장음표시 사용
321쪽
3o8 ANIMADVERsIONES IN Id est quod egregie monet R. Elieger cap. 2. Αboth. 'Uυ 'ν d- AH Frin Rim Μον mi , scito coram quo opereris. nam fidelis est Dominus operis tui, ut rediat tibi mercedem laboris tui.
CAP. VII. . R S. 8. Et hic quidem decimas accipiunt homines qui moriuntur, μει δίε οπι cs, illic vero qui tesimo
nium habet quod vivit. Syrus L R tym Am eril omocn is quo testata est Scriptura quod vivat. sic& Arabs. Quod profecto non de Christo hic,
sed de Melchisedecho, verum ut Christi typo, dici, ex au- tecedentibus & consequentibus colligi necessario vide. tur. Scopus enim Apostoli est , Melchisedecum Levitis majorem fuisse ostendere. Id probat, 1. Quia Levitae a fratribus suis decimas accipiunt, Melchisedecus ab ipso Patriarcha Abrahamo. vers. q. s. s. 7. 2. Quia Levitae sunt homines qui moriuntur, Melchisedecus testimonium habet quod vivat. vers 8. 3. Quia ipse Levi in Abrahamo decimatus fuit. vers s. a quo vero Z a quo Abrahamus decimatus fuit, nempe Melchisedeco. ideo addit vers Io.
Nam adhuc in lumbis patris erat, cum occurreret t Abrahamo
Melchisedecus, adeoque etiam cum decimas ab illo acciperet. Sed scrupulum movet, quod de Melchisedeco non exstet testimonium Scripturae, quod vivat. At vero, non
plus hic de Melchisedeco dicitur, quam supra vers 3. dictum fuit, non habuisse em visae. quod si vere ibi ex Scriptura dixit Paulus, quia nulla in ea mortis ejus extat mentio, jure quoque hic dicit, Scripturam testat, eum vivere. Sed & extat testimonium Psal. II o. vers 4. quem locum Patres recte huc applicuerunt. Etsi enim non de sacerdotio
322쪽
Epis T. AD HEBR. C A P. VIII. 3 dotio in abstracto, sed de Sacerdote istic agi fateor, nego tamen de solo Christo istic agi, cum etiam de Melchisedeco ibi agatur. V E R s. . IL MGAλμης ἡ ἰερω- ς , αἰαγκης κἀνομου μνε . Quantopere hoc Iudaeorum sententiar, & fidei repugnet, ex tredecim fidei Iudaicae articulis, a Moimonide collectis , atque ab omnibus receptis, li
do perfera fide, legem hanc nempe Mosi datamὶ non immutatum iri, neque legem aliam a Creatore benedicto unquam profectaram. . C A P. VIII. .
Perperam ex hoc loco aboletur usus sacri Ministerii. i. Quia qui dicuntur opus non habituri ut a proximo doceantur, non sunt infideles & rerum divinarum ignari, qui utique opus habent ut e verbo Dei edoceantur quod ignorant: sed quorum mentibus Deus legem suam indidit, quod tum per externum verbi ministerium, tum per internam Spiritus S. efficaciam Deus peregit. non habent illi opus, ut quisquam ipsis dicat, Cognoscite Dominum, quasi non cognoscerent eum, quia omnes, inquit Deus, cognoscent me a parvo uiaque ad minimum. Sic I Ioan. 2.2o. Vos unctionem Dabetis a Sancto, se nostis omnia. rursus vers. 27. Vnctio quam accepistis ab eo manet in vobis. Hinc infert. Et non habetis opus ut quis doceat vos. sed unctioisia, quam scilicet per praedicationem Euangelii a Spiritu S. accepistis, docet vos de omnibus. itaque necesse non est, quenquam vos, quasi ignari dinetis, de novo docere. hinc
vers ri. Non scrus vobis, quod veritatem nestatis, sed quia
323쪽
3io ANIMADVERsIONEs IN ea citis. sciebant autem eam, non tantum ex Spiritus S.
