장음표시 사용
81쪽
sunt transferenda, quomodo video constanter a Vulgato, Erasmo, Bezax Syro Arabs omisit πολλά,) translata esse. Sed moneo , transferri etiam posse, ex multorum offensis, atque id loco admodum quadrare. Reatus, inquit, venit ex uno, id est ex unius hominis delicto ad condemnationem: Gratia autem non ex unius, sed ex multorum hominum delictis ad justificationem. magna est condemnatio quam peperit unius hominis delictum. sed infinitis modis adaucta, quum infinitorum hominum delicta accessere.
Hunc totum condemnationis cumulum , infinitis modis
majorem, quam ex primi hominis delicto evaserat , tollit gratia. ergo non se habet donum, ut se res habet per unum
qui peccaverat. Objectum hujus doni non hic est hoc aut illud fidelium individuum, cui multa quidem peccata, sed
tamen non nisi sua condonantur: verum totum Electorum genus in Christo comprehensam, sicut totum humanum genus in Adamo Comprehensum est objectum reatus qui venit in omnes ad condemnationem. Sicut igitur ista condemnatio, quatenus ex unius delicto in omnes dimanavit, Certam habet proportionem ad meritum delicti unius istius hominis, sic parem habet proportionem gratia qua condemnatio ista aboletur. Adde jam condemnationem , quam totum Electorum ac fidelium genus tot tantisque delictis contraxit, quam universam eadem gratia abolet, ibi demum apparet, quanto plus boni dederit unius gratia, quam dederat mali unius delictum. Lubet
etiam observare, in primo membro ubi de reatu agitur, ἐνος significare causiam efficientem meritoriam: in altero ubi de gratia, Me απλων terminum a Mo. Gratia enim, quatenus fidelibus complexim in uno corpore sumptis confertur, procedit ex multorum offensis, tanquam e termino a quo, adjustificationem, tanquam ad terminum ad quem V E R sa
82쪽
Epis T. AD ROM. CAP. V. cyU E R S. II. Ei - τω τουενος C ρωμαῖο θανούγ ἐβιε--λά σε alo ζενος. Beza edidit τω - α μο8ωροαI per unum lapsum. Atque ita se restituisse ait ex Claro montano C dice. Nolim uni Codici tantum fidei tributum contra reliquorum omnium fidem atque authoritatem, S contra lectionem quam Chrysostomus, Latinus Vulgatus, Syrus S Arabs constanter sunt secuti. Neque, si legas τω Fένος et ἄωροιο, propterea redundabit prorsus αμ ου νος quod sequitur. quod quum Syrus & Arabs quoque existimarent. omiserunt istud. utilissimam potius continet doctrinam, & quod in hoc Pauli negotio potissimum ad rem faciebat, proponit: quomodo scilicet factum, ut unius delicto mors regnaverit in omnes. id non per imitationem posterorum, sed per eundem illum unum, qui deliquerat, contigisse, sic ut delicti Adami reatus per eundem Adamum transfusius & propagatus sit in posteros, eo usque ut ec per eum mors regnaverit in caeteros. Si hoc, inquit. unus homo, sui unius delicto, per se unum 5 solum potuit, quanto magis unus Christus per abundantem illam gratiar, quam v. praecedenti dixerat ex multorum delictis procedere ad justificationem , ess ciet, ut qui illam fide recipiunt, invita regnenti Verba Apostoli sunt, πιαωρολλον οἱ
Τες, &c. sic Chrysostomus etiam legit. sed in margine notatur, quosdam codices legere i λκουοαυης. quam lectionem Vulgatus, Syrus & Arabs sunt secuti. VE R s. I 8. Ab ουν ως δ' ἐνος , εἰς ἀνῖας άνθρωπους εἰς κατακυρο, s. ω S A' ἐνος λκιωωμαὶν, εἰς πάνGVς άνθρωπους εἰς λκα ωαν γῆς. Solus Beza, λενος Si ἄωμού vertit per unum sum. & λ' ἐνος λκιυωριαὶ di per unam ju- sificationem. Reliqui Interpretes quos sepe citamus, per
unius L sum, &per unius justificationem, aut potius justitiam. id laudamus. nec videmus, Cur non Graecis respon-
83쪽
το ANIMADVERSION Es IN deat ea interpretatio, neque ea tautologiam parit in vers.
