem ad Prophetiae rationem retulerunt , qua Mosen Messiae antecellere volunt. de quo videri potest Abrabaniel in verba illa cap. 32. Esaiae. C A p. IV.
V E R s. 3. Sanctificatio diei Sabbathi, qua Deus in quarto praecepto dicitur eum sanctificasse, id est, sanctum gratiae suae signum constituisse, est I. Respectu circumstantiae ipsius temporis. Quod enim Deus istum diem quieti destinaverit, quo ipse quievit ab
Opere creationis , typus fuit praestantioris S salubrioris quietis,qua Deus & Servator noster Christus a longe sublimiori & disticiliori Redemtionis opere spostquam anima ejus graviter laborasset, de quo Esse. 13.ὶ ipsissimo illo septimo hebdomadae die in sepulchro quievit. II. Respectu quietis populo isthoc die mandatae, quae& ipsa signum fuit spiritualis nostrae quietis in Christo
adipiscendae. Utrumque docet Apostolus Hebr. q. vers3. q. s. s. 7. 8.s Io. Ad cujus loci intelligentiam quatuor observanda, quae Apostolo tanquam fundamenta sunt ratiocinii rI. Quietem Dei, in quam fidelibus ingrediendum, non esse eam qua nos quiescimus ab operibus nostris, sed qua Deus quiescit a suis. vers 3. & 4. II. illam Dei quietem , esse fontem & originem nostrae.. Inde in quarto praecepto,Vos quiescetis isto die, quia ego
314쪽
Epis T. AD HEBR. CAP. IV. 3or ego eodem prior quievi. & hic vers io Qui intravit in requiem ejus, requievit & ipse ab operibus suis, quemadmodum a suis Deus. Ergo, quod nos quiescimus ab operibus nostris, sequitur ingressum in requiem Dei. . III. Duplicem fuisse in Vet. Test. quietem Dei typicam , cujus dc populus fuerit particeps. I' . Qua quievit septimo die, & ad ejus imitationem populus. a ' qua ingressus cum arca sua in terram Canaan, ibique firma sede primum in Silo, deinde Hierosolymis fixa, quievit a vagatione per desertum, S cum illo populus. IV. Veram &salutarem quietem non esse externam sive ab operibus mundi, sive ab incerta vagatione per Orbem terrarum, sed spiritualem in Christo. v. lo. in quam nemo infidelis ingreditur. vers. 6. S cujus, ne quidem qui in terram Canaan a Iosea introducti fuerunt, participes sunt facti, nempe qui infideles fuerunt. Etsi enim ingresti
sunt in externam requiem terrςCanaam non tamen in eam
quae repraesentabatur, non magis quam infideles in deserto, quibus ne in typicam quidem ingredi fuit datum. Unde&vers. 8. negat Apostolus Ioiam eos in requiem introduxisse. Ex his fundamentis infert Apostolus, Nec quietem illam Dei , qua septimo die quievit ab operibus creationis, nec illam alteram , cste illam veram in quam ingrediendum nobis si, o unde vera nostra quies proficisci queat. Quia posita illa jam ab ipso mundi primordio, non vacarunt tamen Israelitae ab incredulitate, impietate S rebellione, itaque negat Deus ingressuros ipsos in suam requiem, & alium a septimo diem Psal. 9s. vers 7. constituit. Et quamvis Iosue caeteros introduxit in terram Canaan, ubi &i psi cum arca Dei, id est ipso Deo quieve
runt ab oberratione, non tamen κινα μναν ι τους quietem
dedit ips)s, quia alioqui non fecisset David longe poli mentionem alterius dieio Hebr. q. v. 3. 6. S. 6. λ. 3,
315쪽
Hinc sequi ait, restare aliam Dei requiem pro populo Dei, vers. s. in quam solis fidelibus detur ingressus, vers 3. quae eius sit essicaciae, ut quicunque in eam ingrediuntur, ipsi quoque quiescant ab operibus sitis, sicut Deus a suis.
