장음표시 사용
41쪽
clinatione virtutem exerit suam, duae inclinatione: harum altera, inore consueto, meridiem S septentrione in spectat, altera ortum & occasum. Hae acus tres sunt exploratores, inquit, qui si misi fuerint per orbem terrarum, revers totum prode ut mγ- serium magneticum. Inprimis autem acum novistimam magni iacit, cujus ope meridianos, seu circulos longitudinis magneti. cos, quam expeditissime reperiri posse contendit. Haec acui sub aquatoreWtropicis, inquit, perfecte ostendit 31ogradus magneticos Vconsequenter Isso gradus terrestres r extra tropicos cir culum non potes absolvere, hine modo Iemiquadrantem, modo plur minusve absolvet, sic eundo redeundo determinabit. quot misitaria navis perfecerit. Haec acui, inquit porro, est certe donum Dei; nunquam enim hominibus in mentem venit, posse fieri acum, qua orientem occidente pectet: grato itaque
auimo accipiamus ejus munus. De cetero ut eo majorem hypothesibus suis verisimilitudinem Cl. Eberliardus conciliaret, duas paravit mappulas, in quibus eos terrae marisque tractus geographice descripsit, per quos cum iter fecissent diligentissimi quidam ct peritissimi viri. observatas acuum magne.ica. rum directiones monumentis consignarunt: mappulas istas duabus ligneis, planis, & magnitudini mrppularum respondentibus cistulis agglutinavit: cistulis inclusit magnetes: magnetes ita disposuit, ut ad quemcunque mappularum locum acus magnetica applicaretur, in eo eandem plane haberet directionem,
quae esset ab iter iacientibus observata. Praeterea totius globi terrestris parvum exemplar consecit, in quo itidem magnetessa ratione inclusit ac disposuit, ut acus magnetica tertii generis, cum super globo illo minore sive intra tropicos sive extra Iromoveretur, easdem situs inclinati variationes subiret, quasi ibi re, secundum placita Autoris. deberet, si consimili ratione super ipso globo nostro majore promoveretur. Exhibuit haec sua instrii menta Russorum Imperatori, Principi inferioris Ha siae. plurimisque in Belgio. Anglia,& Germania . principibus personis ae viris erilestissimis, quibus omnibus quain cumulatissime satisfactum esse, arbitratur S. B. N. qui opusculum Eber-hardianuin in linguam geriuanicam transtulit dc praefationa auctum Disjtirco by Corali
42쪽
arustum iuris publici secit. Novistino quibusdam ex nostro numero eadem ab Autore instrumenta demonstrata sunt, praesente Illustrissimo & tu rebus Mathematicis mirifice versato Gomite wazdorssiodun.quem honoris causa nominamus: demonstrata autem ea lege sunt, ut interiores partes oculis usurpanefas non esset,quod facile patiebamur. Unum restat,quod pauci Dianis tangendum censemus, Cl. Eberhardum iis dedicas te seriptum sui ina, qui natus magnae Britanniae confesto censores eo situti sunt eorum autorum, qui Angitudini demonstrandae operiram navant. Illi clarissimi gravissiinique viri, eum ducenta fere de re hacee ardua specimina usii ad dijudicandum fui F nt oblata, nussum tamen di uisitione sua, immo ne quidem a pedis dignum censuerunt, donec tandem Autor noster inventum i rsuum exposuit, quod divina procul dubio providentia nostro ae reservare voluit. Laudati Domini delegati Autorem qfum de re proposita audire, ejusque demon rationem perlustrare dignati, ad unum omnes acquieverunt, i plane nihil, Pod alicujur videri pist momenti. exceperunt. Non nostrae hae sunt vocesae sententiae, sed ejus a quo editum esse o sculum Eberha dia nulli significavimus, qui etiain illud sese idoneis autoribus relatum accepisse commemorat, navem ex celebri portu aliqu tabbine jam mensibus prosectam longumque iter ingressam esse. ad tentandam theoriam novam G. Escctardi, novisque expcr
Probleme totieliant la Longitude sui Mer.
