장음표시 사용
341쪽
318 ANIMADVERSION Es IN tantum nostra sed Z animum nostrum proximo damus. Nec dubito quum id sit Matth. 6. versa a. οφθαλμος άπλῶς, nempe mens benigna ac benefica. ut contra οφ λμος απνηρος mens avara & in Vida. quod ex praecedentibus ejusdem loci versibus, ubi avaritiam oppugnavit Servator, Iiquido constat. Hebraei mentem beneficam vocant na ui
oculum bonum. avaram autem n 'oculum.malum. α πλους
itaq; non tantum plex, sed & beneficus, qui beneficentia animum suum extendit, Quod nec Pollux ignoravit, qui lib. F. C. 2 l. απλῆς, inquit, κεία in medio expositus, c/κοιὼςκc' parati min, liber, ingenuus, liberalis.
λα pro iisdem sumit. Lex. Graeco l. vetus, ἁπλῆρου Mndor. ἀπλω simplico , pando. ἀπλωπν expande. addo Chrvsost. ho m. s. ad pop. Antioch. ubi matres ait liberis flentibus τους κολπι ς άπ'ωms. idem ergo prorsus apud Graecos hoc verbum est quod ma apud Syros. quocirca dc άπλως recte Vulgatus vertit assuenter. proprie expans. optime etiam Arabs ex amphIudine, vel ex dilatatione. id est am-
plissime. potuisset vertisse Stata extense. ut in Alcor. Sur. Bac. ct auxit Deus Saulem) extense inscientia se corpore. alias in .s cst simpliciter. Sequitur in eodem versu, frit oua bsim, se qui non exprobrat. discrimen ostendit Apostolus inter Deum dantem ,& hominem. quod & egregie exprimunt Hebraei, quum in libro runc , in sextae diei precatione sic orant,
nar D nxydn ne fac ut opus mihisit donis hominum, quorum δε-na paura, exprobratio autem multiplex sed manu tua plena ct lata. unde simul liquet, quum Deus dicitur dare omnibus
342쪽
. λως, id Hebraice dici mmm manu lata, id est, non contracta, sed dilatata S ex pansa. V E R s. I . Is . Guisque autem tentatur, a propria con- eviscentia υμ δελεαζου abctractus sir illectas. Metaphora desumpta est a meretrice, quae imprudentem adolescentem abstrahit a parentibus sive a recto tramite,& ad se veluti esca allicit. deinde ex congressu ejus Concipit S parit. Meretrix est concupiscentia, quae hominem vere fatuum ac stultum abstrahit a Deo sanctaque ejus lege, de blande ad se pellicit. id fit prima stimulatione ad
peccatum, accedit deinde voluntatis consensus, qui quum sit veluti congressus quidam voluntatis cum concupiscentia, impraegnatur ibi concupiscentia, & fit peccati conceptio. postremo ejusdem paritis, quum in actum & quasi in lucem editur. tum autem peccatum est peractum: adeo ut idem mihi hic sit οὐ v α quod O. Tres itaque peccati actualis gradus describuntur, ex concupiscentia sive peccato originis fluentes: illectio ad congressum, ex congressu conceptio, post conceptionem partus. Paribus gradibus procedit mors. sed tertium tantum expressit Apostolus, quia ibi demum evidens & quasi sen. sibilis apparet mors. Nequaquam ergo negandum, ad duos priores peccati gradus mortem quoque pertinere. Contra, si tertius gradus, nempe peccatum partum, o eX utero producit & parit mortem, necesse est in secundo gradu fuisse conceptamM in primo allectain Unde sequitur, concupiscentiam, qua peccati actualis radix
est, esse-mortis. V E R s. i8. . Vt es mus primitiae quaedam τ αυτοῦ κἶσμάτων suarum creasurarum. creaturas homines speciatim
vulgatillimo Hebraeorum usu denotare dam pridem multis exemplis viri docti comprobarunt. Idemque usus apud Arabes obtinet, quibus creatura collective homines
343쪽
33o ANIMADVERSION Es IN designat. ut in historia Saracenica , mo occisam ex iis creatura multa, id est, occisi homines multi. Et in sententiis Ali litera o , o in Oia. I bd. His Contemptus creaturae i. qui inter homines spretus est, in honore est apud Deum.
