장음표시 사용
331쪽
313 ANIMADVERSION Es IN mus a nostra regeneratione, denuoque peccato mancipati voluntarie lubentique animo peccamus,adempta nobis est deinceps omnis reconciliationis hostia. quam sententiam verisumam arbitramur. VE R s. 3 4.TIU ἀρ-γί- τ υμων χαράς
ξαθε, γινωιαοδς ἔχYν &C. Viderunt enim plus lucri se facere quam damni, ubi omnia Christi causa amitterent. facturos contra plus damni quam lucri, si amisso Christo bona servarent. Recte R. Iudas Hannasi cap. 2. Aboth, tritamui mdan et ἔρου priata rara n im confer damnum praecepti divini cum emolumento ejin, ct emolumentum transgressionis eum damno θω. V E R S. 37. Ela ροκρονοπι οπι. Petita phrasis ex Eses. vers. 2 o. ubi pro 3Ηῖ omp ad quae ad verbum sonant, Lates eundum paululum momenti, i. e. ad exiguum temporis momentum te abde. LXX habent Σπικρυβ ct ροκρον οπι am.
Quanto melius fidei id tribuit Apostolus, qua in suo fa- erificio intuitus est Abel sacrificium pro mi sit seminis mulieris, quod caput Serpenti esset contriturum, quam Iosephus, qui Antiq. l. I. C. 3. causam praelati Abelis sacrificii sic effert, O cl. θεος - μαN ον ῆλ τῆ Den α, πῖς ο μά-ς
f σ φυιον γεγονοοπν-αλλ' Mἰ Λῖς καὶ' δ νοι- ωθρωπου πλεονεκlου σβίαν πιφυυαν. Deus hae magis de lectatus in hostia, quippe qui sponte es naturaliter nascentibus honoratur, non autem iis quae ex industria hominu avari violenter naseuntur. Obtulit enim Abel pecudes, quae ipsius industria non erant natae. Κa in autem primitias frugum, quas terra ipsitus industria arata S culta protruserat. Κain enim, inquit, προς τε κερσαο ν ριονον Σπιβλεπων; γLi eis ἐπινοησε
332쪽
ΕPI .s T. AD HEBR. CAP. XI. 3is m, tantum inhians, terra aranda modum excogitavit primus. quae quidem tam sunt inepta, ut longiori refutatione non egeant. Porro πλέονα θυρων Vulgatus verti lurimam hostiam. Erasmus uberiorem. Beza. mavoris pretii. vide ejus notas. Syrus quae excesseret , vel praestaret. ut &' Arabs ibonam magis, i. meliorem. recte. nam ut an apud Hebr. apud Chaldsos, sic & πιλυς apud Graecos multum, magnum, praestans promiscue significat. vide notas nostras apud Luc. I 6. Io. ubi ἐλάχω opponitur τω mΜω. quin & Pal. 78. Verc 3 I. pro on' et ri res
oecidit epinguibus sid est praestantissimisi eorum, L x x ha
Et propter eam fidem in fuit de illa testimonium, quod uisus esset: se te uius es de dono ejus Deus: se propter isiud etiam
mortuus loquitur. quasi legeretur, μαρτυροῦν ο ὐπὸ τω δώρωαυάζλῆ, S E MMU re ανων ἔπι λαλει . Fortasse τω δωρω rectius quadrare putavit quam in plurali ταῖς δωροις. quia Apostolus in principio hujus versus unius tantam θυιπας fecit mentionem. at constat ex Gen. q. vers. 3. unicam illam dimois constitisset m viis rumam ex primogenisis ovium i ius. o adipe earum. ideoque non obstat, quo minus unius sacrificii multa fuerint δωρο. quin quod & -α collective possit sumi. consentiunt in lectione plurali omnia exemplaria. ut de in si αυτῆς, quod ad fidem refertur, non autem, ut Syrus voluit, ad donum sive sacrificium. Quomodo autem mortuus adhuc loqui dicituri Primum, vitae
333쪽