TENTAMEN RESOLUTIsNIS PRO BLE.
malis decantati de Longimae ne maris. Autore
43쪽
NOtum est, ex quantitate itineris maritimi data inveniri posisse longitudinem maris. Cum vero modus quo nauclerieandem aestimant, sit valde lubricus. jam olim Vitruviin machinani excogitavit, qua navi applicata accuratius determino. tur itineris maritimi quantitas. Eandem aliquantisper vari tam ante aliquot annos denuo commendavit Conradus MI,
sed successu parum selici : quemadmodum apparet ex Actis Λ, ITO9 p. 28 I sqq. Meliorem Messiana correctioneni iam cirea medium seculi decimi sexti tentaverat Iacobus Bessonius in Theatro Machinarum, quod et lain ubi vix lucem aspexerat. in linguam Germanicam translatum suit. Hujus correctionis ignarus Stumius, si fidem asseveranti habemus. in eandem Proprio marte incidit, & a II senis obscurius indicatam clari sime deseripsit. Nobis suffecerit in gratiam eorum,qui de imvento judicaturi sunt, huc transcribere descriptionem , quam Sturmius, ante annum & quod excurrit vita defunctus, figuris aeneis adjecit. Ita autem ille et omnes sere naves ita construi solent, ut trabes, infimum spatium definientes,in eodem ciretinter plano jaceaut, ad quod usque naves decenter oneratae mari immerguntur. Unde fit, ut praesens machina in omnibus mne omni incommodo scinissime ae sacillime construi possit. α tubi, quorum axis in eodem plano nautis Belgicis eorum idioinate dicto lageoos quam fieri potest exacte constitue dus est, commodissima sulcra nanciscantur. Hi tubi aquam iaprora per bb admissam ad latera puppis per CC iterum dimittunt. Mediante igitur aqua marina. navigii progressui r sistente, per alterutrum tubum b rota pinnis instructa C E circumagitur , quarum altera tantum in subsidium addita. Utraque rota haec C & E ut tanto minori frictione m tui resistat axiculis suis rotularum X paribus incumbit . FAEtendiculis E inserta sunt, hae vero beneficio. cochlearum
F Tab. 2 placide pro lubitu attollendae, una seeum dicta rotularum 'paria iisque incumbentem rotam pinnatam elevant, prout aquae tubos magis minusve implent, ut huic eadem prosunditate semper immergantur. Rota pinnata secuin a circumducit tympanum G, quod unico de iticulo extra Diuili od by Cooste
46쪽
im rotu itatem extanti uastruehun est, eoque mediante coram dentatam H centum denticulis distributain post quamvis sui conversionem integram unico ejus denticulorum intervallo protrudit. Haec itaque per indicem I orbe in roo partes aequalemvis a rotae pinnatae revolutiones numerat, abis selinoque orbe integro ope similis tympani X axi suo ami. aliam rotam L centum itidem denticulorum .haee deniqne lio simili tympano N terrimn O eodem plane modo lento provehit. Hoc modo altera rota singulos centum conversi num rotae pinnatae complexus ab uno ad centum , tertia si gulas earundem conversionum myriades ab uno ad centum usque dinumerat. Rota pinnata ea magnitudine fieri potest. ut I 8oo conversiones fiant, dum navis unicum milliare sermanicum mediocre absolvit. Cavendum autem,quia rotae dentatae sibi mutuo non inseruntur, ne nuda navis eoncussione tu motum cieri possint. sed immotae semper consistant, nec nisi a solis tympanorum denticulis dimoveri se patiantur, quod vel sola axiculorum faberrime elaboratorum aecuratissima in capsulas suas insertione, aut, si tantae dexteritatis artifex desit, ope elateris rotae denticulos detinentis & postquam a denticulo tympani removente iterum dimissuin est, confestim in sequentdenticulorum intervallum relabentis. obtinetur Hactem is fiuinior. Adjicinans majoris perspicuitatis gratia brevem figura. rum explicationem. Sunt itaque bb tubi anteriores,ubi aqua ingreditur. cc posteriores, per quos iterum dimittitur, C Erota pinnata, D canalis aquae marinae, si fulcrum hariam m. tarum , F cochlea ad elevandum dc deprimendum rotas easdem, G Winpanam unico denticulo instritimam; H rota rem tum dentieulis distributa. I index circuitus singulos rotae pin. natae numeran , Κ tympanum alterum, L rota Ialtera centum denticulis instructa. Μ index singulos centum conversionum rotae C complexus numerans ; N tympanum tertium, O r ta tertia. P index revolutionum rotae o myriades numera 2 AElea ad thecam, cui rotae dentatae includuntur, elevandam aut deprimendam, prout usus tulerit; S cochlea ad as.semn V elevandum vel deprimendum, T de U asseres, qu E 1 rum
47쪽
Totam autem machinam in situ tuo .ert silli Teb. III exhibet. Obtulerat Stumauis praemium aucupaturus Magnae Britanniae Regi eum solium primum conscenderet. sed ubi spe exciderat, luci publicae exponere decrevit inventum. in fata duriora expertus, postquam sorte sua non contentus ex Academia iaaulam discesserat, ct se inma inopia laborans, ob insignem ani- .mi moerorem α ingenii vires & memoriam deficere sentiret, prout in praefatione ipsoque opere nimis ingenue fatetur.