VERS. I9. Be δυς ει τι λαλη . Recte Sammai cap. I. Aboth. t. in nran rara noκ die parum, se multum. Nam ut
Cap. s. ait R. Aquiba, Mnemran, avo sepessapientia est len
Aboth quum diceret rap Vmon fac legem tuam fixum quid. id est, postquam legem Dei tanquam tuam arripuisti, caVein ea fluctu es, sed tac fixum in ea habeas animum. Porro Lex libertatis ἐλαθευας vocatur, quia tum demum liber homo est , ubi legis divinae jugum suscipit. Deoque in lege praecipienti libenter paret. Et si enim libertatis nostrae causa efficiens principalis sit filius, Ioan. 8. vers 36. Sc Spiritus Christi, a Cor. 3. II. Tamen quia in eo sita est libertas, ut ab hominum peccatique jugo liberati, Deo secundum legem serviamus, quod Paulus Rom. 6. multis urget, jure lex, libertatis lex vocatur. Huc spectant quae R. Nehonia lib. 3. Aboth dicit, mn H, H on 'di
: γ 'un recto Μυ, uicunque fluscipit in se gum legis, ab
344쪽
Ε prs T. JA C o B. CAP. II. 33ro aufertur jugum regni id est, in eum nihil potest tyrannis j se jugum vis ternae fidest, non imperant ei amplius peccata & terrenς cupiditates. Contra qui diserumpis U-gum legis, illi ambo ilia Iuga imponuntur. Quod enim Scholiastes per Iugum regni intelligit m jun rota tributa or v ctigalia, per Iugum via terrae autem no ri r laboremo motidiam acquirendi victus, mihi dilutum nimis est. CAP. II.
Tremeli. & Boder. Gr facti estis interpretes cogitationum malarum t e in apud Hebr. est interpretari. interpretatio. interpres. An idem apud Syros vehementer dubito. Id ipsis a B dicitur. At iasi est separare, disicernere, di tinguere, dijudicare. unde a Corinth. I 2. vers Io.
Itali l , quum discernerent, vel distinguerent ex Scripturis , an haec ita essent. Sic & hoc loco verto, o sat estu ιλsιnc res cogitationum malarum. Neque enim agitur hic de malis cogitationibus hoc aut illo modo interpretandis, sed de distinctione quam malis cogitationibus faciebant inter divitem & pauperem. Apostolus dixit, s ἐβεβ εκροτέ - λογισμων πινηρων. ubi genitivus αμλογισμων non denotat objectum circa quod versetur κο ς, sed designat attributum τκυών, nempe eos inter divitem & pauperem malis cogitationibus discernere & dijudicare. quod T t i recte
345쪽
opinionibus malis. honorantes nempe nes uiores, & contemnentes meliores ac praestantiores apud Deum. Recte monet R. Iosua filius Pharachiae cap. i. Aboth, Ha Vin I innm m pii V Π, judica unumquemque bilance juvitiae. id est, secundum merita cujusque, non secundum externam spe
V E R s. s. Ουχ ο ως ερε ξαιτη τους ἄωχους F υσμου τουτου, πλου Πους mri,fκληρονομους sic c. Ellipsis est - lummodo verbi subitantivi, pro εξελεξα, ειν- πλουσας. quomodo dixit Apostolus Eph. I. vers 4. καθως ε5λίοιο ἡρωις -ἀπροκα βολῆς κ&σμου, - ημας αἰγους. tales phrases sunt, Iohan. ra. Vers 46. E'γωςως spro ειν φως εἰς τ Gσγων. a Cor. s. 6. o ς fικοωω ν ῆμας alari ,ους τῆς M --λκης. pro ἀνιμ μι-ους. VE R S. 8. Nοριον βοαπλιγων. Legem regiam. quam quidam sic dictam volunt proverbiali quadam locutione, ut viam regiam dicimus, quae diverticula non habet: quia lex sine ulla personarum acceptione omnibus patet, nec cui quam adulatur. Alii volunt esse pro νομον ζ βααλεως legem
regis, nempe Dei. hinc Syrus simpliciter vertit J
legem Dei. neque omnino est spernendum. saepe enim absolute Deus ὀ βααλ dicitur. vide Esa. 6. s. Jex. St. 46. Estque idem quod a 'ομεγας βααλ sa Psal.q8. 3. Matth. s. Is . Neque inepta hoc loco est ista notio. quippe qua urget eos, ne per et es σωψηφοω Cogant legem suis affectibus servire , adeoque κυ- του νομου potius sint
quam παιητέ, cujus criminis infra cap. q. Vers. II. eos accusabit. sed sciant, legem esse magni regis legem, quae praeter istum Regem dominos nullos agnoscat. Malim tamen scdici Legem, quod regale quid in se contineat, regiaque autoritate praescribat ac jubeat, cui parere, non imperare
346쪽
EPrs T. IACOB. CAP. II. 333 teneantur homines Sic de Lege loquuntur Hebraei, quippe cui F coronam tribuunt. Sic enim in Pithe Aboth c. .
