장음표시 사용
91쪽
Syrus vertit pro quo Tremellius stipendium.
Boderianus in Paris. merces. verto, q sus, sive lucrum. id
enim esse dici tali docuimus Luc. i 2.38. atque idem Arabicum S, ω quo hic Interpres usus est. Heaychius
.dψωνιον λυποίνη, κερδ ,sumptus, lucrum. Stii das, οψώνια,κε δ luci t. Talmudicis usitatum est m, S interdum transcpositis literis diraepη pro stipendio. ut quum tractatu Sanhedi. c. a. praeceptum illud Regi datum Deut. I7. vers 17. mri re, an aurum se argentum ne multipliceis ibi, explicat N aa nisi ut habeat unde des stipendia. C A P. VII.
V E R s. I. Lex dominatur homini ε οπιγονον , Eras- quoad ea vixerit, nempe lex. Recte. Beza, quoad ipse vixerit, nempe homo. potest autem, inquit, istud intelligi, sive de eo qui dominatur, ut qui mortuus dominari desinat, sive de eo qui dominanti subjicitur , qui & ipse mortuus subjici desinit. At vero nullius personae dominantis eX- pressa fit mentio in hoc versu, sed tantum legis. adeoque ipsa Syntaxis cogit, illud ipse, quod inseruit, non alio quam ad eum referre qui dominanti legi subjicitur. Id autem non videtur cum mente Apostoli congruere. Quod sequens similitudo secus quam doctiss. vir existimat in meo quidem judicio omnino evincit. Similitudo adducitur Mariti S uxoris. ubi non dicitur uxor obstricta marito, quoad ipsa vivit, nec mortua liberari, sed obstricta, quoad
maritus vivit, eo autem mortuo liberari. &unde t a lege mariti v. 2. &3. sive ergo maritum dicas, sive legem mariti.
92쪽
ΕPIs T. AD ROM. CAP. VII. 79riti, idem dicis in hocargumento. dum vivit maritus, Vivit lex ejus in uxorem. moriente eo, moritur ista, quia non
est devincta viro nisi per legem, vers a. quamobrem loco personae dominantis ipsam legem dixit ver C i. quam dominari vult homini, quoad ipsa vivit, quod perinde est ac si dixisset , cum qui lege munitus est dominari subditis, quoad ipse vivit. Idemque confirmat apodosis, in qua non urget Apostolus, nos a priori marito est e liberos, quod nos mortui simus, sed quod ille mortuus sit, adeoque sine ulla suspicione adulterii alteri nubere licuerit , nempCChristo: necesse jam praeter hunc maritum alium, qui Juris quippiam vindicare in nos queat. Nec obstat, quod v.
6. dicat, κ, ἐυνατωλ α τω νορ . Si enim sensus esset,
vos superstite lege estis mortui, quasi superstite marito
moreretur uxor, irrita redderetur tota si litudo. Mens ergo est, mortua lege vos quoque ejus potestati estis mortificati, id est, ab ea liberati. eodem sensu quo verso. dicit, F νομου aboliti sumus , vel irriti facti a lege, scilicet ratione dominii quod in nos ante exercebat, jam autem plane est abolitum. Quod ut rectius intelligatur,
inquirendum, uter fuerit prior noster maritus, peccatum an lex. respondeo, nec peccatum tum, nec lex sola, sed peccatum cum lege dc per legem. Sicut enim in carnali conjugio tria observavit Apostolus, i. Maritum, a. u Xorem. 3. legem maritalem, id est divinum jus quo marito data est autoritas in uxorem : sic in priori nostro spirituali
conjugio tria statuenda, i. Peccatum. 2. homo irrege nitu S. 3. lex Dei tam moralis quam ceremonialis , S praecipuC. moralis, aqua peccatum omnem suam vim habet in hominem. Sicut enim supra c. I. I 3. docuit, τ αμαρτίαν cis ελο- γῶο , μη οντο νόμου, peccatum non imputari, ubi lex non est, ita hic cap. 7. dicit m et Ni Gτω οὐ πτων assectus peccatorum
csse F νομου per legem, v. y leccatum non cognoscinis per
93쪽
8o A Ni MADVERsio NES IN legem, V. 7. peccatum occasione amere ex mandato,v. 8 ab sine lege peccatum esse mortuum. V. 9. per legem autem occidere, V. H.