sequenti. praesertim si Ellipsin hujus versus commodὰ suppleas. Erasinus post et F ρωμ ἄρο supplet propagatur
malum, post Oiκουωρ ιὶ propagatur bonum. Beza priori loco, reatus venit: posteriori, beneficium redundavit. Syrus& Arabs nihil supplent, sed mutant constructionem, quasi legeretur εοῦ se πάνὼς οἰνηω ς, de rursus, δεκγωοπὸς ζωης ες ει πάνὼς άν inrisς. Nos existimamus, ut supra vers. 16. ita S hic sufficere ut in utroque membro subintelligatur is vel ἱχ . Hoc modo, Daquesiculper unius δε-licum res se habet erga omnes homines ad condemnationem, ita per uniusjustitiam res se habet erga omnes homiues ad ju- sifationem vita. cujus explicatio datur v. sequenti. Libet porro in gratiam Syrizantium observare, Syrum in initio
-' scut ergo propter peccatum unius &c. Ad quae Trem. in notis, Mutavimus, inquit, quod perperam scriptum erat i quod nihil significat in Nπου, id est sicut. admisisses autem est error, mutatione Iod in Zain, & transpositione, quamvis eodem modo legatur in Manuscripto. haec ille. Sed perperam mutavit. recte legitur. usitata Syris
vox est i ii mi ex J η modus, species, praeposito
Aleph euphonico cum Caph similitudinis ex Hebraismo, q. d. secundum modum, id est quemadmodum. sicut S
unum fit eodem modo secundum unum,
i. simul, pariter. habet autem l arat post se ' , cum
quo ad verbum denotatsecundum modum quo, id est quemadmodum. Unde liquet, quaenam sit saepe variantium lectionum causa. nimirum mutatio, quam lectorum aut interpretum imperitia peperit. V E R S. I9. Sic Syrus quoque & Arabs, item
84쪽
EPIs T. AD ROM. C A P. V. 'titem Chrysostomus legerunt. Erasmus tamen legit καπι- V E R s. 2 o. Nομ' 3-, ἴνα πλεοναση το ἄψά - βωμα. Syrus S Arabs simpliciter, Lex autem intravit. est enim S alibi, ubi &ει cum verbis sic componuntur,
ut ast, nihil novi significet, sed significationem ζ tila solummodo augeat. sic χαρ σενεγκεῖν usurpatur 2 Petr. I. I.