illuminatione, sic etiam ex verbi institutione, quae hic ubique praesupponitur. Σ. Etsi negantur fideles in Nov. Test. opus habere, ut per verbi ministerium a quoquam de novo doceantur, non negantur tamen opus habere, ut in accepta doctrina per Musdem verbi ministerium confirmentur. Ideo Iohannes non cessavit ipsis scribere . quia veritatem sciebant : sed quia eam sciebant pergit scribere, ne ab ea seducerentur. unde vers. 26. ait, Hocscri vobis de iis qxi vosseducunt. quod non erat docere ipsos Dominum cognoscere, sed in
Domino quem cognoscebant corroborare.
3. Ut discrimen pateat hic inter vetus & novum Testamentum, tenendum est, paucos in V. Testam. suae, qui
Dominum vere cognoverint. Et qui eum Cognoverunt,
ita tamen in cognitione ista fuisse semper Novitios , ut opus haberent de novo sibi dici, Cognoscite Dominum. quum enim Dominus Iesus, mundi servator , promissias
tantum esset, non exhibitus, umbris ob velatus, adeoque
non nisi obtecta facie conspectus atque eminus salutatus, multa adhuc desiderabantur quae ad plenam istius Domini acclaram cognitionem requirebantur, obdoctiinae obscuritatem, S parca Spirrius S. gratiam. At ubi jam Domino exhioito, umbris in veritatem conversis, ac Spiritu S. plena mensura effuso, datum nobis est revelata facie gloriam Domini intueri, non opus habemus sic edocti, ut quis de novo nos doceat, & dicat, Cognoscite Dominum. Aliud enim est, docere de novo ut cognoscas Dominum: quo fideles Nov. Test. non egent, quia clare, perspicue, di plena Spiritus S. persuasione norunt Dominum. aliud est docere ut in cognitione Domini proficias ac confirmeris. quo semper egemus. C A P.
324쪽
. EpIs T. AD HEBR. C A P. IX. C A P. IX. IIV E R s. 3. 4. Multum viros doctos exercuit hic locus, cujus verba, Q Προν καSet Παια, σχίνη ἡ λεγομεν
κες ἡ M 1κs. Quomodo in arca dicuntur se ille praeter tabulas foederis, urna mannae & virga Aaronis , quum I Reg. 8. vers. 9. de r. Paralip. s. vers Io. solae tabulae foederis in ea fuisse aflirmenturi Doctissimus Iunius in paralle. lis , quem & alii doctorum plurimi sequuntur , sic conciliat, quod pronomen relativum non ad propinquius
mβω-, sed ad remotius Maias referendum, ut omnia illa in tabernaculo, non in arca fuisse intelligantur. At praeterquam quod hoc durius, quonam obse*o versus sequentis Dronomen refereturi'--οης δορος, κοι σκιάθν G. τη ιλα-ρμον. ubi pronomen neutiquam ad tabernaculum, sed omnino ad arcam referendum, quia alae Cherubinorum non illud sed hanc obtegebant. Quum igitur post non sit iterum facta arcae mentio, ad quam εχανω -πῖς referri possit, sequitur verborum dispositionem ac sensum omnino postulare , ut utrumque de επάνω αὐτῆς ad idem referatur, nempe ad arcam. nec aliter intellexit Syrus, qui pro De ui utitur nomine masculino
cto supram nota astixi foemin. gen. quod Tremellius recte vertit, erat in ea scilicet arca, male autem Iunius annotat verti etiam posse, & erat in eo, scilicet tabernaculo. astixum enim, foeminini generis referri non potest ad
325쪽
cepit. quum enim MV tabernacalum sit scemininum. vero arca masculinum, subj unxit assixo mascul. socse fuit in ea, nempe arca. At quomodo haec cum veritate historiae consistent, si praeter tabulas foederis, etiam urnam S virgam in arca fuisse statuatur e Reg In veteri Testamento a S in novo Testamento G non semper denotare rem quae intra aliam est, sed & quae alteri annexa est SI adhaeret. ut Genes i. versa r. Volatile multiplicet se M In terra , non intra, sed super. Col. 3. versi. Christus
dicitur sedere , τῆ id est ad dextram Dei, quod Marc. 16. dicitur se ADta. quomodo & insumitur apud Latinos, quum quis dicitur pendere in ligno, qui ligno appendet. ita hoc loco. dico tria illa quae Apostolus memorat, fuisse in arca. sed diversimode. Tabulae foederis solae fuerunt in , id est, intra arcam. urna autem mannae & virga Aaronis fuerunt in , id est , ad arcam, adhaerentes arcae, eique annexae. nec repugnat Moses Exod. I 6. 34. quum ait, mam urn in in qua erat homer mannae fuisse collocatam mvm ante testimonium, id est arcam testimonii. intellige, fuisse eam anteriori arcae parti appositam, ut & simul ante arcam esset, & ei tamen quasi inhae- .