se fieri umme peccans per mandatum, V. I 3. Sicut ergo nihil potestatis in uxorem habet maritus, nisi vi legis maritaliς:ac propterea, legem dominari homini idem est Apostolov. i. quod viro subjectam esse mulierem, v. 2. Ita nihil potestatis in hominem irregenitum habet peccatum , nisi vilegis divinae, quae propterea vocatur δυνα ιις θ άμαρ απρο- tentia peccati, I Cor. l . v. 6. dc lex peccati, Rom. 8. 2. coli. cum f. idemque est, si ve peccatum, sive legem dicas dominari irregenito. Et sicut mortuo marito, mortua quoque est lex maritalis, ideoque uxor libera, sic mortuo peccato mortua quoque est lex Dei, ideoqtie liberatus homo , ut nec sub peccato sit amplius, nec sub lege. At quomodo mortua, inquis, lex Dei, quum adhuc ea teneamur Respondeo, mortua est ratione dominii, quod antea peccatum peream S ca per peccatum in nos exercebat. Jam enim in secundo noltro conjugiospirituali tria adsunt, superioribus plane adversa, I. Christus 2. homo regenitus.
3. Spiritus regenerationis , qui vice legis est, sudicientis nos Christo atque inde illud ,lex Spiritus vitae in Christo Iesu liberavit me a lege peccati se mortis, Rom. 8. vers 2. Lex itaque Decalogi pergit quidem nos obstringere, Verum nulla maritali autoritate, non ut Dominus , sed ut ancilla Spiritus, ministrans Euangelio, & subserviens ministerio Spiritus. Ubicunque enim dominum ac maritum agit lex
in peccatorem, operatur iram, auget peccatum, damnat,
occidit . ubi vero Christus dominatur per suum Spiritum, ibi lex es jugum leve, Matth. V. Vers 3 O. praecepta 6m non sent gravia, i Ioan . s. s. resimonium dat Iustitiae Dei per si-dem Iesu Christi. Rona 3. 22. Atque huc pertinent, quaa
Apostolus tradit et Tim. I. S. 9. Io. I i. ubi adversus legis donores, qui legis justitiam ussiebant inter Christianos, δε-
94쪽
EPIST. ADRO M. CAP. VII. 8 iret, bonam esse legem, siquis legitime ea utatum quomodo autem Christianus legitime ea utetur Z -ς τουτο , οπι δ νο-
μγ ου κειτα , sciens hoc, justo legem non esse postam. sed exlegia bus, inordinatis &c. sesquid aliuduenae doctrinae adversatur, secundum Euangelium gloriae beati Dei. Id est, si quis fidelis, justus in Christo per fidem, & interna quoque justitia donatus per regenerationem Spiritus, lege legitime uti velit, sic ut bona sibi sit, hoc penitus scire debet, & exacte tenere, non esse sibi legem positam, quae videlicet ut domina 5 magistra imperet, ut servum constringax, peccantem damnet, obedienti justitiam tribuat. Hocjus & dominium
in iniquos & in)ustos habet , qui quum sanae doctrinae Euangelii adversentur, adeoque Christi dominio non sunt subjecti, legis dominium agnoscere adhuc coguntur. Q ut ergo sanae doctrinae Euangelii parent, bonam sibi faciunt& utilem legem, quum non operum, sed fidei legem sibi
positam esse sciunt: operum autem lege utuntur tanquam
fidei jam subjecta. nam ut dixerat verss. Finis praecepti nunc escharitas ex e non a. Fides sanctificavit nobis & utilem reddidit legem , ut quum jam Deum proximumque ex sincera fide diligimus, cincta ea sit charitas, S legi probata, quam alioquin ob adhaerentes defectus profanaret& damnaret. & id quidem est νοα ιμ ως νομώ-legit me lege uti. quod frivoli illi νηχομοίια ιι ι minimc intelligebant.