31o ANIMADvERSIONES IN sux exemplo, quo in S. Scriptura perpetuo docet monetque Ecclesiam, ut fidei suae constantiam ad mortem usque imitetur. Deinde, & vel maxime, suo sanguine, cujus vox non tantum vivente adhuc Caino clamabat ad Deum de terra, ab eoque exaudiebatur , Genes 4. vers io. sed&etiamnum clamare pergit. quamobrem Apostolus non dicit, defunctus loquebatur, sed adhuc loquitur: ut perpetua sanguinis ejus, quasi alloquentis Deum M vindictam postulantis, actio indicetur. nondum enim caedes illa penitus est vindicata. Unde Christus Matth. 23. 3 . docet, omnem sanguinem Iuctum in terra effusum , a sanguine obelis, que ad sanguinem Zacharia, in 1 os Iudaeos venturum. quia scilicet Caini exemplum imitantes, pari crudelitate qua ille Abelem, parique de causa, justos Dei servos trucidarent: adeoque Caini factum approbantes, reos se sanguinis Abelis redderent, eamque ob causam poenae de isto sanguine adhuc sumendae participes se facerent. Cur autem fidei tribuitur, quod per illam defunctus adhuc loquaturi Intelligi id poterit, si consideremus primum, fideles, quoniam per fidem obtinuerunt ut justi essent &Deo .chari, Deumque pro Deo suo haberent, per eandem obtinuisse, ut post mortem adhuc vivant. Deus enim non es Deus mortuorum sed viventium. quapropter Christus de Abrahamo, Isaaco dc Iacobo, omnibusque in fide mortuis
testatur, omnes Deo vivere, Luc. 2 o. V. 37. 38. sicut ergo
Abel per fidem Deo adhuc vivit, sic per fidem Deum adhuc loquitur tanquam patronum , tutorem , vindicem .suum, censendusque est in numero istarum animarum interfectorum ob verbum Dei, quae Apoc. 6. 9. Io. dicuntur
clamare sub altari, S: vindictam sanguinis sui postulare. Nec est quod miretur quis, fidei suam vim Sc usum esse
etiam post mortem sicut enim caelos oportet Christum Capere ἀωιώονων πως -νὶων,Act 3.ri. sic fides δί
334쪽
EpIs T. AD HEBR. CAP. XI. 32i spes ipsorum defunctorum tempora ista exspectant neque usque ad ea aliter quam spe falvi facti sunt. unde illud
υ γ καλύψ manent si quidem fides & spes, donec τι τελ ον venerit. I Corinth. i 3. vers Io. I . quod non statim a morte adest, sed in apparitione Christi demum apparebit. Non est autem dissimulandum, cum Uri λαλει is vertimus adhuc loquitur, pro verbo medio haberi, de poni pro λαλει. quod tamen in Iolens esse fatemur, nec in ullo alio N. Test. loco, nec fortaste apud ullum probatum authorem usurpatum. ubique enim passive usurpatur; ut λαλει pro dici, praedicari, Hebr. 2. vers 3. τη λαλου- λον id quod aicitur cir praedicatur , Marc. s. vers. 3 6. Luc. 2.33. Actor. I 6. vers I . st 47. vers I9. I Corinth. Iq. vers 9. Hac significatione si & hic sumatur, sensus erit, per quam defunctus adhucpraedicatur. nec male quadrat. sicut enim Matth. 26. vers. t 3. dicitur de sancta illa foemina, ubicunque praedicatum fuerit hoc Euangelium in toto mundo, λαλε ,1 PQ ὸ tam σεν αὐτη , dicetur etiam quod hae deii: sic fides Abelis επι λαλειτ' adhuc dicitur. Activam tamen significationem secuti sunt vulgatus, Erasimus, Beza, Syrus S orabs.
κπιοπω ς εώευ κληρονορι . Si quis quaerat, qua nam illa
sint quae in arcae structura per fidem apprehenderit Noeli, unde&justitiae fidei haeres factus sit, docet id Apost. Petrus i Epist. 3. 2 o. 2I. ubi Arca, quae per aquam octo animas servavit, significasse dicitur Christum, qui nos servat per Baptisma. vi resurrectionis suae. Iuvat hic referre, quomodo ipsi Cabalistae ex dimensionibus Arcae , Iesum
eruant. Arca Noae 33 o. cubitos longa, so. cubitos lata, &3 o. cubitos alta fuisse dicitur Gen. 6. vers is . Hic Caba.