Erasmus, Lex obitersubiit. neque explicat in notis, quid per obiter si hi velit. Fortasse idem voluit quod Chrysostomus, qui ad hoc verbum sic commentatur: m δίε ci , iam, νομγε AN, αλλα' , νη - άθε -ρ σῆ ; πυ- ρον αὐ διινυς ἀυ ει- ουιαν, 8 ου νι ροαν ου b: ηπροηγουμένου. Auare non dixit, lex data est,sed, lex autem quia indicare voluit, temporarium tantum esse legis usum, non autem automatis neque primariae potesatis. quod pergit ex loco ad Gal. 3. 23. probare, ubi lex dicit it conclusos custodivisse usque ad fidem revelandam. At praeterquam quod perpetuus
sit usus legis, augere peccatum, nisi quis Spiritu Christi
regeneretur, non videtur vis verbi meρ ωλθῶν esse ut temporarium introitum significet. Beza, Lex vero praeterea imtroiit, id est, inquit, accessit ad morbum illum quo laborabant omnes homines,unius peccato contaminati. Sed neque illa videtur esse genuina verbi sisnificatio. Suidas ait, meρ -
πλθει, esse το ριδ αλλου et λαγα-l di , cum alio qui oblique venit una intrare. ελθειν autem esse, το γρον τη πιτρρη
Hoine me , nuda dicendi libertate uti. & hoc voluisse Apostolum, quum dixit, ο νομίD . Non videtur ad publicam legis Mosaicae lationem haec retulisse, quae palam facta est, & ubi ,1 γιγνm χαρρηα α nuda dicendi libertas quam maxime viget: sed ad generalem omnibusque seculis Communem legis usum, quo peccatorem urget, premit, accusat, damnat. Hactenus enim vere dicitur , simulac peccatum oblique intravit in mundum, una cum peccato irrepsit
85쪽
irrepsit clam ius, autoritas ac dominium legis, & tacente etiam lege, nec quicquam palam dicente, servus legis factus est peccator, idque ut justo Dei judicio per dominium
legis augeretur peccatu n. Quicquid sit, Suidas verbum illud irrependi significationem habere existimavit. ut& procul dubio Vulgatus, qui propterea subintravit vertit. ita sane accipiendum eli Gal. 2 q. οἰ-ες qui irreis runt. de talus fratribus agitur, qui ibidem απουρώσαςm irreptilii dicuntur. nec aliam apud Lcxicographos hujus verbi significationem reperimus, qui per ταρ αεν --ρψσδυ νinterpretantur. neque aliena mihi ab hoc loco est e videtur. Etsi enim, quod vere Cl. Beza dicit, lex Mosis publice tantis cum ceremoniis rogata &accepta sit, si tamen hominum studia spectes, quibus tale froenum minime exspectantibus, sed audacter lascivientibus, & intrepide desideriis suis indulgentibus, lex data est subito, reprimens, prohibens, minitans, urgens, impellens, damnans longe aliud cogitantes, jure maximo subintrasse in mundum, &hominibus obrepsisse, ac quasi subreptitie peccata eorum
subiisse dici potest. Adde quod clandestina quaedam de
subreptilia vis legis est, ut, quod minime ab ea exspectan dum videbatur, peccatum ea adaugeatur. Iuvat autem hic ad illud Apostoli - πλεονασην, &c. audire Chrysosto
erres delictum: contrarium autem evenit, non ex natura legis, si ex recipientium inertia. Eadem haec in sua transtulit dicholiastes Syrus. Ubi laudandum sane, quod per accidens legi tribui dicat, quod ex ea augeatur malum, idque
86쪽
Epis T. AD ROM. CAP. V. 73 non naturς legis, sed hominum inertiς asscribendum. Inde tamen non sequitur, particulam ἴνα hic nihil praeter eventum denotare. Lex enim non tantum ut boni Dei, justitiae regulam praescribentis, sed S ut irati judicis peccata ulciscentis, instrumentum consideranda est, quo respectu iram operari dicta est, Rom. q. vers i I. atque hoc eodem respectu ossicium legis cst peccatum augere. quod etsi ex malitia hominum proveniat, lex tamen non est ibi otiosa, sed suam vim malitiae hominum ita applicat, ut lex per malitiam, de malitia per legem peccatum adaugeat. unde
illa Apostoli Rom. 7. Pagsiones peccatorum per legem efficacessiunt. vers. s. Peccatum per legem operatur omnem concupiscentiam. Vers. 8. per legem decepit me. versiifactum eis supra modum peccans per mandatum. vers. I s. neque facile admiserim quod dixit, legem data esse ut minueret se aboleret peccatum. Fateor datam ut omne prorsus peccatum prohibeat, nec ullum omnino admitti sinat. Sed ut admissiunminuat aboleatve, id vero supra legis vires cst, adeoque in eum finem data peccatori esse nequit. non es data lex qua possit vivificare, Gal. 3. 2I. Id totum gratiar est. Lex, falcor, in fidelibus ac regenitis minuit peccatum, verum id non a se habet. sed ab accedente Spiritu regenerationis, cui lex in hoc pereancillatur estque ejus instrumentum, quod a principali illo agente supra insitam sibi virtutem elevatur. Sine eo lex auget potius peccatum , quam minuit.