Porro quod attinet ad N λματ εμον, quod Apostolus
statuit intra velum secundi tabernaculi, errare denuo Videtur D. Iunius, qui eo intelligi putat altare sumtus, de
quo Exod. 3 o. illud enim non intra, sed mortua, , άπιν-Iκαἷπεζώσμαὶ , ut LXX. Verterunt, Exod. 3 o. vers 6. &non in secundo, sed in primo erat tabernaculo, G πις άγοις, ubi saepe sacerdotes sumebant. Neque vero altare illud ,wατηνον dictum fuit senioribus, sed ,mα νον ,-ε Mal si , ut Hebr. mup nna. Cald. Hi με rarum. at MD- usurparunt pro Hebr. mssu 2 Paral. 26. vers. I9. Ezech.
326쪽
EPIs T. ADHEBR. CAP. IX. 3 is Ezech. 8. II. & non de altari, sed de instrumento lassitus quod manibus tenebatur, dicitur. Latine thuribulum, quod alias no et Hebraeis dicitur. quomodo & ra 'opuEzech. 8. vers. II. a Chald. versum est nec aliter
intςllexit Syrus, qui vertit i tam
Boderianus , domus aromatum, T emellius, thuribulum. Arabs vas aromatis. pro rima autem L xx solent
dicere et ρῆον. quod Apoc. 8. 3. 3. λιβοωωπς dicitur, Syrt in , , fortasse a Graeco maον. At vero ejusmodi thuribuli, quod in sancto sanctorum asservaretur, mentionem nullam facit Moses. Fateor. sed tamen Levit. I 6. I a. mentio fit thuribuli, quo semel in anno Aaron quum in sanctum sanctorum ingrederetur, solennem faceret suffi-tum. Singulare illud fuisse thuribulum, utpote aureum,& in sancto sanctorum in eum usum asservatum, docet hoc loco Apostolus. VER s. 8. Τουο δ λουνὶ γ Κ πνσομῶ άμου, μήπω πιφα
let hic versus sic connecti cum praecedenti, quasi antitypum contineret prioris typi, adeoque per τ άγέων intelligeretur coelum, per πωτης σκίωῆς totum vetus Tabernaculum. Fortasse melius ad typum adhuc pertinet, ut indicet Apostolus, Spiritum S. voluisse structura antiqui secrarii indicare, viam ταώων ad sancta, i nempe cincta sanctorum, sicut αγα sumitur infra vers Ιχ.ὶ non fuisse manifestatam, id est, clausam debuisse manere. quamdiu primum tabernaculum eo sensu quo vers a. sumtum est, & secundo tabernaculo vers. 3. oppositum 2 perstaret.