rum postulabat, ut diceretur potius, ε,νοιτα, υμοῦν ο νομ D. Itaque existimant viri eruditi, Apostolum data opera VO-luisse exigua inversione deflectere alerioris verbi invidiam, ne Iudaeos offenderet, si dixisset, legem esse mortuam. At videntur mihi duae istae phrases idem prorsus valere. sicut, quum passim dicimur mortui peccato, idem est atque peccatum mortuum esse nobis. & pro eodem sumit
95쪽
81 ANIMADVERSIONES IN Apostolus, undus crucifixus es mihi, o ego mundo, Gal. 6. vers i q. Ita idem est, vos mortui estis legi,& lex mortua est vobis. Qui dicit, mortuos nos esse legi , peccato, & mundo, dicit nos a dominio illarum rerum esse liberatos. Qui dicit legem, peccatum S mundum, esse mortua nobis, dicit, res istas amisisse dominium suum in nos. Hinc illud , mortuum esse exponitur per liberatum se, Rona 6. vers. I 8.
V E R s. 6. Nita Hs- - . νομου. Vulgatus, Soluti sumus a lege. Beza, liberati umus. Alii evacuatismus. quomodo de Vulgatus reddidit Gal. s. vers q. Optime Syr. , quod minus apposite Tremellius .luti tumus. melius Boderianus in interlineari versione cessamus a lege. proprie otio actisumus, vel cessare, abstinere facti sumus auge. exposuit propriam significationem verbi quod ad personam relatum denotat, facere aliquem Hών otiosum, cessantem se ab inentem a labore. Sic Hellen illa:
Esr. q. 2I. 23. 5 S. S.& 6.8. ubi hostes Iudaeorum jubentur cogere eos ut cessent ab exstruenda Hierosolyma, vocant eam actionem καλγῆ τους ανθας, Chaldaice N aa. Sic hoc loco, κατηγλμεν - λομου, id est, in eum statum redacti sumus, ut otiari nobis a lege liceat, quippe cum qua nihil deinceps nobis sit negocii. q. d. ἡ Xωςἔκαέωρον ἡρωα Σατο ἶ νομου, gratia Christi fecit nos cessarea lege, ut deinceps cum Christo novo marito, non cum lege nobis res sit. sicut contra Gal. . vers. q. ciui in lege Jus cari vultu, κιν ργήλrra F Xυςῆ , cessare facti sis a Christo, ita ut nihil rei vobis sit cum ipso, quandoquidem legi, antiquo marito, vos subjicitis, S cum ea agere vultis. Quicunque agit cum lege, otiatur a Christo, qui agit cum Christo , otiatur a lege. quo respexisse videtur Arabs, quando vertit immuνcs
96쪽
EPIs T. AD ROM. C A p. VII. 83 facti sumus ab operibi legis. Scholiastes Syrus , a lege ita , . A scilicet veteri niserviamus deinceps in novi
id eis in lege nova se pirituali. Si per legem veterem intelligit veterem legis administrationem, qualis ante Christum fuit, per novam &spiritualem autem, eandem legem moralem, quae amisso maritali dominio ancillatur gratiae Spiritus, non male sensit. Sequitur in eodem versii, 2-θανον Ο G ω ita solus legit Beza. quem virum, etsi ob insignem eruditionem pietatemque maximopere colamus, quod hic tamen in sacris commisit, laudare aut ferre, religio est. fatetur Graecos summo consensu legere Σπιθανον ας. quibus addo Syrum & Arabem. sed ex Erasino citat, Chrysostomum legisse idque interpretationem ipsam
comprobare: et si agnoscat excusa exemplaria repugnare. Saviliana certo editio habet , D-ς , nulla annotata variante lectione . neque ex ipsa interpretatione Chrysosto- mi aliter eum legiste necessario colligitur. audiamus euri . Καὶ πως, μεις-; F καττχηκενου ἀμα ψίας οἰνυώπιι πιλωά Σπιθανονὶ υ ταφένὶ . τά re' se ἐλλωσεν
vera est & plana explicatio. Liberati sumus a lege, mortui, id est mortuo vetere homine. respectu cujus autem mortuo i respectu peccati cujus vinculo vetus homo constrictus tenebatur. Quicquid sit, non tanti nobis debet esse Chrysostomi interpretatio, ut ejus gratia con tra omnium codicum fidem quicquam in divinis immutemus. Legendum ergo , wνω im. sed quid tandem L 1 est,
97쪽
84 ANi MADVERSIONES IN est, .nς εν ω κο ἐχομεθα. Z Torserunt se hic interpretes ob insolentiam phraseos. quam agnosco , si εν construatur cum κα ο αε, , at non , si cum, θανον πις. quasi scribatur, λαθανόως ἐν Γλκείνω ω καταορολα, mortui in eo quo
tenebamur, id est secundum id, quoad id. scutis σαρκιαύ σαρκια --lειν passim pro eodem sumitur ab Apostolo. atque ita is denotat seriectum spiritualis mortificationis, sive id quod per regenerationem mortificatur. quae est ipsissima lex carnis & peccati. estque dκαΤειχε raphrasis, qualis Iohan. s. iq ω κατείχετο νο--2. Nec dubitarem
Belgice ad verbum vertere , glaestorum in hii ghtiae ldairmide dip ghthouden martia. Non dissimilis est phra.