Annotat Scholiastes Syrus, i in . 'm si lini . . , scilicet apud Gentes profanas, Alienum id est a
scopo Apostoli, qui hic non intendit, gratiam Dei commendare erga Gentes, quod apud eas abundarit magis peccatum quam apud Iudaeos, sed ostendere in genere,
quanto peccatum Adami & legem Mosis superet gratia K Christi.
87쪽
7 ANi MADVERSIONES IN Christi. Peccatum Adami introduxit mortem & zondemnationem. auxit peccatum & condemnationem Lex, attamen super haec omnia abundavit gratia C A P. VI. VER s. 4. Δι- ρ Abς F Πορος. Inter Interpretes quos citare solemus, solus B eZa vertit, In gloriam Patris.
quod enim haec Syri in cini ' ma Am Trem.
verterit in gloriam patris sui, perperam factum. verte, per gloriam patris sui. alterum diceretur JA . , α A sicut Phil. 2. vers Ir. GJ J mse δοξαν ι -πος. ais autem pro se usurpari, nondum didicimus. At quid hoc est,pergloriam Patris' est, per potentiam Patris. didicit hoc Apostolus ex LXX. Interpretibus,
qui pro υ robur dicunt Psal. 68. 3I. Esai. I 2. a. d. AS. 2q. item Τιμει, Pal. 29. 2.&96. p. &99. 3. rursus xξα prol κ robar. Esai. ψo. 26. & pro mur in fortitudines, Num. 23. 2.&r . 8. sicut contra pro mora excellantia , quod per δοξι non raro vertunt, alibi ἰκ- robur dixerunt. ut Esai. 2. Io. Is 2 i. Et ne cui mirum videatur roboris ac gloriae significationes confundi, moneo apud Arabes Verbum quod est Hebr. π , non modo potentem acfortem esse, sed etiam dignitalepraeditum, praestantem, excellentem, honoratum esse denotare, & opponi τω olo vilem, abjectum, contemptum
esse, ut apud Ali in litera Iut contemptus est apud homines, in honore est apud Deum, jungi ergo possunt significationes, ut per δοξαν excellans, praefans ac gloriosa potentia denotetur. VERS. S. Si enim complantati fuimus similitudini mor-
88쪽
EPIs T. AD ROM. CAP. VI. 7Setis ejus, ἀμὰ f ρ ιόνα σεως ἐκμεθα Erasmus & BeZa, nimι- ram ct resurrectionis erimus. V ulgatus, ulcir resurrectionis erimus. quasi legisset ιιμα Q. quae lectio Cl. Begae non di Dplicet. ut scilicet αλα dicatur irrepsisse pro μοι. Nolim id suspicari , quum nulli codices id arguant. praesertim quum constet αλοι non semper esse adversativum, sed S
confirmativum, pro utique, equidem. Ut Ioli. I 6. 2. A m να--γωγους ποιήσουπινυροις. οἰ -ούλν, ὼα S C. Ex Synagoga ejicient vos. utique venit hora dcc. sic hoc quoque loco verto,
utique o resurrectionis erimus. Notum est Hebraeorum praeterquam quod proprie causalis sit particula, interdum
assit mare ut equidem, interdum adversari ut sed. non murum ergo, si ex Hebraismo, α ι etiam non tantum adversatur, sed & assirmat. quamobrem & pro sane, utique, LXX. dixerunt Ioli. 32. 8. Syrus pro hic apud Paulum habe t i 3 se. utS Arabs similiter. id est ἡτως. VERS. 7. Δελ-οὐ ras οἰμαρτίας. Bera, liberatus es
a peccato. sic & Syrus & Arabs Id ipsum
est quod Petrus dixit I Epist. q. I. ο -θων ω σαρκι , ma H άμαροίας. Fateor tamen perplacere mihi vulgatum, qui
ad verbum vertit, Iustificatus es a peccato. & quidem in mente habuisse Apostolum puto , quod Syri dicerent