Ls ocia, t om Boder. Vbi enim este- samentum, mors ostenditur 6m qui condidit illud. R r voluit
327쪽
3i4 ANIMADVERs Io NEs IN voluit esse Peli mascul. gen. formae emphaticae , relatum ad J at postulabat Syriasmus, ut id forma simplici diceretur . non dubito quin sit Benoni Dem. gen. formae simplicis, referendum ad lideoque recte versum a Tremellio, Vbi enim es Testamentum, mortem ostendit ejus qui facit istud. vel fecit illud. Id est, ubi Testamentum est, ibi ipsum Testamentum ostendit mortem ejus qui id fecit. sic Arabs, εο ε' ubi est Te
mensam, istud osendit de morte Cus qui temtus eis istud. non tam rem, quam Syria sinum declaramus. cui etiam melius
convenire arbitramur, si legatur Oml - , quam ut hic scribitur ocri licita . est enim Om pleonasticum, non demonstrativum. sicut versu sequenti legitur
OGIV E R S. II. Ε ει Metram mimo EXemplaria Graeca non habent notam interrogationis. Neque Syrus & Arabs eam observarunt. qui μ' -n acceperunt pro simplici s non. Vulgatus , Erasmus & Be Ea pro nondum . quod ουπω vel μηdεπω dicunt Graeci. an unquam alterutra significatione occurrat m n, nondum constat. passim valet ne, nefrae. quod hic non quadrat. sed & interdum interrogat, ut Ioan. 7. vers 26. μ- π ά θως εγνω- ιαν οἱ αρχοντες, an revera cognoverunt principes, hunc verὸ
esse Chrictum' Ita & hic verti posset riuoniam an valet, quando vivit testatori quae interrogatio valet negationem,
328쪽
EPIs T. AD HEBR. CAP. X: 3 is C A P. X. VER s. s. Sacrificium se oblationem noluisti, cor psu autem adaptam mihi. At Psalmo o. 7. est ri r tar 'κ aures perfodisti mihi. sensus optime quadrat. & vere ibi Spiritus S. scrutatus est profunditates Dei. Tu, inquit David, bestiarnm sacrificia noluisti, sed ipsum me consecratum tibi, tanquam meliorem hostiam, voluisti. ideo aures perfodisti mihi, id est, me tibi servum effecisti, sicut olim servi aurium perfossione in perpetuum heris suis addicebantur. Exod. II. vers C. Hoc autem ad Christum non alio, quam incarnationis respectu, referri potest. Perfodit ipsi aures pater, id est, servum eum sibi effecit, quando corpus ipsi adaptavit. quamobrem Apostolus Phil. 2. eum formam servi tunc assumsisse ait, quando hominibus similis factus
men libri es liber legis, id est Pentateuchus. Nam ad hunc usque diem non habent Iudaei in Synagogis alium legis librum, quam longa pergamena volutatum. Quin& Pentateuchus Mosis absolute vocatur. sic Κim-chius ad Psal. I . vers 8. explicaturus quid sit, n m mm Lex Domini, dicit , . nn zm--- Ha VH 'ν π ta Nun 'nEt ecce Liber, a prima voce in principio, usique ad ultima verba, Coram toto Israel, vocatur Lex. Liber est καὶ' ερα Pentateuchus Mosis.
VER s. I s. si προὐκ dixit. pro eo Syrus simpliciter vel , quum dixit. est enim 'apud Syros vel pronomen relativum, vel adverbium temporis. posteriori significatione .Rr a Sy- κίναι. postquam enim prius
329쪽
3ig ANIMADVERsIONES IN Syrum, quem in Epistolis passim sequitur, interpretatus est Arabs. Syrum autem ita vertisse suspicor, quia versus sequentis omnia Prophetae Ieremiae verba esse arbitratus, αἰολουctoe, deesse vidit, si lagatur, postquam raram prius dixit: quae recta est S plana, si legas, qui vel quum dixit. Sed laudandus est doctis' Bega, qui sensum non esse ψακ9λουλν ostendit, si versu sequenti λεγ accipiantur pro verbis Apolloli, SI connectantur cum ἐμά et se κεν , tanquam eorum λαδοας. Etsi enim in Hebraeo textu, & LXXInterpretibus verba illa λο sint Prophetae, & non ad sequentia tantum, sed&ad praecedentia referantur, nihil impedit tamen, quominus Apostolus ea alio sensu hic suam lat, S ad sequentia tantum referat, quae sunt Indam leges meas, &c. se peccatorum isorum non recordabor amplius. quum enim in iis verbis vis esset argumenti Apostolici, recte monet, ut ibi attendamus quid dicat Dominus.