passus est in carne, sic ut ipsa caro passa sit. ubi si pro ο -- θων substituas quod in negocio regenerationis idem est o Mo τινων, qui mortuus est in carne, sic ut ipsa caro mortua sit, habes eandem sententiam cum Paulo: Mortui in eo quo tenebamur, sic ut id ipsum quo tenebamur mortuum sit. Quod si omnino praepositiois construenda est Cum καK-πιμεθα, potius quam legam - ανο is , vertam, mortui in quo continebamur , nempe in Christo. quum enim in ipso simus electi, & anteocta mundi fundamenta ipsi a Patre dati, merito in ipso, etiam ante regenerationem, contenti suisse dicimur: & quia contenti, in ipso crucifixi, mortui, sepulti & suscitati. sed praefero priorem sententiam . quam& Syrus secutus vertit, Et mortissumus ei qui detinebat nos, nempe peccato. Arabs, abeo. VER s. 8. Α φορ/ata b λαβύ- άμαρώα ίλι- is λῆς. Syrus, Arabs & Beza expresserunt articulum ρ, pro πιυ δε ut referatur ad mandatum illud, Ton concupisces. Vulgatus α Erasmus generaliter acceperunt, ideoque non expreLserunt. quod laudo. versus enim sequens clare docet, νο-
μον ινυλ ta pro eodem sumi. Neque propterea odiosam
98쪽
EPIST. AD ROM. CAP. VII. 8s--πλομαι habebit vers 12. Si enim tautologiae vitium Scripturae tribuendum, ubicunque occurrit m a ' 'm' , ut loquitur passim R. D. Κimchi, id est, res eadem diversis verbis, non dabuntur ineptiores autho res propheta
Davide, & Esaia praesertim. Adde, quod magna hic subesse
causa videatur,Cur nunc legis, nunc mandati vocabulo usus sit Paulus , quia nempe lex Occasionem peccato praebet peccandi magis, eo ipso quod mandat & mandando peccatum irritat. Mandatum rursus authotitatem habet adversus peccatorem, quia legis mandatum est. ut non dubitem, quin mandatum collective de omnibus mandatis
legis sit accipiendum. VERS. 9. Xa eis si νομου ἁμαρτα νεκροί. Rem hanc sic capimus. Si lex ubi eam Adam est transgressus. fuisset abolita, non desiisset quidem primum illud peccatum esse peccatum , sed fuisset peccatum mortuum, quod nullum novum potuisset gignere. non enim habuisset, quod transtgrederetur. At permanente lege, vixit peccatum , 5 nova produxit. habuit enim quod porro transgrederetur. &quuna non posset non transgredi non potuit enim aliud quam sui simile producere 2 quo magis justitiae vinculis a lege constringebatur, tanto ferociebat 5 ebulliebat magis, magisque in homine vitam suam exerebat. Quia autem ab Adamo ad Mosem lex tantum fuit naturalis . adeoque languida, languida quoque fuit peccati vita, ut mortuum etiam tum censeri possit, si ad insignes illas vires, ut sic dicam , activitatem, quam ex perfectissima, ipsius Dei digito scripta, & per Mosem lata lege, peccatum accepit, Comparetur. Ubi denuo notandum , quod Z supra
monuimus ex I Cor. II. vers. 6. legem esse δαυαρον potentram aut virtutem peccati. Sicut enim lex autoritasque mariti, ethvirtus ejus ac potentia, qua sibi uxorem subjectam habet, sic & lex Dei est virtus potentiaq; & quasi vita peccati, qua
99쪽