apud Hebraeos rara est mundum, purum, innocentem, justum esse. Similiter apud Syros, apud quos etiam vincere significat, & proprie de eo, qui in judicio mundus ab impacto crimine &justus declaratus,Vincit
89쪽
vit, purgavit, ius cavit, vincere fecit. Sensum ergo esse puto, Qui mortuus cst, ab ipso Judice Deo ita declaratus est mundus ac justus a peccato, ut vicerit peccatum. absit ergo ut idem succumbat peccato, quasi reus & victus. Qui vivit adhuc peccato, accusari jure potest, quod & ipsepcccati servus, & peccatum dominus cjus sit. At qui rerugenitus per Spiritum S. S mortuus peccato in Christo est, Jultificatur ab illa accusatione absolvitur , quippe qui probare potest, non sibi amplius peccatum, sed se peccato dominati. alia Uec est justificatio, quam quae in re millione peccatorum consistit. de quo plura qui vult, videat infra
ad Rom. 8. q. VERS. l2. Εἰς το ' παρ ν -τῆ ω ταῖς δ D μίους αὐ . Vulgatus, Syrus S Arabs non videntur legisse runt . V E R s. 37. Obessivisis ei formae doctrinae, se ον παρύδο-
Dra in quam traditi estis. quod Syrus eodem sensu dixit ex A J , Arabs eodem quoque sensu & eadem radice cum Syro, ubi tamen mone.
mus, verti id simpliciter posse, cui credi sis. nam quod conjugationis. est sive hiphil, proprie est tradere,
ut & apud Syros. deinde peculiariter usurpatur pro tradere se Deo, id est credere. Et quia Mudam inedani existimant, solos se vere credere S Deo esse traditos, specialiter dicitur de eo qui religionem Multammedicam est amplexus. inde passim in historia Elinacini. Sa illi
tradidit, id est credidit. factus cst Muhammedanus. Altissimus tradens, credens id est Multam manus. Inamismus, traditio, deditio, es, religio tauuhamedica. id Plane convenire cum phrasi Apostolica, nemo non videt.
90쪽
EPrs T. AD ROM. CAP. VI. 77V E R s. I9. Αυθρωmνον λεγω. BeZa , humano more loquor , id est κατ' ἀνθρα, ν λα λω. vulgatus ad verbum, Humanum dico. non imperite, si recte intelligatur, nempe quod humanum est, e medio hominum petitum, adeoque non usque adeo arduum, quum humana mente capi poc
st. Sic Syrum accipio, qui dixit,l i , i- s lGr Trem. Tanquam inter filios hominis loquor.
Malim, secundum quod inter homines est dico. non, loquor:
id enim J J II dixistot Syrus. Arabs Syrum explicat li in se dico sicut vulgo
dicitur inter homines. Retulerunt autem haec Syrus &Arabs ad sequentia, ut& Cl. Beza, qui ωαπερ γο -ρεώσα vertit, nempescut stilictis. Sic & Syrum verto , t L .l empescui parastis membra mesra . S C. O mi ita nunc etiam parate. pro quo Trem. uisicut accommodastis &c. ita nunc etiam accommodetis. ea constructio non r
figitur, non est comunctio ut, sed, ut post verba dicendi solet, exprimit id ipsum, quod propter infirmitatem camnis ipsorum ex hominum usu petitum dicere pergit.
Syrus aliter distinxit. interrogationem posuit post το . reliqua pro responsione accepit, hoc modo, Et quemfrutum habuistis iunc' quae sequuntur, sunt, inquit Scholiastos Syrus Q. Nabo. responsio praecedentis , de quo hodie erubescitis, quod moneo , quia aliter transtulit Tremellius.