sensus est, Postquam prius dixit, Hoc es foedus quod pacia
scar, dcc. attendendum quid deinde dicat Dominus. quid autem id est 3 dicit Dominus, Indam leges meas C. quod
quum Genevenses non animadverterint, αἰακάλου θῖ- plane est eorum translatio. Porro pro indam leges meas est A, δους τους νοικους ριου. ubi participium praesens λδους ponitur profuturo δωσω. sicut dc Rom 9. 28. λογιν -πλων- νά- μνων, pro αν πλησi 8 - μεῖ CX Hebraeorum, praesertim vero Syrorum more, quibus nihil usitatius , quam Benoni pro futuro. V E R s. '26. Ε κουααις άμα Γνον ων κήων, &C. Voluntarie enim peccantibin nobis. εκουαως peccant, qui impiorum irregenitorum more peccant. regenitus enim, etsi respectu carnis, qua adhuc servit legi peccati , κουαως quoque peccet , respectu tamen mentis reno Vatae, a qua tanquam a meliori parte denominatur , άκουοπως peccat. quippe qui cum Apostolo Rom. 7. dicere valet, uodperpe
330쪽
ΕPIs T. AD HEBR. CAP. X. 3IIsro, non novi. id est, non approbo. quo sensu Deus dicitur non nosse improbos Matth. 7. Non enim quod volo hoc ago, sita quod odi, hoc facio. Hunc itaque non amstius ego id perpetro ,sdpeccatum quod in me s. non enim facio bonam quod volo:sed malum quod nolo, hoc ago. Plane aliter se habent qui μου peccant. quod perpetrant malum, norunt, id est approbant. quod enim Molunt agunt, de quod non oderunt, hoc faciunt. itaque & ipsi, & peccatum quod in ipsis est, id perpetrant. bonum enim nec volunt, nec faciunt: malum & volunt S faciunt. Cavendum, inquit Apostolus, sedulo, ne id nobis usu veniat. Si enim nos, nos inquam vere fideles, qui accepimus cognitionem veritatis, qua sanctificati & renovati fuimus,eo relabimur,
ut irrepe nitorum more bonum nec faciamus nec veli-
mus, malum de velimus & faciamus, adeoque vere μουmως plena voluntate peccemus, non amplius pro peccatis reliqua est hostia. enervata enim, irritaque reddita Christi hostia, qua semel renovati ac regeniti fuimus, aut repetenda esset eadem hostia, aut alia ab ea reperienda, quorum utrumque αἰλανίον. eadem sententia mentem Apostoli accepimus supra cap 6.. vers q. ubi vide. Quapropter non laudamus Syrum, nec qui cum sequitur Arabem, qui pros nos voluntarie peccamin, habent, s quis voluntatesea peccet. Fieri enim potest, ut quis veritatis cognitionem ad cptus, voluntate tamen affectuque nondum regenitus, peccet iaουοπως irregenitorum more, cui tamen Christi hostia postmodum aliquando sit profutura ad voluntatis etiam renovationem. 6 aeternam talutem. alii res erat de Apostolo, reliquisque ad quos scribit, quosque pro vere fidelibus secuinque regenitis habebat Hebraeis , quos prima persona plurali comprehendit, dicens, Si nos voluntarie
peccamus. quam lectionem omnes omnino codices Graeci
probant. Sensus est, si ego, vosque fideles Hebraei defici 4 e ' R r 3 mus