lista longitudinem primo dividit per altitudinem, & prOS s deunt
335쪽
311 ANIMADVERSION Es IN deunt decem, quae respondent literae Iod. Deinde ei adjungit ipsam longitudinem , cui congruit litera Schin. tandem eam dividit per latitudinem,& emergunt sex, quae notantur litera Vau. ita elicitur nomen salvatoris Issus. Haec Schichardus in Bechinath Happerusthim p. 6s. V E R s. IT. Καὶ προνοβῆ Syrus m. l . - m quae Tremeli. Et unigenitum suum obIulit super altare. Id Syra phrasis non fert. Boderianus itaque, exaltavit ad altare. Eadem phrasis est quae
adscendere in montem, Ita hoc loco , Et unigenitum suum ascendere fecit in altare. superimposuit altari. Explicare voluit Syrus, quid hic sit τ et ιάφερεν. non quod revera mactaverit, sed quod tanquam victimam altari imposuerit. sic& Arabs , ct ascendere fecit
VER S. 2 . Fide LMoses jam grandis renuit morari filius filiae Pharaonis &c. Juvat huc referre, quae Iosephus recenset Antiq. l. 2. cap. S. O G si αυον φῶ την, η θερμουθὶς - -
εδοξεν οἰωύοντα βοι λεία Id est , Interprete celenio, quum autem talis esset, Thermutis hunc Hi Glium adoptavit, quum alioqui germanis liberis careret. astatumquepatri
336쪽
Eprs T. AD HEBR. C A P. XI. 323 ostentabat, dicens desuccessores cogitare, etia Deus illi nullumsilium gignere dederit. Hunc puerum, inquit, 'educavi,
non mirius indole quam pulchritudine divina excedentem,
quem Hilus ipse in sinum meum tradidisse videri pote P. quem decrevi adoptare mihi filium, tibi vero in principatu ac imperio successorem. o cum dicto patri infantem in manus imposuit. at ille postquam acceptum ad pectus a res isset, filiae gratificaturus, comiter diadema suum capiti e us imposivit. GMoses vero eapiti pueriliter detractum prolabi in humum passus, pediabus etiam calcavit. id quod mox ominosum es visum, se regno nihil boni portendere. V E R s. 24. Renuit vocari filius filiae Pharaonis. Non ineptum est illud Talmudicum Sm - .HM Υ κ, an vinesto cauda leonibus potius quam caput vulpibus. quantum leo, animal generosum & nobile, differt a vulpe, animali vili &abjectissimo, tantum & amplius differebat populus Dei quos ' η magnificos vocat David Psal. i6. 3. ab AEgyptiis, qui, ut omnes improbi, erant Gaκ re, milii mi homines Pal. I t. v. ult. Merito ergo maluit Moses esse cauda Israelitarum, quam caput AEgyptiorum.
mus, quam temporariis peccati commodis frui. Beza, quam temporariam retinere peccati fruitionem. id est, inquit recte in Notis, oblectationem. quocirca laudabiliter Vulgatus, quam temporalis peccati habere jucunditatem. videtur τα σ-
κουρου legisse, quod nos et cmιυρον. recte autem λάλ- ν
reddidit jucunditatem. sic enim & Aristoteles lib. I. Ethic. cap. s. Σπιλ-Qκὼς vocat, qui voluptati dediti, in ea felicitatem ponunt. quos ab iis distinguit, qui divitias aste-ctant, quo UAQκους appellat. HeZychius
ψα deliciatur. Quamobrem Syrus hic, ctas 422,i 3 y o
337쪽
onon oblectaret se tempore exiguo in eo quo peccaret. V E R S. 26. Μειζονα, πλέω ἡγησα , τ ω Αἰγάωσ2wρων τ ον δισρον τοῦ Xωςῆ. Vir magnus per τ ονMσρον τῶXDe si intelligit exprobrationem, Sc quidem qua gentes Iudaeis exprobrabant tardet talem Sc moram adventus Mes siae. Non isthoc sane sensu accipi potest infra C. t 3. Vers II. Itaque exeamus ad Vsum extra castra, τ ον σισγων ο se φερον Πς, ignominiam e us ferentes: non utique exprobrationem morae adventus Christi jam tum enim advenerat) sed ignominiam crucis & perpessionum Christi. Ita & hic accipi velim. Syrus tal divitia ignominia Christi. Arabs
vit, quod acquiescere in similito dine ignominiae quamperpessus es Christin, meliu sis quam possidere thesauros A Apti. ον λσ--ος est Hebraeorum & που quae sic a LXX vertuntur.
Syris non tantum sed&l ν dicitur, quod
in Thargum interdum pro Hebr. P, gnominia, saepius pro Σαν dolore usurpatur. apud Rabbinos autem di Thalmu-dicos semper pro dolore. significantur ergo dolores S per . pessiones Christi, cum ignominia conjuncti. quas cum Jam tu in videret ipsum in foederato suo populo ferre , fide se
quicunque ast digit se cum Ecclesia, dignus es ut quoque videat conseiationem Ecclesiae. C A P. XII.