Illa non est alia, quam Iesu Christi quies, qua exanitatis gravissimis pro peccatis nostris laboribus usque ad ingressum diei Sabbathi, ipsissimo die Sabbathi quievit cum omnibus peccatis nostris in sepulchro. Quam Christi in sepulchro requiem, quicunque fide amplectuntur, ingrediuntur in istam requiem, & peream sepulto cum Christo vet. homine, quiescunt& ipsi ab operibus suis. Unde liquet requiem septimae diei typum fuisse futurae gratiae in Chri
C A P. V. V E R s. II. De illa autem Melchisedecho multus est nobis
sermo addicendum, Tirci ci a his S l tam . ,
Tremeli. & Boder. in Paris. Et occupatio ad exponendum illud. Hebraismum secuti sunt viri doctissimi, ubi popsub. stantivum est , significatque negocium, occupationem. At in Syriasmo est ad ectivum, significatque dissicilis , asser. m-terdum, praum, perversiin. vertendum ergo, o dissicilis ad explicandum eum. Quod in Reg. dixit, quaeque sic. verba)dissiciles explicatus habeant. Substantivum est lici difficultas. C A P. VI. V E R s. q. . 6. Locum hunc adeo controversum sic interpretatur Syrus. o, eri yl
316쪽
eis e caelo , Gr acceperunt Spiritum S. vers s. o gustaverunt sermonem bonum Dei, o virtute culi futuri: 6. ciui ναν- sum peccaverunt , non possitiat inquam de integro renovari ad conversionem: quippe qui de integro crucifigunt filium Dei Hrsubjiciunt ignominiae. Eodem fere modo, eodem saltem sensu in editione Parisiensi Boderianus, nec non in Reg. ubi pro, qui rursumpeccaverunt, minus bene habet, quum
iterum peccaverint. non videntur mentem Syri cepille.
v. 6. Nam QDOA verterunt per praeteritum,qui rusum peccarunt , quum futurum sit. 5 quae sequuntur O ELCM N in L Iab Vertarunt per praesens, cruci gunt, se ignominiae subjiciunt, vel ut Boder. ignominia ULeiunt, quum& illa futura sint. ubi & Tremellius praeponit quippe qai, quae in Syro non sunt. Observanduin itaque omnia verba vers. q. N S. apud Syrum esse praeterita. Omnia autem versus 6, esse futura. Non dicit, ui semel istuminati fuerunt , o gustaverunt , &c. se iterum peccaverunt, O 1,. OO O. sed & particulam quae in Graeco est omittit, & praeteritum mutat in futurum, quod omnino ut d sequentia regitur a m n hoc sensu. Non possunt ut iterum pecce t , ut denuo renoventur ad re
317쪽
piscentiam, se denuo cruci ant tum Dei, se ignominia osciant. Phrass Syra est, Latine sic , non possunt iterum peccare, ut denuo renoventur ad refipiscentiam 5 denuo crucifigant &c. Syrus hunc locum qui contra perseverantiam sanctorum ab haereticis adferri solebat, pro ea interpretatur. Negat sanctos, qui vers. q.&I. descripti sunt, posse peccare, ia est, peccato mancipari. sic enim de novo renovari deberent , & Christus de novo crucifigi &ignominia assici. quae quum fieri non possint, nec illi peccare denuo possunt. Et meo quidem judicio optime mentem Apostoli intellexit Syrus. Neque enim dicit sanctos,
quos descripsit, sed impossibile esse
αύακωνι ν,si deciderint, eos renovari. quia abolito S irrito reddito merito crucis Christi, quo semel renovati fuerant, necesse esset Christum denuo crucifigi & ignominia assici, ut novo crucis merito renovarentur. quod quum fieri non possit, inferre vult Apostolus, fieri quoque non posse, eos quae doctrina non socordiam, sed sedulum in animis sanctorum parit studium, de operam eos dare cogit, ut terrae potius fertili similes sint quae benedictionem consequitur, quam sterili quae vicina maledictioni. cavendum enim ne iterata indigeant renovatione, quam consequi nemo potest. Arabs Syrum interpretatus est eodem modo quo nos, idque tam perspicue ut contradici non possit. Sic enim habet, vers. q. υ . ita in I sed non possunt qui acceperunt baptismums mel, dcc. vers. 6. ita VJ out revertantur in peccatum, quo renoventur ad re piscentiam denuo, &c. non possunt ut revertantur, id est, reverti in peccatum, non possunt relabi : fieret id enim ut renovarentur , & denuo Christus crucifigeretur , quod fieri non potest. visum autem non est hic prae
318쪽
in baptismum descenderunt. ubi obiter observandum, quod pro baptizari, dixerit in baptismum descendere, quia olim
baptizandi in aquam demittebantur & mergebantur. unde de Christo Mat. 3.16-ς α βηλα τοῦ υ δῶ δ . ergo ante κατεβηδε υδωρ. Praecipue autem notandum quod pro φωτίζει illuminari, dixerit bapti Zari. sicut.& cap. Io. vers 32. Memores ectote dierum, in quibus φωuθίνως lia