peccatum, nempe originalis corruptionis, ipsum hominem iubditum sibi dc mancipatum habet. Et sicut vir potestatem habet in uxorem, non ex eo quod homo est, sed ex eo quod maritali lege atque autoritate est instructus: ita & originalis corruptio regnat in hominem , non ex eo quod peccatum est, sed ex virtute legis divinae, quae justo Dei Judicio hominem corruptionis dominio subjecit. Potest enim esse corruptio, ut non regnet, veluti jam in fidelibus ac regenitis. quod ergo in irregenitis regnet, dominetur,& tanquam herus servo , maritus uxori imperet, a lege habet, quae justum Dei judicium exequens, hominem primaevo illi peccato, quaeque inde fluxit corruptioni man cipavit . unde dixit supra Apostolus cap. 6. vers I s. dominari peccatum, quamdiu homo sub lege.est. Lex enim,
quae ante transgressionem instrumentum erat bonitatis
divinae , maritali quodam jure hominem benigno suo
Creatori tanquam marito subjiciens, post transgressionem facta est instrumentum irae &vindictae divinae, quae
retento quidem jure maritali, sed diverso plane exercitio, hominem qui a Deo ad peccatum defecerat, loco Dei peccato tanquam marito subjecit. Unde liquet, etsi peccatum a lege non habeat quod si peccatum est enim lex sancta j quia tamen a lege habet dominium in hominem, a lege quoque habere, quod damnet hominem, quod vivat in homine, quodque ad nova indesinenter & plura
peccata, sicut maritus uxorem ad opus, impellat ac protrudat. a lege, inquam, id habet, violationem sui ulciscente, & poenae loco primaevum atque haereditarium peccatum velut autori Zante, ut herili dominio cupidines suas per hominem exequatur. non aliter quam supra C. I. 2 .
a manu Dei, ingratas perfidasque gentes concupiscentiis cordis sui justo judicio tradente, habuerunt, quod cor- .pora sua inter se fixdarint. ubi & legi suum fuit officium. Σ
100쪽
EPIs T. AD ROM. CAp. VII. grLex enim , quam scriptam in cordibus petulanter contempserant, auxit peccato potestatem , ut crudeliorem deinceps maritum ageret, fieretque magis peccans. Quod plenius explicare visum fuit, ut simul intelligatur, quo sensu supra vers s. dixerit Apostolus, assectus peccatorum fuisse per legem. & infra vers. I s. dicturus est, peccatum fieri supra
modum peccans per mandatum . scilicet, non tantum per occasionem quam peccatum capit ex lege, S mandato, sed etiam per herilem potestatem quam lex peccato tribuit. Unde luculenter sane liquet, quam desperata nobis sit legis justitia, quippe quae peccati praeses facta potestatem ei in nos dedit, quam crescentibus peccatis magis adauget.
VE R s. 13. 'uodergo bonum es, mihisactum est mors' absit:
distinxit sic. Sed peccatum, ut conspiceretur quod peccatum esset, es id quod per
bonum perfecit in me mortem. Erasmus& Beza distinguunt post άλλη ἀμαρ αγλ0 etiatum, ut subaudiatur, mors mihi factum est. deinde καπιργιθμενη construunt cum φανῆ, participio Atticorum more pro Infinitivo posito. hoc modo , Ut appareat peccatum per bonum incere mihi mortem. tum demendum estet comma post: ῖνοι φαικ quod ne fiat, si omnino post άλω ἡ ἀμαρ ιι, ellipsin statuere velis, sic verterem: sed peccatum factum est mihi mors, ut appareret peccatum, per bonum nihi operans mortem. id est, peccatum mihi versum est in mortem, ut clare appareret vCrC esse peccatum, quandoquidem per ipsum bonum Operatur mortem. at sentio cum iis qui vertunt sed peccatum , ut appareret peccatum , per bonum mihi operarur mortem. alii, operatum est. malim, operabatur. participium enim praesens