sunt coronae: Legac, Sacerdotii or Regni. Quin & quum se retur Lex in monte Sinai sive Horeb, coronam Capitibus omnium Istae litarum impositam fuisse Munt. Atque inde est quod Exod. 32. vers. 23. ubi facto vitulo aureo dicitur Moses vidisse populum ni a denudatum eum e se, quia denudaveraι eos aron, Ionathan id interpretatur, Denudatos fuisse sincta eorona , quam in capitibus suis gestaverant, se in qua nomen magnum orgloriosumsu tum atque expressum esset, quidem nmonte Horeb, ut ait Thargum Hierosolymitanum. cum quo consentit Iona
b delictam unum multum es. at cuisus Deior mille obedientiae parum est.
quod es cooperabatur operibus ejus t Hinc inferunt Ponti-ῖcii, si fides Abrahami operabatur cum operibus ejus, justificabat etiam cum operibus ejus. Sed negamus consequentiam . primo, quia non omnis operatio fidei est Iustificatio. Nam Act. I s. s. fidei operatio dicitur esse etiam cordis purificatio, quae sanctificatio, non justificatio. Deinde, cum fides Abrahami. dicitur cooperata operibus ejus, sensus non es fidem Abrahami alutam fuisse ab ejus operibus ut eum justificaret. nam thesin hanc deducit Apostolus ex eo quod versu praecedente dixerat, Abrahamum obtulisse filium suum supra altare. Huic operi cooperata est fides Cus. an ut per illud opus ipsum Justificaret a reatu
347쪽
3μ ANIMADVERs Io NEs IN suorum peccatorum' At versu sequenti Asostolus profertex Gen. I S. vers s. Abrahamum credidisse Deo & imputatum ipsi fuisse injustitiam. quae imputatio in justitiam, quum facta fuerit plus quam viginti annis ante oblatum Isaacum, imo diu ante ipsum natum, non potuit ibi fides Abrahami adsuta fuisse ab isto opere, diu post secuto. Adde quod ex eodem isto loco argumentum depromat Paulus , Abrahamum fuisse justificatum fide sine operibus.
Quumqrgo v. 2I. asseritIacobus, Abrahamum justificatum fuisse ex operibus, quum obtulit Isaacum, non agit de eadem justificatione, de qua postea vers 23. quum haec illam multis annis antecesserit. Ideo sic distinguit eas Apostolus, ut eo quod justificatus fuerit Abraham ex operibus oblationis ictaci, impletum fuisse dicat, id est liquido tum constitisse, vere ipsum antea fuisse justificatum ex fide. quid itat quia cum Abraham Gen. 2 a. ex filiali timore
Dei, promptaque obedientia filium suum unigenitum obtulit, fides illa, qua crediderat promissioni divinae , fore ut in semine ipsius benedicerentur omnes gentes , quaequzilli imputata fuerat in justitiam, cooperata est isti operi. vel istis operibus, nempe oblationi filii, & timori.Dei atque obedientiae, unde fluxit oblatio. quum enim certa
fide credidisset, semen sibi dandum esse, & quidem quod
haeres suus futurus esset, Gen. is. v. q. &in quo omnes Gentes benedicendae essent, Gen. I 2. vers. 3. genuit illa fides filialem timorem, quo mandatum Dei de mactando Isaaco detrectare est veritus, incitavitque eum ad promptam obedientiam, Certo eum persuasum reddenς, non defuturum tamen Deum suae promissioni, quia & ex mortuis suscitare potens esset. Hebr. i I. vers i9. Ideo observandum , Iacobum non dicere, Opera Abrahami cooperata esse ipsius fidei, sed fidem cooperatam esse ipsius operibus. habuerunt enim ex ipsius fide opera, ut essent, N
348쪽
EPIs T. IACOB. CAP. II. agerent, &justificarent. Nempe fides illa, qua sola sine operibus justificatus fuit a reatu suorum peccatorum, ut in se peccator non haberetur peccator, sanctificavit cotipsius ad bona opera, effecitque ut per ea justificatus sit a falsa hypocrisios, mercenariaeque indolis criminatione. de quibus justificationis speciebus plenius egimus ad
Mes perfecta fuit. Ergo , clamant Pontificii, Fides perfectionem suam habet ex operibus , & charitas, quae inter bona opera primas tenet, est fidei forma, tribuens ei suam perfectionem. Perinde est ac si quis sic inferat: Aristoteles ad Nicom. lib. Io. C. q. dicit, τελέοῖ observetur eadem vox qua hic Apostolus est usus. vii πε α : ἡδονή, perficit actam voluptas, Ergo actus tenet formalem suam perfectionem a voluptate. Negat Consequentiam Aristoteles,quia variis modis dicitur aliquid aliud perficere. Addit enim, 9 τ αὐτὼ δίε κοπιν Un ηδον τελ οῖ γυψ τι τε ἡ ωθηας, αποδωα ονώ, non tamen eodem modo voluptas perficit, quo obiectum sensus, or ipsi sensus, cum proba sunt. Deinde, τελέοι