luminati , Syrus i A accepi sis baptismum. fortasse quia non baptizabantur nisi illuminati, dc Euangelium edocti. Matth. 28. docete omnes, baptizantes eos. docere autem, Hebr. r in Hellenistis est φω θν. ut videre est Iud. a 3. vers. 8. 2 Reg. I 2. 2. & pr sertim Cap. II. vers 17. νῖ - ta in , G ςωLAmi is τι κε μοι F εὐ ψ γῆς. quomodo Apostolus Eph. 3. 9.ΚM φωδ. πανὼς ώς - -νωνια πιμ υ υου. ubi φω2 est Π ndocere. Equidem non tantum docendi sunt qui baptizari volunt antequam baptizentur, sed & ipse baptismus docet tum effusionem sanguinis Christi, tum effusi illius
sanguinis vim in ablutione peccatorum . quod omnis cruditionis compendium est, &is demum illuminatus qui hoc credit. Adde quod ablutio baptistni, repurgatae a tenebris peccati, adeoque illuminatae mentis sit indicium S obsignaculum, ut re ipsa illuminationem profiteatur qui baptismum suscipit. Chrysbstomus homilia 39. inter varia baptismi.nomina quae ei in S. Script. tribuuntur, dicit vocari etiam cpωῖσμα, idque ex duobus illis Epist. ad Hebr. locis probat, quae Syrus de baptismo interpretatus est supra. atque hinc homilia illa inscribitur, 11 ae; τυς μεμονος φωῖζει κατήχηMς, catechesis ad istaminandos, i. ad bapti-Zandos. Nec absurdum fortasse dixerimus, si hac voce al-
319쪽
3o6 ANIMADVERSION Es IN ludi statuamus ad Hebrarum Nu, quod, ubi nomen est , 'mium denotat, ubi Verbum, illuminari, lucere, idque non
tantum Hebraeis, sed & Chaldaeis ac Syris,& per exponitur Pal. 34. vers. s. Nam qui ad fluvium baptismi
Christi accedit, illuminatur, invenitque fluvium non tantum aquae elementaris, sed & aquae vivae profluentis cventre, de quo Christus Ioan. 7. nec aliud est quam donum illuminationis. Porro ἀκακωνον Beza active renovare. Vulgatus, Erasmus, Syrus & Arabs passive renovari. quod laudo. nec tamen cum Erasmo in notis subaudiri puto ἐ-τους , quasi sensus sit, Impossibile est ut renovent seipsos, sed ut quisquam renovet ipsos, id est absolute, ut renoventur. Sic enim Hebraeis Infinitivus activus frequenter sumitur passive. ut Psal. SI. Tρ ρ cum quis judicat te, id est, cumjudicaris.
C A P. VI. V ER s. 8. lues 'O lis' 'o m Trem. carduos se tribulos. Boder. Carduos σ s*inas. recte. docet enim Fer- rarius is dis esse arborem salici similem, sed spiniferam. atl, 33 , hunc 'psum locum citans, esse spinam. immutatus videtur dictionum ordo. in Graeco enim est ἀκάνθας ε ei χέλυe l tribulos significat, ut Matth. 7. itaque lues '' ω ώλας denotat. Lexicon Syr. Arab.
o lues s. id est, arbor quae di-
'di' alta es ad modum Salicis. estque inquit
Ibid. Η'ςώ πιλ' ὐ κιωαν. Vulg. cu in consummatio in combustionem. Eras cujus exitus huc tendit, ut exuratur. Be
320쪽
EPIs T. AD HEBR. CAP. VI. 3o Za, cujus exitus tendit ad exustionem. Syrus, sed is ejus ea combustis. Sic& Arabs. Monemus, Hebraicam esse phrasin, cujus sensus est, quae tandem comburetur. Sic in Mic. nati Sanhedrin cap. q. g s. Iudices praemonituri testes, ut sibi a falso testimonio caveant, dicunt ipsis dum tanκ 'κ dirus preprim ri a tamκ a, ut Izo, fortasse vos ignoratis , finem no-srum fore ad examinandum vos i. e. nos tandem examinaturos vos) accurati ma inquisitione. sic in Mis a Maccoth cap. i. g I. rura m l ma tarn an nons veho iesisee cras finis ejus eis ad dandum i. e. tandem dabit) ei promissam dotem suam addimus tertium locum ex Pithe Aboth cap. q. ubi sic R. Ionathan. n mκ 7 En HI
que praestat legem pauper sinis ejus est ad praestandum eam l. tandem praestabit eam dives, o quicunque irritam facit legem dives, sinis ejus es ad irritam faciendam eam i. tandem irritam faciet eam pauper. V E R s. 9.
sumus de vobis fratres, ea quae sunt bona. In Reg. persuas habemus. Apostolus , mr τμεθα. δίε ex K. υμων, άρα 'm, μ' κρύψονα. Id Syris diceretur 3 . o in Et sic fortasse legendum. Nam p. est persuademus. quae si recta lectio est, sensus erit, Etsi vobis ita loquamur, aliis tamen loquimur de vobis meliora quaeque ad salutem faciunt. Arabs Lo b. ambiguum est. si enim in prima conjugatione accipias, vertendum, nos autem scimus de vobis δ fratres res pulchras. Sinin quarta, nos autem docemus de vobis o fratres res pulchras. atque ita cum Syro Conveniet. V E R s. Io. Ουμ αδιγο ἄλλα ieer ζ εργου υμων.