338쪽
Εpis T. AD HEBR. CAP. XII. 32spondera. Arabs pondus, vel onus. Suidas eγκν, τοῦ β ρ D. neque male quadrat sequenti Metaphorae, A G-μονῆς κίχωμι τ πυκειμον φών άγωνα. currenti enim nihil magis pondere obstat. fateor tamen ἔγ- potius tumorem significare, atque hic pro fastu animi, ut 5 passim apud bonos authores, recte accipi. quo non persuasionem illam intelligo, qua quis se ad me tam jam pervenisse temere credit , sed qua quis, nimium sibi tribuens, indignas se amictiones autumat. nihil enim adeo τῆ ωρμνῆ adversum, quam fastus. Apostolus cap. Io. a vers 32. ad finem usque adhortatus eos fuerat ad amictiones, prout coeperant, fortiter deinceps tolerandas, curandumque ne essent ρ έπο-- m ως. in eum finem nubem testium Veteris Testamenti toto capite undecimo protulerat, qui magnis amictionibus pressi, fide cas superarant. unde collegit initio hujus capitis, siquis tanti se faciat, ut cum illis & ad eorum exemplum pati, & δἱ προκειδον ἀγω - να nolit, vere ογυνfastum suum patefacere, qui deponendus sit, ut cursus recte absolvatur. Sequitur, f τἰώ cet--πν άμα Γοω. Beza, Et peccatum ad nos circumcingendos proclive. Erasmus, tenacIIer inhaerens. Vulgatus, circum-uans. Syrus, quem sequitur Arabs, '. Ga l. h. peccatum quod omni tempore paratum est nobis. quod cum H eZychio convenit, qui casi ια-
την Vertit O ,sλον,-, facile , promptum. Id placet. est enim etεα-ς circumstantia, ut loci, temporis, personarum. hinc cetussio 3νfacile circumstans. praestat sane isto Suidae, 'c πει opν, ριωμον, αχέως sultum, quod celeriter
339쪽
cum Iudaicarum tam η ripa in ades suas recipere viatores, refertur inter eas res ', md 'p inpim rari uisa tanυ tu Havid ira: Nan obst, quarum fructus homo edit in hoc seculo , sors autem ipsi permanet in futurum seculum. Et viator quidem qui hospitio excipiebatur, quartae sive ultimae precationi quam inter capiendum cibum dicere jubentur Iudaei, addere tenebatur ejusmodi votum pro suo hospite, Maena' ,eum un an d ν nisa HVi mi due a rvm, Velit Deu ne pudefiat hie paterfamilias, in hoc seculo, neque erubescat seculo futuro. Maimonides in tract. Tria a cap. 2.
VER s. s. Epote--ς -ρειν contenti praesentibus. Egregiam hanc Apostoli admonitionem praeclara Imperatoris Alis sententia ornare visum fuit
rum actionis. id est, qui contentus est iis quae Deus largitur, verbisque declarat se in iis acquiescere, eo ipso gratias Deo agit. VERS. 7. ων αἰαγωρεῖν, ς ἀυ ἔκβοαπν ἡ ομα λοφῆς. uorum intuentes exitum conversationis. per exitum phsis modum intelligere. ut plenius proposuimus Psal. 68.ar. ubim Π V κ πη vertimus, Et Iehova Domini sunt mortis modi.
340쪽
327 ANIMADVERSIONES IN EPISTOLAM
xit Apostolus. quod Erasmus vertit, simpliciter. Beza benigne. vulgatus optime affluenter. Notum est Syris 4 4 ut & Arabibus mutato pro more e in a, xa esse extendit, expandit. indela a B, Arab. extensus,expansus. ut ad Hebr. I. 8.diximus. deinde quia quae involuta erant, si extendantur & expandantur fiunt simplicia,simplicem etiam significat. sic proprie est exiense. deinde simpliciter. να-l in extenso,simplieitas. Idem est apud Apostolum άπλοτης 2 Corinth. 8. a. ubi dicuntur Ecclesiae Macedonicae in paupertate sua abundasse M. τ -ουτον ής ἀπλοπιῆν αυτων. recte scholia Graeca άπλοψ interpretati sunt δαψα - . Arabs in divitiu extensionis eorum, quod eodem sensu
plicem illam & porrectam animi extensionem, quae in benefico & liberali est, unde opum quoque extensio & clargitio ruitur. ut contra in avaro omnia contracta sunt Meoarctata. quare dicitur avarus ab condere se a carne sua. Esa. 8. vers. 7. κλει HEω καρδίαν i Ioa. s. vers i7. est ergo αἰπλοτης ea animi, ut sic dicam, explicatio , qua non