non ut habitus qui insit, sed ut is quidam qui adveniat:
quemadmodum iis quisunt in florenti aetate, venustas. Perficit, utique florentem aetatem venustas, verum non ut internus corporis vigor, qui eam perficit efficienter & formaliter, sed tanquam accidens concomitans, ex ipsa florente aetate ortum, camque ornans. Sic in actu sensationis, oriectum quod sensum movet, & sensus sive sentiendi facultas ac habitus qui sensationem efficit, actui isti fommalem tribuunt perfectionem. at concomitans voluptaS,
appendix est perfectionis, accessione sua augens & terminans perlayionem actus. Eodem fere modo in actuis fidei,
349쪽
fidei, justitia Christi quae oblata in Evangelio movet ac elicit fidem tanquam ejus objectum , tum ipse habitus fidei ingenitus in corde a Spiritu S, perficiunt actum fot-
maliter. bona opera eundem actum perficiunt, ως γινοus is, ut Concomitantes appendices & ornamenta
fidei. Et licui voluptas sic perficit actionem, ut m ternam actionis perfectionem praesupponat, eamque sequatur, ita de bona opera sic perficiunt fidem, ut internam ejus perfectionem praesupponant &sequantur. Quatenusgo bona opera vitam fidei, ejusque vim, efficaciam, sinceritatem produnt, adeoque eam illustrant S exornant, recte dicuntur perfectio fidei. V E R S. 23. Κοι -Non extat id cognominis de Abrahamo apud Mosem. Sed Esa. 4 I. 8 extat. ubi vocatur Israel a Deo μπων semen Abrahami amici mei.Non dubium est autem, quin hoc potissimum cognomen expresserit Apostolus, quia per universum Orientem notissimus eo erat Abrahamus. Nam & hodie inter Ma.
hometanos speciali quodam privilegio nominatur amicus Dei. quumque absolute dicunt , Id fecit amicus Dei , retin alius intelligitur quam Abrahamus. &saepe simpliciter x ο φιλο-, omista nomine Dei. V E R P. 24. Videtis ergo . ex operibus juis cari hominem, o non ex fide tantum ρ Facile hic locus conciliatur cum iis quae Paulus passim contra videtur disputare, si statuamus, quod est verissimum, Apostolum Iacobum non agere hic de una sola justificatione, quae partim fide, partim operibus peragatur, sed de duabus distinctis, quarum
prior ex fide, & fide tantum,altera ex operibus est. Quum enim duplex instituatur accusatio in fideles una a Deo, lege & conscientia, a quibus vere peccatorum multorum
350쪽
EpIs T. IACOB. CAP. III. mrei aguntur: altera a Diabolo & improbis, a quibus falso
hypocriseos, mercenarii animi, impietatis ac nefariorum rei perhibentur, duplex requiritur Justificatio, una qua in severe peccatores absolvuntur gratuito propter Christum a reatu suorum peccatorum, quaejustificatio ex sola fide est sine operibus. Altera, qua ut vere sanctificati & regeniti absolvuntur a falsis illis Diaboli & improborum criminationibus. quae justificatio petitur ex operibus. Iacobus urget, utramque esse conjungendam , adeoque non justificari hominem ex fide tantum, sed & ex operibus. id est, non sufficere utjustificetur ex fide a peccatis quae commisit, sed requiri porro ut justificetur etiam ex operibus a peccatis quorum falso accusatur, & a quibus per regenerationem immunis est. CAp. III.
L ma opificium, sed odio habe magisterium. Nec fortassis alienum inde illud Iosuae filii Pharachiae ibidem, an ab radis ana, 'Pi, fac tibi magistrum , ct acquire tibiscium. Id est, ne fac magister sis, sed magistrum habeas, & socios potius qui pares tibi sint, quam discipulos quibus praesis.. VER S. I . SeJAώμων GHών dcc. Laudanda hic sententia R. Haninae filii Dosae lib. 3. Aboth. ruere Ha
: o pna, Cujuscunque pietas antecedit sapientiam Vin, Vussapientia flabilis est. sed cujus sapientia antecedit pietatem Uu ejussapientia non es Babilis. nec ineptum est quod addit,