MEDITATIONES MORALES DE ACTIO.
tibus humanis, ad promovendam felicitatem generis hase. mani edisae a CHRISTI AN G WOLFI υ. P. R. Bor. OUI aulico, Math. se Natur. P. P. O. Sociniat. Ret Brit. O BonSodali.
Ialae Magdeburgicae, sem tibiis tangerianis, I72 3. Alph. Σ.Qleb. Antor opus dividit in quatuor partes , quarum pri ma philosophiam practeam universalem. seeunda ossicia
hominis erga se ipsum, tertia ossicia erga Deum. . t quarta omela erga alios complectitur. Jungit theoriae praxin. ita ut praeter scientiam morum una jus naturae ethicum, actionum humanarum in statu naturali normam, explanet. Utramque ex principiis metaphyseis, quae conflanter citat, continuo nexu deis
ducit. utriusque rationes suffcientes a priori reddens. Utitur enim eadem methodo, qua in Metapnysicis usum esse in fictis anni si perioris p. 37i diximus. Philosophia practica univem fuli, ideam dedimus in Actis A. I 7l9 p. laψ, eum ejus rationes Praelectionum recenseremus. Continentur in eadem fundamemta omnis theoriae, ac praxeos moralis. Theoriae fundamenta seruuntur cap. I cta; Praxeos veroe. 3 ct q. Capite nimirum Diuili od by COOste
50쪽
primo moralitas actionum liberarum, obligationis, legis,poenae, praemii, beatitudinis seu sumini boni, selicitatis, virtutis, vitii.
infit mitatis humanae notiones explicantur, ct tum principium iuris naturalis, tum generalia de summo bono, selicitate ae viris tute. eorundemque oppositis principia demonstrantur. Ad imnes liberas varietate Hatus interni pariter atque externi dister nit, qui eas necessario, partim etiam contingenter subsequitur. atque inde ipsarum turpitudinem ae honestatem naturalem aestimat, quam ante decretum legislatoris habent,& quae legislat rem sapientem ad serendum leges determinat. Cum notissmmum sit, voluntatem non appetere nis bonum , nec aversari nisi malum; ex eodem fundamento demonstrat, cur fieri non
possit, ut actiones per se honestas aversetur . qui eas distincte cognoscit, aut in easu simili per se turpes appetat. obliga
tionem definit per connexionem motivi cum actione . atque differentiam legum a diversitate obligationum arcer sit. Nempe lex naturalis est, quatenus motivum cumamione conneel, tur ab ipsa rerum natura: lex divina, quatenus motivum naturali contradistinctim cum actione connectitur a DEO: lex denique humana , quatenus motivum cum eadem connectitur ab hominibus. Facile apparet, actionum per se honestarum vel turpium motiva esse, quae eas in statu hominum sive interno, sive externo consequuntur bona, vel mala. Iudicantur autem bona, quae natum perficiunt, hoc est, consensum in eodem senharmoreiam conservam: est enim perfectio eonsensus in varieta e. Mala e contrario reputantur . quae statum imperfectiorem reddunt, hoc est. dissensuin in eodem pariunt. Atque hinc intelligitur regula actionum normandarum generalis, quam in fictis A. IT I9 p, I 24 commemoravimus, quod a stiones ninstae fini dirigendae ad surnmana status cuin nostri . tum alio..rum persectionem. Lex Nostro est regula, juxta quam actiones nostras dirigere obligamur. Ut vero appareat. quomodo una eademque regula & lex naturalis,& divina. dc humana esse possit, exemplo id edoceri consultum ducimus. E. gr. Ebrietatem esse vitandam, i c lex naturalis es. ct divina, ct humana Adin obligatio naturalis, quatenus eam plurima consequun-